Kosiarki dyskowe to nowoczesne maszyny rolnicze, które zrewolucjonizowały proces koszenia zielonek niskołodygowych, takich jak trawa, lucerna czy koniczyna. Są one cenione za swoją przyjazność dla darni, nie niszcząc jej i nie uszkadzając słabiej ukorzenionych roślin. Charakteryzują się również doskonałą wydajnością, zapewniając wysoką jakość koszenia.
Budowa Kosiarki Dyskowej
Chociaż budowa poszczególnych modeli kosiarek dyskowych może się nieco różnić, wszystkie składają się z kilku podstawowych elementów, zapewniających ich efektywne działanie.
Rama Zawieszenia i Układ Napędowy
Kluczowym elementem jest rama zawieszenia, która służy do połączenia maszyny z ciągnikiem oraz do mocowania pozostałych komponentów. Niezbędny jest także układ napędowy, odpowiadający za przekazywanie mocy, oraz hydrauliczny system, umożliwiający zmianę położenia maszyny podczas pracy.
Listwa Tnąca - Serce Kosiarki Dyskowej
Zespół roboczy kosiarki dyskowej tworzy listwa tnąca, wyposażona w tarcze z nożykami. Ścinanie materiału roślinnego jest możliwe dzięki zastosowaniu tych właśnie zespołów tnących, które w kosiarkach dyskowych przyjmują formę rotacyjną. Najczęściej montuje się od 6 do 9 dysków, z których każdy wyposażony jest zazwyczaj w 2 nożyki. Ruch obrotowy tarcz jest możliwy dzięki przekazaniu napędu z ciągnika do przekładni, stanowiących część listwy tnącej.
Układ Przeniesienia Napędu
Moc przenoszona jest poprzez wał napędowy oraz system przekładni. Przekładnia pasowa przekazuje napęd za pomocą pasków klinowych, natomiast przekładnia kątowa - za pomocą wału przegubowo-teleskopowego (WPT). Układ przenoszenia napędu w listwie tnącej składa się najczęściej z szeregu kół zębatych, które w wielu modelach maszyn znajdują się w kąpieli olejowej, co zwiększa ich żywotność i efektywność pracy.
Dyski i Nożyki
Kosiarki rotacyjne dyskowe z napędem dolnym wyposażone są w 6 do 12 dysków o kształcie kolistym lub eliptycznym. Na obwodzie dysków zainstalowane są zwykle po 2 nożyki tnące. Istnieją dwie opcje mocowania nożyków: przy pomocy śrub lub nasadek. Instrukcje obsługi podają klasę wytrzymałości śruby i wartość momentu, z jakim należy je dokręcać. Stan nożyków w listwie można łatwo sprawdzić, a przed sezonem wymienić na nowe.
Zasada Działania i Zalety Kosiarek Dyskowych
Kosiarki dyskowe niemal całkowicie wyparły klasyczne konstrukcje bębnowe, co świadczy o ich licznych zaletach. Kluczowym elementem jest listwa tnąca, której budowa i zasada działania mają bezpośredni wpływ na efektywność pracy oraz trwałość urządzenia.
Właściwości Listwy Tnącej
Warto wiedzieć, że naprzemienny układ obrotów poszczególnych sąsiadujących ze sobą dysków pełni ważną funkcję - wygasza drgania, jakim poddawana jest listwa tnąca na swojej długości. Obracające się z dużą prędkością dyski skutecznie niwelują te drgania. Napęd listwy tnącej opiera się na precyzyjnym systemie wyważonych kół zębatych umieszczonych w szczelnej obudowie. Masywne koła zębate działają jak koła zamachowe, magazynując energię kinetyczną. Dzięki temu kosiarka może stabilnie i płynnie pracować, nawet w trudnych warunkach terenowych i przy dużym oporze cięcia. Większość producentów zapewnia, że listwa tnąca w kosiarkach dyskowych charakteryzuje się długą żywotnością, pod warunkiem, że nie zostanie uszkodzona mechanicznie. Regularna konserwacja, w tym wymiana oleju co kilka lat, pozwala zachować sprawność układu przez długie lata. Mechanizm napędu pracuje w kąpieli olejowej.
Porównanie z Kosiarkami Bębnowymi
Kosiarki dyskowe są lżejsze od bębnowych - średnio o około 20% w odniesieniu do metra szerokości roboczej. Zespół tnący w czasie pracy opiera się na dwóch płozach. Regulacja wysokości koszenia odbywa się przez zmianę kąta ustawienia belki zespołu, zmniejszając lub zwiększając długość górnego cięgna trzypunktowego układu zawieszenia ciągnika. Najczęściej wysokość koszenia zmieniana jest w zakresie od 30 do 80 mm.
Kosiarki dyskowe (dolnonapędowe), tarcze z nożami napędzane są za pomocą pasów klinowych lub wałów Cardana oraz przekładni zębatych walcowych zainstalowanych w belce pod tarczami roboczymi, chociaż na rynku zdarzają się również kosiarki z przekładniami kątowymi. Prędkość obwodowa noży wynosi nawet 80 m/s. Kosiarki dyskowe wymagają o około 35% mocy mniej od bębnowych, zwykle około 14 KM/m.
Zaletą kosiarek dyskowych jest szybkie przyspieszanie i zwalnianie obrotów zespołów roboczych (tarcz) dzięki mniejszemu momentowi bezwładności w porównaniu do bębnowych. Możliwość wyposażenia ich w 10 lub 12 tarcz umożliwia uzyskanie nie tylko dużej szerokości roboczej, ale i jazdę na równych łąkach z prędkością 15-20 km/h. To daje tym kosiarkom istotną przewagę nad bębnowymi.
Nowy rozdrabniacz dyskowy Diamond Mowers z napędem pasowym (BD) Pro X osiąga pełną prędkość w 13 sekund
Zarządzanie Pokosem
W kosiarkach dyskowych łatwiej jest instalować zgniatacze i spulchniacze skoszonej zielonki, ponieważ skoszona masa jest jednorodnie obrabiana prawie na całej szerokości roboczej kosiarki. Natomiast w kosiarkach bębnowych proces ten przebiega w zawężonym pokosie, co wymaga bardzo agresywnej pracy spulchniacza, co może prowadzić do nierównomiernego zgniatania źdźbeł.
Pokos po kosiarce tarczowej jest szerszy, co pozwala na swobodny przejazd ciągnikiem i dalszą obróbkę traw za pomocą zgrabiarek i przetrząsaczy. Ponadto jest niższy (cieńszy), bardziej równomiernie schnie i jest łatwiejszy do roztrząśnięcia. W kosiarkach ze spulchniaczem pokosu obejmuje ono całą szerokość roboczą, przy czym niektórzy producenci dodają jeszcze za spulchniaczem specjalne regulowane kierownice, w celu lepszego rozłożenia pokosu i szybszego jego schnięcia.
Uniwersalność i Dostosowanie do Terenu
Tarczowe zespoły robocze można odchylać pod kątem 50°, natomiast bębnowe jedynie do 20°. Umożliwia to wykorzystanie kosiarek tarczowych do wykaszania poboczy i skarp. Podczas pracy kosiarką dyskową, zwłaszcza na nierównych łąkach, ważnym elementem jest odpowiednie dopasowanie się belki tnącej do nierówności terenu, nie niszcząc darni. Jest to możliwe dzięki odciągowi składającemu się z dwóch sprężyn, który należy wyregulować, zmieniając punkty zaczepu sprężyn - oczywiście na postoju.
Konserwacja Kosiarki Dyskowej
Regularna konserwacja jest kluczowa dla długiej i bezproblemowej eksploatacji kosiarki dyskowej.
- Czyszczenie noży tnących: Po każdym koszeniu należy oczyścić noże z resztek trawy, ponieważ wilgotne resztki przyspieszają tępienie się ostrzy i korodowanie. Po oczyszczeniu i osuszeniu warto je naoliwić.
- Czyszczenie silnika: Zdejmij obudowę, aby dostać się do silnika i usuń resztki trawy spomiędzy radiatorów. Ich utykanie prowadzi do szybszego nagrzewania się silnika, co może doprowadzić do przegrzania.
- Kontrola stanu technicznego: Regularnie sprawdzaj, czy przewody elektryczne oraz osłona wyrzutu i kosz nie uległy przetarciu, dokręcaj śruby, oceniaj stan noży.
- Wymiana oleju: Choć "wanna" listwy tnącej jest szczelnie zamknięta, warto sięgnąć po zalecenia producenta maszyny. Regularna wymiana oleju co kilka lat pozwala zachować sprawność układu przez długie lata.
- Zimowe przechowywanie: Urządzenie pozostawiamy na zimę w suchym pomieszczeniu.
Ważne! W czasie prac konserwacyjnych urządzenie powinno być odłączone od źródła zasilania. Do czyszczenia ostrzy i przestrzeni ich pracy nie używamy wody pod ciśnieniem, gdyż grozi to zamoczeniem silnika lub elementów instalacji elektrycznej. Podczas odblokowywania noża kosiarki należy bezwzględnie odłączyć ją od źródła zasilania.
Kosiarki z Kondycjonerami
Aby ograniczyć liczbę zabiegów podsuszających i zebrać zielonkę przy jak najmniejszych stratach, należy połączyć koszenie z obróbką mechaniczną, co wydatnie przyspiesza proces schnięcia. W tym celu kosiarki rotacyjne wyposaża się w tzw. kondycjonery, tj. walce zgniatające i spulchniacze bijakowe (palcowe). Spulchniacze pokosów instalowane są zarówno na kosiarkach bębnowych, jak i tarczowych. Mechaniczna obróbka spulchniaczami skraca czas suszenia traw również o około 25-30%. Straty składników pokarmowych z tytułu "oddychania" roślin są co prawda mniejsze, ale rosną straty mechaniczne (nawet do 5% suchej masy). Zastosowanie spulchniacza pokosów zwiększa zapotrzebowanie mocy.