Wybór odpowiedniej kosiarki dyskowej do gospodarstwa rolnego to kluczowa decyzja, która wpływa na efektywność pracy i kondycję użytkowanych maszyn. Rolnicy na pierwszym miejscu kierują się zazwyczaj szerokością roboczą, jednak równie istotne są inne aspekty, zwłaszcza w kontekście transportu i pracy w trudnych warunkach.
Typy zawieszenia kosiarek dyskowych
Kosiarki z prostym zawieszeniem bocznym
Najliczniejszą grupę maszyn stanowią kosiarki z prostym zawieszeniem bocznym. Belka tnąca jest mocowana do ramy kosiarki za pomocą obrotowego przegubu. Ten element przenosi duże naprężenia, pracuje podczas składania belki do transportu oraz przy kopiowaniu nierówności terenu. Dodatkowo, w trakcie koszenia, przegub pracuje pod naporem koszonej masy połączonym z prędkością jazdy.
Warto dokładnie ocenić budowę przegubu. Lżejsze belki tulejowane są przy użyciu pierścieni z tworzywa sztucznego. W najtańszych maszynach, na styku przekładni kątowej z ramą, może brakować tulejek. Zamiast tego często wstawiane są kalamitki, którymi tłoczony jest smar, a stal przekładni przylega do stali ramy - to najsłabsze rozwiązanie z występujących na rynku. W przypadku zużycia, tuleje trzeba wymienić, w przeciwnym razie powstanie luz i zróżnicowane naprężenie pasków klinowych.
Napęd kosiarek z klasycznym zawieszeniem bocznym odbywa się zazwyczaj przy użyciu pasków klinowych. Im dłuższa belka, tym więcej pasków i większa ich powierzchnia. Paski to także częściowe zabezpieczenie przeciążeniowe - będą się ślizgały i mogą się spalić w przypadku nagłego zablokowania dysków.
Odległość belki od traktora nie ma wpływu na jakość cięcia, pod warunkiem pracy na równych powierzchniach. Jeśli pole jest nierówne, lepiej poszukać kosiarki, której belka w pracy znajduje się blisko tylnych kół ciągnika - taka maszyna będzie lepiej kopiować nierówności.
Belka tnąca kopiuje nierówności tak dobrze, jak robi to jej najszersza część. Dobierając kosiarkę, warto zwrócić uwagę na szerokość belki - im jest ona większa, tym mniej dokładnie będzie „wybierała” nierówności terenu. Belka wąska szybko reaguje na zmiany pochylenia pola i kosi trawę dokładniej. Dla odmiany, listwy wąskie, gdzie przekładnia znajduje się obok pierwszego dysku, muszą mieć płozę, która sunie po skoszonej wcześniej darni, i takie rozwiązanie jest podatne na zapchanie się trawą z pokosu ściętego w poprzednim przejeździe.
Kwestia wagi belki jest bardzo ważna. Zasadniczo belka tnąca o niższej wadze jest bardziej komfortowa w pracy. Lekka belka mniej napiera na przegub, pozwala także pracować z kosiarką mniejszym traktorem. Z kolei cienka listwa jest mniej sztywna, a co za tym idzie, bardziej podatna na uszkodzenia.
Masa belki ma znaczenie również dla darni. Każda kosiarka jest wyposażona w system odciążenia belki tnącej. W przypadku maszyn z zawieszeniem bocznym jest to zazwyczaj sprężyna z regulacją stopnia napięcia. Wysokość zawieszenia zależy od konstrukcji: im bardziej naciągnięta będzie sprężyna, tym łatwiej da się „podbić” listwę do góry, oszczędzając darń.
Kosiarki z zawieszeniem centralnym
Osobną grupę maszyn zawieszanych stanowią kosiarki z zawieszeniem centralnym. W tym rozwiązaniu przegub, pozwalający belce na wychylanie się poprzecznie do kierunku jazdy, jest umieszczony centralnie pośrodku nad listwą i połączony ramą z oboma końcami belki tnącej. Przegub jest zawieszony na ramieniu, a ramię połączone z ramą główną sprzężoną z TUZ ciągnika.
Dzięki centralnemu mocowaniu, podnoszenie belki jest szybsze, a prześwit między listwą tnącą a podłożem większy w porównaniu do zawieszenia bocznego. Z racji symetrycznego rozłożenia naprężeń, nacisk belki tnącej w mniejszym stopniu zużywa przegub podczas pracy.
Dzięki centralnemu zawieszeniu belki tnącej, można zastosować inne niż sprężynowe rozwiązania służące odciążeniu listwy. Np. w kosiarkach marki Claas, Kuhn, Pottinger czy SaMasz, za odciążenie belki odpowiada system hydropneumatyczny. W dużym skrócie, są to akumulatory olejowo-gazowe (o pojemności zależnej od ciężaru belki tnącej), które użytkownik wypełnia olejem z układu ciągnika zależnie od potrzeby. Wzrost ciśnienia oleju powoduje zwiększenie odciążenia belki i łatwiejsze podnoszenie już pod małym naporem. Spadek ciśnienia skutkuje zwiększeniem nacisku i mniejszą wrażliwością na nierówności. Jeśli nie system hydropneumatyczny, to klasyczne sprężyny - np. firma Pronar stosuje ten sposób odciążenia listwy z dyskami.
Szerokość robocza i jej wpływ na pracę kosiarki
Wybór szerokości roboczej kosiarki jest kluczowy, zwłaszcza przy współpracy z ciągnikiem takim jak Ursus C-360. Producenci często sugerują większe szerokości (np. 180 cm zamiast 160 cm), argumentując, że ciągnik nie gniecie wówczas nieskoszonej trawy. Jednakże, przy większej szerokości i gęstej trawie, C-360 może mieć bardzo ciężko na wałku i wymagać będzie wolniejszej jazdy. Decyzja ta zależy od specyfiki terenu i gęstości porostu.
Aspekty podnoszenia belki i transportu
Kolejną ważną kwestią jest sposób podnoszenia belki na uwrociach oraz składanie maszyny do transportu.
Podnoszenie na uwrociach
Podstawowy system podnoszenia belki polega na oddzielnym dźwiganiu ramy kosiarki przy użyciu TUZ traktora oraz oddzielnym podnoszeniu belki przy użyciu hydrauliki ciągnika. Opuszczenie belki to znów operowanie dwoma zaworami. Przy niewielkiej powierzchni do skoszenia takie rozwiązanie można zaakceptować.
Aby ułatwić podnoszenie, producenci kosiarek montują w układzie podnoszenia belki tnącej współpracujące ze sobą równoległobok oraz zapadkę, połączone z siłownikiem do składania maszyny do transportu. Zależnie od położenia zapadki, siłownik hydrauliczny podniesie belkę równolegle do góry z obu jej stron, lub złoży ją całkowicie pionowo do transportu.
Składanie do transportu i wysokość
Po złożeniu do transportu maszyny o dużej szerokości roboczej (3 metry i więcej) może się ona okazać wyższa niż ciągnik. Niektóre modele kosiarek mają składaną końcówkę osłony, co zmniejsza ich wysokość transportową, a oszczędnym rolnikom pozwala wykosić trawę tuż przy przeszkodach (słupy, kamienie, ogrodzenia).
Kuhn GMD 15030: Przykład innowacyjnego transportu
Centralne zawieszenie belki pozwala na modyfikację napędu. Firma Kuhn stworzyła zawieszaną kosiarkę dyskową GMD 15030, która pracuje na szerokości 14,5 metra. Ten gigant posiada cztery belki tnące i 28 dysków z nożami. Tylna kosiarka GMD 15030 tworzy kombinację koszącą z kosiarką czołową GMD 3125 F, mającą 3,1 metra szerokości.
Mimo imponujących wymiarów, na czas przejazdów po drogach maszyna składa się do szerokości 3 metrów i wysokości 4 metrów. Jest to możliwe dzięki temu, że każde skrzydło tej kosiarki tworzą dwie belki tnące. Składanie do transportu wygląda tak, że w pierwszym etapie skrajne belki po obróceniu o 180 stopni ustawiane są nad belkami znajdującymi się bliżej ciągnika. W takiej pozycji skrzydło z dwoma belkami ustawiane jest do pionu. Cała procedura składania maszyny do transportu zajmuje mniej więcej pół minuty.
Zwiększ wydajność pracy w swoim gospodarstwie dzięki naszym kosiarkom dyskowym zawieszanym | seria GMD 1015 | KUHN
Kosiarka GMD 15030 waży poniżej 4 ton. Producent podaje, że minimalne zapotrzebowanie mocy dla tej maszyny wynosi 230 KM. Kosiarka napędzana jest od WOM-u traktora. W pierwszym etapie napęd trafia na przekładnię kątową, na której jest rozdzielany na dwie strony. Następnie wałami napędowymi jest przekazywany do kolejnych przekładni kątowych, umiejscowionych w połowie szerokości każdego skrzydła, które doprowadzają napęd do belek tnących.
Producent zastosował w tej maszynie sprawdzone belki Optidisc Elite, których dyski wirują z prędkością ok. 3000 obr./min. Belki wyróżnia m.in. to, że w zależności od kierunku obrotów różny jest rozstaw dysków tnących. Między dyskami poruszającymi się zbieżnie zastosowano większą odległość, co zapewnia energiczne podawanie skoszonych roślin do tyłu i zapobiega ich wtórnemu cięciu. Mniejszy rozstaw dysków rozbieżnych zwiększa pokrycie obszarów roboczych noży. Również specjalny kształt czołowej części belki zwiększa powierzchnię pokrywania się obszarów cięcia. Ma to zapewnić doskonałe koszenie w bardzo trudnych warunkach, m.in. przy wilgotnych roślinach.
Stały nacisk zespołów koszących na podłoże to zasługa zastosowania systemu Lift-Control, który w połączeniu z systemem Non-Stop pełni też funkcję zabezpieczenia w przypadku kontaktu z przeszkodą. Pozwala ominąć taką przeszkodę dzięki odchyleniu się i uniesieniu zespołów koszących.