Opryskiwacze Sadownicze: Wybór, Typy i Aspekty Techniczne

Opryskiwacz sadowniczy to specjalistyczne narzędzie służące do wykonywania oprysków na drzewach i krzewach owocowych. Stosowany jest zarówno przy nawożeniu, jak i ochronie chemicznej roślin. Cechuje go duża wysokość wykonywania zabiegów, która umożliwia dotarcie w najwyższe partie roślin uprawianych w sadach.

Wybór odpowiedniego opryskiwacza jest kluczowy dla efektywności prac w sadzie oraz na plantacjach jagodowych. W praktyce sadownicy rzadko wybierają opryskiwacze zawieszane, preferując urządzenia przyczepiane o większych pojemnościach. W Polsce dominują kilkuhektarowe gospodarstwa sadownicze, stąd najczęściej spotyka się opryskiwacze przyczepiane o pojemności zbiornika około 1000 litrów.

Rodzaje Opryskiwaczy Sadowniczych

Dostępne na rynku opryskiwacze sadownicze charakteryzują się różnorodnością konstrukcji i przeznaczenia, co pozwala na dobór odpowiedniego sprzętu do specyfiki danego sadu czy uprawy.

Opryskiwacze z napędem ręcznym

Do tej kategorii zaliczamy opryskiwacze przenośne i taczkowe. Zazwyczaj zakończone są pistoletem lub lancą, która tworzy mgiełkę. Jest to najtańsze rozwiązanie, gdyż ich ceny są zdecydowanie najniższe. Przykładem są opryskiwacze sadownicze taczkowe MIKRUS, przeznaczone do zastosowania w sadownictwie i ogrodnictwie, o pojemnościach od 50 do 100 litrów. Są idealne zarówno dla profesjonalistów, jak i działkowców, umożliwiając wykonywanie zabiegów na działkach, w tunelach czy sadach. Mogą być poddawane różnym modyfikacjom, dzięki czemu znajdują zastosowanie również w pielęgnacji terenów zielonych, pól golfowych czy trakcji kolejowych.

Dla profesjonalistów prowadzących uprawy w tunelach i szklarniach na dużej powierzchni dedykowane są opryskiwacze sadownicze taczkowe HEROS. Czterystulitrowy zbiornik oraz bardzo wydajna motopompa zasilana elektrycznie pozwalają na prowadzenie swobodnych zabiegów przez dwie osoby nawet na bardzo dużych przestrzeniach.

Opryskiwacze z napędem silnikowym

Są to opryskiwacze sadownicze przenośne wyposażone w silniki elektryczne lub spalinowe. Ich pojemność sięga od 100l do 600l i są przeznaczone na duże powierzchnie.

Opryskiwacze ciągnikowe

Ta kategoria obejmuje opryskiwacze zawieszane (które nie są mobilne), przyczepiane (mobilne) lub nabudowane na ciągniku. Jest to najbardziej popularne rozwiązanie używane w sadach. Wszystkie te typy posiadają te same zespoły robocze, a różnią się jedynie wielkością zbiornika, wydajnością poszczególnych zespołów, jakością wykonania, precyzją działania, wyposażeniem dodatkowym (takim jak przystawka do opryskiwacza sadowniczego) oraz wyposażeniem w układy elektroniczne.

Według wyliczeń Instytutu Budownictwa Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa, opryskiwacze zawieszane o pojemności do 400 litrów są dostosowane do gospodarstw sadowniczych o powierzchni nieprzekraczającej 2-3 ha, natomiast opryskiwaczy przyczepianych powinno się używać w gospodarstwach o powierzchni upraw powyżej 4 ha.

Seria opryskiwaczy rolniczych przyczepianych APOLLO obejmuje modele o pojemnościach zbiorników 1000, 1500 i 2000 litrów. Są one przeznaczone dla średnich gospodarstw o różnym poziomie intensywności zabiegów.

Opryskiwacze rolnicze przyczepiane Orion to modele o pojemnościach zbiornika 2500 i 3000 litrów, wyposażone w belki sterowane hydraulicznie o szerokościach 18, 20 i 21 m. Przeznaczone są dla dużych gospodarstw rolnych o tradycyjnym profilu produkcji.

Dla wielkoobszarowych gospodarstw rolnych o tradycyjnym i przemysłowym profilu produkcji dostępne są opryskiwacze rolnicze przyczepiane GOLIAT Plus. Oferują one pojemności zbiornika od 2500 do 6000 litrów, wyposażone w belki sterowane hydraulicznie o szerokościach od 18 do 36 m. Posiadają polietylenowe zbiorniki zawierające w jednej bryle zbiornik na ciecz roboczą oraz ciecz do płukania instalacji.

Opryskiwacze samojezdne

Opryskiwacz sadowniczy samojezdny posiada własny układ kierowniczy oraz jednostkę napędową. Pojemność zbiorników i ceny opryskiwaczy są bardzo różne i zależą głównie od producenta i modelu.

Wybór Opryskiwacza: Kluczowe Kryteria i Rodzaje Przystawek

Dobierając opryskiwacz sadowniczy należy zwrócić uwagę na kilka podstawowych zagadnień, które mogą wpływać na późniejszą eksploatację. Podstawowym parametrem wpływającym na jakość pracy jest rodzaj przystawki.

Rodzaje przystawek wentylatorowych

• Okrągła przystawka wentylatorowa z tradycyjnym ciągiem powietrza dominowała dotychczas. Tego typu przystawki są dostosowane do wykonywania zabiegów w sadach tradycyjnych. Cechują się dużą wydajnością wentylatora, co umożliwia opryskiwanie drzew wysoko prowadzonych.
• Przystawka kolumnowa (deflektorowa) znajduje zastosowanie w nowoczesnych nasadzeniach na podkładkach karłowych lub półkarłowych, gdzie cechuje się większą precyzją aplikacji i oszczędnością cieczy roboczej. Wysokość przystawki kolumnowej można dobrać do rodzaju plantacji - wysoka do sadów, niska do jagodników. Przystawka kolumnowa, jak np. DP, została zaprojektowana z myślą o sadach o gęstych i wysokich nasadzeniach. Dzięki pionowej konstrukcji oraz odpowiedniemu układowi wentylacji kolumna zapewnia głęboką penetrację korony, umożliwiając równomierne pokrycie liści i owoców od dołu aż po górne partie drzew.
• Przystawki z odwróconym ciągiem powietrza występują zarówno w wersjach okrągłych, jak i kolumnowych. Ten system przepływu strumienia powietrza charakteryzuje się większą penetracją rzędu drzew przez ciecz roboczą, co przekłada się na zwiększenie dokładności oprysku.
• Przystawki z kierowanym strumieniem powietrza ("wielogardzielowe") są przeznaczone do ochrony krzewów jagodowych, gdzie wymagana jest precyzja oprysku, a duża wydajność powietrza nie jest istotna.
• Przystawka Octopus (ośmiornica) jest szczególnie polecana do jagodników (porzeczek, malin), gdzie zapewnia lepsze pokrycie krzewów i zmniejsza straty cieczy roboczej.
• Przystawka BF gdc została zaprojektowana z myślą o specjalistycznych uprawach krzewów jagodowych. Dzięki nowoczesnej konstrukcji zapewnia równomierne pokrycie cieczą roboczą zarówno w górnych, jak i dolnych partiach roślin, co znacząco zwiększa skuteczność zabiegów ochronnych i minimalizuje straty cieczy. Sercem systemu jest główny wentylator, wspierany przez pomocnicze rury PSP, które można regulować w pełni indywidualnie - punktowo, niezależnie dla lewej i prawej strony. Umożliwia to precyzyjne dopasowanie wysokości, szerokości oraz kąta oprysku do specyfiki danej plantacji.
• Przystawka T została zaprojektowana z myślą o sadach wymagających precyzyjnego i ukierunkowanego oprysku. Jej konstrukcja umożliwia zastosowanie dwóch typów dysz - w strumieniu powietrza oraz poza strumieniem powietrza - co pozwala optymalnie dopasować rozpylanie do charakterystyki upraw. Atutem dysz poza strumieniem powietrza jest możliwość regulacji dysz w pionie (góra-dół), co znacząco zwiększa elastyczność i skuteczność oprysku w różnych warunkach sadowniczych.
• Przystawka Standard to uniwersalne i ekonomiczne rozwiązanie, które doskonale sprawdza się w gospodarstwach korzystających z ciągników o mniejszej mocy. Dzięki kompaktowej konstrukcji i prostej obsłudze zapewnia równomierne pokrycie roślin cieczą roboczą przy zachowaniu wysokiej wydajności oprysku.

Istotne wyposażenie i funkcje

Niemniej ważnym parametrem opryskiwaczy jest wydajność pompy. Ten element decyduje o możliwości uzyskania odpowiedniego ciśnienia cieczy roboczej i jakości mieszania w zbiorniku. Wytrzymałe i kompaktowe pompy membranowo-tłokowe o wydajności około 140 litrów na minutę są przystosowane do pracy z agresywnymi chemikaliami rolniczymi, gwarantując stabilne ciśnienie robocze i wysoką niezawodność.

Warto również przemyśleć wyposażenie opryskiwacza w zawory sterowane elektrycznie lub w komputer sterujący pracą, gdyż takie rozwiązanie ewidentnie poprawi komfort pracy. Proste i niezawodne sterowanie opryskiwaczem z poziomu kabiny ciągnika, elektrozawory najwyższej jakości (np. mosiężne) oraz zaawansowane sterowanie w standardzie Rolnictwo 4.0 z bezprzewodową komunikacją, czy też system zgodny z normą ISOBUS, współpracujący z terminalami ciągnika, znacząco zwiększają precyzję i efektywność. System dwóch elektrozaworów sterujących przepływem cieczy w dwóch niezależnych sekcjach roboczych opryskiwacza umożliwia precyzyjne zarządzanie opryskiem, ograniczając zużycie środków chemicznych. Rozbudowana wersja układu sekcyjnego, pozwalająca na sterowanie czterema sekcjami oprysku, jest idealna do większych belkowych opryskiwaczy, zwiększając elastyczność i dokładność dawkowania cieczy roboczej.

Inne ważne elementy wyposażenia to:

• Wszystkie opryskiwacze w standardzie są wyposażone w wytrzymałą ocynkowaną ramę, zaczep na TUZ ciągnika, mosiężne podwójne oprawy rozpylaczy oraz dwubiegową przekładnię 2+N.
• Mieszadło ciśnieniowe wykonane ze stali nierdzewnej gwarantuje trwałość, odporność na korozję i łatwość czyszczenia.
• Zestaw filtrów chroni instalację opryskiwacza przed zanieczyszczeniami, zapewniając stały przepływ cieczy i precyzyjną pracę rozpylaczy.
• Sensory do wykrywania drzew automatycznie identyfikują obecność roślin w rzędzie i sterują sekcjami opryskiwacza.
• Deflektory powietrza kierują strumień powietrza i cieczy bezpośrednio na rośliny, ograniczając unoszenie i znoszenie oprysku poza chroniony obszar.
• System elektrostatyczny pozwala na elektryzowanie kropel cieczy roboczej, dzięki czemu przyciągają się one do rośliny i dokładnie pokrywają jej powierzchnię.

Przykładem dobrze dobranego i skonfigurowanego sprzętu może być opryskiwacz sadowniczy z pompą COMET 160, elektrozaworami ARAG oraz zaczepem skrętnym, wykonany według indywidualnego zamówienia. Taki sprzęt, używany do opryskiwania 17 hektarów różnych nasadzeń, w tym jabłek, czereśni (o wysokości około 5m), wiśni i śliwek, jest w stanie skutecznie dobijać w najwyższe partie drzew bez żadnych problemów. Niektóre modele posiadają również wentylator z dwoma biegami, co pozwala na dostosowanie siły nawiewu do panujących warunków i rodzaju opryskiwanych roślin, nie obawiając się wiatru i nie przebijając w sąsiednie rzędy.

Opryskiwacze dla Plantacji Jagodowych (Malin, Porzeczek)

Dla plantacji jagodowych, takich jak maliny czy porzeczki, kluczowe jest zapewnienie precyzyjnego oprysku, który minimalizuje straty cieczy i zapewnia doskonałe pokrycie krzewów. Zwykłe przystawki okrągłe do sadów tradycyjnych często nie sprawdzają się w jagodnikach, powodując wywiewanie dużej ilości cieczy w górę.

W tym segmencie szczególnie efektywne są:

• Przystawki kolumnowe (niskie) - lepiej dostosowane do wysokości krzewów i zapewniające lepszą penetrację.
• Przystawki typu Octopus - charakteryzują się wysoką skutecznością, dokładniejszym pokryciem krzaka i mniejszym zużyciem cieczy (np. z 600 l na 400-450 l).
• Seria przyczepianych opryskiwaczy dwurzędowych Agrola HST - to unikalna konstrukcja zapewniająca szybkie dostosowanie opryskiwacza do szerokości rzędów oraz doskonałe pokrycie krzewów dzięki zastosowaniu ośmiu (2x4) dyfuzorów na każdy rząd. Przeznaczone są do oprysków na plantacjach krzewów jagodowych: porzeczek, agrestu, jagody kamczackiej, malin, winorośli itp.
• Opryskiwacze Agrola z kierowanym strumieniem powietrza ("wielogardzielowe") - są przeznaczone do ochrony krzewów jagodowych, gdzie wymagana jest precyzja oprysku, a duża wydajność powietrza nie jest istotna.

Opryskiwacze przyczepiane stworzone z myślą o współpracy z mikrociągnikami, takimi jak Ursus C330, również oferują rozwiązania dedykowane mniejszym areałom, zapewniając odpowiednią mobilność i wydajność.

Oferta Rynkowa i Producenci

Firma CZAJKA Opryskiwacze to przedsiębiorstwo z kilkunastoletnią tradycją, którego siedziba znajduje się w Szczekarkowie koło Wilkowa. Specjalizuje się w sprzedaży opryskiwaczy, a także innych maszyn rolniczych i części zamiennych. Poza sprzedażą, firma prowadzi również stację kontroli opryskiwaczy, zajmującą się kompleksowymi przeglądami tych urządzeń. Profesjonalna obsługa oraz kompleksowy serwis opryskiwaczy to dla nich jedne z najważniejszych priorytetów. Wszystkie opryskiwacze w ich standardzie wyposażone są w wytrzymałą ocynkowaną ramę, zaczep na TUZ ciągnika, mosiężne podwójne oprawy rozpylaczy oraz dwubiegową przekładnię 2+N.

ZHP Agrola to kolejny znaczący producent. Rodzina opryskiwaczy sadowniczych przyczepianych Agrola z przystawką wentylatorową Art. 35 n.w. przeznaczona jest głównie do oprysków sadów tradycyjnych. Rodzina przyczepianych opryskiwaczy sadowniczych Agrola D9F z okrągłą przystawką wentylatorową wyposażoną w śmigło o średnicy 913mm przeznaczona jest głównie do oprysków sadów tradycyjnych, znajduje również zastosowanie na plantacjach chmielu czy leszczyny. Grupa opryskiwaczy z niską kolumnową (deflektorową), przystawką wentylatorową Agrola K6, została stworzona z myślą o sadach karłowych i plantacjach krzewów, szczególnie tych wymagających do oprysku większej wydajności powietrza. Istnieje też innowacyjna w światowej skali grupa opryskiwaczy sadowniczych z systemem emisji cieczy i powietrza wykorzystującym asymetryczną regulację wydajności strumienia powietrza zdalnie z miejsca operatora.

Opryskiwacze sadownicze TAJFUN, dzięki swojej różnorodności, przeznaczone są dla każdego rodzaju sadów. W wersji zawieszanej, opryskiwacze sadownicze TAJFUN wyposażone są w zbiornik żywiczny oraz dwa rodzaje przystawek - typu „SAD/O” oraz tradycyjną kolumnową typu „SAD”.

Opryskiwacze sadownicze OCTOPUS, w zależności od wersji, przeznaczone są do wykonywania zabiegów w uprawach krzewiastych, np. porzeczkach, oraz w uprawach rzędowych, np. truskawek, w których konieczne jest wspomaganie oprysku strumieniem powietrza. Mogą być one wyposażone w trzy rodzaje przystawek: SAD/P, SAD/T i SAD/TP. Każda z przystawek opryskiwaczy sadowniczych OCTOPUS składa się z wentylatora promieniowego o średnicy 470 mm i wydajności maksymalnej 16 tys. m³/h.

Seria OPTIMAL jest przeznaczona dla mniejszych gospodarstw o niższej intensywności zabiegów. Cechą charakterystyczną tych opryskiwaczy jest zbiornik wykonany z żywicy i włókien szklanych (z wyjątkiem modeli 200/6, 400/10 oraz 400/12 MIX), dając możliwość stworzenia zestawu o pojemności do 3400 litrów zawieszonego bezpośrednio na ciągniku.

Znaczenie Sprawności Technicznej i Wymogi Prawne

Jednym z kluczowych elementów warunkujących prawidłowość wykonania zabiegu chemicznej ochrony roślin oraz bezpieczeństwa takiego zabiegu jest stan techniczny sprzętu do stosowania środków ochrony roślin. Nierównomierna dystrybucja pestycydów na opryskiwanej powierzchni niesie ze sobą ryzyko ograniczenia efektywności zabiegu, co w konsekwencji może prowadzić do konieczności wykonania większej liczby oprysków.

Jednocześnie, w miejscach, w których ilość zastosowanego środka ochrony roślin jest nadmierna, powstaje zagrożenie nagromadzenia się jego pozostałości w środowisku naturalnym oraz w płodach rolnych. Prawidłowo działający opryskiwacz jest zatem kluczowy nie tylko dla efektywności, ale i dla ekologii oraz zdrowia konsumentów.

Wymogi prawne i badania techniczne

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, sprzęt przeznaczony do stosowania środków ochrony roślin musi przechodzić regularne badania techniczne (atestacje). Badanie nowego sprzętu przeprowadza się nie później niż po upływie 5 lat od dnia jego nabycia. Następnie, badania potwierdzenia sprawności technicznej sprzętu wyszczególnionego w punktach 1-4 (określonych w ustawodawstwie) przeprowadza się w odstępach czasu nie dłuższych niż 3 lata. Pozostały wymieniony sprzęt bada się w okresach nie dłuższych niż 5 lat.

Należy pamiętać, że zgodnie z przepisami, stosowanie środków ochrony roślin sprzętem niesprawnym technicznie lub nieskalibrowanym, a także uchylanie się od obowiązku poddawania tego sprzętu badaniom w celu potwierdzenia sprawności technicznej, podlega karze grzywny.

Ponadto, jeżeli wojewódzki inspektor w toku kontroli stosowania środków ochrony roślin stwierdzi, na podstawie wyników badań laboratoryjnych próbek płodów rolnych, że te płody rolne zawierają pozostałości środków ochrony roślin w ilości stwarzającej zagrożenie dla zdrowia konsumenta, zakazuje, w drodze decyzji, przeznaczania tych płodów rolnych do spożycia przez ludzi i ich wprowadzania do obrotu oraz określa sposób ich zagospodarowania (art. 46 ustawy z dnia 8 marca 2013 r.). Badania techniczne (atestacje opryskiwaczy) przeprowadzają jednostki organizacyjne upoważnione do przeprowadzania badań opryskiwaczy.

tags: #opryskiwacze #sadownicze #szczekarkow