Opryskiwacze i sprężarki: zasady działania i wszechstronne zastosowania

Wstęp do ochrony roślin i roli opryskiwaczy

Chemiczna metoda ochrony roślin jest uważana za najbardziej rozwinięty sposób zwalczania chorób, chwastów i szkodników. Metoda ta polega na zastosowaniu chemicznych środków ochronnych dla roślin, które zwane są pestycydami. Pestycydy najczęściej stosuje się w rolnictwie intensywnym. Opryskiwacz może także służyć do rozpylania środków grzybobójczych oraz nawozów dolistnych czy preparatów ekologicznych.

Opryskiwacz jest maszyną, która rozbija strugę cieczy na krople o odpowiedniej średnicy i kieruje je do miejsca przeznaczenia, czyli na rośliny, krzewy czy drzewa. Na rynku dostępnych jest wiele modeli opryskiwaczy, które możemy sklasyfikować pod kątem sposobu rozpylania cieczy oraz ze względu na sposób napędu.

Podstawowe zasady działania opryskiwacza

Mechanizm pracy opryskiwacza opiera się na wytwarzaniu ciśnienia wewnątrz zbiornika. Użytkownik, pompując tłokiem do momentu uzyskania pełnego ciśnienia roboczego, wtłacza powietrze do wnętrza opryskiwacza. W praktyce im mniej cieczy znajduje się w zbiorniku, tym dłużej należy pompować, natomiast im więcej cieczy - tym krócej, lecz oprysk trwa wtedy krócej, ponieważ w środku pozostaje mniej sprężonego powietrza. Zwiększone ciśnienie powoduje wypychanie cieczy ze zbiornika w kierunku dyszy.

W przypadku opryskiwaczy ręcznych, takich jak opryskiwacz spustowy, naciśnięcie spustu uruchamia pompę, która zasysa ciecz z pojemnika i wypycha ją przez dyszę. Wytwarza się ciśnienie, a dyszę można regulować w celu kontrolowania wzoru natryskiwania. Rozwiązaniem problemu ciągłego naciskania dźwigni, gdy chcemy mieć ciągły strumień płynu, stało się wstępne zwiększenie ciśnienia w zbiorniku. Naciśnięcie dźwigni jest wówczas jedynie otwarciem zaworu, przez który płyn pod nadanym mu ciśnieniem przepływa do dyszy. W modelach takich jak Venus Super 360, elastyczna rurka ssąca umożliwia oprysk pod dowolnym kątem - nawet przy przechyleniu urządzenia.

Kluczowe komponenty opryskiwacza polowego i ich funkcje

Niezależnie od tego, czy opryskiwacz jest drogi i dobrze wyposażony, czy prosty i tani, powinien mieć wszystkie niezbędne podzespoły, zapewniające jego prawidłową pracę. Braki w prawidłowym wyposażeniu, a także pewne niedostatki budowy spotyka się najczęściej w prostszych i tańszych opryskiwaczach zawieszanych, które dominują na naszych polach.

Zbiornik

Pojemność zbiornika może być różna, gdyż zależy ona od rodzaju opryskiwacza. Jego kształt powinien być możliwie obły, gwarantujący jego całkowite opróżnienie i niezaleganie pozostałości cieczy w zakamarkach, co pomaga utrzymać go w czystości. Najlepiej, gdy wykonany jest z polietylenu, który ma gładką powierzchnię. Umożliwia to dokładne wypłukanie zbiornika między zabiegami wykonywanymi różnymi preparatami. Zbiorniki zbudowane z innych, chropowatych materiałów są znacznie trudniejsze do dokładnego wypłukania. Całkowite opróżnienie i oczyszczenie zbiornika ma szczególne znaczenie w przypadku nowoczesnych środków stosowanych w bardzo małych dawkach. Na dnie zbiornika zazwyczaj znajduje się wgłębienie. Położenie środka ciężkości opryskiwacza możliwie blisko ciągnika zapewniają płaskie zbiorniki. Ma to znaczenie, zwłaszcza gdy belka polowa jest cięższa. Zbiorniki większych nowoczesnych opryskiwaczy zawieszanych, a także zaczepianych, często wyposażone są w zintegrowany zbiornik na czystą wodę do płukania opryskiwacza po zabiegu lub do rozwodnienia resztek cieczy roboczej w celu jej bezpiecznego wypryskania na plantacji, co jest ekologicznym rozwiązaniem podnoszącym jednak cenę maszyny.

Pompa do opryskiwacza

Pompa jest jednym z najważniejszych podzespołów opryskiwacza. W najczęściej stosowanych opryskiwaczach ciągnikowych stosuje się pompy przeponowe, przeponowo-tłokowe oraz tłokowe. Ich konstrukcja wymaga dość dużej precyzji wykonania, dlatego bezpieczniej jest kupić opryskiwacz z markową pompą.

Należy zwrócić uwagę na odpowiednie dobranie wydajności pompy do pojemności zbiornika i szerokości roboczej opryskiwacza. Im większy zbiornik i szerokość robocza opryskiwacza, tym większą wydajność powinna mieć pompa. Często spotykane są opryskiwacze wyposażone w pompę o zbyt małym wydatku na minutę. Zasada doboru pompy jest prosta: na każdy rozpylacz powinien przypadać wydatek 3 l/min, a na mieszanie cieczy w zbiorniku wydatek równy 5 proc. pojemności zbiornika. Jeśli opryskiwacz ma belkę 12-metrową z 24 rozpylaczami i zbiornik 400-litrowy, to wydatek pompy powinien wynosić 92 l/min: 72 l/min dla rozpylaczy (24 x 3 l/min) i 20 l/min do mieszania (5 proc. od 400 l). Są to wartości maksymalne, dlatego pewne odstępstwo jest dopuszczalne bez uszczerbku dla parametrów większości zabiegów ochrony. Warto też zwrócić uwagę, czy pompą opryskiwacza można czerpać wodę z cystern, np. za pośrednictwem filtra ssawnego.

Mieszadło

W każdym zbiorniku opryskiwacza koniecznie musi być zamontowane mieszadło, gdyż to ono nie dopuszcza do rozwarstwiania się cieczy lub osadzania się jej na dnie zbiornika. Zadaniem mieszadła jest także zmieszanie koncentratu nawozu (np. RSM). Mieszadło, zapewniające dokładne rozprowadzenie preparatu w wodzie, pełni w prawidłowym wykonywaniu zabiegów niezwykle ważną funkcję. Ciecz w zbiorniku musi być maksymalnie jednorodna podczas całego zabiegu, co wymaga ciągłej, intensywnej pracy mieszadła.

Najczęściej stosowanymi mieszadłami są mieszadła hydrauliczne, które mogą mieć budowę rurową lub konstrukcję eżektorową. Niestety w opryskiwaczach spotyka się jeszcze imitacje mieszadeł w postaci pojedynczej dyszy w dnie zbiornika, która nie ma żadnego wpływu na obieg cieczy w zbiorniku, mieszając ją tylko przy wylocie. Aby ciecz intensywnie krążyła w zbiorniku, konieczne jest mieszadło inżektorowe, składające się z dyszy umieszczonej w drugiej, otwartej zwężce. Wypływa z niej nie tylko ciecz podawana przez pompę, lecz także zasysana ze zbiornika, co powoduje intensywne mieszanie całej cieczy. Należy pamiętać, że zasilanie mieszadła nie może być zależne od ustawienia zaworu sterującego, dlatego najczęściej jest ono zasilane bezpośrednio z pompy.

Filtry i rozwadniacz

Filtry oczyszczają przepływającą przez pompę i zawór rozdzielczy ciecz, która powinna być pozbawiona zanieczyszczeń mechanicznych. W przeciwnym razie zanieczyszczenia mogą zmniejszyć żywotność elementów układu cieczowego i zapychać dysze do opryskiwacza, uniemożliwiając poprawne opryskanie roślin. Układ filtrujący składa się z kilku następujących po sobie filtrów, gdzie każdy następny wyposażony jest w bardziej gęstą siatkę w porównaniu do poprzedniego. W układzie filtrowania cieczy muszą być bezwzględnie dwa podstawowe filtry: ssawny, umieszczony zwykle pod zbiornikiem lub w zbiorniku, i tłoczny - zintegrowany z zaworem sterującym.

Najczęściej spotykanym rozwadniaczem w opryskiwaczach zawieszanych jest sito we wlewie. Aby rozwadniacz spełniał zadanie, w pokrywie zamykającej wlew musi być dysza rozwadniająca sterowana osobnym zaworem. Dysza może być umieszczona także w samym sicie.

Zawór sterujący i manometr

Głównym zadaniem zaworu sterującego jest podtrzymanie stałego ciśnienia roboczego oraz zasilanie substancją roboczą poszczególnych części belki polowej, mieszadła i innych urządzeń. Precyzja działania tego urządzenia ma bardzo duży wpływ na dokładność dozowania cieczy. Zawór sekcyjny powinien mieć co najmniej 4 sekcje, a przy większych belkach nawet 5-6. Najlepiej, gdy w jednej sekcji zasilanej z jednego zaworu jest nie więcej niż 5 rozpylaczy. Większa liczba sekcji daje możliwość wyłączenia mniejszego fragmentu belki, co może mieć znaczenie, gdy zajdzie konieczność precyzyjnego dopasowania szerokości oprysku np. na krawędzi niesymetrycznego pola. Bardzo ułatwiają pracę zawory stałociśnieniowe, czyli takie, w których ciśnienie robocze pozostaje bez zmian, niezależnie od liczby pracujących sekcji.

Manometr służy do kontroli ciśnienia roboczego i na bieżąco sygnalizuje poprawność działania poszczególnych zespołów. Jeśli dojdzie do spadku ciśnienia podczas pracy, może to być spowodowane zapchaniem filtra tłocznego. Manometr umożliwiający precyzyjną regulację ciśnienia powinien być olejowy i mieć odpowiednią podziałkę.

Belka polowa opryskiwacza

Belka polowa ma wpływ na równomierność pokrycia cieczą opryskiwanej powierzchni. Materiał, z którego jest wykonywana, musi być odporny na różnego rodzaju odkształcenia, ale powinien także być lekki. Składa się z kilku zawiasowo połączonych ze sobą elementów, dzięki czemu można ją rozkładać do długości nawet 40 m, ale umożliwia także poruszanie się opryskiwaczem po drogach publicznych. Zawieszona wahadłowo belka polowa prostego opryskiwacza nie ma wcale lub ma bardzo proste układy stabilizacji, które nie są konieczne w przypadku niezbyt szerokich i lekkich belek. Korbowy układ regulacji wysokości pracy belki jest prosty, ale zupełnie wystarczający. Zamawianie hydraulicznego układu regulacji wysokości belki, a także jej hydraulicznego składania i rozkładania, w popularnych opryskiwaczach zawieszanych nie wydaje się celowe, bo podnosi znacznie ich cenę.

W przypadku belki, a także ramy i innych elementów metalowych, warto zwrócić uwagę na jakość powłoki malarskiej. Słaby lakier położony na niezagruntowaną belkę łatwo odpryskuje nawet przy najlżejszym uderzeniu i może odpadać już po jednym sezonie. Najlepiej chronią lakiery proszkowe, doskonale przylegające do podłoża, położone na tzw. śrutowany lub piaskowany metal. Takie lakierowanie ma charakterystyczny jedwabisty połysk, a pomalowana powierzchnia często nie jest idealnie gładka, lecz ma mikroskopijne wgłębienia.

Dysze i rozpylacze

W opryskiwaczach polowych najczęściej stosuje się rozpylacze ciśnieniowe, dzięki którym substancja przepływa przez odpowiednio ukształtowane kanały, a po ich opuszczeniu dochodzi do rozbicia na krople.

• Rozpylacze dwustrumieniowe - tworzą dwa wachlarzowe strumienie cieczy tworzące między sobą kąt 60°.

Obecnie powszechnie stosowane są szybkozłączne, bagnetowe oprawy rozpylaczy typu „Rau”, przystosowane do montowania rozpylaczy produkowanych według standardu ISO (w tym także węży i końcówek do nawożenia nawozami płynnymi). Powinny one mieć zaworki odcinające dopływ cieczy w momencie przerwania oprysku, zapobiegające kapaniu z rozpylaczy (uniknięcie strat i zagrożenia uszkodzeniem roślin), a także indywidualne filtry, zapewniające trzeci stopień filtrowania cieczy (obok filtrów ssawnego i tłocznego).

Na rozpylaczach nie warto oszczędzać. Powinny być wykonane przez najlepszych producentów o uznanej renomie, z jednoznaczną tabelą wydatków i zastosowań, załączaną do każdego kompletu. Kupując opryskiwacz ze standardowym wyposażeniem najlepiej wziąć niebieskie średniokropliste rozpylacze o wymiarze 110/03, które umożliwiają wykonanie większości zabiegów chwastobójczych (nalistnych) i owadobójczych. Do kompletu warto mieć jeszcze żółte rozpylacze o wymiarze 110/02, umożliwiające drobnokroplisty oprysk grzybobójczy, i grubokropliste, czerwone, o wymiarze 110/04, do zabiegów doglebowych. Alternatywą dla tego sposobu wymiany rozpylaczy są wielogłowicowe oprawy obrotowe, w których, zależnie od typu, montowane są trzy, cztery, a nawet pięć końcówek.

Jeśli planuje się nawożenie stężonymi płynnymi nawozami azotowymi (RSM), trzeba zadbać o odpowiednie wyposażenie opryskiwacza. Nawozów takich nie powinno się stosować używając zwykłych rozpylaczy, lecz specjalnych końcówek wielootworowych z kryzami dozującymi. Krople wypływające z takich końcówek są duże i nie zatrzymują się na liściach, co zapobiega ich poparzeniom.

Zastosowania opryskiwaczy ciśnieniowych poza rolnictwem

Na pierwszy rzut oka, opryskiwacz ciśnieniowy kojarzy się przede wszystkim z ogrodnictwem. Różnego rodzaju opryskiwacze ciśnieniowe są dziś standardową pozycją na liście urządzeń wykorzystywanych przez profesjonalnych i zapalonych ogrodników. Równie dobrze, opryskiwacze ciśnieniowe sprawdzają się jednak także w motoryzacji - wiedzą o tym lakiernicy czy mechanicy, jak i pracownicy myjni i detailingu.

Do aplikacji niewielkiej ilości płynów w zupełności wystarczy nam opryskiwacz ciśnieniowy ręczny. Objętość zbiornika wynosi w nim zwykle od 0,5 do 2 litrów. Kluczowe znaczenie dla jego pracy mają jego zawór i dysza. Warto tu zainwestować w nieco droższe opryskiwacze z elementami metalowymi, zdecydowanie trwalszymi od tych z tworzyw sztucznych. Najbardziej przydaje się tu regulacja strumienia oraz opcja oprysku punktowego, dzięki czemu będziemy mogli ściśle dobrać strumień oprysku do sytuacji.

Typ materiału i jakość są szczególnie ważne, gdy chodzi o opryskiwacz ciśnieniowy do użycia z rozpuszczalnikami. Opryskiwacze wykorzystujące takie substancje stosuje się głównie w przemyśle i usługach, na przykład do usuwania trudnych zabrudzeń z olejów, smarów, klejów czy tłuszczu. Ze względu na użycie tu żrących, niebezpiecznych dla zdrowia rozpuszczalników, opryskiwacz ciśnieniowy do rozpuszczalników musi być wyjątkowo odporny na czynniki chemiczne. Ponadto wymaga się od nich dokładnego, szczelnego spasowania, inaczej rozpylane nim rozpuszczalniki mogłyby zaszkodzić osobie wykorzystującej opryskiwacz.

Mimo że opryskiwacze typu K2 Opryskiwacz Ciśnieniowy są przygotowane do pracy w warunkach przemysłowych, urządzenia te bez problemu można wykorzystać także w innych miejscach, na przykład w ogrodzie. Opryskiwacz ciśnieniowy to bardzo przydatne urządzenie do pracy w domu, ogrodzie czy garażu. Dobre opryskiwacze ułatwią i przyśpieszą nam czyszczenie najróżniejszych elementów samochodu czy dbanie o ulubione rośliny ogrodowe. Dzięki różnym typom uszczelnień (NBR, FPM, EPDM, VMQ) opryskiwacze Kwazar z serii Cleaning Pro+ można dobrać dokładnie do rodzaju stosowanych preparatów - od roślinnych po chemiczne i przemysłowe.

Jak działa sprężarka (kompresor)?

Kompresory to niezwykle wszechstronne urządzenia, które znajdują szerokie zastosowanie zarówno w domu, jak i w ogrodzie. Wspierają codzienne zadania, takie jak pompowanie kół rowerowych czy zasilanie narzędzi pneumatycznych. Kompresor to urządzenie służące do sprężania powietrza, co pozwala na jego wykorzystanie w różnych zastosowaniach domowych i ogrodowych.

Zasada działania kompresora opiera się na pobieraniu powietrza z otoczenia, sprężaniu poprzez zmniejszenie objętości, a następnie przechowywaniu w zbiorniku pod odpowiednim ciśnieniem. Silnik napędza tłok poruszający się w cylindrze, który zasysa powietrze przez zawór ssący. Ruch tłoka w górę powoduje zamknięcie zaworu ssącego i otwarcie zaworu tłocznego, co prowadzi do sprężenia powietrza i jego przemieszczenia do zbiornika.

Zastosowania kompresorów w domu i ogrodzie

W warunkach domowych kompresor ułatwia pompowanie opon samochodowych i rowerowych, a także dmuchanych materacy czy basenów. Dzięki niemu można szybko i wygodnie napompować różne przedmioty bez konieczności używania ręcznych pompek. Ponadto kompresor w domu jest niezastąpiony podczas prac malarskich, umożliwiając równomierne nanoszenie farby na ściany, meble czy elementy dekoracyjne.

Kompresor w ogrodzie również znajduje wiele zastosowań. Ułatwia czyszczenie narzędzi ogrodniczych, takich jak kosiarki czy piły, poprzez usuwanie zanieczyszczeń za pomocą sprężonego powietrza. Może być także używany do przedmuchiwania liści z trudno dostępnych miejsc, co przyspiesza prace porządkowe. Dodatkowo kompresor w ogrodzie jest przydatny do pompowania kół w taczkach czy przyczepkach, co ułatwia transport cięższych materiałów.

Kompresory olejowe są bardziej wydajne i trwałe, co czyni je odpowiednimi do intensywnych prac. Wymagają jednak regularnej konserwacji. Kompresor może zasilać wiele narzędzi pneumatycznych, jednak ważne jest, aby jego wydajność była dostosowana do wymagań konkretnego narzędzia.

Wskazówki dotyczące wyboru i konserwacji opryskiwaczy i kompresorów

Ważne jest, czy opryskiwacz ma wygodny stopień, ułatwiający dostęp do otworu wlewowego i czy jest stabilny. Przy wyborze kompresora do domu warto zwrócić uwagę na pojemność zbiornika, wydajność, poziom hałasu oraz rodzaj zasilania.

Przed użyciem opryskiwacza należy uważnie przeczytać instrukcję - zarówno dotyczącą użycia środków chemicznych, jak i konserwacji urządzenia. Regularnie czyść opryskiwacz, gdyż z biegiem czasu może zostać zatkany brudem i zanieczyszczeniami. Po zakończeniu pracy opryskiwacz należy rozprężyć i umyć, szczególnie ważne jest umycie dyszy, w której mogą pozostać małe cząstki brudu. Jeśli nie używasz opryskiwacza, przechowuj go w chłodnym i suchym miejscu.

tags: #opryskiwacz #pompowanie #sprezarka