Krzyżowanie Bydła Mlecznego z Rasą Belgian Blue: Szansa na Zwiększenie Dochodowości

Produkcja Wołowiny w Polsce i Potrzeba Krzyżowania Towarowego

Hodowla bydła mięsnego nie jest popularną gałęzią produkcji zwierzęcej w naszym kraju. Pomimo ponad 20-letniej historii hodowli bydła tej użytkowości, jego populacja w Polsce spada, a na chwilę obecną pogłowie krów ocenianych niewiele przekracza 23 tys. sztuk. Składa się na to wiele aspektów, które głównie dotyczą ekonomicznych uwarunkowań produkcji wołowiny w oparciu o czystorasowe bydło mięsne. Z jednej strony stoją bowiem niskie koszty utrzymania bydła mięsnego, z drugiej zaś niski dochód uzyskiwany od sztuki - gdyż praktycznie rzecz biorąc poza cielęciem uzyskiwanym od krowy mięsnej trudno poszukiwać dochodów. Do tego dochodzą niskie ceny żywca wołowego w ostatnich miesiącach.

Zdecydowanie bardziej rentownym działaniem może się zatem okazać nastawienie głównie na produkcję mleka, a dodatkowy dochód mogą stanowić opasy. Do tego celu najlepszym rozwiązaniem jest krzyżowanie towarowe krów mlecznych z buhajami wyspecjalizowanych ras mięsnych. W pierwszym pokoleniu uzyskamy zatem cielęta mieszańcowe, które charakteryzują się bardzo dobrą przydatnością do opasu.

Wyzwania w Hodowli Bydła Mlecznego i Korzyści z Krzyżowania Międzyrasowego

W Polsce ponad 90 proc. populacji krów mlecznych należy do rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej (HF). Jednak nie osiągają one takiej wydajności, na jaką wskazują ich geny, umożliwiające produkcję ponad 10 tys. kg mleka w laktacji. Średnio w stadach objętych kontrolą wydajności mlecznej przekracza ona 8,5 tys. kg, a w stadach nieobjętych kontrolą szacuje się, że wynosi ponad 5,3 tys. kg. Rolnicy utrzymujący bydło, zwłaszcza rasy holsztyńsko-fryzyjskiej, szukają rozwiązań mogących poprawić opłacalność produkcji. Niestety, doskonalenie cech pozaprodukcyjnych, np. związanych z rozrodem, jest długotrwałe, gdyż są one nisko odziedziczalne. Poza tym wśród bydła holsztyńsko-fryzyjskiego i innych ras mlecznych rośnie zinbredowanie (kojarzenie zwierząt mających wspólnych przodków), pogarszające np. stan zdrowotny.

Wieloletnie działania hodowców mające na celu uszlachetnienie polskiego bydła rodzimego (wykorzystywanego dwukierunkowo), przez dolew krwi rasy holsztyńsko-fryzyjskiej, doprowadziło do wytworzenia jednokierunkowo użytkowanego bydła mlecznego. Holsztynizacja odbiła się zwłaszcza na długości użytkowania mlecznego krów - skróciła je. Przyczyną powikłań metabolicznych u bydła holsztyńsko-fryzyjskiego są rezerwy energetyczne odkładane w tłuszczu zamiast w mięśniach, co nie jest dobre w przypadku bydła o suchej konsystencji tkanki mięśniowej i co przyczyniło się do nazwania tej rasy „wieszakami na skórę”. Tymczasem producenci mleka oczekują zwierząt zdrowych, silnych, którym nie trzeba poświęcać zbyt dużo czasu, które są samodzielne, także podczas porodów.

Krzyżowanie to nic innego jak kojarzenie dwóch osobników z dwóch (lub więcej) różnych ras. Chociaż wciąż mało popularne, to krzyżowanie staje się coraz atrakcyjniejsze. Pozwala ono na ujawnienie się efektu heterozji, czyli wybujałości mieszańców, które są silniejsze, zdrowsze i płodniejsze niż ich rodzice. Heterozja wpływa pozytywnie na cechy produkcyjne i funkcjonalne, ale jest większa w przypadku tych drugich, które są nisko odziedziczalne. Zazwyczaj takie krzyżowanie nie zwiększa wydajności mlecznej, ale poprawia zawartość tłuszczu i białka w mleku. Zwierzęta powstające w wyniku krzyżowania międzyrasowego są heterozygotyczne, tzn. posiadają geny pochodzące od różnych ras. Im pokrewieństwo między zwierzętami jest dalsze, tym większa jest heterozja.

Pożądaną przez hodowców cechą jest długowieczność. Cecha ta jest nisko odziedziczalna, ale wyniki badań wskazują, że mieszańce żyją dłużej niż ich rodzice średnio o 18 proc. Mimo że zjawisko heterozji utrzymuje się wyłącznie w pierwszym pokoleniu (F1), to akurat efekt długowieczności trwa przez kilka pokoleń, także wtedy, gdy krzyżowanie międzyrasowe stosowano wielokrotnie. Ponadto można krzyżować krowy pokolenia F1 z buhajami innych ras lub stosować system rotacyjny (przemienny). Samice kryje się samcami innej rasy, ich potomstwo męskie jest opasane, a żeńskie krzyżowane z buhajami najpierw jednej rasy, potem drugiej rasy rodzicielskiej. Dodatkowo, krzyżowanie międzyrasowe szybko i skutecznie zmniejsza ryzyko tzw. inbredu, czyli bliskiego kojarzenia w stadzie, co pozytywnie wpływa na zdrowotność i płodność.

Rasa Belgian Blue: Charakterystyka i Pochodzenie

Bydło mięsne rasy Belgian Blue jest też nazywane bydłem błękitnym belgijskim (fr. Blanc-Bleu Belge lub Race de la Moyenne et Haute Belgique, hol. Moniteur Witblauw). Alternatywne nazwy w języku polskim to: belgijska niebiesko-biała, belgijski biały i niebieski, belgijski biało-niebieski, niebieski i biały belgijski. Ogólnie nazwa bydło błękitne belgijskie i Belgian Blue pochodzi od typowo niebiesko-szarego koloru sierści, niekiedy dodatkowo też cętkowanego. Umaszczenie jest zróżnicowane, począwszy od białego, poprzez błękitne, do całkowicie czarnego, lub też kombinacji tych maści.

Historia rasy: bydło o podobnym wyglądzie po raz pierwszy w 1808 r. udokumentował Georg Culley. Belgian Blue wyhodowano w XIX w. w centralnej i górnej Belgii, z krzyżowania ras lokalnych z rasą Shorthorn z Wielkiej Brytanii i prawdopodobnie też Charolaise. Bydło błękitne belgijskie zostało potem ogłoszone jako nowa rasa mięsna w 1950 r. przez prof. Hanseta, pracującego w centrum sztucznej inseminacji w belgijskim Liege. W 1978 r. bydło błękitne belgijskie do USA sprowadził Nick Tutt, rolnik z Zachodniego Teksasu. „Ojcem” bydła Belgian Blue, ze względu na swoje wybitne cechy, jest buhaj Gedeon du Vieux-Chateau de Maurenne, pozyskany w 1956 r. do Centrum Inseminacji w Loncin, w Belgii. Buhaj ten miał bardzo dobre umięśnienie z wyraźną hipertrofią mięśni. Inseminacja na szerszą skalę nasieniem tego osobnika umożliwiła przekazanie genu hipertrofii mięśni do dużej części populacji.

Fenotyp i Genetyka

Rasa ta słynie z niesamowicie umięśnionego, monstrualnego wyglądu, przy wielkiej potulności i łagodności. Obfite ciało jest określane jako „podwójnie umięśnione”, przy tym bez zbędnego otłuszczenia i dobrze wyrzeźbione. Fenotyp tego podwójnego umięśnienia jest stanem dziedzicznym, ujawniającym się przez nienaturalne podwajanie liczby włókien mięśniowych, zwane hiperplazją, oraz podwójną pośladkowością. Umięśnienie jest ponadto bardzo dobrze wyeksponowane na karku i grzbiecie. Mięso Belgian Blue ma zwiększoną zawartość tkanki mięśniowej, a zmniejszoną zawartość tłuszczu. Ich cienka skóra i obfitość beztłuszczowej masy mięśniowej sprawiają, że tuszki dają nawet do 80% mięsa z całości.

Belgian Blue mają mutację w genie białka miostatyny, która koduje to białko, by nie hamowało rozwoju mięśni, za to ograniczało odkładaniu tłuszczu. W efekcie zachodzi bardzo szybki i obfity wzrost jednocześnie bardzo chudych mięśni. Skrócony gen miostatyny nie jest jednak w stanie funkcjonować normalnie u tego bydła i bez nieustannej pracy hodowlanej, cecha ta uległaby z czasem zanikowi.

Wymagania i Problemy w Czystej Rasie

Krowy omawianej rasy mają też węższy kanał rodny. Zwykle występują więc problemy z porodem (dystocja) i konieczne jest cesarskie cięcie (w ok. 90% przypadków), co wiąże się z ryzykiem i większymi nakładami finansowymi. Rasa belgijska biało-błękitna należy do późno dojrzewających, albowiem dopiero w 32. miesiącu dochodzi do pierwszego wycielenia. Ze względu na wysoką masę urodzeniową cieląt - u buhajków 48 kg, u cieliczek 44 kg - wycielenia są bardzo trudne. Ciężar porodowy cieląt czystej krwi może być bardzo ciężki, przez co naturalny poród jest dla krowy bardzo trudny.

Ze względu na niższe spożycie paszy w porównaniu ze wzrostem masy ciała, Belgian Blue ma zwiększoną zdolność przekształcania paszy w suchy, beztłuszczowy mięsień. Bydło to ma jednak specyficzne zapotrzebowanie metaboliczne na zwiększenie koncentracji pasz. Potrzebne są więc pasze wysokoenergetyczne i skoncentrowane, czyli dieta zawierająca więcej dobrego białka do budowy wielkiej masy mięśni, co podraża koszty hodowli. Normalna krowia dieta bogata w błonnik nie daje tych efektów. Wolniejsze tempo odkładania się tłuszczu także opóźnia ubój, co też oznacza wzrost kosztów utrzymania. Bydło Belgian Blue ma za to większy stosunek mięsa do kości (ok. 20% więcej mięśni, niż u bydła bez mutacji miostatyny). Rasa dojrzewa później, niż inne rasy europejskie, jak np. Charolais, a krowy cielą się po raz pierwszy zwykle dopiero od ok. 32. miesiąca życia. Mleczność matek Belgian Blue jest bardzo wysoka za sprawą pochodzenia tej rasy od bydła o dwukierunkowej użytkowości.

Krzyżowanie z Rasą Belgian Blue: Mity i Fakty

Wiele mówi się o trudnych porodach krów typowo mlecznych zainseminowanych nasieniem wyspecjalizowanych ras mięsnych jak np.: Charolaise, Limousine czy Belgian Blue. Prawdą jest jednak, że najważniejszym w krzyżowaniu towarowym bydła mlecznego z mięsnym jest odpowiedni dobór osobników do krzyżowania.

Należy zatem unikać krycia buhajami ras ciężkich, jak np. Charolaise, jałowic czy krów, u których notowane były podczas wcześniejszych ciąż porody trudne, wymagające pomocy obsługi. Do krzyżowania powinny być przeznaczone sztuki, które mają łatwe porody, a także warto spojrzeć na ten parametr w katalogach buhajów. Parametr ten jest bowiem zaznaczony w praktycznie każdym katalogu i dla każdego buhaja. Niewłaściwym jest zatem stwierdzenie, że buhaje którejkolwiek z wymienionych wyżej ras dają trudne porody. Niewłaściwy mógł być dobór osobników do krzyżowania. Przypadki trudnych porodów należy również wiązać z nieadekwatnym żywieniem krów mlecznych w końcowej fazie laktacji. Tempo wzrostu płodu jest w tym czasie najwyższe, a nadmiar składników pokarmowych może powodować nienaturalny przyrost płodu, co prowadzić może do powikłań podczas porodu.

Jednym z głównych zagrożeń płynących z krzyżowania towarowego w stadach bydła mlecznego są trudne porody. Są one konsekwencją nieodpowiedniego doboru krowy i buhaja do krzyżowania i wiążą się ze stratami finansowymi ponoszonymi przez hodowców. Na skutek trudnych porodów zwiększa się odsetek cieląt urodzonych martwo (śmiertelność okołoporodowa cieląt) oraz procent krów wybrakowanych w okresie poporodowym. Cielęta pochodzące z trudnych porodów mają ponadto trudności z pobraniem siary oraz cechują się zmniejszoną wydajnością absorpcji białek odpornościowych z siary, która jest z kolei wynikiem zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej u tych cieląt, powodującą trudności w procesach trawiennych.

Faktem niepodważalnym są zdecydowanie lepsze wyniki opasu zwierząt mieszańcowych w porównaniu do czystorasowych mlecznych. W przypadku niektórych ras u mieszańców można uzyskać wyniki zbliżone do opasanych czystorasowych zwierząt mięsnych.

Praktyczne Aspekty Krzyżowania Towarowego z Belgian Blue

Schemat Krzyżowania i Wybór Osobników

Najprostszym schematem, jakim można się kierować w przypadku doboru osobników z naszego stada do krzyżowania towarowego, jest wybór zwierząt, których potencjał odbiega od założeń w naszym stadzie mlecznym (np.: zbyt niska mleczność, zbyt słabe parametry mleka). Rzecz jasna możliwości gospodarstwa są również bardzo ważne - jeśli jesteśmy w stanie zapewnić odpowiednią ilość zwierząt na remont, bez problemu możemy poświęcić pewną część stada (niekiedy mogłoby to być nawet 20 proc.) do kojarzenia z buhajami mięsnymi.

Wybrane sztuki inseminujemy nasieniem buhajów ras mięsnych, w zależności od wieku, kalibru i historii porodów danej sztuki możemy wybrać najbardziej odpowiednią rasę do krzyżowania. Wybitną przydatnością do krzyżowania towarowego z krowami mlecznymi, ale i tymi innych ras mięsnych, charakteryzuje się rasa belgijska błękitno-biała (BBB). Popularność rasy BBB rośnie, ponieważ zwierzęta mieszańcowe uzyskiwane z takich krzyżowań doskonale rosną, osiągają lepszą wydajność rzeźną i lepiej wykorzystują paszę. Tusze takich zwierząt są mniej otłuszczone, przez co chętniej wybierane przez konsumentów.

Szczególnie polecane do tego typu krzyżowania są buhaje ras: Limousine, belgijska biało-błękitna, Charolaise i Simental, a w przypadku zacielania jałówek Hereford. Mieszańce pochodzące z krzyżowania buhajów Belgian Blue z krowami innych ras mięsnych lub mlecznymi charakteryzują się doskonałym wzrostem, lepszą wydajnością rzeźną i lepszym wykorzystaniem paszy. Czyste bydło Belgian Blue również dobrze wykorzystuje paszę przy obfitym żywieniu.

Wykorzystanie Cieląt Mieszańcowych

Uzyskane w ten sposób cielęta mogą być przeznaczone do opasu - to w przypadku buhajków praktycznie jedyna droga wykorzystania tego działania. Urodzone cieliczki można również opasać lub zainseminować po okresie odchowu, a po ocieleniu wykorzystywać przez okres szczytowej produkcji mleka jako tzw. razówki. W przypadku braku odpowiedniego zaplecza paszowego oraz budynków inwentarskich, w których opas mógłby się odbywać, cielęta można sprzedać w wieku kilku dni. Prawda jest taka, że obecnie w Polsce funkcjonuje już wiele bukaciarni zajmujących się opasem młodego bydła, które na pewno będą w stanie docenić dobry materiał, jakim są mieszańce.

Program CTBBH: Gwarancja Jakości

CTBBH (francusko-belgijski program testowania krzyżowania końcowego rasą Belgijską Błękitno-Białą z krowami Prim'Holstein) jest jedynym tego typu programem w Europie, w ramach którego powstaje baza najlepszych rozpłodników. Dla hodowcy jest to gwarancja dostępu do sprawdzonego materiału genetycznego.

Celem programu jest indeksacja buhajów ze zwróceniem szczególnej uwagi na cechy najbardziej przydatne w krzyżowaniu towarowym. Jak podkreśla Hubert Brismée, lekarz weterynarii i koordynator programu, wszystkie buhaje wchodzące do programu są nosicielami genu podwójnego mięśnia, są wolne od skaz genetycznych, o białym umaszczeniu, dających biało-szare, dobrze umięśnione cielęta. Dzięki programowi dla każdego buhaja obliczane są indeksy na poszczególne, istotne dla krzyżowania cechy, tj.: długość ciąży, łatwość wycieleń, wagę cieląt przy wycieleniu, budowę, wysokość, grubość kości. Obserwacje prowadzone od początku programu, tzn. od prawie 10 lat, potwierdzają, iż w krzyżowaniu z buhajami BBG, procent łatwych wycieleń jest równy lub przewyższa 80%, a cesarki nie przekraczają 4%. Badania wykazały, iż idealnym rozwiązaniem jest inseminacja około 30% krów o najniższej wartości genetycznej. Procent ten zależy jednak od wielkości stada i tego jaka część stada podlega remontowi.

Nowy program testowania BB x Holstein skoncentruje się głównie na kwestiach związanych z opasaniem, z jakością tuszy i mięsa mieszańców. Buhaje z programu CTBBH dostępne są na eksport wyłącznie poprzez belgijską spółkę BBG Belgian Blue Group, filię walońskiego Związku Hodowców Bydła AWE. Stąd też wykorzystanie buhajów BBG jest dodatkową gwarancją dla hodowców stosujących nasienie tej rasy do krzyżowania towarowego. Krzyżowanie końcowe z buhajami BBG jest czynnikiem pozwalającym hodowcom bydła mlecznego zróżnicować produkcję, znacznie podwyższyć dochodowość i co za tym idzie zysk hodowcy.

Ekonomika i Doświadczenia Hodowców

Korzyści Finansowe z Krzyżowania Towarowego

Rozważając nad ekonomiką krzyżowania towarowego, należałoby zacząć od samego początku, czyli inseminacji. W tym przypadku cena nasienia buhajów ras mięsnych jest zazwyczaj niższa od kilku do nawet 50 proc. Pomimo iż buhajki rasy holsztyńsko-fryzyjskiej również dobrze przyrastają do mniejszych mas ciała, buhajki mieszańcowe charakteryzują się szybkim wzrostem, dobrym wykorzystaniem paszy i lepszą od buhajków HF wydajnością rzeźną. Ceny skupu młodego bydła rzeźnego są również podzielone w zależności od maści, czyli również rasy. Zazwyczaj za buhaja mieszańcowego ceny są wyższe o kilkanaście procent. Jednak za bardzo dobrze umięśnionego różnica ta wzrasta do nawet ponad 30 proc. W przypadku jałowic rzeźnych różnice nie są aż tak spektakularne, ale na pewno zauważalne. Do tego od wielu miesięcy jałowice rzeźne są towarem poszukiwanym przez zakłady mięsne. Minimalizacja kosztów produkcji mleka to jeden z najważniejszych czynników determinujących opłacalność chowu bydła mlecznego. Uzyskanie dobrego materiału - cieliczek oraz buhajków, które przeznaczone na opas uzyskiwałyby bardzo dobre wyniki opasu oraz po uboju wysoką wydajność rzeźną, mogłoby stanowić dodatkowy dochód gospodarstw mlecznych. Równie korzystnym z punktu widzenia gospodarstw specjalizacji mlecznej może być sprzedaż cieląt do dalszego opasu w gospodarstwach wyspecjalizowanych w tej produkcji.

Doświadczenia Rolników

W ostatnim okresie w Polsce można obserwować dość wyraźny wzrost liczby gospodarstw, które aby poprawić dochodowość gospodarstwa, decydują się na dodatkowy kierunek, jakim jest opasanie cieląt. Dla niektórych gospodarstw produkcja cieląt z udziałem BB nie jest nowością i posiadają już w tym zakresie doświadczenie, dla innych to dopiero początki. Wielu z nich poszukuje cieląt-krzyżówek z rasą BBB (belgijska biało-błękitna) do dalszego opasu.

• Jan Kucharski, prowadzący gospodarstwo rolne w Balinie, powiat Rypin, zajmuje się odchowem cieląt od 10 lat. Rocznie odchowuje około 500 cieląt. Najbardziej ceni sobie materiał pochodzący po BBB: „Kupiłbym każdą ilość takich cieląt. Mam porównanie z krzyżówkami innych ras mięsnych. Zaobserwowałem, że najbardziej opłacalny jest opas cieląt krzyżówek pochodzących po rasie BBB. Zupełnie nie rozumiem, dlaczego hodowcy obawiają się wykorzystywać tę rasę do krzyżowania? Krąży niesłuszna opinia o ciężkich wycieleniach, o konieczności wykonywania cesarskich cięć. Są to opinie niepotwierdzone w praktyce, zasłyszane, wyrwane z kontekstu. Cesarskie porody są regułą w hodowli w czystej rasie. Wykonuje się je ze względów zdrowotnych. Po 2-3 latach użytkowania krowy sprzedawane są na ubój, w taki sposób pozyskuje się kruche, soczyste mięso. Do krzyżowania z innymi rasami, w tym szczególnie mlecznymi używa się nasienia buhajów sprawdzonych, z indeksami na lekkie porody i małą wagą cieląt. Inseminacji takim nasieniem poddaje się krowy wieloródki z dobrze rozwiniętą miednicą. Niedowiarkom polecam statystyki. Okazuje się, że mniej jest problemów z wycieleniami krów, których potomstwo pochodzi po buhajach BBB, niż w czystej rasie HF lub np. HF po buhajach Charolaise. Z tego co wiem, Blue Belgian Group sprzedaje 1,4 mln porcji nasienia rocznie na całym świecie. Jeśli występowały tak trudne porody, nikt by tego nasienia nie kupował.”
• Wojciech Fruk z powiatu brzezińskiego, woj. łódzkie: „Posiadam nieduże gospodarstwo. Rocznie produkuję około 30-40 opasów. Kupuję cielęta w wieku 3-4 tygodni i opasam je do wagi 500-600 kg. Comiesięczne ważenia, które wykonuję pokazują znaczną różnicę pomiędzy przyrostami sztuk pochodzących po buhajach BBB, a pozostałymi zwierzętami. Krzyżówki z BBB przyrastają o wiele szybciej. Opasam również inne mieszańce np. z udziałem krwi Limousine, czy Simental.”

Inne Rasy Polecane do Krzyżowania z Bydłem Mlecznym

Poza rasą Belgian Blue, do krzyżowania z bydłem mlecznym w celu poprawy cech mięsnych i funkcjonalnych, poleca się również inne rasy. Wysoka wydajność krów HF wiąże się z pewnymi problemami. Aby im zaradzić, można poprawić jakość paszy, zwiększyć dobrostan i opiekę weterynaryjną, a także zdecydować się na krzyżowanie międzyrasowe. Komplementarność ras - wzajemne dopełnianie się ras, uzupełnienie cech, które u jednej rasy nie występują wcale lub w małym natężeniu - jest kluczowa.

Wśród buhajów ras mięsnych, poza Belgian Blue, do krzyżowania towarowego często wykorzystuje się wspomniane już Limousine, Charolaise i Simental. W przypadku zacielania jałówek polecana jest rasa Hereford.

W kontekście poprawy cech funkcjonalnych, takich jak zdrowotność, płodność i długowieczność bydła mlecznego, zwłaszcza HF, stosuje się krzyżowanie z buhajami innych ras mlecznych lub dwukierunkowych:

• Montbeliarde: Rasa o umaszczeniu biało-czerwonym, zaliczana do bydła europejskiego typu jurajskiego. Cechuje się bardzo dobrą jakością mięsa byczków i jałówek (niskotłuszczowe) oraz cechami mlecznymi predystynującymi je do produkcji serów, ze względu na zawartość białka, szczególnie kazeiny. Jest odporna na upały i niewymagająca odnośnie do żywienia. Średnia wydajność krów Montbeliarde w Polsce w 2019 roku sięgnęła 8101 kg, przy zawartości białka na poziomie 3,54 proc.
• Simental: Pochodzi z terenów górskich, ma mocne nogi i odporne zdrowe racice. Potomstwo charakteryzuje się wysoką wydajnością mleczną, dobrą płodnością i długowiecznością, odpornością na niekorzystne warunki środowiska i choroby (zwłaszcza metaboliczne), a uzyskiwane mleko ma dobre walory serowarskie.
• Brown Swiss.
• Rasy czerwone skandynawskie (norweska, szwedzka i duńska): Wywodzą się od rasy Ayrshire. Wszystkie są ze sobą spokrewnione od połowy XX w., ponieważ w latach 50. i 60. minionego stulecia używano tych samych buhajów ważnych w hodowli. Obecnie w hodowli rasy norweskiej używa się buhajów rasy szwedzkiej czerwonej i fińskiej Ayrshire. W Norwegii jest realizowany program krzyżowania rotacyjnego (TwoPlus), w którym rasa holsztyńsko-fryzyjska jest używana przemiennie z norweską czerwoną.

Mieszańce krów HF z rasą Montbeliarde, Szwedzką Czerwoną i Normandzką rodzą po raz pierwszy cielęta wcześniej niż czystorasowe pierwiastki holsztyńsko-fryzyjskie. Wyniki badań wskazują, że u jałówek pokolenia F1 krzyżówek ras normandzkiej z holsztyńsko-fryzyjską, Montbeliarde z holsztyńsko-fryzyjską i szwedzkiej czerwonej z holsztyńsko-fryzyjską pokrytych buhajami ras Brown Swiss, Montbeliarde i Szwedzkiej Czerwonej było istotnie mniej trudnych porodów niż u jałówek holsztyńsko-fryzyjskich (odpowiednio od 3,7 do 11,6 proc. u mieszańców i 17,7 proc. u HF).

W przypadku ras skandynawskich - norweskiej czerwonej, szwedzkiej czerwonej i fińskiej Ayrshire - należy zwrócić uwagę, że choć z nazwy wynika, że bydło norweskie jest czerwone, to posiada gen warunkujący barwę czarną, nieobecny u innych ras czerwonych skandynawskich. W katalogach buhajów prezentowane są samce w obu umaszczeniach.

Obecny stan chowu i hodowli bydła w Polsce powoduje, że produkcja mięsa wołowego opiera się na bydle ras mlecznych oraz mieszańcach towarowych uzyskanych z krzyżowania ras mlecznych z buhajami ras mięsnych. Korzyści płynących z krzyżowania towarowego krów ras mlecznych z buhajami ras mięsnych jest wiele. Działanie to pozwala na uzyskanie w pierwszym pokoleniu zwierząt posiadających wartości opasowe na przyzwoitym poziomie, pozwalającym na szybki wzrost i osiągnięcie dobrych wyników opasu i wydajności rzeźnej. Odpowiednio dobrane osobniki do krzyżowania pozwalają na pozyskanie materiału do opasu unikając jednocześnie jakichkolwiek powikłań - często wymieniane są w tym przypadku powikłania związane z trudnym porodem.

tags: #krzyzowanie #bydla #belgijska #blekitna #schaeff