W dziedzinie uprawy zbóż, a w szczególności pszenicy, siewniki odgrywają kluczową rolę, będąc niezbędnym elementem wyposażenia każdego gospodarstwa rolnego. Umożliwiają one efektywny i równomierny siew nasion, co jest podstawą dla wysokich plonów. Współczesny rynek oferuje szeroką gamę siewników zbożowych, które wpisują się w koncepcję Rolnictwa Precyzyjnego, charakteryzując się zaawansowaniem technicznym i dbałością o optymalne warunki dla rozwoju roślin.
Wyzwania i znaczenie technologii w uprawie
Zastosowanie nowoczesnych siewników jest odpowiedzią na złożone wyzwania glebowe i agrotechniczne. Przy zbyt dużym wysyceniu gleby CO2 i niewystarczającej ilości tlenu mogą zachodzić nieprawidłowe reakcje, które ograniczają rozwój korzeni, zwłaszcza włośnikowych, odpowiedzialnych za efektywne pobieranie składników pokarmowych. Zbyt daleko idąca redukcja uprawy bez odpowiedniego wsparcia technologicznego może prowadzić do konieczności zwiększania inwestycji w nawozy i środki ochrony roślin. Dlatego agronomowie, tacy jak Magnus Samuelsson z Väderstad, podkreślają znaczenie rozwoju i badań nad „elementami czarnymi” maszyny, czyli tymi, które pracują bezpośrednio w glebie.
Próchnica w glebie: kapitał, który pracuje za Ciebie #humus
Uzyskanie wysokich plonów wymaga nie tylko precyzyjnego podziału nasion i ich dokładnego umieszczenia w glebie, czy utrzymania równej odległości między nasionami w rzędzie, ale również dopasowania odpowiedniej obsady nasion do warunków glebowych w danej strefie pola.
Kluczowe innowacje w siewnikach punktowych
Nowoczesne siewniki punktowe rewolucjonizują siew, oferując niezrównaną precyzję i elastyczność.
Napędy elektryczne i system Section Control
Dominująca na rynku gama siewników punktowych, często dostępna z pneumatycznym systemem podaży nasion, coraz częściej wykorzystuje silniki elektryczne. Są one wbudowane w wodoszczelne osłony, chroniące przed uszkodzeniami mechanicznymi i pyłem, gwarantując stałe obroty tarcz dopasowane do prędkości jazdy. Eliminują one problem poślizgu kół napędowych, co zwiększa precyzję wysiewu. Sterowanie silnikami odbywa się za pomocą terminala w kabinie ciągnika, co pozwala operatorowi na bieżącą kontrolę i sterowanie procesem siewu.
Rozwiązanie to oferuje kluczowe możliwości: poprzez zmianę prędkości tarcz wysiewających, operator może zmieniać odległość między nasionami w rzędzie i tym samym obsadę na m² (lub 1 ha), dopasowując ją do warunków poszczególnych stref pola. Zmienna prędkość tarcz w poszczególnych sekcjach umożliwia także uzyskanie naprzemiennego wysiewu nasion w dwóch rzędach (tzw. efekt trójkąta), co, jak podają producenci, zapewnia każdej roślinie więcej powierzchni dla wzrostu.
Inną istotną funkcją jest Section Control, czyli automatyczne wyłączanie pracy aparatów w poszczególnych sekcjach, gdy dana sekcja wyjeżdża poza granice działki lub wjeżdża na obszar już zasiany. Poszczególne sekcje są automatycznie załączane po powrocie na obszar przeznaczony do zasiania, co minimalizuje marnotrawstwo nasion i nawozów.
Sterowanie ISOBUS i zarządzanie danymi
Innowacyjne siewniki wyposażone są w układy elektronicznego sterowania, umożliwiające obsługę maszyny z poziomu kabiny operatora. Standard wymiany danych ISOBUS staje się normą w nowoczesnych maszynach, oferując rozbudowane funkcje terminali, które pełnią rolę klasycznych tabletów. Poza ustawieniami parametrów, terminal pokładowy zapamiętuje wysianą ilość materiału siewnego i nawozu (w wersjach z siewnikami nawozowymi), wielkość obsianej powierzchni, czas pracy oraz oblicza przeciętną wydajność. Zastosowanie standardu ISOBUS i sygnału GPS pozwala na automatyczne dostosowywanie ilości nasion i nawozów oraz kontrolę sekcji.
Technologie uprawy uproszczonej i siewu bezpośredniego
Siew w technologii uprawy uproszczonej i siewu bezpośredniego cieszy się rosnącą popularnością. Producenci prześcigają się w opracowywaniu nowości w tym zakresie.
Talerze faliste (Wave Disc Technology)
W agregatach do siewu uproszczonego coraz bardziej popularne staje się wykorzystanie talerzy falistych. Rozwiązanie to, znane z agregatów Horsch z serii Pronto, znalazło swoje zastosowanie m.in. w agregacie firmy Pöttinger Terrasem Wave Disc. Uprawia on glebę na niewielkiej głębokości (od 4 do 5 cm). Technologia ta ma ograniczać erozję gleby (dzięki temu, że talerze nie przerzucają gleby), zmniejszać energo- i czasochłonność uprawy oraz ograniczać rozwój chwastów, w tym wyczyńca polnego. W technologii Wave Disc, dwa rzędy talerzy falistych pracują pod kątem prostym, tworząc pasy o szerokości 5 cm dla redlic wysiewających. Płytka uprawa umożliwia pracę agregatu nawet w warunkach dużej wilgotności, gdyż wał oponowy pracujący za talerzami nie ulega oklejaniu. Agregat Terrasem Wave Disc dysponuje siewnikiem pneumatycznym i może być wyposażony w funkcję wysiewu nawozu, a jego sterowanie przez terminal ISOBUS pozwala na pracę w systemach rolnictwa precyzyjnego. Badania polowe wykazały, że talerze agregatu Terrasem Wave Disc dobrze radzą sobie z przecinaniem resztek pożniwnych, obniżając presję wyczyńca polnego i chorób podsuszkowych oraz zapewniając lepszą równomierność wysiewu.
Kolejną maszyną wykorzystującą talerze faliste jest agregat uprawowo-siewny Bednar Omega. Posiada on hydraulicznie ustawiany trzeci rząd falowanych talerzy, niezależnie od pozostałych dwóch, co pozwala na różnorodne tryby pracy. Talerze falowane nie przerzucają gleby, co jest korzystne na cięższych glebach wiosną. Za tworzenie redliny odpowiadają dwutalerzowe redlice oparte na mechanizmie równoległoboku, a maszyna może wysiewać ziarno w dawkach od 0,6 do 350 kg/ha. Sterowanie możliwe jest za pomocą prostego terminala Basic lub w standardzie ISOBUS.
Siewniki do uprawy zerowej i bezpośredniego siewu
Wzrost gęstości i zwięzłości gleby, a przez to wzrost uwilgotnienia i zawartości substancji organicznej, to główne pozytywne następstwa stosowania uprawy zerowej. Najnowszą propozycją Maschio Gaspardo w tym zakresie jest pneumatyczny siewnik do uprawy zerowej Gigante. Redlice talerzowe dysponują dociskiem sprężynowym do 230 kg i szerokimi kołami kopiującymi, co pozwala na utrzymanie zadanej głębokości roboczej (od 1 do 8 cm). Maszyna posiada zbiornik o pojemności 3000 l, podzielony na dwie części, umożliwiający pneumatyczny wysiew ziarna i nawozu, które mogą mieszać się w rurze prowadzącej. Regulacja dawki odbywa się z kabiny ciągnika.
Zupełnie nową konstrukcją do siewu bezpośredniego jest siewnik Arbos Direkta. Wyposażony jest w dwa napędzane mechanicznie dozowniki (jeden do ziarna, jeden do nawozu granulowanego) i pneumatyczny transport materiału. Układ kopiujący opiera się na mechanizmie równoległoboku i wykorzystuje specjalne sekcje wysiewające UST (Under Surface Technology) z hartowaną węglikiem wolframu końcówką, tworzącą wąską, głębszą bruzdę. Pozwala to na rozsiewanie nawozu centralnie poniżej nasion, a opatentowane redlice w formie skrzydeł podnoszą powierzchnię gleby, tworząc miejsce dla nasion i podcinając korzenie chwastów. Wysiew, uprawa i nawożenie za jednym przejazdem ogranicza koszty, a precyzyjne dozowanie nawozów pod ziarno w wilgotne warstwy gleby pozwala roślinom wykorzystać składniki mineralne nawet w suchych warunkach.
Technologia Strip-Till
Rosnąca popularność technologii strip-till zaowocowała wysypem specjalistycznych agregatów, zarówno dla dużych gospodarstw, jak i mniejszych maszyn agregowanych na trójpunktowym układzie zawieszenia. Przykładami są agregaty Striger firmy Kuhn (od 4 do 12 rzędów, uprawa do 30 cm głębokości), włoskie maszyny Sfoggia Leonardo, konstrukcje Duro-France, agregaty Sly Stripcat, czy Mzuri Pro-Til 3. Wyróżnia się także czeski Farmet i Kverneland z agregatem Kultistrip.
Nowa modułowa konstrukcja Unii oparta na agregacie Hawk to zestaw składający się ze zbiornika nawozowego USF 1600 montowanego na przednim TUZ-ie, agregatu i siewnika na hydropaku. Agregat wyposażono w dwa aparaty wysiewające, co umożliwia wysiew dwóch typów nawozów na różnych głębokościach. Może być agregowany z przystawką siewną PS do siewu zbóż i rzepaku lub dowolnym siewnikiem punktowym. Seryjnie posiada dwukomorowy zbiornik o pojemności 1400 l, wał oponowy i elektryczne aparaty do wysiewu nasion i nawozu.
Nowością wśród konstrukcji do siewu pasowego jest agregat Hybrid Fertiliser firmy Claydon. Posiada on talerze nacinające, zęby spulchniające i wysiewające nawóz, redlice wysiewające nasiona oraz kółka dogniatające. Na uwagę zasługuje opatentowana konstrukcja zębów spulchniających, wykonanych z jednego elementu pokrytego powłoką z węglika wolframu, co zapewnia długą żywotność.
MZURI Pro-Til SELECT - precyzja i wszechstronność
Siewniki i agregaty STRIP-TILL są synonimem solidności, niezawodności i efektywności. Polski rynek oferuje szeroką gamę siewników zbożowych, cenionych za trwałość i dopasowanie do lokalnych warunków. Mzuri Pro-Til 4T Select wyróżnia się innowacyjnością, będąc urządzeniem do uprawy bezorkowej, co oszczędza czas, zasoby i zmniejsza wpływ rolnictwa na środowisko. Jego zaawansowany system redlic zapewnia precyzyjne umieszczanie nasion, co przekłada się na lepsze wschody i plony.
Agregaty uprawowe z serii SELECT są przygotowane do siewu zbóż (w tym pszenicy), rzepaku oraz precyzyjnego siewu roślin w szerokich rzędach. MZURI Pro-Til SELECT kultywuje i uprawia wyłącznie wąski pas gleby, umieszczając nasiona na kontrolowanej głębokości, co zapewnia idealne środowisko do szybkiego kiełkowania i zdrowego wzrostu. Opcja SELECT pozwala na szybką zmianę rozstawu rzędów i szerokości międzyrzędzi (np. 36,3 cm lub 72,6 cm) za pomocą jednego przycisku, włączając lub wyłączając co drugą sekcję. Szeroki rozstaw rzędów zapewnia lepszy dostęp promieni słonecznych i zmniejsza konkurencję między roślinami. Wszystkie funkcje agregatu można sterować z terminala.
Firma Mzuri World, lider projektu "Uprawa 4.0", opracowała technologię naprzemiennej rzędowej uprawy roślin metodą strip-till one-pass, zaspokajając indywidualne wymagania agrotechniczne gatunków w mieszance. Modyfikacja maszyny Pro-Til pozwoliła na osobny wysiew materiału siewnego rośliny zbożowej i strączkowej z oddzielnych zbiorników, indywidualnie podawanych do określonych sekcji wysiewających. Sekcje naprzemiennie realizują zupełnie inną agrotechnikę dla każdego gatunku (np. jęczmienia i grochu), uwzględniając różną gęstość, ilość siewu i głębokość. Co ważne, maszyna pozwala indywidualnie wysiewać nawóz, co jest kluczowe, gdyż wiele roślin bobowatych może być uprawiana bez dodatkowego zasilania azotem mineralnym. Badania polowe potwierdziły, że rozdzielenie elementów agrotechniki przekłada się na lepsze parametry i warunki sprzyjające intensywniejszemu wzrostowi, znacząco zwiększając udział komponentu białkowego w plonie mieszanek.
Siewniki wysokowydajne do dużych powierzchni
Dla dużych gospodarstw i firm usługowych, kluczowe jest dotrzymanie terminów agrotechnicznych, co wymaga bardzo wydajnych siewników. Konstrukcje o szerokościach roboczych przekraczających 10 m, pracujące ze znacznymi prędkościami (często ponad 15 ha/godz.), to m.in. Lemken Solitair, Horsch Serto SC czy Kverneland DG II 1200.
Horsch Serto SC to kompaktowy siewnik o szerokości roboczej 10 lub 12 m. Jego sekcje robocze składają się z jednolitego wału oponowego w połączeniu z ciężką dwutalerzową redlicą siewną Horsch PowerDisc, przeznaczoną do trudnych warunków. Zbiornik Serto o pojemności 6000 l jest podzielony w proporcji 60:40, umożliwiając wysiew nasion i nawozu, a opcjonalnie dostępny jest zbiornik 300 l na mikrogranulat. Maszyna jest składana na szerokość transportową 3 m za naciśnięciem przycisku.
Kverneland DG II 1200, o szerokości roboczej 12 m, również posiada zbiorniki o pojemności 6000 l. Za wysiew nasion odpowiada 96 redlic dwutalerzowych (redlice CD) z regulowanym dociskiem do 100 kg na redlicę. Oprogramowanie GeoControl umożliwia automatyczne dozowanie nasion i kontrolę dawkowania, a programowanie funkcji hydraulicznych usprawnia zarządzanie na uwrociach. Terminal ISOBUS oferuje szeroki zakres funkcji kontrolnych.
Siewniki precyzyjne w ofercie czołowych producentów
Väderstad Tempo - precyzja i prędkość
Firma Väderstad, wprowadzając w 2011 r. siewniki punktowe Tempo, wyznaczyła nowe standardy. Zapewniają one wysoką precyzję i gwarancję wyrównanych wschodów przy dwukrotnie wyższej prędkości niż tradycyjne maszyny. Kluczowa jest technologia PowerShoot, która wykorzystuje nadciśnienie powietrza do pełnej kontroli nasion od tarczy dozującej do gleby. Siewniki Tempo T, zawieszane na TUZ ciągnika, dostępne są z sześcioma lub siedmioma sekcjami wysiewającymi i dodatkowym systemem wysiewu nawozu, doskonale sprawdzając się w systemach uprawy bezorkowej. Umożliwiają wysiew różnych roślin (np. kukurydzy, słonecznika, soi, rzepaku) z różnymi rozstawami rzędów. Niezależne napędy elektryczne układów dozujących pozwalają na wyłączanie poszczególnych sekcji, co oszczędza nasiona na polach o nieregularnych kształtach. Dodatkowe wyposażenie obejmuje zbiornik nawozowy o pojemności 1200 l, talerzowe redlice nawozowe, zestaw do wysiewu mikrogranulatu oraz układ sterowania Väderstad E-Control oparty na tablecie iPad, który bezprzewodowo dostarcza szczegółowe informacje o siewie, w tym o pominięciach, podwójnym wysiewie i dawce.
Kverneland Optima - indywidualne sterowanie i Pudama
Siewnik Optima F z hydrauliczną ramą o szerokości 6 m, wyposażony w sekcje wysiewające SX, jest przeznaczony do szybkiej pracy. Posiada elektryczny napęd sekcji e-drive II, gdzie każda sekcja jest napędzana indywidualnie, umożliwiając pełną kontrolę, płynną regulację i monitoring procesu siewu z kabiny. Maszyna jest w pełni kompatybilna z ISOBUS i współpracuje z aplikacjami rolnictwa precyzyjnego: Geocontrol (automatyczne sterowanie sekcjami, zmienne dawkowanie, dokumentacja), Geoseed (dwuwymiarowa kontrola dla siewu równoległego i równoległobocznego) oraz Geoforce (automatyczna kontrola ciśnienia dla optymalnego umieszczenia nasion na tej samej głębokości). Komunikacja Kverneland Sync gwarantuje transfer danych w czasie rzeczywistym do platform IsoMatch FarmCentre i Kverneland ServiceCentre. Szczególnie istotny jest system punktowego wysiewu nawozu Pudama, który zapewnia zwiększenie wydajności stosowania nawozu startowego poprzez precyzyjne umieszczenie składników odżywczych w miejscu, gdzie korzenie roślin mogą do nich dotrzeć najszybciej, co skutkuje oszczędnością nawozu i ograniczeniem jego pobierania przez chwasty. Od tego sezonu Kverneland wprowadza także układ automatycznej regulacji docisku sekcji Geoforce w siewnikach Optima SX, gdzie czujniki siły są zamontowane na każdej sekcji, sterując dociskiem indywidualnie dla każdej z nich.
Kuhn Kosma - kompaktowość i precyzja
Siewniki punktowe Kuhn Kosma rozszerzają ofertę firmy o urządzenia umożliwiające stosowanie słabszych i lżejszych ciągników, oferując siew na glebie przygotowanej konwencjonalnie lub uproszczonej z prędkością od 4 do 8 km/h. Zmniejszone zapotrzebowanie na moc uzyskano dzięki lżejszej sekcji wysiewającej (95 kg) i specjalnie zaprojektowanemu podwoziu, które przybliża środek ciężkości do traktora. Sekcja Kosma posiada skuteczny system kontroli głębokości (od 1 do 9 cm), z możliwością zwiększenia docisku do 120 kg. Model ten wykorzystuje rozdzielacz z Maxima 3, ceniony za precyzję i wszechstronność. Duża tarcza wysiewająca (262 mm) zapewnia doskonałe prowadzenie selekcji. Dostępny jest napęd mechaniczny (z łańcuchem do precyzyjnego rozstawu) lub elektryczny. Łączność ISOBUS upraszcza obsługę i umożliwia automatyczne wytyczanie rzędów przez GPS, co wpływa na lepsze plony. Siewnik Kuhn Kosma jest oferowany w różnych wersjach i konfiguracjach (od 4 do 12 sekcji), z opcjonalnymi zbiornikami nawozu (do 1350 l) i tarczowymi aplikatorami glebowymi typu non-stop.
Horsch Maestro - AirSpeed i automatyka
Model Horsch Maestro 12 TX to duża maszyna zaczepiana, uzupełniająca ofertę siewników zawieszanych. Wyróżnia się hydraulicznie regulowanym rozstawem sekcji (od 45 do 75 cm). Wykorzystuje system nadciśnienia AirSeed, zapewniający precyzyjny siew z prędkością do 15 km/h. W sekcjach AirSeed Horsch stosuje automatyczną regulację zgarniaczy nasion, eliminującą podwójny wysiew. Elektrycznie napędzane tarcze umożliwiają indywidualne rozłączanie sekcji, zakładanie ścieżek technologicznych i zmienną gęstość siewu w poszczególnych rzędach, co jest przydatne np. przy zagęszczaniu siewu w rzędach przy ścieżce. Siewnik może być wyposażony w układ automatycznej regulacji docisku sekcji Auto Force, dostosowujący nacisk do warunków glebowych (od 150 do 350 kg na sekcję). Posiada szczelny, ciśnieniowy zbiornik na nawóz o pojemności 4200 l. Dodatkowo, na każdym rzędzie można wysiewać mikrogranulat z niezależnie napędzanych elektrycznie zbiorników o pojemności 18 l, co pozwala na indywidualne sterowanie dawką w oparciu o kontrolę sekcji, a aplikacja odbywa się bezpośrednio do bruzdy siewnej.
Amazone Precea - SynCrop i FertiSpot
Nowy, zaczepiany siewnik Amazone Precea 7500-TCC oraz model Precea 6000-TCC mogą być wyposażone w ogumienie bliźniacze, zapewniając równomierne warunki wzrostu roślin wysiewanych w węższych rzędach (45-50 cm). Sekcje wysiewające mogą posiadać nowe, gwieździste oczyszczacze łoża siewnego z szeroką rolką podporową. Nowe oprogramowanie SynCrop umożliwia zsynchronizowane ułożenie nasion w układzie trójkąta lub czworokąta, a dzięki systemowi FertiSpot w ten sam sposób wysiewany jest także nawóz. To rozwiązanie jest kluczowe dla precyzyjnej aplikacji nawozów startowych.
Przyszłość siewników precyzyjnych
Targi Agritechnica pokazały liczne nowości w siewnikach punktowych, często jeszcze w fazie prototypów. Firmy takie jak Lemken, Bednar i Pöttinger zaprezentowały swoje przyszłe modele, które wymagają testów polowych i udoskonaleń, a na rynek mają trafić około 2027 roku.
- Lemken Faya M: Uzupełnienie oferty Lemken, głównie do kukurydzy, w układzie DeltaRow (dwa rzędy). Wersja zawieszana z 8 lub 9 sekcjami (75 cm rozstaw), z możliwością montażu do 12 sekcji (45-50 cm) dla siewu buraków, soi czy rzepaku. Posiada nadciśnieniowy system pojedynkowania nasion (do 16 km/h), elektryczny napęd tarcz, aluminiową obudowę i regulowany docisk redlic (do 350 kg), w wersji hydraulicznej z automatyczną regulacją.
- Bednar Ultra UN: Nowa konstrukcja czeskich inżynierów. Nadciśnieniowy system pojedynkowania nasion dla dokładnego rozmieszczenia nawet przy dużych prędkościach. Rama o szerokości 6 m może pomieścić od 8 do 15 sekcji (rozstaw 35-75 cm). Przeznaczony m.in. do soi, słonecznika, rzepaku, buraków cukrowych, kukurydzy i sorgo. Zbiorniki nasion o pojemności 100 l i hydraulicznie regulowany docisk sekcji (do 350 kg).
- Pöttinger Puro: Nowa konstrukcja z włoskiej fabryki, wykorzystująca sprawdzony aparat pojedynkujący MaterMacc. Wersja zawieszana z ramą teleskopową, 6 lub 7 sekcji wysiewających, z mechanicznym napędem tarcz. Zbiorniki na nasiona o pojemności 68 l.
Nowoczesne siewniki punktowe, korzystające z systemów GPS i elektrycznych napędów sekcji, idealnie wpisują się w rolnictwo precyzyjne. Umożliwiają płynną regulację prędkości obrotowej tarcz wysiewających, korygowanie obsady roślin dla każdej sekcji oddzielnie oraz wykorzystanie map zasobności gleby. Pneumatyczne (nadciśnieniowe) systemy wysiewu, dzięki różnicy ciśnień i strumieniowi powietrza, zapewniają wysoką precyzję w umieszczaniu nasion w glebie, niezależnie od wstrząsów czy nachyleń pola.