Kosiarki konne listwowe to narzędzia, które przez dziesięciolecia cieszyły się popularnością w rolnictwie i ogrodnictwie. Choć pierwotnie napędzane siłą zwierząt pociągowych, z czasem ewoluowały, a niektóre konstrukcje zaczęto adaptować do pracy z silnikami spalinowymi, co znacząco zwiększyło ich efektywność.
Historia i ewolucja kosiarek konnych
Kosiarka, jako maszyna rolnicza służąca do koszenia trawy i innych zielonek, została wynaleziona w 1830 roku przez Edwina Buddinga. Początkowo do strzyżenia trawników używano kos lub owiec. Pierwotne kosiarki ciągnięte były przez konie, które dla ochrony trawnika miały specjalne gumowe buty.
Polskim przykładem takiej maszyny jest kosiarka konna listwowa KZK-1.4, wyprodukowana w 1963 roku w fabryce w Skarżysku. Była to prawotnąca maszyna przeznaczona do zaprzęgu dwóch koni, oferująca wydajność 0,5 hektara na godzinę przy średniej wysokości koszenia 53 mm. Jej gabaryty to: długość (z dyszlem) - 450 cm, szerokość - 135 cm, wysokość - 170 cm, a waga wynosiła 250 kg. Szerokość koszenia to 140 cm. Obsługa wymagała jednej osoby (dwóch przy koszeniu zboża). Wyposażenie dodatkowe KZK-1.4 obejmowało pomost do zboża, grabie, siodło dla pracownika, pedał do podnoszenia i opuszczania pomostu, rozdzielacz zewnętrzny oraz koło zbożowe. KZK-1.4 była zmodernizowaną wersją kosiarki K-1.4.
Ursus C-330 + kosiarka konna - wspomnienie lata! ;) Sianokosy w Lubuskiem!
Budowa i zasada działania
W kosiarce listwowej nóż tnący składa się z wielu nożyków, zwanych żyletkami, które poruszają się ruchem posuwisto-zwrotnym. Cięcie odbywa się poprzez dociśnięcie rośliny do części nieruchomej (bagnety) lub do żyletki na drugim nożu wykonującym ruch przeciwbieżny.
Napęd w kosiarkach konnych listwowych był przekazywany z obu kół maszyny, za pomocą zapadek, na wspólny wał, skąd poprzez przekładnie napędzana była kosa. Konne kosiarki listwowe posiadały sprzęgiełka jednokierunkowe w każdym z dwóch kół.
W przeciwieństwie do nich, w kosiarce rotacyjnej częścią tnącą jest szybko obracający się nóż. Cięcie odbywa się poprzez szybkie uderzenie w roślinę, która nie jest dociskana do innego elementu, lecz utrzymywana bezwładnością. Ten typ kosiarki wymaga większej mocy, ale jest znacznie wydajniejszy od kosiarki listwowej.
Kosiarka bijakowa to odmiana kosiarki rotacyjnej, w której elementami tnącymi są bijaki rozdrabniające koszone rośliny. System, w którym bijaki są zaostrzoną masą wirującą na wale tnącym, sprawdza się w koszeniu nieużytków oraz poboczy dróg. Obroty maszyny są niejednokrotnie wyższe niż 3000 obr./min.
Kosiarki mogą być ciągnięte przez zwierzęta pociągowe, ciągnik lub być pojazdem samojezdnym. Mogą być dodatkowo wyposażone w spulchniacze lub zgniatacze pokosu, co przyspiesza przesychanie traw. Kosiarki mogą skoszoną trawę zbierać do kosza lub wyrzucać na skoszony teren.
Adaptacja kosiarek konnych do napędu silnikowego (samoróbki)
Wiele osób adaptuje stare kosiarki konne, montując do nich silniki spalinowe, tworząc tzw. "samoróbki". Takie rozwiązania pozwalają na zwiększenie efektywności i uniezależnienie się od zwierząt pociągowych.
Waga i jej znaczenie
Wybierając kosiarkę konną listwową, jednym z kluczowych aspektów, na który warto zwrócić uwagę, jest jej waga. Na rynku można znaleźć maszyny o wadze od około 200 kg do nawet 600 kg. Waga kosiarki konnej listwowej wpływa nie tylko na jej mobilność, ale również na stabilność podczas pracy. Lżejsze modele mogą ważyć około 150-300 kg, natomiast cięższe maszyny często oferują większą moc i wydajność, co sprawia, że są bardziej odpowiednie dla dużych powierzchni. Zbyt ciężka maszyna może powodować trudności w manewrowaniu i uszkodzenia gleby.
Wpływ wagi na manewrowość i stabilność
Waga kosiarki ma kluczowe znaczenie dla jej efektywności i komfortu użytkowania. Lżejsze kosiarki są łatwiejsze do manewrowania, co jest ważne na terenach o nieregularnym kształcie. Z drugiej strony, cięższe maszyny oferują większą stabilność, co przekłada się na dokładniejsze cięcie i lepsze wyniki pracy w trudniejszych warunkach.
Kompatybilność z silnikiem i mocą
Waga kosiarki ma również znaczenie w kontekście mocy ciągnika lub silnika, który będzie ją obsługiwał. Cięższe maszyny mogą wymagać mocniejszego napędu, co zwiększa koszty użytkowania. Ważne jest, aby dopasować wagę kosiarki do warunków, w jakich będzie używana, oraz do dostępnej mocy silnika. Na przykład, zastosowanie silnika o mocy 1600W (ledwo 2 KM) może być niewystarczające w porównaniu do silników spalinowych 3,5KM, 5KM, czy 6KM B&S OHV.
Przykłady modyfikacji i problemów
- Niektórzy użytkownicy próbują adaptować silniki samochodowe (np. ze skrzynią od Malucha, tylną osią Poloneza) do konstrukcji kosiarek konnych.
- Kwestia kół: Koła od kosiarki konnej, zwłaszcza te na stalowych felgach, mogą być problematyczne. Zaleca się stosowanie kół z bieżnikiem, podobnym do tych z ciągnika, w wersji mini.
- Problemy z silnikami: Użytkownicy często zgłaszają problemy z silnikami, takie jak falujące obroty, gaśnięcie, czy problemy z odpalaniem, często związane z gaźnikiem lub "iskrownikiem". Silniki marketowe, takie jak niektóre modele NAC, Faworyt, Hecht czy Sterwins, bywają krytykowane za niską jakość.
- Moc silnika: Ważne jest, aby moc silnika była odpowiednia do obciążenia. Próba napędzania ciężkiej kosiarki słabym silnikiem (np. od podkaszarki bez reduktora obrotów) jest nieefektywna.
