Czerwona plamistość liści truskawki to choroba grzybowa, która dotyka plantacje truskawek, rzadziej poziomek, w wielu regionach uprawy tych roślin. Sprawcą choroby jest grzyb z rodzaju Diplocarpon, najczęściej Diplocarpon earlianum. Występuje ona w uprawach truskawek i poziomek, częściej na plantacjach starszych, mając duże znaczenie ekonomiczne.
Charakterystyka choroby i objawy
Patogen Diplocarpon earlianum zimuje na porażonych liściach w postaci grzybni. Zarodniki przenoszone są z kroplami wody, co sprzyja rozprzestrzenianiu się choroby w czasie sezonu wegetacyjnego.
Typowe symptomy na liściach i innych częściach roślin
Symptomy choroby są łatwe do zauważenia na liściach truskawek. Początkowo na liściach, zwykle starszych i dobrze rozwiniętych, pojawiają się drobne, nieregularne, brunatnopurpurowe plamki o średnicy 1-5 mm. Z czasem plamy mogą się zlewać, tworząc duże czerwonobrunatne nekrozy, obejmujące coraz większą powierzchnię liścia. W miejscu plam, na górnej części liścia, widoczne są ciemne, spłaszczone owocniki grzyba, co jest charakterystyczne dla tej choroby. Porażone liście szybko żółkną, następnie czerwienieją i ostatecznie zamierają. Plamy mogą pojawiać się również na innych częściach roślin, takich jak rozłogi czy działki kielicha, często powodując ich zasychanie i zahamowanie wzrostu, co znacznie obniża kondycję rośliny.
Różnice między czerwoną a białą plamistością liści
Czerwona plamistość liści truskawki bywa czasem mylona z białą plamistością liści, uchodzi jednak za chorobę groźniejszą. W początkowej fazie infekcji obie choroby mają podobny przebieg. Występują drobne plamy, jednak w przypadku białej plamistości liści truskawki są one początkowo brunatne, a z czasem stają się jasnoszare z brunatnoczerwoną obwódką, często z obumarłą tkanką pośrodku. W przypadku czerwonej plamistości liści widoczne są jedynie czerwono-brązowe plamy, które nie jaśnieją w środku i nie mają wyraźnej białej obwódki.
Szkodliwość i wpływ na plon
Choroba ta powoduje silne uszkodzenie, zahamowanie wzrostu liści, a nawet ich masowe zamieranie, co negatywnie wpływa na wysokość i jakość plonu. Jest znacznie groźniejsza od białej plamistości liści truskawki i może doprowadzić do masowego zamierania roślin, zwłaszcza przed zbiorami lub w ich trakcie. W rezultacie jakość owoców jest gorsza, a plony mniejsze. Duże nasilenie patogenu powoduje silne uszkodzenia blaszek liściowych i zahamowanie wzrostu, prowadząc do znacznego zmniejszenia powierzchni asymilacyjnej liści. Jeśli liście są silnie porażone, roślina staje się coraz słabsza, co bezpośrednio przekłada się na straty ekonomiczne.
Warunki sprzyjające rozwojowi choroby
Rozwój czerwonej plamistości liści truskawki jest ściśle związany z warunkami środowiskowymi. Chorobie sprzyja wilgotna i upalna pogoda, a nasilenie objawów występuje zazwyczaj w drugiej połowie lata. Patogenowi szczególnie odpowiadają temperatury w granicach 20-25°C oraz wysoka wilgotność powietrza, spowodowana częstymi opadami deszczu, deszczowaniem lub wilgotnym latem. Choroba rozwija się przede wszystkim tam, gdzie rośliny uprawiane są w dużej gęstości, na stanowiskach słabo wietrznych oraz przy nadmiernym stosowaniu azotu z nawozów. Plantacje starsze są bardziej podatne na występowanie i nasilenie czerwonej plamistości.
Zapobieganie czerwonej plamistości liści truskawek
Pierwszym krokiem w skutecznej ochronie przed chorobami truskawek, w tym czerwoną plamistością liści, jest prawidłowe przygotowanie stanowiska, wybór właściwego materiału nasadzeniowego oraz odpowiednia agrotechnika. Działania te znacznie zmniejszają możliwość rozwoju większości chorób i ograniczają ich skalę oraz szkodliwość, jeśli już wystąpią.
Prawidłowe przygotowanie stanowiska i sadzenie
- Stanowisko (uprawa gruntowa): Pole przed sadzeniem należy właściwie przygotować, co obejmuje poprawę struktury ziemi i zadbanie o jej przepuszczalność, gdyż nadmierna wilgotność zwiększa ryzyko chorób odglebowych. Konieczne jest również stosowanie zasad zmianowania oraz odpowiednie nawożenie.
- Podłoże (uprawa w substracie): Powinno być odpowiedniej jakości, struktury i oczywiście wolne od chorób oraz szkodników.
- Sadzonki: Należy używać tylko sadzonek z dobrej, kwalifikowanej szkółki. Użycie niekwalifikowanego materiału nasadzeniowego na starcie zwiększa prawdopodobieństwo rozwoju chorób i szkodników.
- Sadzenie: Rozprzestrzenianie patogenów jest wzmożone przy nadmiernym zagęszczeniu sadzenia, dlatego tak ważne jest odpowiednie posadzenie truskawek, zapewniające roślinom przestrzeń.
Wybór odmian odpornych
Ważne jest, aby wybierać odmiany truskawek możliwie jak najmniej podatne na choroby. Twórcy odmian oraz dobre szkółki oferują odmiany o zwiększonej odporności. Do głównych działań zapobiegawczych bądź ograniczających patogen Diplocarpon earliana zalicza się uprawę odmian odpornych, takich jak 'Elkat' czy 'Senga Sengana'.
Praktyki agrotechniczne i higiena plantacji
Higiena plantacji jest kluczowa w zapobieganiu chorobom. Regularne usuwanie chwastów i resztek roślinnych, które mogą być siedliskiem patogenów, jest niezwykle ważne. Warto również dbać o odpowiednią cyrkulację powietrza między roślinami, co można osiągnąć poprzez ich właściwe rozmieszczenie i regularne wietrzenie (w uprawach pod osłonami). Dzięki temu liście szybciej wysychają po deszczu czy rosie, co zmniejsza ryzyko rozwoju chorób grzybowych. Ściółkowanie również zmniejsza ryzyko chorób odglebowych i zapobiega moczeniu nadziemnych części roślin. Koszenie starych liści, zalecane około 2 tygodnie po zbiorach, oraz usuwanie z pola i niszczenie porażonych roślin i owoców, jeśli choroby mimo ochrony wystąpią, również przyczynia się do ograniczenia rozprzestrzeniania się patogenów.
Zrównoważone nawożenie
Odpowiednie, zrównoważone nawożenie bardzo korzystnie wpływa na odporność roślin na choroby i szkodniki. Niewłaściwe nawożenie może sprzyjać ich rozwojowi. Najlepiej, jeśli jest podparte analizą gleby, co pozwala uniknąć wielu błędów. Zbyt duża ilość azotu, na przykład, może powodować, że ściany komórkowe roślin stają się cieńsze, co obniża ich odporność na czynniki stresotwórcze i zwiększa podatność na choroby, w tym czerwoną plamistość. Siarka, potrzebna do przemiany azotu w białko, jest również skuteczna w ochronie przed chorobami liści, a jej niedobór może prowadzić do kumulowania azotu, będącego pożywką dla grzybów. Preparaty z miedzią, stosowane jesienią, mogą pomóc roślinom szybciej wejść w stan uśpienia i ograniczyć choroby, a wiosną wpływają korzystnie na ogólną ochronę.
Zwalczanie czerwonej plamistości liści truskawek
Jeśli pomimo stosowanych działań profilaktycznych dojdzie do rozwoju czerwonej plamistości liści truskawki, konieczne jest podjęcie dodatkowych kroków. Niestety, obecnie brak jest fungicydów zarejestrowanych do bezpośredniego zwalczania tej choroby. Jednakże, w przypadku metody chemicznej, stwierdzono, że niektóre fungicydy stosowane do zwalczania szarej pleśni mogą również ograniczać nasilenie czerwonej plamistości liści truskawki.
Dostępne metody chemiczne i biologiczne
Do ochrony zapobiegawczej polecany jest preparat Vaxiplant SL (1l/ha), który działa jako stymulator odporności roślin. Zapobiegawczo przeciw czerwonej plamistości liści truskawki (i innym chorobom grzybowym) warto stosować preparaty ekologiczne oraz nawozy wspomagające ochronę i indukujące odporności roślin. Biologiczne metody zwalczania obejmują wykorzystanie naturalnych antagonizmów, takich jak bakterie i grzyby, które hamują rozwój patogenu.
Skuteczny oprysk truskawki - dokładne pokrycie roślin cieczą roboczą
Walka z chorobami typu plamistości liści, które charakteryzują się obfitym zarodnikowaniem, polega na ograniczaniu nasilenia choroby oraz zatrzymaniu procesu chorobowego. W związku z ograniczoną liczbą dozwolonych substancji czynnych, szczególnie istotne jest zintegrowane podejście, łączące profilaktykę agrotechniczną, dobór odmian odpornych oraz stosowanie dostępnych środków wspomagających odporność roślin.
tags: #opryskiwacz #na #czerwone #liscie #truskawek