Prawidłowe ustawienie zaworów w silniku kosiarki spalinowej ma kluczowe znaczenie dla jej wydajności, niezawodności oraz żywotności. Jeśli silnik w traktorku-kosiarce ciężko kręci, mimo że z akumulatorem i układem elektrycznym wszystko jest w porządku, lub występują problemy z jego odpalaniem, przyczyną mogą być nieodpowiednie luzy na zaworach. Niedokładna regulacja może prowadzić do trudności z rozruchem, nadmiernego zużycia paliwa, a nawet trwałych uszkodzeń mechanicznych.
Czym są luzy zaworowe i dlaczego są tak ważne?
Luzy zaworowe to niewielkie szczeliny znajdujące się pomiędzy elementami układu rozrządu - dokładniej między trzonkiem zaworu a dźwigienką. Zawory w silniku kosiarki regulują przepływ mieszanki paliwowo-powietrznej do komory spalania (zawór dolotowy) oraz usuwanie spalin po spaleniu (zawór wylotowy).
Z biegiem czasu wartości luzów zaworowych ulegają zmianom. Zbyt mały luz skutkuje niedomykaniem zaworów i spadkiem kompresji, natomiast zbyt duży powoduje hałas, spadek osiągów i szybsze zużycie podzespołów. Luzy zaworowe to ważny wskaźnik kondycji silnika kosiarki.
Kiedy regulować luzy zaworowe?
- Specjaliści zalecają, aby luz zaworowy sprawdzać minimum raz w sezonie - najlepiej przed pierwszym koszeniem na wiosnę.
- W przypadku intensywnej eksploatacji warto robić to częściej.
- Zalecana częstotliwość regulacji zaworów różni się w zależności od producenta i modelu silnika.
- Luzy zaworowe warto sprawdzać co jakiś czas i jeśli trzeba, wykonać odpowiednie ustawienia.
Przygotowanie do regulacji luzów zaworowych
Regulacja zaworów w kosiarce spalinowej nie jest zadaniem trudnym, ale wymaga dokładności, cierpliwości i znajomości podstawowych zasad mechaniki silnikowej.
OSTRZEŻENIE: Aby uniknąć obrażeń ciała lub uszkodzenia mienia, przed uruchomieniem, obsługą lub serwisowaniem silnika lub osprzętu należy zawsze zapoznać się z instrukcjami obsługi silnika i osprzętu.
Przede wszystkim sprawdź, jakie luzy na zaworach są wymagane dla naprawianego napędu. Wskazówki dotyczące regulacji zaworów są bardzo podobne w różnym sprzęcie, niezależnie od modelu.
Wymagane narzędzia:
- Zestaw kluczy (nasadowe, francuskie)
- Śrubokręt
- Szczelinomierz
- Masa uszczelniająca (np. Victor Reinz) do pokrywy zaworów
- Olej silnikowy
Procedura regulacji luzów zaworowych krok po kroku
Poniższy poradnik przedstawia regulację luzów zaworowych na przykładzie silnika Briggs&Stratton model Powerbuilt 155, zamontowanego w traktorze ogrodowym MTD Castelgarden. Zasady są jednak uniwersalne dla większości silników OHV.
1. Demontaż i przygotowanie
- Zdejmij pokrywę zaworów (często zamocowaną na 2-4 śruby) oraz inne elementy silnika, aby uzyskać dostęp do komory zaworów.
- Odkręć śruby wahacza za pomocą klucza nasadowego lub klucza do nakrętek.
2. Ustawienie tłoka w Górnym Martwym Punkcie (GMP)
Aby właściwie wyregulować zawory silnika Briggs&Stratton, należy ustawić je w odpowiednim położeniu. Pamiętaj, aby silnik był zimny.
Rozbieramy silnik kosiarki spalinowej i sprawdzamy jak pracuję tłok.
Istnieją dwie główne metody ustawienia tłoka:
Metoda A: Precyzyjne ustawienie na suwie sprężania
- Obróć ręcznie wał korbowy (najczęściej przez koło zamachowe lub wałek napędowy) aż tłok osiągnie górny martwy punkt w suwie sprężania. W tym położeniu oba zawory powinny być zamknięte.
- Można posłużyć się śrubokrętem, wsuwając go do cylindra w miejscu świecy. Kiedy tłok znajdzie się w najwyższym położeniu, delikatnie obróć wentylator (wał korbowy) tak, aby oba zawory były w pozycji zamkniętej.
Metoda B: Ustawienie z cofnięciem
- Włóż wąski śrubokręt do otworu świecy zapłonowej i dotknij tłoka.
- Obróć koło zamachowe zgodnie z ruchem wskazówek zegara poza górny martwy punkt, aż tłok przesunie się w dół o około 1/4 cala (ok. 0,6 cm). To zapewni, że wałek rozrządu znajduje się na „bazowym” kole, a zawory są w pełni zamknięte.
3. Pomiar luzu zaworowego
- Kiedy zawory są ustawione we właściwej pozycji (oba zamknięte na zimnym silniku), sprawdź luz szczelinomierzem.
- Umieść odpowiednią szczelinę szczelinomierza między końcem dźwigienki a trzonkiem zaworu.
- Listek z odpowiednią wartością powinien wchodzić dość ciasno, lecz z możliwością jego przesuwu. Powinieneś czuć lekki opór podczas przesuwania miernika.
4. Regulacja luzu zaworowego
- Poluzuj nakrętkę blokującą śrubę regulacyjną zaworu.
- Delikatnie obracaj śrubę regulacyjną, jednocześnie wsuwając i wysuwając szczelinomierz. Celem jest uzyskanie lekkiego, ale wyraźnego oporu podczas przesuwania miernika.
- Następnie dokręć zewnętrzną nakrętkę blokującą, utrzymując śrubę regulacyjną w ustalonej pozycji, do momentu uzyskania odpowiedniej przerwy.
- Poruszaj popychaczem i sprawdź jeszcze raz luz szczelinomierzem, aby upewnić się, że regulacja jest stabilna.
- Powtórz te same czynności dla drugiego zaworu.
5. Weryfikacja i ponowny montaż
- Po wyregulowaniu obydwu zaworów, przekręć kilka razy wałem korbowym (tłokiem), ustaw zawory w odpowiedniej pozycji, jak przedstawiono to wyżej i jeszcze raz sprawdź luzy. Upewnij się, że wartości się nie zmieniły.
- Pokryj gwinty śrub głowicy cylindrów smarem do prowadnic zaworów (jeśli były demontowane).
- Dokręcaj śruby głowicy cylindrów stopniowo, używając klucza dynamometrycznego, jeśli instrukcja producenta tego wymaga. Przekręć każdą śrubę o kilka obrotów, a następnie przejdź do następnej śruby, aż każda śruba będzie dobrze dokręcona. Specyfikacje dotyczące końcowego momentu dokręcania można znaleźć w instrukcji obsługi silnika.
- Zamontuj pokrywę zaworów, używając nowej uszczelki lub masy uszczelniającej (np. Victor Reinz). Jako że silikon potrzebuje trochę czasu na schnięcie (pełną wytrzymałość uzyskuje po 24 godzinach), na drugi dzień dobrze jest dokręcić śruby.
- Zrób próbne uruchomienie i nasłuchuj dźwięków pracy zaworów. Prawidłowo ustawione zawory przekładają się na sprawne uruchamianie, optymalną moc i dłuższą żywotność silnika.
Zalecane wartości luzów zaworowych
Pamiętaj, aby zawsze sprawdzić instrukcję obsługi swojego silnika, ponieważ wartości mogą się różnić w zależności od producenta i modelu. Poniżej przedstawiono ogólne i często spotykane zalecenia dla silników Briggs & Stratton oraz podobnych silników OHV, mierzone na zimnym silniku z tłokiem w GMP i zaworami zamkniętymi:
- Dla większości silników OHV (np. Briggs & Stratton Powerbuilt 155):
- Zawór ssący: około 0.15 mm - 0.20 mm
- Zawór wydechowy: około 0.20 mm - 0.25 mm
- Dla Briggs & Stratton 550E:
- Zawór ssący: 0.13 mm - 0.18 mm
- Zawór wydechowy: 0.18 mm - 0.23 mm
Wartości te często podawane są z pewnym zakresem, np. "0.20-0.25 mm", co oznacza, że listek szczelinomierza o mniejszej wartości powinien wchodzić swobodnie, a o większej ciasno lub wcale.
Głębsza konserwacja i inspekcja zaworów
W przypadku poważniejszych problemów lub podczas remontu silnika, konieczna może być szczegółowa inspekcja i konserwacja zaworów, która wykracza poza samą regulację luzów.
Demontaż zaworów
Aby prawidłowo sprawdzić zawory silnika pod kątem konserwacji lub naprawy, należy zdemontować je z silnika. Konstrukcje zaworów górnych różnią się w zależności od modelu silnika. Części i czynności serwisowe w przypadku cylindra górnozaworowego mogą różnić się od opisu poniżej, opartego na jednocylindrowym silniku OHV Briggs & Stratton Intek 6-HP.
Do demontażu zaworów potrzebny jest ściskacz sprężyn zaworowych.
- Wsuń górną szczękę ściskacza sprężyny zaworu nad górną część komory zaworu, a dolną szczękę pomiędzy sprężynę i ustalacz.
- Wciśnij narzędzie, aż górna szczęka nasunie się na górny koniec sprężyny.
- Obróć uchwyt ściskacza sprężyny zaworu zgodnie z ruchem wskazówek zegara, aby ścisnąć sprężynę.
- Następnie zsuń ustalacz z zaworu, przesuwając go szczypcami igłowymi tak, aby duża część dziurki od klucza znajdowała się bezpośrednio nad trzpieniem.
- Ściskając sprężynę, wyjmij narzędzie i sprężynę z komory. Jeśli silnik wykorzystuje ustalacz z dziurką od klucza, wyrównaj dużą szczelinę w ustalaczu z trzonkiem zaworu i powoli zwolnij sprężynę, aby trzonek prześlizgnął się przez dużą szczelinę.
- Odkręć śruby głowicy cylindrów i zdejmij głowicę cylindrów, kołysząc ją rękami. W razie potrzeby poluzuj głowicę cylindrów, uderzając w nią młotkiem nylonowym.
- Wymontuj i sprawdź zawory, prowadnice i gniazda.
Inspekcja zaworów
Przed przystąpieniem do naprawy zaworów należy je dokładnie obejrzeć. Gumowate osady na zaworze dolotowym idą w parze ze spadkiem wydajności silnika, często dlatego, że silnik był zasilany starą benzyną.
- Sprawdź czoło zaworu pod kątem nieregularnego wzoru osadzenia. Wzór wokół powierzchni czołowej powinien być równy z głowicą zaworu i mieć jednakową grubość na całym obwodzie.
- Po wyczyszczeniu trzonka zaworu należy przesunąć po nim paznokciem lub kartą kredytową. Jeśli wyczuwalny jest grzbiet, trzonek zaworu jest zużyty i należy go wymienić.
- Zbadaj powierzchnie czoła i gniazda zaworu.
- Sprawdź, czy obie sprężyny zaworów są proste.
Docieranie zaworów
Poprzez docieranie zaworów można wygładzić drobne rysy i wżery na powierzchni czołowej i gnieździe zaworu, aby przywrócić zdolność zaworu do uszczelniania komory spalania.
- Nałóż cienką warstwę pasty do docierania zaworów na czoło zaworu.
- Zwilż końcówkę przyssawki narzędzia do docierania i umieść ją na głowicy zaworu. Kilkakrotnie obróć zawór w przód i w tył między dłońmi.
- Często czyść powierzchnię i sprawdzaj postępy.
- Po zakończeniu docierania dokładnie wyczyść zawory rozpuszczalnikiem, aby upewnić się, że wszystkie pozostałości ścierniwa zostały usunięte.
Ponowny montaż zaworów i głowicy
- Sprawdź, czy trzonki zaworów i prowadnice są wolne od zanieczyszczeń i zadziorów.
- Nasmaruj wewnętrzną średnicę każdej uszczelki trzonka zaworu (jeśli jest na wyposażeniu) olejem silnikowym i zamontuj uszczelki na trzonkach zaworów.
- Włóż każdy sworzeń za pomocą szczypiec igłowych (jeśli używane są sworznie).
- Użyj obu kciuków, aby ścisnąć sprężynę, aż trzpień zaworu wysunie się przez duży koniec otworu na klucz. Sprawdź, czy element ustalający jest całkowicie zatrzaśnięty w rowku trzpienia zaworu. Powtórz ten krok dla drugiego zaworu.
- Umieść prowadnicę popychacza na głowicy cylindrów i przykręć śruby mocujące, używając klucza dynamometrycznego.
- Dokręcaj śruby głowicy cylindrów stopniowo, używając klucza dynamometrycznego, zgodnie ze specyfikacją producenta.
- Jeśli docieranie zaworów usunęło niewielką ilość materiału, może być konieczna korekta luzów popychaczy. Jeśli luz jest niewystarczający, należy wymontować zawór i zeszlifować lub spiłować końcówkę trzonka zaworu, aby zwiększyć luz. Po tej operacji zawory i prowadnice należy dokładnie nasmarować.
- Załóż zaślepki na końce zaworów i wytrzyj smar.
Problemy wykraczające poza regulację luzów zaworowych
Często problemy z odpalaniem lub pracą silnika są przypisywane luzom zaworowym, choć przyczyna może leżeć gdzie indziej. Jeśli po prawidłowej regulacji luzów silnik nadal sprawia problemy, rozważ poniższe aspekty:
- Problemy z zapłonem: Jeśli kosiarka odpala, ale po nagrzaniu silnika nie chce ponownie zapalić, przyczyną może być uszkodzona cewka zapłonowa tracąca właściwości po nagrzaniu, lub ogólne problemy z układem zapłonowym. Zaleca się sprawdzenie obecności iskry, stanu świecy zapłonowej.
- Problemy z zasilaniem paliwem: Sprawdź poziom paliwa i oleju. Problemy z silnikiem, takie jak przegrzewanie i strzały z tłumika, mogą być spowodowane uszkodzeniem gaźnika lub niewłaściwym ustawieniem zapłonu. W gaźniku niewiele się może popsuć; przeważnie wina leży w zatkaniu którejś dyszy lub kanału, ewentualnie w uszczelkach, membranie, czy zaworku iglicowym. Sugerowano również sprawdzenie gaźnika i filtra paliwa.
- Kompresja: Niskie sprężanie może być spowodowane nieszczelnością zaworów, uszkodzonym pierścieniem tłokowym lub uszkodzoną uszczelką głowicy.
- Synchronizacja: Sprawdź synchronizację zaworów z tłokiem na podstawie znaków na kole zamachowym.
Pamiętaj, aby zawsze stawiać na diagnostykę problemu i stosować się do zaleceń producenta silnika, gdyż tylko wtedy silnik osiągnie optimum swojej pracy.