Zbyt wysoki poziom oleju w silniku, zwłaszcza gdy jest on rozcieńczony benzyną, to problem, który może prowadzić do poważnych uszkodzeń jednostki napędowej. W motoryzacji powiedzenie "od przybytku głowa nie boli" z pewnością nie ma zastosowania, szczególnie w kontekście prawidłowego poziomu lubryfikantu.
Jeśli zauważymy, że poziom oleju na bagnecie jest znacznie przekroczony, konieczna jest wizyta w warsztacie. Sprawny silnik nie powinien mieć problemu z utrzymaniem właściwego stanu oleju na dystansie nawet 15-20 tysięcy kilometrów (od wymiany do wymiany). Przekroczenie skali bagnetu świadczy o usterce.
Gdy do oleju przedostaje się inny płyn, rozrzedza on lubryfikant, co prowadzi do utraty właściwości smarnych oleju i gorszej ochrony elementów silnika przed przegrzaniem. Może to doprowadzić nawet do zatarcia jednostki, a w najlepszym przypadku będzie powodować znaczne dymienie (błękitny kolor spalin).
Jak rozpoznać obecność benzyny w oleju?
Diagnoza obecności benzyny w oleju nie wymaga specjalistycznego sprzętu. Wystarczy otworzyć korek wlewu oleju i powąchać. Intensywny zapach benzyny to pierwszy sygnał alarmowy. Olej „wzbogacony” paliwem nie zmienia swojej barwy na jaśniejszą (jak w przypadku płynu chłodniczego), ale wyraźnie traci natomiast swoje właściwości smarne (jest mniej lepki, co wyczujemy palcami). Można też posiłkować się własnym węchem - olej z domieszką paliwa ma zupełnie inny zapach. Dodatkowo, kolor oleju zmienia się, przyjmując ciemnobrązową lub praktycznie czarną barwę, co świadczy o rozcieńczaniu przez wtryskiwane paliwo. Zamiast gęstego smaru, będzie to substancja praktycznie rozpływająca się w ręku.
Paradoksalnie, na początku proces może wprowadzać w błąd. Poziom oleju na miarce wzrasta, co niektórzy kierowcy mogą interpretować jako dobry znak. W rzeczywistości to oznaka rozcieńczania środka smarnego. Towarzyszą temu trudności z rozruchem, spadek mocy, nierówna praca silnika i gwałtowny wzrost spalania - do 2-3 litrów więcej na 100 km. Zaobserwujemy także nierówną pracę silnika, jego gaśnięcie w nieoczekiwanych momentach oraz spadki i skoki dynamiki.
Benzyna w oleju silnikowym? Przyczyny, objawy, skutki, naprawa? Przybywanie oleju w silniku auta?
Główne przyczyny przedostawania się benzyny do oleju
1. Uszkodzone wtryskiwacze paliwa
Najczęściej winne są uszkodzone wtryskiwacze paliwa. Lejący wtrysk dostarcza nadmierne ilości benzyny, której silnik nie jest w stanie spalić w całości. Niespalone resztki ściekają po ściankach cylindrów wprost do miski olejowej. Problem pogłębia się w przypadku krótkich tras i częstego rozruchu na zimno, gdy silnik nie osiąga optymalnej temperatury pracy. Prawidłowo działające wtryskiwacze równomiernie rozpylają paliwo podczas dawkowania, aby spalanie było jak najbardziej efektywne. Jeżeli dojdzie do ich uszkodzenia, nie będą w stanie dostarczyć paliwa w taki sam sposób, co prowadzi do nieodpowiedniego spalania, a resztki benzyny pozostają w silniku. W takim wypadku niespalone paliwo także zostaje przepłukane, przedostając się przez pierścienie tłokowe uszkodzonego cylindra, mieszając się tym samym z olejem silnikowym. Może odkładać się ono także na katalizatorze i doprowadzić do jego uszkodzenia.
Wtryskiwacze w silnikach benzynowych są zazwyczaj bardzo trwałe, i w porównaniu z jednostkami Diesla, ich awarie występują rzadko, często służąc przez cały okres użytkowania samochodu. Niemniej jednak, usterki są możliwe, zwłaszcza przy nieprawidłowej eksploatacji auta. Szybsze zużywanie wtrysków może być spowodowane gromadzącymi się w silniku zabrudzeniami, które są wynikiem zaniedbań i zbyt rzadkiej wymiany oleju. Stary, zanieczyszczony płyn eksploatacyjny przedostając się do układu wtryskowego, będzie się w nim gromadzić w postaci osadów i nagarów, blokując końcówki wtrysków i uniemożliwiając odpowiednie wstrzelenie paliwa lub powodując ich usterki mechaniczne.
2. Zużyte pierścienie tłokowe
Winne mogą być także zużyte pierścienie tłokowe, które przestają spełniać swoją funkcję, umożliwiając przepływ płynów w obu kierunkach. Olej przedostaje się do komory spalania, a niespalone paliwo wędruje w przeciwną stronę. Degradacja pierścieni tłokowych to zazwyczaj efekt naturalnego zużycia po przejechaniu 250-350 tys. km, ale może wystąpić znacznie wcześniej przy niewłaściwej eksploatacji. Zbyt niski poziom oleju, stosowanie niewłaściwych specyfikacji oleju lub produktów kiepskiej jakości mogą skrócić ich żywotność.
3. Problemy z układem zapłonowym
Układ zapłonowy również może być sprawcą kłopotów. Awaria świec, cewek zapłonowych czy przewodów wysokiego napięcia prowadzi do niepełnego spalania mieszanki paliwowo-powietrznej. Część benzyny pozostaje niespalona w cylindrze, a przy osłabionych pierścieniach tłokowych łatwo przedostaje się do układu olejowego. Układ zapłonowy silnika to skomplikowany system składający się z wielu pojedynczych elementów. Odpowiada on za spalanie paliwa, które dostarczane jest do cylindrów - w przypadku prawidłowego działania wykorzystana zostaje cała mieszanka. Usterka jednego ze ściśle powiązanych ze sobą komponentów może doprowadzić do tego, że paliwo może pozostać niespalone do końca w jednym lub kilku cylindrach.
4. Awaria czujników odpowiedzialnych za dawkę paliwa
Problemem może być także awaria czujników odpowiedzialnych za dobieranie odpowiedniej dawki paliwa. W przypadku gdy będzie ona zbyt duża w konkretnym momencie, silnik nie będzie w stanie spalić całości. W wyniku tego nadmiar paliwa będzie wypłukiwany przez pierścienie cylindrów silnika, gdzie przemiesza się z olejem silnikowym.
5. Problem w silnikach z bezpośrednim wtryskiem paliwa (w tym hybrydowych i systemach start&stop)
W silnikach wyposażonych we wtrysk bezpośredni, nadmiar benzyny w oleju wydaje się być zjawiskiem powszechnym. W takich konstrukcjach benzyna służy m.in. do chłodzenia komory spalania, a nie tylko do tworzenia mieszanki palnej. Mazda w biuletynie informacyjnym o silnikach Skyactiv-G wyjaśnia, że bezpośredni wtrysk powoduje podanie paliwa na ścianki cylindra pod wysokim ciśnieniem, co prowadzi do przylegania cząstek paliwa, które następnie są zabierane do skrzyni korbowej. Opary pod ciśnieniem są wypychane do komory spalania i tam spalane. Podobne obserwacje mają użytkownicy samochodów takich marek jak Toyota (szczególnie RAV-4), Mazda, Alfa Romeo, Fiat, Renault, Mercedes.
Eksploatacja samochodu na krótkich dystansach, na których nierozgrzany olej nie pozwala odparować benzynie, jest jedną z przyczyn gromadzenia się paliwa. Innym źródłem problemu jest częste wyłączanie się silnika zarówno w trybie start&stop, jak i w trybie pracy hybrydowej. Stąd problem ten jest szeroko opisywany wśród użytkowników Toyot, co wynika z zasady działania tego napędu i efektu skali.
Dr inż. Ireneusz Hetmańczyk z Politechniki Opolskiej, użytkujący hybrydową Toyotę RAV-4, zaobserwował duże ilości paliwa przedostającego się do skrzyni korbowej. Modyfikacje wykonane przez Roberta Halickiego (firmy MyNano/44tuning Performance Center) oraz dobranie odpowiedniej fuzji olejowej zmniejszyły to zjawisko w jego aucie. Jednym ze środków zaradczych okazała się częstsza niż przewiduje producent wymiana oleju oraz świec zapłonowych.
Wpływ na gromadzenie się benzyny w oleju mają także opory w napędzie - im więcej pracy ma do wykonania jednostka napędowa, by ruszyć całym układem, tym bardziej nasila się zjawisko. Nadmierne dawki paliwa wynikające z większego obciążenia nie są w pełni spalane w komorze, co znów powoduje przepchnięcie oleju do skrzyni korbowej.
Kolejny problem to proces odparowania paliwa ze skrzyni korbowej. Nadmiar paliwa generuje wysokie ciśnienie, które wpływa na wewnętrzne opory silnika, wymuszając dawkowanie większej ilości paliwa, które nie spala się do końca. W wielu kontrolowanych przez Halickiego pojazdach ilość benzyny w oleju jest wprost krytyczna.
Po wykonaniu dodatkowego układu separacji i filtracji zewnętrznej, nierzadko okazuje się, że w zbiorniczku zbiera się więcej benzyny i wody niż samego oleju. Kiedy nie ma zewnętrznego układu separacji i filtracji oparów, wszystko to jest w obiegu zamkniętym, co powoduje, że mieszanina wraca do komory spalania i nasila niekorzystne zjawiska.
Benzyna wtryskiwana jest również wykorzystywana do chłodzenia komory spalania. To wyjaśnia przypadek samochodu sportowego, w którym po małym przebiegu w oleju znalazło się dużo benzyny, a który osiągał bardzo wysokie temperatury.
6. Problem w nowoczesnych silnikach Diesla z filtrem DPF
W nowoczesnych silnikach Diesla z filtrami cząstek stałych (DPF) sytuacja może się skomplikować podczas regeneracji. Komputer pokładowy zwiększa dawkę paliwa, aby wypalić nagromadzone sadze. Jeśli proces regeneracji nie przebiega prawidłowo - co zdarza się przy miejskiej eksploatacji - nadmiar paliwa trafia do oleju. Taka nieskuteczna regeneracja potrafi zwiększyć poziom oleju w zbiorniku nawet o litr, generując niebezpieczne ciśnienie w silniku.
Jeśli cykl regeneracji DPF nie zostanie zakończony kilka razy z rzędu, w misce przybędzie mnóstwo paliwa. Stan oleju na bagnecie zostanie drastycznie przekroczony, na co musimy natychmiast zareagować. Konieczna będzie wymiana oleju, serwisowa regeneracja filtra cząstek stałych i zmiana stylu jazdy na taki, który stworzy DPF-owi warunki do normalnej pracy.
Skutki obecności benzyny w oleju silnikowym
Skutki kontaminacji oleju benzyną mogą być kosztowne. Benzyna ma znacznie niższą lepkość od oleju, przez co powstająca mieszanka nie zapewnia odpowiedniego smarowania. Wzrasta tarcie między współpracującymi elementami, co prowadzi do ich przyspieszonego zużycia. Benzyna jest także bardziej lotna, co może powodować niestabilne spalanie i uszkodzenia tłoków, pierścieni czy głowicy.
Benzyna nie tylko rozrzedza olej silnikowy, ale przede wszystkim zmniejsza jego lepkość, co tym samym sprawia, że film olejowy jest delikatniejszy. Silnik z olejem i benzyną do smarowania szybciej się przegrzewa i jest narażony na wcześniejsze zużycie. Benzyna ponadto powoduje degradację chemiczną oleju, więc dodatki i uszlachetniacze w nim zawarte po prostu znikają. Mogą degradować się także uszczelnienia w silniku, a przy zbytnim obniżeniu temperatury zapłonu oleju może dojść do detonacji.
Benzyna wypłukuje olej ze ścianek cylindra, tłoka, pierścieni, nasilając problematykę tarcia, przyczyniając się do powstawania rys na gładziach cylindrowych, a nawet zatarć silników. Niejednokrotnie może dojść do silnej detonacji (mieszaniny oleju z benzyną) w okolicy tłok - pierścienie i wtedy może to skutkować poważną awarią czy całkowitym uszkodzeniem silnika. Tłumaczenie producentów, a konkretnie serwisów, że pewna ilość benzyny w oleju nie szkodzi, trochę przeczy logice. Skoro można cokolwiek dodać do oleju, to po co tak restrykcyjnie podchodzić do jego doboru czy wymiany.
Koszty naprawy i rozwiązania
1. Wymiana wtryskiwaczy
Wymiana uszkodzonych wtryskiwaczy to wydatek od kilkuset złotych w przypadku starszych konstrukcji do kilku tysięcy przy nowoczesnych systemach Common Rail. Regeneracja wtryskiwaczy w specjalistycznym serwisie kosztuje około 150-300 zł za sztukę.
2. Wymiana pierścieni tłokowych
Znacznie droższa jest wymiana pierścieni tłokowych. Operacja wymaga całkowitego rozebrania silnika, co wiąże się z demontażem głowicy, układu rozrządu i wszystkich osprzętów. Dodatkowo konieczne są prace przy cylindrach, wymianie uszczelek i uszczelki pod głowicą. Całkowity koszt takiej naprawy wynosi od 5 tys. zł w przypadku prostych konstrukcji do nawet 15-20 tys. zł przy złożonych silnikach z turbodoładowaniem.
3. Modyfikacje i rozwiązania alternatywne
Branża warsztatowa zazwyczaj nie zna uniwersalnego rozwiązania, stąd odpowiedzi, że taka sytuacja może być normalna oraz sugestie, by czasami wyjechać na autostradę i solidnie rozgrzać olej. Niekiedy to działa.
Według Roberta Halickiego, jednym z rozwiązań jest skrócenie interwałów serwisowych. Zaleca wymianę oleju w silniku znacznie częściej, nierzadko do 10 tys. km, a jeszcze lepiej przed zimą i po zimie, ponieważ zimą paliwo najbardziej gromadzi się w oleju, a latem olej jest bardziej degradowany, także przez wykorzystywanie paliwa do chłodzenia komory spalania. Ponadto, w jego warsztacie stosuje się dodatkowy układ separacji i filtracji zewnętrznej, który pomaga usunąć nadmiar benzyny i wody z oleju.
Innym środkiem zaradczym okazała się częstsza niż przewiduje producent wymiana oleju oraz świec zapłonowych.
4. Środki do czyszczenia wtrysków
Najczęściej nieprawidłowa praca wtryskiwaczy spowodowana jest ich zabrudzeniem. Aby zapobiec zatkaniu niewielkich otworów dawkujących paliwo, warto sięgnąć po specjalny środek do czyszczenia wtrysków benzyny, np. TEC 2000 Fuel Injector Cleaner. Innowacyjna formuła tego preparatu pozwala kompleksowo zadbać o wtryski w silnikach benzynowych, niwelując z nich wilgoć i usuwając zanieczyszczenia. Już jedno zastosowanie środka TEC 2000 Fuel Injector Cleaner poprawi dozowanie paliwa, polepszając jego przepływ i rozpylanie. Różnica będzie odczuwalna natychmiastowo poprzez poprawę osiągów i stabilizację działania silnika. Może być on stosowany zarówno jako profilaktyka przed nadmiernym gromadzeniem się nagaru, jak i środek, który uratuje starszy samochód przed koniecznością demontażu silnika i regeneracją lub wymianą wtrysków.
Aplikacja środka TEC 2000 Fuel Injector Cleaner jest bardzo prosta - potrzebne będą do tego elastyczne przewody o przekroju ok. 8 mm i 1,5 m, a do jednorazowego użytku wystarczy zawartość jednej puszki preparatu o pojemności 375 ml. Zaleca się sięganie po TEC 2000 Fuel Injector Cleaner co najmniej 2 razy w ciągu roku - w ten sposób unikniemy blokowania się wtryskiwaczy i usuniemy zbierającą się wokół nich wilgoć i zanieczyszczenia. Sprawi to, że działać będą prawidłowo przez dłuższy czas, co znacznie wpłynie na jakość jazdy i pomoże uniknąć kosztownych napraw.
Podsumowanie i profilaktyka
Warto pamiętać, że obowiązkiem kierowcy jest regularne sprawdzanie poziomu oleju silnikowego, nawet raz w tygodniu. Elektroniczne czujniki są dość skuteczne, ale mają jedną wadę - nie poinformują o zbyt wysokim poziomie oleju. Choć producenci samochodów oficjalnie nie przewidują normy zawartości benzyny w oleju, niektóre laboratoria uznają do 5% za "normalną" zawartość. Jednak istotny jest spadek lepkości oleju spowodowany obecnością paliwa oraz wyczerpanie czy utlenienie dodatków, które mają duże znaczenie.
Mimo że problem dotyczy również nowoczesnych silników, a serwisy często twierdzą, że "wszystko jest w normie", obecność benzyny w oleju świadczy o nieprawidłowym działaniu silnika i wymaga uwagi. Odparowanie benzyny nie rozwiązuje problemu, ponieważ opary paliwa negatywnie wpływają na proces spalania mieszanki i nasilanie zjawisk LSPI czy SPI (niekontrolowanych, samoczynnych zapłonów mieszanki).
W przypadku wątpliwości co do zapachu oleju lub jego konsystencji, warto skrócić interwały wymiany oleju i skonsultować się ze specjalistą. Wczesna diagnoza i odpowiednie działania mogą zapobiec poważnym i kosztownym awariom silnika.