Charakterystyka i zastosowanie dużych ładowarek teleskopowych
Duża ładowarka teleskopowa doskonale spełnia swoje zadania nie tylko jako wydajna maszyna do załadunku, ale także jako środek transportu. Tego typu maszyny są pożądane szczególnie w dużych gospodarstwach jako środki załadunku, jednak dzięki dużej zwrotności i szerokiej gamie dostępnego osprzętu mogą służyć także do innych prac. Doskonale sprawdzą się w pracach porządkowych i budowlanych, a często takich właśnie nie brakuje w gospodarstwie.
Ogólne zalety i zastosowania
Ze względu na dość potężne gabaryty, duże ładowarki teleskopowe przede wszystkim sprawdzą się w wielkotowarowych gospodarstwach z produkcją zwierzęcą, w skupach zbóż czy w biogazowniach. W tego typu maszynach rolniczych kluczowa jest wydajność i jak najlepsze parametry pracy. Duże teleskopy mogą pochwalić się udźwigiem przekraczającym 5 ton, co pozwala na prace np. z dużą łyżką o pojemności 4 m³, dzięki czemu załadunek materiałów jest niezwykle szybki.
Kluczowe parametry i cechy techniczne
W dużych ładowarkach teleskopowych istotną rolę odgrywa ich masa, która w zależności od modeli może wynosić od 8 do nawet 16 ton. Dzięki ramieniu składającemu się z dwóch wysuwanych sekcji, materiał podnoszony jest przeważnie powyżej 8 m. Sercem superwydajnych ładowarek jest mocny silnik; producenci stawiają na 4-cylindrowe jednostki o mocy około 130-170 KM. Maszyny wyposażone są przeważnie w przekładnie hydrostatyczne i mogą poruszać się z prędkością 30-50 km/h. Mocną stroną silnych teleskopów jest dobra zwrotność, dzięki czemu przewożenie czy układanie materiałów jest szybkie i proste. Maszyny mają dość bogate wyposażenie standardowe, które obejmuje najczęściej amortyzowanie ramienia i kabiny, duży monitor, dobre oświetlenie, kamery, różne tryby jazdy, czy systemy wspomagające pracę.
Biorąc pod uwagę potrzeby gospodarstwa, warto zapoznać się dokładnie z możliwościami udźwigowymi maszyny - nie tylko udźwigiem maksymalnym, ale pełnym zakresem pracy wysięgnika, co obrazują szczegółowe wykresy dostępne do każdej ładowarki. Warto pamiętać, że udźwig maksymalny jest osiągany przy schowanym teleskopie; po maksymalnym jego wysunięciu wartość ta będzie o wiele mniejsza - nawet kilkukrotnie.
Jedną z ważniejszych kwestii podczas wyboru ładowarki teleskopowej jest wybór pompy zasilającej układ odpowiadający za obsługę ramienia i osprzętu. Zwykle ładowarki dostępne są z pompą zębatą o stałym wydatku lub pompą Load Sensing (o zmiennym wydatku). Pierwsze rozwiązanie, ze względu na mniejszy stopień skomplikowania podzespołu, będzie o wiele tańsze w zakupie (maszyna tańsza o kilkanaście tys. zł), jak i w serwisowaniu, jednak na tym właściwie jego zalety się kończą. Pewne jest, że pompy wielotłoczkowe są o wiele oszczędniejsze niż zębate.
Claas Scorpion - Oferta i innowacje
Modele i ich specyfikacja
Claas oferuje kilka ładowarek o mocy około 130 KM, w tym modele Scorpion 635, 732, 736, 741 i 1033. Pierwsza cyfra w oznaczeniu sugeruje maksymalną wysokość podnoszenia w metrach, zaś kolejne maksymalny udźwig.
Technologie napędu i przekładni
W wersji standardowej model 736 wyposażono w tradycyjną przekładnię hydrostatyczną umożliwiającą bezstopniowe przyspieszanie do 30 km/h. W bardziej zaawansowanym wariancie maszyna wyposażana jest w wydajniejszą przekładnię hydrostatyczną Varipower (hydrostat szerokokątny), która umożliwia poruszanie się z prędkością do 40 km/h. Obydwie przekładnie dopasowują obroty silnika do potrzebnej mocy.
Funkcje zwiększające efektywność i komfort pracy
Scorpiony wyposażane są też w automatykę kąta położenia narzędzia; wystarczy je wypozycjonować, następnie przytrzymać przycisk, a jego pozycja zostaje zapamiętana. Podczas zmiany narzędzi dużym ułatwieniem jest hydrauliczna blokada zabezpieczenia. Obok tego systemu przydatną opcją jest możliwość obniżenia ciśnienia w trzecim obwodzie hydraulicznym bez konieczności wyłączania silnika ładowarki. Jeśli chodzi o sterowanie jazdą, oprócz standardowych trzech trybów dostępny jest również czwarty tryb przeznaczony do pracy wzdłuż ścian. Ładowarki Claas Scorpion dostępne są w dwóch wariantach wyposażenia: Trend i Varipower. Dla drugiej przeznaczony jest m.in. nieco bardziej zaawansowany i ergonomiczny dżojstik, co wynika również z szerszych możliwości sterowania przekładnią Varipower. Wejście do ładowarki Claas Torion jest przyjemnie szerokie i ma odpowiednie poręcze. Claas Torion 1611 P ma wąski joystick, który bardzo wygodnie leży w dłoni. Do sterowania funkcjami służą dwa przyciski, mała dźwignia krzyżowa z proporcjonalnym sterowaniem oraz przełącznik kierunku jazdy z przodu.
Wrażenia użytkowników z Claas Scorpion
Użytkownicy, którzy interesują się modelem Claas Scorpion 6030, zwracają uwagę na kilka kwestii. Niektórym nie podoba się skrzynia hydrauliczna, która wymaga dużej ilości gazu, aby maszyna ruszyła, co prowadzi do wyższego spalania, szczególnie przy pracach z bydłem na jałowych obrotach. Wspominają również, że zwolnice są jak zabawki w porównaniu do JCB. Ograniczony jest także widok z kabiny do tyłu i w prawą stronę, a sama kabina jest mała i brakuje miejsca na drobiazgi. Najgorszą rzeczą, według jednego z użytkowników, jest nieprawidłowe wyważenie maszyny - przy podniesieniu ładunku około 2 ton maszyna gwałtownie przechyla się do przodu. Na plus oceniana jest szybka hydraulika i funkcja, która pozwala nacisnąć na hamulec i dać gazu podczas włączonej jazdy, a maszyna nie ruszy. W JCB natomiast, aby włączyć luz, trzeba nacisnąć guzik na joysticku.
JCB Agri - Warianty i rozwiązania
Dostępne konfiguracje silnikowe i wyposażeniowe
Ładowarki JCB z serii Agri dostępne są z silnikami w trzech wariantach mocy: 109, 125 lub 145 KM. W dwóch pierwszych wariantach dysponują one pojemnością 4,4 litra, zaś w trzecim jest to 4,8 litra. Maszyny dostępne są w czterech wariantach wyposażenia: Agri, Agri Plus, Agri Super i Agri Pro.
Systemy przekładni i hydrauliki
Podstawowe różnice między wariantami leżą w przekładniach. W maszynach Agri i Agri Plus układ napędowy stanowi skrzynia powershift 4/4, a prędkość poruszania się maszyny z tą przekładnią to maksymalnie 33 km/h. W maszynach Agri Super układ napędowy stanowi 6-biegowa skrzynia powershift. W maszynach Agri Pro układ napędowy stanowi przekładnia DualTech, która jest połączeniem skrzyni powershift oraz hydrostatu. Daje ona do wyboru dwa tryby pracy: ręczny i automatyczny, a prędkość maksymalna tych ładowarek to 40 km/h. Obsługa wszystkich przekładni odbywa się z wykorzystaniem dżojstika. Ładowarki teleskopowe JCB Agri wyposażone są w dodatkowy obwód hydrauliczny ze sterowaniem proporcjonalnym.
Udogodnienia dla operatora i systemy wspierające
Maszyny wyposażono również w panel wyświetlający o wysokiej rozdzielczości. Ciekawym wariantem wyposażenia jest system kamer pozwalający obserwować obszary niewidoczne z kabiny. Dostępna jest również kamera cofania. Natomiast droga do fotela ładowarki JCB bywa zbyt stroma, a drzwi sprawiają, że przestrzeń po lewej stronie jest wąska.
Doświadczenia użytkowników z ładowarkami JCB
Jeden z użytkowników, który zakupił JCB 525-67 z 1995 roku, jest zadowolony z maszyny. Inni zastanawiają się nad nowszymi modelami, jak JCB 540-170 lub nowy model 540-200. W kontekście ładowarki JCB 535-140 z 2005 roku (10 lat, 5000 mtg), użytkownicy zgłaszali problemy z pompą wtryskową paliwa, hamulcami w tylnych piastach i przednim moście, usztywnianiem przedniego mostu, a także koniecznością wymiany ślizgów w teleskopie. Rodzi to pytanie, czy tak częste awarie przy 5000 mtg są normalne dla JCB. Jeden z użytkowników wyraził ciekawość, ile i w jakiej pracy pali JCB oraz ile ma koni mechanicznych, pytając o porównanie spalania.
Analiza konkurencji i szerszy kontekst rynkowy
Wybrane modele innych producentów: Bobcat, Kramer, Massey Ferguson, New Holland, Faresina
Kojarzony głównie z produkcji ładowarek burtowych i sprzętu budowlanego amerykański producent Bobcat ma w swojej ofercie również ładowarki teleskopowe. Założoną klasę reprezentuje model TL30.70 Agri, którego oznaczenie sugeruje maksymalny udźwig (3 t) i wysokość podnoszenia (7 m). Do napędzania ładowarki wykorzystano silnik Doosan D34 o mocy 130 KM, spełniający normę emisji spalin Stage V m.in. dzięki układowi SCR. Przekładnia hydrostatyczna ładowarki działa w dwóch zakresach prędkości, które pod obciążeniem mogą być zmieniane automatycznie. Dzięki systemowi zarządzania prędkością, prędkość jazdy może być regulowana niezależnie od prędkości obrotowej silnika. Operator ma do dyspozycji kabinę oferującą dobrą widoczność oraz pakiet oświetlenia. Model Bobcat TL43.80HF V-drive to największa ładowarka teleskopowa z serii Agri, z udźwigiem 4,3 t, wysokością podnoszenia 7,5 m i zasięgiem 4 m. Napędza ją silnik Bobcat D34 o mocy 137 KM, a napęd hydrostatyczny zapewnia płynną pracę w zakresie 0-40 km/h.
Kramer oferuje kilka modeli ładowarek o mocy 136 KM (KT306, KT356, KT307, KT357, KT407, KT447, KT507 i KT429). Maszyny napędzają silniki Deutza wyposażone w DOC i SCR, a w nowych modelach również DPF. W modelu KT356 dostępne są dwie przekładnie hydrostatyczne: podstawowa i opcjonalna Ecospeed, oferujące zakresy prędkości do 7, 15 i 30 lub 40 km/h. Nowe modele wyposażono w cztery tryby manewrowania, w tym "tryb ręczny jazdy bokiem". Sterowanie większością funkcji odbywa się przy pomocy dżojstika, operator ma też do dyspozycji 7-calowy ekran i panel Jog Dial.
Ładowarki Massey Ferguson napędzane są silnikami południowokoreańskiej marki Doosan (D34, 130 KM). Ramię ładowarki (zasilanej pompą o zmiennym wydatku o wydajności 190 l/min) ma amortyzację załączającą się automatycznie po przekroczeniu 5 km/h, którą operator może aktywować również w dowolnym momencie. Zaimplementowano również funkcję pływającej pozycji wysięgnika. Dostępne są trzy tryby sterowania: przednia skrętna oś, obie skrętne osie i tryb "kraba", a jazdą można zarządzać z poziomu dżojstika.
Ładowarki New Holland z serii TH (w ofercie Case IH modele Farmlift) zastąpiły serię LM, charakteryzując się wzmocnioną konstrukcją. Wszystkie maszyny wyposażono w silniki FPT o pojemności 4,5 l i mocy 133 KM (dla wersji S, Classic i Plus) lub 145 KM (dla wersji Ellite). Maszyny wyposażane są w 3 rodzaje wysięgników: 6,1 m, 7 m i 9,1 m, z udźwigiem od 3200 do 4200 kg i występują w czterech wariantach wyposażenia: S, Classic, Plus i Ellite. Wersja S, najuboższa, ma mechaniczną przekładnię powershift 4/3 ze sterowaniem elektrycznym oraz zębatą pompę hydrauliczną o wydatku 120 l/min. W pozostałych wariantach są to pompy o zmiennym wydatku i wydajności 140 l/min. Najbogatsza wersja Ellite ma przekładnię powershift w wariancie 6/3, mogącą pracować w trzech trybach: ręcznym, półautomatycznym i automatycznym. Nowe maszyny wyposażane są w tylny zaczep, umożliwiający ciągnięcie przyczep o masie 20 t z prędkością 33 km/h (S, Classic, Plus) lub 40 km/h (Ellite). Układ napędowy ładowarek wyposażono też w blokadę mechanizmu różnicowego. Kabina serii TH oferuje dobrą widoczność, w wersji Ellite jest ona dodatkowo podgrzewana. Dżojstik w wersjach S, Classic i Plus odpowiada za sterowanie pracą wysięgnika i zmianę przełożeń, zaś w wersji Ellite jest zintegrowany z fotelem i umożliwia dodatkowo zmianę kierunku jazdy. Standardowo ładowarki oferują trzy tryby jazdy.
Ładowarki Faresina z serii Middle Range oferują wysokość podnoszenia od 7 do 11 m, a maksymalny udźwig wynosi od 3 do 4,5 t. Napędzane są czterocylindrowymi silnikami Deutza o pojemności 3,6 l i mocy 100, 122 lub 136 KM. Topowe wersje (VPS) wyposażane są w przekładnię bezstopniową CVT, zaś pozostałe w przekładnie hydrostatyczne. W wersji Classic jest to konwencjonalny hydrostat (do 30 km/h), zaś w wersji HLS przekładnia hydrostatyczna sprzęgnięta jest z 2-biegową przekładnią mechaniczną, dając dwa zakresy prędkości: do 20 i do 40 km/h. Ładowarki Faresina oferują trzy standardowe tryby jazdy: ze skrętnymi przednimi i czterema kołami oraz tryb kraba. W ładowarkach z serii VPS klimatyzacja dostępna jest seryjnie. Dżojstik poza sterowaniem ramieniem i oprzyrządowaniem pozwala na sterowanie jazdą.
Porównanie ładowarek kołowych (Claas, JCB, New Holland, Volvo)
Po testach porównawczych ładowarek teleskopowych nadszedł czas na sprawdzenie maszyn z nieco wyższego segmentu. Każdy z czterech testowanych modeli wyposażony jest w sześciocylindrowy silnik.
Moc silnika i układy napędowe
W kategorii maksymalnej mocy, według normy ISO 14396, maszyny marek JCB (z silnikiem Cummins o pojemności 6,7 l) i Claas (z jednostką DPS o pojemności 6,8 l) osiągają 185 kW/252 KM. Najmniejszą mocą dysponuje New Holland W 170 D, z jednostką FPT o pojemności 6,7 l, która generuje maksymalnie 145 kW/195 KM. Volvo, podobnie jak New Holland, stosuje własny silnik. W modelu L 90 H ma pojemność 5,7 l i osiąga maksymalnie 137 kW/186 KM. JCB celowo stawia na tak wysoką moc, ponieważ model 435 S jest przystosowany do pracy w silosach podczas formowania pryzm, więc ma dysponować sporą rezerwą mocy. Podobną strategię przyjął Claas. Jeśli chodzi o napędy, Volvo, New Holland i JCB wykorzystują przekładnie hydrokinetyczne z automatycznymi skrzyniami biegów. Skrzynia biegów Volvo ma 4 biegi (przód/tył) i może pracować na jednym z 4 trybów pracy. New Holland pracuje na pięciu biegach, które przełączają się automatycznie. Ładowarka 435 S marki JCB ma sześć biegów przełączanych za pomocą dźwigni, ale jest również możliwość automatycznej zmiany biegów oraz konwerter momentu, aby uzyskać maksymalną siłę pchania na wszystkich sześciu biegach. Maksymalna siła pchania na pierwszym biegu aktywowana jest przyciskiem na joysticku (funkcja kickdown) lub przyciskiem na dźwigni zmiany biegów. Claas stosuje hydrostatyczny napęd VariPower z trzema zakresami prędkości. Testowaliśmy statyczną siłę ciągu wszystkich maszyn na pierwszym biegu bez aktywacji przemiennika momentu obrotowego, w każdej z nich zamontowano uniwersalną łyżkę.
Ergonomia i dostęp do kabiny
Pracując dużymi ładowarkami, z reguły nie trzeba nieustannie wspinać się do kabiny i z niej wychodzić. Kiedy jest to jednak konieczne, pomocne są wygodne stopnie i uchwyty. Dobre wejście oferuje Volvo, ponieważ najniższy stopień jest łatwy do pokonania i nachylony na zewnątrz pod kątem 15 stopni dla większej wygody. Wejście do ładowarki Claas Torion jest przyjemnie szerokie i ma odpowiednie poręcze. Natomiast zbyt stroma okazała się droga do fotela ładowarki JCB, a drzwi sprawiają, że przestrzeń po lewej stronie jest wąska. Kluczowym miejscem w ładowarce jest jednak stanowisko operatora, a w szczególności dźwignie sterujące.
Ładowarka kołowa John Deere 332E kontra ładowarka kompaktowa John Deere 204K
Eksploatacja i serwis: JCB vs. konkurencja
Dyskusja o trwałości i kosztach części zamiennych
Pytanie o małą awaryjność i niskie koszty serwisu oraz części jest kluczowe dla wielu użytkowników. Użytkownicy Maniou narzekają na ten sprzęt. Opinie są różne na rynku; część firm pracuje na Manitou, a część na JCB. W niedalekiej przyszłości wielu rolników planuje wymienić swoje stare maszyny na nowe, zastanawiając się między JCB 540-170 a Manitou MT 1840A. Mimo że Manitou jest cenione za szybkość i wygodę, cena serwisowania ponoć jest bardzo wysoka. JCB jest popularniejsze na rynku, stąd więcej serwisów i tańsze części, co jest ważne, aby było stać na naprawy.
Serwisowanie Manitou w kontekście JCB
Jeden z użytkowników Manitou wspomina, że maszyny są dobre, ale serwis nie jest tani. Jeśli jest problem z komputerem, specjalista jest ściągany z Francji, co oznacza przestój maszyny. Inni doradzają JCB, jeśli nie jest potrzebny kosz. Merlo jest chwalone, ale są znane przypadki, gdzie któryś element napędu nie wytrzymał, zwłaszcza w roto. Problem wałków wychodzących z mostów dające napęd na koła oraz sypiące się krzyżaki to typowe usterki w "mankach". Serwisant Cat potwierdza, że problem wałków pomiędzy silnikiem a skrzynką w Manitou jest znany, ale nie jest uciążliwy. W JCB również siadają wały napędowe. Fakt, że części do JCB są tańsze, wynika z dużej ilości zamienników, niekoniecznie dobrych. Niektórzy użytkownicy są w stanie załatwić oryginalne części Manitou w ciągu 24h w lepszej cenie niż serwis. Decyzja należy do klienta, czy warto płacić ciężkie pieniądze autoryzowanemu serwisowi za każdą drobnostkę, kiedy istnieją alternatywy.
Przyszłość ładowarek teleskopowych: Warianty elektryczne
Elektryczna ładowarka Claas Scorpion 732e
Wśród innowacyjnych sprzętów, które można było zobaczyć na targach Agritechnica 2023, znalazło się wiele maszyn rolniczych ładowanych na prąd. Wśród nich producenci prezentowali ładowarki zasilane energią elektryczną. Podczas targów Agritechnica 2023 rolnicy mogli podziwiać ładowarkę teleskopową Scorpion 732e od firmy Claas. Zdaniem tego producenta, najbardziej wydajnie pracują ładowarki elektryczne o niższym zakresie mocy. Model ładowarki elektrycznej od Claas został opracowany przy współpracy z firmą Liebherr. Maszyna ta pracuje przy użyciu dwóch niezależnych od siebie napędów elektrycznych o mocy równej 90 kW. Modułowa koncepcja akumulatora o pojemności 64 kWh pozwala na korzystanie z ładowarki przez 4 godziny. Ponadto sprzęt został wyposażony w ładowarkę pokładową o mocy 22 kW. Maksymalna siła uciągu jest równa 53 kN, a ładowarka rozpędza się do 30 km/h.
Przegląd innych rozwiązań elektrycznych
W ładowarce Merlot 25.5-90 został zamontowany akumulator kwasowo-ołowiowy. Maksymalny czas pracy tą maszyną wynosi 8 godzin, natomiast czas ładowania to 9 godzin. Ładowarka ma moc 60 kW (90 KM), maksymalną wysokość podnoszenia 4,8 m i jest dostępna z napędem na dwa lub cztery koła. Schäffer 23e to ładowarka elektryczna o łącznej masie 2,2 t. Ma zamontowany silnik o mocy 21 kW, który jest połączony kołnierzowo, bezpośrednio z tylną osią. Ładowarka kołowa 1390e to propozycja od firmy Weidemann o masie roboczej 2700 do 3200 kg. Ładowarka pracuje około 5,3 godziny. W standardzie instalowana jest ładowarka o mocy 3 kW, dzięki czemu czas ładowania skraca się do 1,8 godziny. Inne elektryczne ładowarki mają zamontowany napęd elektryczny i akumulator litowo-jonowy o pojemności 37,5 kWh, dzięki któremu praca maszyną ma być możliwa przez około 4 godziny bez konieczności podłączania jej do gniazda ładowania. Ładowność tego sprzętu jest równa 850 kg. Moc ciągła stanowi 10,6 kW, przy czym moc szczytowa to 33,4 kW.
