Podłączenie zewnętrznej hydrauliki w ciągniku (2-3 sekcje)

Rozdzielacz hydrauliczny pełni w układzie funkcję "ruchu drogowego" dla oleju, decydując, gdzie popłynie strumień z pompy i w jakim kierunku zadziała siłownik lub silnik hydrauliczny. Podłączenie rozdzielacza hydraulicznego jest kluczowym etapem instalacji układu hydraulicznego i wymaga precyzji oraz znajomości oznaczeń na urządzeniu.

Podstawy układu hydraulicznego ciągnika

Typowy układ hydrauliki w ciągniku składa się z kilku współpracujących ze sobą elementów: pompy, zbiornika oleju (czasem wspólnego ze skrzynią/hydrauliką), filtrów, przewodów (ssawnych, ciśnieniowych i powrotnych), zaworów bezpieczeństwa oraz odbiorników (siłowniki, silniki hydrauliczne). Pompa wytwarza przepływ (litry/min). Rozdzielacze hydrauliczne sterują przepływem oleju w systemie, umożliwiając kontrolę nad pracą siłowników i silników hydraulicznych.

Identyfikacja portów i przyłączy rozdzielacza

Najważniejszy krok to identyfikacja króćców w rozdzielaczu. Zwykle są one wybite na korpusie (litery) albo opisane w instrukcji. Każdy rozdzielacz posiada oznaczenia wejść i wyjść, które należy prawidłowo podłączyć:

• P (Pressure) - port zasilający, do którego podłączany jest przewód zasilający z pompy hydraulicznej.
• T (Tank/Return) - port powrotny, odprowadzający olej do zbiornika. Port oznaczony literą T (od angielskiego słowa „tank’’) przeznaczony jest do powrotu oleju na zbiornik.
• A i B - porty robocze, do których podłącza się odbiorniki, np. siłowniki lub silniki hydrauliczne.
• N (Neutral, BYPASS) - w niektórych modelach, stosowany do obejścia przepływu oleju. Jest to ostatni typ portu, standardowo jest on zaślepiony, ale znajduje zastosowanie w momencie gdy do zamontowanego rozdzielacza chcemy podłączyć drugi rozdzielacz w układzie szeregowym.
• C, D - Dodatkowe porty, np. do manometrów lub czujników.

W skrócie: w większości prostych układów zasilanie z pompy idzie na P, powrót do zbiornika na T, a odbiornik (siłownik) podpinasz do A i B. Zasilanie (P/T/PB) jest wspólne dla całego rozdzielacza. Różnica polega na tym, że każda sekcja ma własne wyjścia A/B.

Połączenia szeregowe i port N

W przypadku chęci podłączenia drugiego rozdzielacza w układzie szeregowym, z portu „N” należy wymontować zaślepkę i zamontować dedykowaną tuleję ciśnieniową, np. PRESKO. Po zamontowaniu tulei łączymy ją z zasilaniem nowego rozdzielacza. Rozdzielacze hydrauliczne można łączyć szeregowo, co pozwala na rozbudowę systemu i sterowanie większą liczbą siłowników lub odbiorników. W tym celu stosuje się tuleje ciśnieniowe, które umożliwiają montaż kolejnych sekcji bez konieczności dodatkowego rozdzielania przepływu oleju.

Dobór rozdzielacza hydraulicznego

Dobór rozdzielacza zaczyna się od odpowiedzi na pytanie: co ma zasilać i jakim przepływem. Jednosekcyjny rozdzielacz obsługuje jeden odbiornik, dwusekcyjny - dwa odbiorniki. Rozdzielacze często mają własny zawór przelewowy. Ustawienie ciśnienia roboczego musi odpowiadać specyfikacji ciągnika i osprzętu. Zasilanie stałe vs przelotowe (PB/N): jeśli rozdzielacz ma być jedynym zaworem w układzie, zwykle wystarczy P i T. Jeśli ma pracować „przed” innym zaworem (np. fabrycznym), konieczne może być zasilanie przelotowe.

Rodzaje sekcji rozdzielacza

Rozdzielacze hydrauliczne posiadają różne typy sekcji, dostosowane do specyficznych zastosowań:

• Sekcja dwustronna (D) - to zwykła, niemodyfikowana sekcja, przeznaczona do siłowników dwustronnego działania, np. w pługach obrotowych, bronach, kosiarkach tylno-bocznych, ładowaczach HDS itp. Ciśnienie oleju wymusza zarówno wysuw, jak i powrót siłownika.
• Sekcja dwustronna z zatrzaskiem (Z) - dedykowana do silników hydraulicznych (hydromotory), okazyjnie może być wykorzystywana do sterowania siłownikami dwustronnego działania, lecz należy pamiętać, że po skończeniu cyklu ruchu siłownika dźwignia nie odskakuje automatycznie. Jej charakterystyczną cechą jest możliwość ustawienia dźwigni w pozycji pracy bez konieczności jej przytrzymywania. W odróżnieniu od pozostałych sekcji, ta posiada cztery położenia dźwigni - jest to niejako rozszerzenie funkcjonalności sekcji dwustronnego działania. W czwartym skrajnym położeniu (oznaczanym 3 - patrz rys. 2) sekcja posiada zatrzask; w tej pozycji łączy kanał zlewny z kanałami roboczymi - to tzw. pozycja pływająca, mająca zastosowanie np. w ładowaczach czołowych. Charakterystyczną jej cechą jest wyraźnie dłuższy kołpak tylny w porównaniu do pozostałych sekcji. Rozdzielacz z pozycją pływającą ma cztery pozycje dźwigni: praca-stop-praca-pływająca.
• Sekcja jednostronna (J) - przeznaczona do siłowników jednostronnego działania, np. siłowniki wywrotu, podnośniki hydrauliczne, siłowniki ze sprężyną powrotną. W przypadku zastosowania sekcji jednostronnej do zasilania podnośników w ciągnikach, w drugim położeniu dźwigni następuje grawitacyjny powrót siłownika (opuszczanie) pod wpływem obciążenia. Charakterystyczną jej cechą jest widoczny korek zaślepiający jedno z wyjść.

Schemat podłączenia rozdzielacza

W najprostszym układzie z siłownikiem dwustronnego działania masz cztery podstawowe połączenia: P, T, A, B. W skrócie: pompa → P, T → zbiornik, a A/B → siłownik.

Podłączenie rozdzielaczy wielosekcyjnych

Rozdzielacz dwusekcyjny podłączasz tak samo po stronie zasilania (P/T lub P/T/PB), a osobno podpinasz A/B dla każdej sekcji. Praktycznie: jedna sekcja często idzie na kiprowanie przyczepy, a druga na dodatkowy siłownik (np. do ładowacza). W układach z TUR-em (ładowaczem czołowym) trzy sekcje zwykle obsługują: podnoszenie, przechylanie oraz trzecią funkcję (np. chwytak, krokodyl). Ładowacz lubi przepływ, ale jednocześnie jest wrażliwy na dławienie powrotu, co może prowadzić do grzania oleju. Jeśli w zestawie jest wolny spływ (np. duży otwór powrotny), należy z niego skorzystać.

Specyfika podłączenia silnika hydraulicznego

Silnik hydrauliczny (np. napęd szczotki, rozdrabniacza, przenośnika) wymaga szczególnej uwagi, ponieważ pracuje w sposób ciągły i jest wrażliwy na ograniczenia na powrocie. Dla wielu zastosowań potrzebujesz pełnego, swobodnego powrotu (tzw. wolny spływ). Nie prowadź powrotu przez zbyt wąskie szybkozłącza i przewody, jeśli producent wymaga wolnego spływu. Zabezpieczenie przed kawitacją: szybkie odcięcie przepływu lub praca pod obciążeniem może powodować podciśnienie po stronie ssącej silnika. Sprawdź wymagania osprzętu: często potrzebujesz wolnego spływu (swobodnego powrotu) oraz ewentualnie króćca drenażowego (zależnie od konstrukcji silnika).

Zastosowanie elektrozaworu

Elektrozawór w układzie z rozdzielaczem najczęściej służy do przełączania trzeciej funkcji (np. chwytaka) albo do zdalnego sterowania kierunkiem przepływu. Hydraulicznie wpinasz go zgodnie ze schematem producenta (najczęściej w tor A/B danej funkcji), a elektrycznie zasilasz z instalacji 12 V przez bezpiecznik i z solidną masą.

Wpływ na pracę układu i bezpieczeństwo

Uwaga bezpieczeństwo: hydraulika pracuje pod wysokim ciśnieniem. Wpływ na pracę pompy i podnośnika: jeśli ciągnik ma układ otwarty (open center), a rozdzielacz nie jest do niego przystosowany lub jest źle wpięty w szereg, pompa może stale pracować na przelewie. Objawy: wycie, wzrost temperatury oleju i spadek wydajności.

Typowe błędy i diagnostyka

Najczęstszy błąd to powrót z T podłączony w miejsce, które nie jest rzeczywistym powrotem do zbiornika (np. w obwód o wysokim przeciwciśnieniu). Po montażu należy zrobić próbę ciśnieniową, uruchamiając silnik i przełączając przepływ oleju na hydraulikę zewnętrzną. Sprawdź szczelność i temperaturę: po pracy na wolnych obrotach dotknij (ostrożnie) przewodów powrotnych i korpusu rozdzielacza. Jeśli układ po montażu grzeje olej albo pompa wyje, przerwij pracę i wróć do schematu połączeń.

Modernizacja i rozbudowa hydrauliki w ciągnikach

Wielu użytkowników traktorów MF 235, MF 255, U 2812 i U 3512 narzeka na obsługę podnośnika i hydrauliki zewnętrznej. Okazuje się, że można przebudować system hydrauliki zewnętrznej tych ciągników bez ingerencji w wewnętrzny układ podnośnika. Aby to zrobić, należy znaleźć na jego korpusie korek zamykający wejście od zewnątrz do jego cylindra, który znajduje się w pobliżu przedniego, lewego narożnika korpusu.

System hydrauliczny w wymienionych ciągnikach działa w taki sposób, że gdy przełączymy zaworem centralnym przepływ oleju na hydraulikę zewnętrzną, a dźwignię podnośnika na stały wydatek, to cylinder podnośnika od strony pompy jest zamknięty. Natomiast tłocząc i upuszczając olej przez kanał, który zamykał wspomniany korek, można podnosić i opuszczać podnośnik, gdy jest nieczynny fabryczny system sterowania. Działa on wtedy podobnie jak w ciągniku C-330, czyli trzeba trzymać dźwignię rozdzielacza, dopóki ma trwać podnoszenie i opuszczanie podnośnika. Pozostałe ważne przyłączenia na korpusie podnośnika łatwo jest odnaleźć.

Etapy prac montażowych i koszty

Jeśli mamy w planie przebudowę hydrauliki zewnętrznej wspomnianych ciągników, nie obejdzie się bez zakładu usługowego, który wykona zaciskanie przewodów elastycznych i dobierze odpowiednie króćce i złącza. Po ustaleniu zakresu przebudowy hydrauliki zaczynamy od zakupu nowego rozdzielacza według wybranej opcji i króćca, który wkręcimy w miejsce korka. Korek ma taki sam rodzaj gwintu calowego jak króciec wyprowadzający olej z zaworu centralnego i ten sprowadzający olej powrotny. Króćce te mają na jednym końcu gwint calowy stożkowy, a na drugim metryczny M22x1,5. Jeśli nie uda nam się kupić odpowiedniego króćca, to możemy do wykręconego korka szczelnie przyspawać specjalną końcówkę z gwintem M22x1,5 i przewiercić centralnie otwór.

W pierwszym etapie prac należy wymontować siedzenie, potem dokładnie wyczyścić miejsca związane z hydrauliką i wymontować stary rozdzielacz wraz z przewodami. Pamiętajmy, aby przed odkręcaniem przewodów i korka opuścić do końca podnośnik, a dźwignię zaworu centralnego ustawić pionowo, bo inaczej olej wypłynie z otworów. Następnie montujemy zakupiony rozdzielacz w zaplanowanym miejscu. Jeśli będzie to wersja wielofunkcyjna do obsługi ładowacza czołowego, to wykonujemy wspornik na prawym błotniku. W tym przypadku pracy będzie więcej. Jeśli zaś rozdzielacz będzie ulokowany w miejscu starego, to wystarczy wytrasować i wywiercić pod niego nowe otwory. Dla wygody montażu nowych przewodów warto przedłużyć wspornik pod rozdzielacz, aby znalazł się wyżej. Wtedy będzie więcej miejsca na przyłączane przewody.

Przykładowo przy zakupie najtańszego rozdzielacza dwusekcyjnego i zamontowaniu go w miejscu starego oraz usłudze wykonania nowych przewodów wydamy około 600 zł. Jeśli wybierzemy rozdzielacz trzy- lub czterosekcyjny i zamontujemy go na prawym błotniku, to koszty wyniosą ponad 2000 zł. Wpłynie na to głównie cena samego rozdzielacza oraz większa długość przewodów hydraulicznych.

Przykłady modyfikacji

Łukasz Stoń z Niwy Babickiej zastosował opisaną innowację z rozdzielaczem dwusekcyjnym w swoim Ursusie 3512 do obsługi masztu z wózka widłowego. Ciągnik ten ma szybki bieg wsteczny, co umożliwia nakłuwanie beli i jej przewóz bez zatrzymywania do przyczepy. Taki widlak umożliwia układanie bel w dwóch warstwach, a w czasie rozładunku słomy zwrotny ciągnik może wjechać tyłem do ciasnego pomieszczenia i podać bele na strop obory na wysokość do 3 m.

Zmian w swoim ciągniku MF 255 dokonał również Grzegorz Kamiński z miejscowości Dudki. Nowy rozdzielacz dwusekcyjny zamontował na miejscu starego, a liczbę przyłączy zewnętrznych pozostawił bez zmian. Taka przebudowa hydrauliki ciągnika potrzebna mu była do pracy z owijarką bel. Dodatkowo dla ułatwienia sobie pracy zamontował na dźwigniach cięgła wystawione za lewy błotnik, aby móc sterować hydrauliką, stojąc przy traktorze. W tym celu dorobił nowe dłuższe dźwignie na rozdzielaczu i nowe gałki ze stali oraz wywiercił w nich otwory na zaczepienie cięgieł.

Zestaw do rozbudowy hydrauliki Ursus C-360

Zestaw przeznaczony do ciągników Ursus C-360 umożliwia podłączenie dodatkowego, zewnętrznego rozdzielacza jednocześnie zapewniając dotychczasowe działanie podnośnika, oryginalnego rozdzielacza i tylnych gniazd hydraulicznych. Cały zestaw hydrauliczny jest nowy, kompletny i sprawdzony. Większość podzespołów z zestawu, jak pompa, pokrywa czy wspornik, pochodzi od polskich producentów. Rozdzielacz to bułgarska produkcja renomowanego i cenionego producenta Badestnost. Wszystko zostało starannie dobrane pod kątem jakości i niezawodności. Wszystkie śruby i uszczelnienia do mocowania pompy lub wspornika są oryginalne i zostały skompletowane zgodnie z katalogiem i oryginalnymi rozwiązaniami.

• Wzmocniona pompa aluminiowa: zwiększona wydajność do 36 l/min oraz zwiększone ciśnienie pracy z 13 MPa do 16MPa przyspieszy pracę oraz wzmocni hydraulikę w ciągniku.
• Pokrywa żeliwna jakości PREMIUM: jedyna taka pokrywa specjalnie zaprojektowana do tego zestawu. Otwory do przykręcenia idealnie pasują do otworów w moście.
• Korek z magnesem: zestaw AGRICOLA jako jedyny na rynku zawiera w zestawie oryginalny korek spustowy z magnesem, który pełni kluczową rolę w układzie eliminując opiłki i zabrudzenia metalowe będące główną przyczyną uszkodzeń pompy i innych elementów hydrauliki w ciągniku. Podczas gdy podobne zestawy u innych producentów wymagają pozbycia się korka, a w to miejsce zalecają przykręcenie węża powrotnego.
• Zachowanie trybu pracy oryginalnego układu hydraulicznego: zestaw zapewnia dotychczasowe działanie oryginalnej hydrauliki w ciągniku.
• Rozbudowa hydrauliki: zestaw pozwala na rozbudowę układu hydraulicznego w ciągniku o 2-sekcyjny rozdzielacz, który może być zamontowany z boku na błotniku lub z przodu przy szybie.

Praktyczne aspekty montażu przewodów hydraulicznych

Ważne jest użycie przewodów o odpowiedniej średnicy i odporności na ciśnienie robocze, aby zapewnić bezpieczeństwo i wydajność działania. Na połączenia pracujące pod ciśnieniem dajmy przewody dwuoplotowe, a na połączenia powrotne - jednooplotowe. Pamiętajmy także, aby przewody po cięciu były dobrze przedmuchane przed założeniem końcówek. Wykonany przewód olejowy należy zamontować w zaplanowanym miejscu. W ten sposób zamkniemy wszystkie obiegi oleju, jakie zaplanowaliśmy.

Ze względu na to, że cylinder podnośnika jest jednostronnego działania, to drugie wyjście prawej sekcji podłączamy do przewodu przelewowego, aby nie obciążać pompy i instalacji ciśnieniem podczas opuszczania podnośnika.

Rodzaje końcówek i planowanie przebiegu

Na rynku znajdziemy różne rodzaje końcówek złącznych. Mogą to być przyłącza oczkowe, stożkowe proste z nakrętką i stożkowe kolankowe z nakrętką. Końcówki proste nie wymagają konkretnego ustawienia względem przewodu gumowego, natomiast oczkowe i kolankowe muszą być ustawione tak, aby podczas montażu dały się przyłożyć do miejsca przykręcenia. Pamiętajmy także, że przewód elastyczny można łagodnie wyginać, ale nie można go skręcać. Przewody z końcówkami stożkowymi dociskamy lżej od tych z końcówkami oczkowymi.

Planowanie przebiegu przewodów powinno uwzględniać wzajemną bezkolizyjność oraz sąsiedztwo błotnika, siedzenia kierowcy i ewentualność ulokowania nóg pasażera.

Metody wykonywania przewodów elastycznych

Zależnie od odległości do zakładu usługowego hydrauliki siłowej wybieramy jedną z dwóch metod:

1. W przypadku dużego dystansu można z drutu plastycznego wykonać tzw. nośniki pamięci kształtu i długości planowanych połączeń hydraulicznych. W tym celu możemy wykorzystać stare kawałki przewodów elektrycznych, które zaginamy ręcznie lub przy użyciu szczypiec, tak aby pasowały do planowanego ułożenia przewodów hydrauliki siłowej. Tak ukształtowany drut musi mieć wygięcia końcowe z uwzględnieniem kierunków ustawienia złączek kolankowych lub oczkowych, gdyż i takie mogą się zdarzyć.
2. Jeśli odległość do zakładu usługowego hydrauliki siłowej jest łatwa do pokonania ciągnikiem, to warto tam nim podjechać i na miejscu dobrać i zacisnąć przewody.

Diagnostyka i rozwiązywanie problemów

Diagnostyka zaczyna się od pomiarów: ciśnienie (manometr) i w miarę możliwości przepływ (przepływomierz). Jeśli zastanawiasz się „jak podłączyć rozdzielacz hydrauliczny” lub potrzebujesz „schematu podłączenia rozdzielacza hydraulicznego”, zacznij od poprawnej identyfikacji przyłączy P/T/PB oraz dobrania rozdzielacza do typu układu i wymaganego przepływu.

tags: #podlaczenie #chydrauliki #ciagnik #2 #3 #sekcje