Wózki widłowe wysokiego składowania, często określane mianem reach truck, to specjalistyczne urządzenia elektryczne, które umożliwiają przemieszczanie, obracanie i podnoszenie ładunku poprzez wysunięcie masztu. Są to maszyny niezastąpione w dużych magazynach oraz innych miejscach, gdzie do przechowywania wykorzystuje się wysokie regały. Wózki te powstały w wyniku rozwinięcia tradycyjnych wózków widłowych wysokiego składowania, do których dodano system, za pomocą którego koła mogą obracać się o 90°, co umożliwia przesunięcia w bok i do przodu. W artykule wyjaśniamy, czym wyróżnia się taki sprzęt, jakie ma zalety i zastosowanie oraz które parametry są kluczowe.
Charakterystyka i Typy Wózków Wysokiego Składowania
Zasada Działania
Zasada działania wózków wysokiego składu nie różni się w sposób zasadniczy od działania większości wózków widłowych. Odmienności w budowie i obsłudze tego typu maszyn wynikają z potrzeby manewrowania w wąskich alejkach magazynowych oraz operowania ładunkami na znacznych wysokościach. W celu odłożenia lub zdjęcia palety z regałów magazynowych urządzenie musi być wyśrodkowane przed jednostką ładunkową, a maszt przesuwa się na zewnątrz, co ułatwia manewrowanie.
Jedną z najważniejszych cech wózków wysokiego składu jest mechanizm umożliwiający przesuwanie masztu do przodu i do tyłu. Jest to rozwiązanie kluczowe dla ograniczenia miejsca potrzebnego do manewrowania w wąskich alejkach magazynowych. Po dojechaniu do regału operator unosi maksymalnie cofnięte widły, a następnie - po ustawieniu na odpowiedniej wysokości - wsuwa je pod ładunek dzięki przesunięciu masztu do przodu. W tym czasie wózek nie zmienia pozycji. Tylko ostatni etap wsuwania wideł pod ładunek wymaga przemieszczania całej maszyny do przodu.
Po lekkim uniesieniu wideł, maszt cofa się, dzięki czemu ładunek wchodzi w obszar obejmowany przez ramiona podporowe. Dzięki temu maszyna wraz z ładunkiem zachowują w trakcie całej operacji pełną stabilność. Operacja kończy się cofnięciem maszyny o kilkadziesiąt centymetrów i opuszczeniem ładunku.
Budowa i Specyfika
Wózki widłowe wysokiego składowania wyposażone są w dolne podłużnice, na których osadzone są przednie koła. Maszty i widły są podobne jak w wózkach z przeciwwagą. W odróżnieniu od wózków widłowych czołowych, które mogą być wyposażone w różne rodzaje napędu, sprzęt wysokiego składowania jest zasilany wyłącznie za pomocą baterii elektrycznych.
Zamiast dużych opon pneumatycznych wózki te mają niewielkie, pełne koła o solidnej budowie. Niewielki promień skrętu zapewnia konstrukcja jezdna oparta na trzech kołach: dwóch statycznych z przodu oraz jednego, centralnie umieszczonego koła napędowego z tyłu. Koło napędowe ma najczęściej kąt skrętu 90° w każdą stronę.
Charakterystyczną cechą wózka wysokiego składowania jest lokalizacja stanowiska operatora: jest ono ustawione bokiem do masztu, co odróżnia go od typowego widlaka. Z tego względu maszyna określana jest też mianem wózka widłowego bocznego wysokiego składowania. Niewielkie rozmiary i kompaktowa budowa wózków wysokiego składowania ułatwiają manewrowanie w wąskich przestrzeniach magazynowych.
Najbardziej oczywistą cechą wyróżniającą reach trucków jest wysokość masztu. W tego typu maszynach stosowane są maszty duplex i triplex, czyli dwu- i trzyczęściowe (posiadają ramę stałą i dwie ramy wysuwane). Maszty trzyczęściowe zapewniają wysokość roboczą powyżej 4 m. Przykładowo reach truck Hangcha serii J można wyposażyć w maszty triplex 4,3-8 m.
Film szkoleniowy dla operatorów wózków widłowych
Warianty Wózków
Istnieje wersja wózków widłowych, w której maszt jest nieruchomy (nie wysuwa się) i tylko widły wysuwają się do położenia umożliwiającego zdjęcie lub odłożenie palety.
W sprzedaży dostępne są wózki widłowe wysokiego składowania obsługujące regały o podwójnej głębokości. Jeżeli palety są szersze lub są podnoszone od strony dłuższego boku, wózek może się przemieszczać, gdy palety są ułożone powyżej kół. W związku z tym konieczne jest albo zastosowanie szerszych korytarzy, dzięki czemu nie zmniejsza się ładowności na regałach, albo zwiększenie marginesów między górną częścią palety ułożonej na podłodze i pierwszą belką nośną regału (aby jej nie uderzyć), co powoduje pewną utratę wysokości w miejscu lokalizacji.
Zastosowanie i Zalety
Optymalizacja Przestrzeni Magazynowej
Wózki wysokiego składowania są idealnym sprzętem do wydajnej obsługi dużych ilości towaru umieszczonych na niewielkiej przestrzeni magazynowej. Jak sugeruje nazwa, wózki tego typu są używane do transportu wewnętrznego w magazynach wysokiego składowania, gdzie wysokość wielopoziomowych regałów może dochodzić do 10 metrów, a nawet więcej. Zalety takiej formy magazynowania sprawiają, że wózki widłowe wysokiego składowania znajdują szerokie zastosowanie. Wykorzystuje się je zwłaszcza w dużych magazynach i hurtowniach, centrach dystrybucyjnych, logistycznych i spedycyjnych oraz firmach przeładunkowych.
Kompaktowe wymiary i specyficzna konstrukcja sprawiają, że maszyny są bardzo zwrotne oraz mogą sprawnie poruszać się i wydajnie pracować nawet w wąskich przestrzeniach, niedostępnych dla wózków czołowych. Im węższy korytarz, tym więcej regałów można pomieścić na tej samej powierzchni. Wózki widłowe wysokiego składowania z masztem wysuwnym pokazują tu całe spektrum swoich możliwości. Dzięki masztowi wysuwnemu i kompaktowej sylwetce bez problemu poruszają się w wąskich korytarzach, co gwarantuje większą zdolność przeładunkową.
Stabilność i Bezpieczeństwo
Wysokość masztu i odpowiedni dobór sprzętu do specyfiki pracy umożliwiają szybkie i bezpieczne manewrowanie ładunkiem na dużych wysokościach bez ryzyka przechylenia wózka. To, że maszt wózka wysokiego składowania wysuwa się na wysokość nawet 13 m, nie wpływa niekorzystnie na stabilność urządzenia, nawet podczas przenoszenia ciężkich ładunków.
Specyficzne Warunki Pracy
Część wózków bocznych wysokiego składowania umożliwia obsługę regałów o podwójnej głębokości lub regałów wjezdnych (drive-in). Niektóre modele mogą być przystosowane do pracy w jeszcze bardziej nietypowych warunkach, takich jak chłodnie czy strefy zagrożenia wybuchem lub nierówne podłoże. Oprócz różnych wysokości podnoszenia i klas udźwigu, oferta wózków widłowych elektrycznych wysokiego składowania z masztem wysuwnym obejmuje także wózki przystosowane do pracy na różnego rodzaju podłożach.
Jeśli wózek ma być używany zarówno w hali, jak i na zewnątrz, dobrym wyborem będzie model z ogumieniem superelastycznym. Zapewnia ono wysokie bezpieczeństwo jazdy w każdym terenie - zarówno na gładkiej podłodze, jak i na wyboistym asfalcie. Ponadto, jeśli wózek jezdniowy wysokiego składowania ma być stosowany na świeżym powietrzu, można go doposażyć w kabinę ochronną.
Kluczowe Parametry i Innowacyjne Rozwiązania
Parametry Techniczne
Dla funkcjonalności sprzętu kluczowa jest maksymalna wysokość podnoszenia, która w zależności od modelu może wynosić od kilku do ponad 14 metrów (np. wózek widłowy wysokiego składowania Crown może realizować zadania na maksymalnej wysokości 14 205 mm). Drugim najważniejszym parametrem jest obciążenie maksymalne, które często wynosi około 1,2-2 tony. Parametr ten opisuje, na jaką maksymalną wysokość można podnieść ładunek o konkretnej masie i wymiarach.
Na efektywną pracę wózka wysokiego składowania wpływają tzw. spadki udźwigu. W maszynach Crown, konstrukcja masztu typu MonoLift zapewnia doskonałe wartości użytkowe, gwarantując niskie spadki udźwigu oraz długoterminową wartość. Dodatkowo, widły są często wykonane z jednego kawałka stali. Cechą wózków reach truck jest też relatywnie niewielki udźwig, co wynika przede wszystkim z wysokości unoszenia i potrzeby zachowania stabilności maszyny.
Innowacyjne Technologie
Nowoczesne wózki wysokiego składowania wyposażane są w innowacyjne systemy znacząco zwiększające wydajność pracy. Przykładem jest system aktywnej stabilizacji ładunku ALS (Active Load Stabilisation) firmy STILL. Rozwiązuje on problem wibracji masztu, typowy dla pracy na wysokich kondygnacjach regałów. Dotąd obsługa ładunków na wysokości przekraczającej kilka metrów wymagała wyczekiwania momentu ustania drgań masztu, które po podniesieniu obciążenia rzędu 1000 kg na wysokość 8,7 metra mogły trwać ponad 25 sekund, uniemożliwiając precyzyjną pracę.
Zastosowanie systemu ALS sprawia, że wibracje te ustają o 80 proc. szybciej, tj. już po około 6 sekundach. ALS działa na zasadzie wygenerowania przez hydrauliczny siłownik liniowy impulsu kompensującego drgania opisane przez umieszczone na maszcie czujniki, co znacząco skraca czas potrzebny na wykonywanie zadań. System aktywnej stabilizacji ładunku jest w standardzie wyposażony w każdy reach truck STILL serii FM-X.
Inne innowacyjne rozwiązania to: układ wstępnego wyboru wysokości podnoszenia Easy Target i Easy Target Plus oraz system Optispeed, uzależniający prędkość przemieszczeń wideł od poziomu, na jakim się znajdują. Pozycjonowanie ładunku ułatwia także przesuw boczny, kamery oraz wskaźnik wysokości podnoszenia. Seria ESR1000 oferuje najszybszy maszt na rynku - technologia XpressLower® umożliwia opuszczanie wideł z prędkością 1,1 m/s, co pozwala dwukrotnie zwiększyć szybkość opuszczania wideł.
Ergonomia Pracy Operatora
Równie ważnym parametrem jest ergonomia, ponieważ wielogodzinne manewrowanie ładunkiem to wyzwanie dla organizmu operatora. W utrzymaniu wydajności pracy przez całą zmianę znaczenie mają nie tylko rozwiązania przyspieszające wykonywanie poszczególnych zadań, ale także usprawnienia zapewniające komfort i minimalizujące zmęczenie operatora. Każdy nowoczesny wózek wysokiego składowania można opisać terminem „ergonomic truck”.
Całościowa koncepcja ergonomii zakłada stworzenie optymalnych warunków pracy dla operatora, poczynając od amortyzacji fotela redukującej wstrząsy nawet przy jeździe po nierównej nawierzchni z maksymalną prędkością. Obejmuje także system regulacji siedziska i płyty podłogowej, pozwalający przyjąć wygodną pozycję niezależnie od wzrostu i budowy użytkownika, oraz odchylane oparcie umożliwiające komfortowe śledzenie wzrokiem ładunku na najwyższych kondygnacjach regałów. Dostępny opcjonalnie dach ze szkła pancernego gwarantuje jednocześnie doskonałą widoczność w górę i zabezpiecza przed spadającymi przedmiotami. Pracownik zajmuje pozycję bokiem do kierunku jazdy, co umożliwia zmniejszenie obrysu zewnętrznego maszyny, a tym samym redukuje wymaganą bezpieczną przestrzeń operacyjną, tzw. korytarz roboczy.
Producenci i Koszty Zakupu
Ceny Nowych i Używanych Wózków
Nowy wózek wysokiego składowania od renomowanego producenta to spory wydatek. Ceny zaczynają się od około 150 tys. zł, ale maszyny o wysokich parametrach, nowoczesnych technologiach i z bogatym wyposażeniem dodatkowym mogą kosztować znacznie więcej. Cena wózka wysokiego składowania to wypadkowa kilku parametrów, z których kluczowe to udźwig i wysokość podnoszenia. W zależności od procesu, należy skonfigurować wyposażenie dodatkowe. Warto wiedzieć, że mniejszy wózek, który posiada jednocześnie niskie spadki udźwigu na wysokości, kosztuje mniej niż maszyna, która jest większa, ale producent nie zadbał o najważniejsze parametry konstrukcyjne.
Zakup nowej maszyny może przerastać możliwości finansowe firmy, dlatego na rynku wtórnym dostępne są modele starsze i o większych przebiegach, które bez problemu można kupić już za kilkanaście lub dwadzieścia kilka tysięcy złotych. Nie brakuje też jednak droższych wózków widłowych wysokiego składowania, których cena może przekraczać nawet 100 tys. zł.
Renomowani Producenci
- Linde: Firma Linde jest drugim co do wielkości na świecie i pierwszym w Europie producentem sprzętu magazynowego. Wózki widłowe wysokiego składowania Linde należą do najczęściej ogłaszanych maszyn tego typu. Popularnością na rynku wtórnym cieszą się zwłaszcza modele Linde R14 (maksymalne obciążenie 1,4 t i wysokość podnoszenia 5,76 m) oraz Linde R16.
- Jungheinrich: Wózki widłowe wysokiego składowania Jungheinrich cieszą się niemal równie silną pozycją na rynku pierwotnym i wtórnym. Od ponad 60 lat ich niezawodne i wydajne wózki sprawdzają się w magazynach na całym świecie, wyznaczając nowe standardy efektywności.
- BT: Spore zainteresowanie klientów wzbudzają również wózki widłowe wysokiego składowania BT. Maszyny marki BT cieszą się opinią wydajnych i niezawodnych. Wyróżniają się też bogatym standardem wyposażenia oraz innowacyjnymi rozwiązaniami (np. odchylanymi kabinami i sterowaniem w zakresie 360°).
- Crown: Wózki widłowe wysokiego składowania Crown mogą realizować zadania na maksymalnej wysokości 14 205 mm. Wzmocniona konstrukcja masztu gwarantuje niskie spadki udźwigu oraz długoterminową wartość, umożliwiając osiągnięcie szczytów produktywności. Model ESR 1200 wyposażony jest w system aktywnej tabliczki spadków udźwigu, a wózki boczne wysokiego składowania Crown wyróżniają się długim cyklem życia.
- STILL: Hasło "reach truck" najczęściej kojarzone jest z wózkami wysokiego składowania STILL. Ich flagowy wózek FM-X pozwala dźwigać ważące 1 000 kg palety na wysokość sięgającą 13 metrów. Innowacyjny system aktywnej stabilizacji ładunku ALS to jedna z wyróżniających cech wózków STILL.
Uprawnienia do Obsługi Wózków Wysokiego Składowania
Wymagane Kwalifikacje
Maszyny wyposażone w hydrauliczny mechanizm podnoszący ładunek na wysokość kilkunastu metrów oraz widły do przenoszenia ciężkich i dużych przedmiotów wymagają odpowiednich uprawnień, które wydaje Urząd Dozoru Technicznego (UDT). Oprócz potwierdzonych przez UDT kwalifikacji do prowadzenia pojazdów jezdniowych, należy mieć ukończone 18 lat.
W zależności od rodzaju magazynu, mogą być potrzebne dodatkowe certyfikaty dotyczące postępowania z toksycznymi chemikaliami lub niebezpiecznym sprzętem, ale głównym i podstawowym kryterium zawsze będzie certyfikat UDT oraz odpowiedni wiek.
Kategorie Uprawnień WJO
Do obsługi reach trucka zazwyczaj wystarczają uprawnienia na kategorię II WJO, czyli wózki podnośnikowe z wyłączeniem specjalizowanych. Pozostałe kategorie uprawnień to:
- Kategoria III WJO: najniższy poziom, uprawnia jedynie do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych prowadzonych i zdalnie sterowanych.
- Kategoria I WJO: uprawnia do obsługi wszystkich wózków jezdniowych, w tym wózków specjalizowanych.
Kurs i Egzamin UDT
Certyfikacja obejmuje proces szkolenia oraz egzamin, składający się z testów i oceny praktycznej. Szkolenie jest dość proste, podobnie jak egzamin, i składa się z części teoretycznej oraz praktycznej. Celem kursu jest przygotowanie przyszłych operatorów, zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i praktycznym. Po zdaniu egzaminu przed komisją kwalifikacyjną Urzędu Dozoru Technicznego otrzymuje się stosowne dokumenty uprawniające do obsługi wózków wysokiego składowania.
Cena kursu na wózki widłowe wysokiego składowania jest zróżnicowana i zależy od szkoły organizującej szkolenie, jej lokalizacji, ilości kursantów oraz maszyn, na jakich uczy się kursant. Czasem do ceny doliczone są również opłaty za badania lekarskie oraz opłata egzaminacyjna pobierana przez Urząd Dozoru Technicznego. Całość to około 1 500 złotych.
Jazda wózkiem widłowym co do zasady zbliżona jest do kierowania samochodem osobowym. Polega na sprawnym poruszaniu się pojazdem i wymaga umiejętności operowania masztem oraz widłami z i bez obciążenia. Egzamin wygląda podobnie jak ten na prawo jazdy. Kursant musi wykazać się przed urzędnikiem UDT umiejętnościami manewrowania maszyną zarówno z ładunkiem, jak i bez niego oraz znajomością teoretyczną obowiązujących przepisów prawa. Część teoretyczna składa się z 15 pytań, a aby otrzymać uprawnienia, należy odpowiedzieć poprawnie na przynajmniej 11 z nich. Test zawiera pytania jednokrotnego wyboru i trwa 30 minut. W państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) uznaje się kwalifikacje z innych państw należących do tej grupy.
Wyzwania i Zarobki Operatorów
Dla wielu doświadczonych operatorów sztaplarek czołowych przesiadka na reach trucka jest sporym wyzwaniem. Boczne ustawienie kabiny to kompletna rewolucja w orientacji w przestrzeni, która na starcie może nastręczyć mnóstwo kłopotów w manewrowaniu w wąskich przestrzeniach. „Oswojenia się” wymaga też wysokość podnoszenia, która w przypadku reach trucków jest średnio dwa, a nawet trzykrotnie większa, niż w typowych wózkach czołowych. W efekcie każdy błąd w pobieraniu i transporcie ładunków może mieć bardzo poważne konsekwencje. Typowe błędy, takie jak jazda z uniesionym ładunkiem, mogą zakończyć się wywrotką znacznie łatwiej niż w przypadku innych typów wózków widłowych.
Zarobki operatorów wózków widłowych w Polsce zależą od stażu pracy, doświadczenia, posiadanych uprawnień i kwalifikacji, a także wielkości firmy i jej lokalizacji. Według badań przeprowadzonych przez agencję Sedlak&Sedlak dla portalu wynagrodzenia.pl, zarobki operatora wózka widłowego kształtują się w przedziale 5 180 do 6 480 zł netto. Posiadając uprawnienia na wózek wysokiego składowania, można podjąć pracę za granicą, gdzie zarobki, w zależności od kraju, mogą być nawet 3-krotnie wyższe w stosunku do pensji w Polsce.
Mity na Temat Wózków Wysokiego Składowania
Mit 1: Wózek Widłowy Wysokiego Składowania to Duży Koszt dla Firmy
W przypadku wózka widłowego wysokiego składowania cena to tylko jedna z kwestii, na którą należy zwrócić uwagę. Warto też spojrzeć na to, jak korzystanie z takiego wózka wpłynie na funkcjonowanie magazynu. Zakup wózka widłowego wysokiego składowania w cenie, która będzie odpowiadała możliwościom firmy, to dobra inwestycja. Dzięki wsparciu takiego urządzenia można zwiększyć efektywność pracy w magazynie. Wózki widłowe wysokiego składowania doskonale radzą sobie na każdej przestrzeni - w korytarzach roboczych różnej szerokości. Bez problemu obsługują też półki znajdujące się na wysokości nawet 13 m. Zatem obniżanie kosztów jest możliwe dzięki efektywnemu wykorzystaniu przestrzeni i czasu pracy.
Mit 2: Wózki Wysokiego Składowania są Niestabilne i Mało Zwrotne
To, że maszt wózka wysokiego składowania wysuwa się na wysokość nawet 13 m, nie wpływa niekorzystnie na stabilność urządzenia, nawet podczas przenoszenia ciężkich ładunków. Dzięki zaawansowanej konstrukcji i systemom stabilizacji, wózki te zachowują wysoką stabilność i zwrotność, umożliwiając bezpieczną pracę w ciasnych przestrzeniach.
Mit 3: Wózki Widłowe Wysokiego Składowania Nadają się Tylko do Pracy w Pomieszczeniach
Magazyny wysokiego składowania kojarzą się przede wszystkim z widokiem regałów sięgających po sam sufit pomieszczenia. Rzeczywiście, takie zamknięte magazyny spotyka się najczęściej. Zdarza się jednak, że ze względu na specyfikę towarów lepiej sprawdzi się magazyn położony na zewnątrz. W takim przypadku również można zastosować wózek wysokiego składowania do obsługi regałów magazynowych. Kluczowe jest wówczas odpowiednie dostosowanie ogumienia. Zamiast standardowych opon montuje się ogumienie superelastyczne, które ma uniwersalne zastosowanie - doskonale radzi sobie na podłodze magazynu wewnętrznego i bez problemu pokonuje przeszkody terenowe na zewnątrz (np. nierówności na asfalcie).