Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) regularnie otwiera nabory wniosków o dofinansowanie dla przedsiębiorstw z sektora rolno-spożywczego oraz rolników. Programy te mają na celu wsparcie inwestycji w przetwarzanie produktów rolnych, rozwój rynków zbytu, modernizację gospodarstw i zwiększenie ich konkurencyjności.
Programy wsparcia w latach 2020-2022
W ostatnich latach ARiMR ogłaszała szereg naborów, które umożliwiały pozyskanie środków na różnorodne działania. Już w październiku 2022 roku Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa otworzyła nabór wniosków dla przedsiębiorstw z sektora rolno-spożywczego. Środki dla przedsiębiorców z wyżej wymienionego sektora pochodziły z Umowy Pożyczki, która reguluje wszystkie kwestie związane z realizacją projektów w ramach Krajowego Planu Odbudowy, podpisanej 20 września 2022 roku.
Dofinansowanie dla przetwórstwa i wprowadzania do obrotu (nabór 2022)
Dofinansowanie przewidziano dla przedsiębiorstw, które prowadzą działalność w zakresie przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury, objętych załącznikiem I do Traktatu o funkcjonowaniu UE lub wytwarzają produkty, które są wynikiem przetwórstwa. Nabór wniosków ruszył 17 października 2022 r. i trwał do 18 listopada 2022 r. Projekt wsparty dofinansowaniem z ARiMR nie mógł trwać dłużej niż 18 miesięcy i musiał zakończyć się do grudnia 2025 roku. Co ważne, do budżetu projektu przedsiębiorcy mogli włączyć wszystkie koszty poniesione przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie, ale nie wcześniej niż 1 lutego 2020 r.
Katalog kosztów kwalifikowanych (nabór 2022)
Dofinansowanie zapowiedziane przez ARiMR miało szeroki katalog kosztów kwalifikowanych, bezpośrednio związanych z przygotowaniem i realizacją przedsięwzięcia, takie jak:
- koszty nadzoru,
- sporządzenia dokumentacji technicznej,
- studium wykonalności,
- biznesplanu,
- uzyskania niezbędnych pozwoleń,
- koszty związane z działaniami informacyjno-promocyjnymi.
Wsparcie inwestycji w przetwarzanie produktów rolnych, obrót nimi lub ich rozwój (nabory 2020)
Od 26 października 2020 r. ARiMR przyjmowała wnioski w ramach „Wsparcia inwestycji w przetwarzanie produktów rolnych, obrót nimi lub ich rozwój”, nazywane również „małym przetwórstwem”. Na złożenie dokumentów w tym jesiennym naborze rolnicy mieli czas do 24 listopada 2020 r.
Grupy wnioskodawców i limity dofinansowania (nabory 2020)
- Pierwszą grupę stanowili rolnicy, domownicy bądź małżonkowie rolników, którzy zdecydowali się na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przetwarzania produktów rolnych. Rejestracja działalności musiała nastąpić przed złożeniem wniosku o płatność. Ta grupa wnioskodawców mogła ubiegać się o wsparcie do 500 tys. zł.
- Druga grupa obejmowała rolników lub ich małżonków prowadzących lub podejmujących prowadzenie działalności przetwórczej i sprzedaży produktów przetworzonych w ramach rolniczego handlu detalicznego (RHD). W tym przypadku nie było wymagane prowadzenie działalności gospodarczej, a maksymalna kwota dofinansowania wynosiła 100 tys. zł.
Pomoc przyznawana była w formie refundacji do 50% kosztów kwalifikowanych poniesionych na realizację inwestycji służących przetwórstwu.
Katalog inwestycji (nabory 2020)
Katalog inwestycji, na które można było otrzymać wsparcie, obejmował między innymi:
- budowę, rozbudowę lub modernizację budynków wykorzystywanych do prowadzenia działalności przetwórczej;
- zakup oraz instalację maszyn lub urządzeń do przetwarzania i magazynowania;
- aparaturę pomiarową i kontrolną;
- inwestycje związane z dostosowaniem pomieszczeń pomocniczych służących przygotowaniu posiłków (np. w ramach RHD).
Wnioski przyjmowały oddziały regionalne ARiMR i można je było składać osobiście, drogą elektroniczną lub rejestrowaną przesyłką pocztową.
Program "Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) - w gospodarstwie" (nabór 2023)
Zgodnie z aktualnym harmonogramem naborów z PS WPR, ARiMR przyjmowała wnioski o dofinansowanie w ramach programu "Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) - w gospodarstwie" od 1 października do 2 listopada 2023 roku. Program ten oferuje dwa główne rodzaje wsparcia:
- płatność ryczałtową w wysokości 30, 60 lub 120 tys. zł,
- klasyczną refundację części poniesionych kosztów (dotacja), która może pokryć do 50% kosztów kwalifikowanych inwestycji i sięgnąć nawet 500 tys. zł.
Kryteria dla wnioskodawców
W przypadku działalności w ramach RHD, o wsparcie mogą ubiegać się wnioskodawcy już taką działalność wykonujący albo planujący ją podjąć w ramach operacji. Obecne wytyczne szczegółowe dopuszczają wsparcie dla podejmowanej działalności RHD, jeżeli wielkość ekonomiczna gospodarstwa wnioskodawcy w roku wyjściowym wynosi minimum 25 tys. euro.
Wsparcie w postaci refundacji części poniesionych kosztów jest przewidziane dla mikroprzedsiębiorców, którzy już prowadzą działalność gospodarczą z listy wspieranych działalności lub działalność w zakresie MOL oraz posiadają gospodarstwo rolne (samoistnie lub zależnie) oraz przynajmniej połowa przetwarzanych w ramach tej działalności produktów rolnych pochodzi z tego gospodarstwa (w ujęciu ilościowym). W tym przypadku mowa jest o inwestycjach nawet na kwotę 1 mln zł i dotacji w kwocie do 500 tys. zł. Jest to klasyczne wsparcie dotacyjne, co oznacza, że wnioskodawca po zawarciu umowy z ARiMR musi zrealizować inwestycję, a następnie na podstawie poniesionych kosztów występuje do ARiMR o wypłatę dotacji. Minimalna kwota dotacji, o jaką można się ubiegać, to 10 tys. zł, co oznacza inwestycje na minimum 20 tys. zł.
Katalog kosztów kwalifikowanych (nabór 2023)
Zarówno w przypadku pomocy ryczałtowej, jak i dotacji, obowiązuje wspólny katalog kosztów kwalifikowanych:
- koszty związane z budową, rozbudową, przebudową lub modernizacją budynków do przetwarzania, magazynowania, przygotowywania do sprzedaży lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, kontroli laboratoryjnej, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, pomieszczeń administracyjnych (maks. 10% powierzchni ogólnej);
- koszty ogólne, np. sporządzenie projektów, kosztorysów itp., w części nieprzekraczającej 10% pozostałych kosztów kwalifikowanych, w tym koszt sporządzenia biznesplanu do kwoty 5 tys. zł.
Punktacja wniosków
Aby wniosek był w ogóle rozpatrywany, musi uzyskać minimum 2 punkty, a im więcej ich zbierze, tym większa szansa na uzyskanie pomocy. Z aktualnych wytycznych wynika, że niezależnie od formy wsparcia, rodzaju działalności czy statusu wnioskodawcy, obowiązywać będzie jedna lista kolejności rozpatrywania wniosków. Dodatkowe punkty można otrzymać za:
- 3 punkty dla operacji, w których co najmniej 50% kwalifikowalnych kosztów inwestycyjnych dotyczy inwestycji o charakterze innowacyjnym.
- 5 punktów dla młodych rolników.
Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność (obszary A, B, C i D)
ARiMR ogłaszała również nabory wniosków na Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność w ramach PS WPR. Nabory te były dedykowane MŚP działającym w sektorze rolno-spożywczym oraz rolnikom, a maksymalna intensywność dofinansowania wynosiła do 50% kosztów kwalifikowanych. W konkursie przewidziano płatności zaliczkowe (maks. do 50% wartości wsparcia).
Warunki ubiegania się o wsparcie
Aby ubiegać się o wsparcie, przedsiębiorca musiał:
- posiadać status MŚP;
- prowadzić na terenie RP działalność w zakresie przetwarzania lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury objętych załącznikiem I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub działalność w zakresie wytwarzania produktów będących wynikiem tego przetwarzania, niebędącą działalnością wymienioną w załączniku do rozporządzenia.
Warunki te musiały być spełnione najpóźniej w dniu złożenia wniosku o wsparcie. W ramach jednego naboru jeden przedsiębiorca mógł złożyć więcej niż jeden wniosek, jeśli dotyczył innego zakresu przedsięwzięcia.
Obszary wsparcia i limity dofinansowania
Obszar B: Produkcja ekologiczna
W obszarze B wspierane są operacje dotyczące produkcji ekologicznej w gospodarstwach prowadzących działalność ekologiczną, w tym budowa lub modernizacja budynków lub budowli służących do produkcji ekologicznej z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, w tym również w miarę możliwości ograniczających szkodliwy wpływ rolnictwa na środowisko, energooszczędnych, niskoemisyjnych (wraz z wyposażeniem tych obiektów). Maksymalna wysokość pomocy na jednego rolnika i na jedno gospodarstwo w ramach tej interwencji w okresie realizacji PS WPR wynosi 1,3 mln zł, przy czym 1 mln zł wyłącznie na inwestycje budowlane dotyczące przechowywania owoców lub warzyw z zastosowaniem odpowiednich technologii przechowywania, a 300 tys. zł na pozostałe inwestycje możliwe do realizacji. W limicie 300 tys. zł mieści się zakup ciągnika rolniczego, kombajnu oraz budowa magazynu na płody rolne (np. zboża) z zachowaniem warunku, że operacja dotyczy produkcji ekologicznej i przyczynia się do poprawy konkurencyjności gospodarstwa. Możliwe jest także dofinansowanie budowy chlewni dla świń i wybudowania paszociągu dla bydła z zachowaniem powyższych warunków.
Wóz paszowy można zakwalifikować do kosztów kwalifikowalnych w interwencji I.10.1.1 obszar A, pod warunkiem, że maszyna zostanie wyposażona w rozwiązania rolnictwa precyzyjnego oraz obligatoryjnie razem z nią musi zostać zakupione oprogramowanie.
Obszar C: Przechowywanie i przygotowanie do sprzedaży
W obszarze C mogą zostać przyznane środki w wysokości 1 mln zł na przedsięwzięcia podlegające budowie lub modernizacji budynków do przechowywania owoców lub warzyw z zastosowaniem odpowiednich technologii, a 300 tys. zł na pozostałe inwestycje. Kosztami kwalifikowalnymi interwencji I.10.1.1 obszar C może być budowa lub modernizacja budynków do przechowywania zarówno owoców i warzyw, jak i roślin zbożowych i okopowych, pod warunkiem, że produkty te będą przeznaczone do spożycia przez ludzi. Inwestycje dot. przechowywania owoców i warzyw z zastosowaniem odpowiednich technologii przechowywania mogą być finansowane w ramach limitu 1 mln zł. Z limitu do 300 tys. zł mogą być finansowane inwestycje w budowę lub modernizację budynków do przygotowania do sprzedaży roślin okopowych, rzepaku i zbóż, pod warunkiem, że uprawy te (produkty rolne) będą przeznaczone do spożycia przez ludzi.
Do "pozostałych" inwestycji w limicie 300 tys. zł zaliczają się m.in.:
- zakup nowego sprzętu do przygotowywania, czyszczenia, sortowania, kalibrowania, konfekcjonowania nieprzetworzonych produktów rolnych wyprodukowanych w gospodarstwie (np. sortownice, wywrotnice, stoły pakowalnicze, do ogławiania, wagoworkownice);
- budowa budynków do przechowania innych produktów rolnych niż warzywa i owoce (np. zbóż konsumpcyjnych, jaj);
- budowa budynków służących do przygotowywania do sprzedaży, czyli wykonywania czynności niezbędnych do przygotowania nieprzetworzonych produktów rolnych do pierwszej sprzedaży, w szczególności takich jak: czyszczenie, mycie, sortowanie, pakowanie produktów rolnych w gospodarstwie;
- schładzalnik do mleka;
- inwestycje w odnawialne źródła energii jako element operacji, jeżeli wykorzystanie tych źródeł energii jest ekonomicznie uzasadnione, wartości niematerialne i prawne, koszty ogólne.
Zakup linii do sortowania owoców przysługuje w limicie do 300 tys. zł. Wyposażenie budynku w klimatyzatory, wentylatory itp. może świadczyć o modernizacji budynków do przechowywania owoców lub warzyw z zastosowaniem odpowiednich technologii przechowywania, w takim przypadku przysługuje limit pomocy do 1 mln zł.
Zakup wyposażenia do przechowalni można wspierać na zasadzie warunkowości w przypadku jednoczesnego realizowania inwestycji o charakterze budowlanym. Skrzyniopalety mogą być kosztem w ramach obszaru C tylko w przypadku jednoczesnego zwiększania powierzchni do przechowywania płodów rolnych, które to przechowywanie będzie odbywało się w przedmiotowych skrzyniopaletach. Koszt zakupu skrzyniopalet należy ująć w limicie do 300 tys. zł, gdyż koszt taki nie wpisuje się bezpośrednio w budowę ani w modernizację budynku do przechowywania owoców lub warzyw z zastosowaniem odpowiednich technologii przechowywania.
W obszarze C nie wspiera się inwestycji związanych z produktami przetworzonymi (np. chłodni do mięsa) ani budowy budynków inwentarskich. Wózki widłowe i ręczne wózki widłowe, pomimo ich przydatności w gospodarstwie przy przechowywaniu, pakowaniu, nie będą kwalifikowalne, ponieważ nie są związane bezpośrednio z przechowywaniem produktu rolnego (nie służą bezpośrednio przechowywaniu).
Obszary A i D: Inwestycje w gospodarstwach warzywniczych
Nabór wniosków na Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność (tylko obszary A i D) w ramach PS WPR ruszył w listopadzie. W ramach tego naboru można było kupić samojezdne lub przyczepiane maszyny służące do zbioru ziemiopłodów wytwarzanych w gospodarstwie. Kategoria ta obejmuje maszyny do zbioru różnego rodzaju warzyw korzeniowych (np. marchew, seler, buraki ćwikłowe), owocowych (np. ogórek, pomidor), kapustnych (np. kapusta, kalafior, brokuł), strączkowych (np. fasolka, groszek), cebulowych (np. cebula, czosnek, por), liściowych (np. szpinak), rzepowatych (np. rzodkiewka), roślin przyprawowych (np. szczypiorek, koper, pietruszka naciowa), kukurydzy cukrowej i innych roślin, przeznaczonych do bezpośredniego spożycia lub do przetwórstwa. Dofinansowaniu podlegały również przenośniki o regulowanej szerokości do zbioru warzyw kapustnych, odbierające i ładujące. Producenci, którzy specjalizują się w uprawie ziemniaków, mogli zwrócić uwagę na rozdrabniacze łęcin.
ARiMR zaznacza, że o pomoc może ubiegać się wyłącznie grupa rolników, złożona co najmniej z trzech osób. Wielkość ekonomiczna gospodarstwa każdego z rolników w roku wyjściowym musi wynosić co najmniej 25 tys. euro i nie więcej niż 250 tys. euro. Każdy z rolników musi prowadzić działalność rolniczą, z której uzyskał roczny przychód ze sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w jego gospodarstwie w wysokości co najmniej 75 tys. zł. Maksymalna wysokość pomocy na jednego rolnika i gospodarstwo w obszarze D wynosi 300 tys. zł. Pomoc jest przyznawana w formie refundacji części kosztów kwalifikowalnych na operacje o planowanej wysokości kosztów kwalifikowalnych powyżej 50 tys. zł.
Ogólne zasady i ważne informacje
Koszty kwalifikowalne i ich datowanie
Koszty kwalifikowalne, na własne ryzyko, można ponosić od dnia, w którym złożono wniosek o przyznanie pomocy w ramach danego obszaru wsparcia. Dofinansowana inwestycja nie może zostać rozpoczęta przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Możliwe jest poniesienie wcześniej jedynie kosztów ogólnych z nią związanych.
Inwestycje odtworzeniowe
W ramach interwencji I.10.1.1 nie są wspierane inwestycje o charakterze odtworzeniowym. Inwestycja odtworzeniowa to zastąpienie istniejącego budynku lub rzeczy ruchomej (np. maszyny, urządzenia, wyposażenia, budowli) lub ich części nowym, odtworzonym budynkiem lub rzeczą ruchomą, bez zwiększania zdolności produkcyjnych o co najmniej 25% lub bez gruntownej zmiany charakteru produkcji czy zastosowanej technologii. Powyższe należy zatem przeanalizować i uzasadnić w załączniku do wniosku o przyznanie pomocy pn. „Opis przedsięwzięcia”.
Modernizacja i przebudowa
Definicję modernizacji budynków zawarto w Regulaminie naboru wniosków. Modernizacja budynku oznacza przebudowę obiektu budowlanego, bądź przystosowanie budynku do innego przeznaczenia albo nowej funkcji, jego ulepszenie (unowocześnienie) i usprawnienie. Pojęcie „modernizacja” odnosi się do efektu, jaki ma być osiągnięty w związku z inwestowaniem w dany obiekt budowlany. Przebudowa to zmiana parametrów użytkowych lub technicznych tego budynku bez zmiany jego kubatury, długości, szerokości etc. Zatem np. posadowienie komór chłodniczych w budynku może stanowić przebudowę, gdyż siłą rzeczy ulegną zmianie parametry użytkowe.
Innowacyjność technologiczna
Nadanie punktów za innowacje lub cyfryzację musi mieć związek z realizowaną operacją. Dokonując oceny w tym zakresie należy odnosić się do zmian wprowadzanych w danym gospodarstwie, a nie globalnie (innowacja na poziomie jednego gospodarstwa nie musi stanowić już innowacji w drugim, zatem kluczowe jest uzasadnienie w tym zakresie, jakie poda wnioskodawca). Zatem innowacją technologiczną w zakresie przechowywania będzie uwzględnienie w budynku przechowalni systemów związanych np. z utrzymaniem odpowiedniej temperatury czy wilgotności, których w danym gospodarstwie wcześniej się nie wykorzystywało. Jeżeli operacja obejmuje inwestycję, która jest innowacyjna lub dotyczy rozwiązań cyfrowych, przyznaje się 3 punkty.
Dokumentacja i pozwolenia
Zaleca się, aby decyzja o pozwoleniu na budowę dostarczana wraz z wnioskiem za pomocą PUE była decyzją ostateczną - zgodnie z obowiązującymi przepisami k.p.a. Można też dosłać ją w terminie 14 dni po zakończeniu naboru wniosków. Co do zasady wnioskodawca powinien dostarczyć decyzję o pozwoleniu na budowę na etapie oceny formalnej. Jednakże w sytuacji, gdy na etapie tej oceny nie dysponuje ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę (z klauzulą ostateczności), wówczas na etapie oceny merytorycznej w ramach wezwania do poprawienia wniosku/złożenia wyjaśnień wnioskodawca zostanie wezwany do dostarczenia ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Wpis do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej dotyczy rolników działających na rynku spożywczym, jeżeli operacja ma związek z tego typu produktami rolnymi.
Ważność umów dzierżawy
Oceniając, czy daną umowę dzierżawy należy określić jako krótkoterminową, długoterminową czy też należy uznać, że jest to „inny” typ dysponowania nieruchomością, należy posiłkować się zapisami instrukcji do wypełniania biznesplanu. Definicje w tym zakresie są tożsame z zawartymi w instrukcjach dla I.10.5, gdyż pomiędzy Beneficjentami I.10.1.1 oraz I.10.5 zastosowano rozdział w postaci kryterium, jakim jest wielkość ekonomiczna gospodarstwa w wysokości 25 tys. Euro SO.
Jeśli umowa dzierżawy (inna niż zawarta z KOWR i JST) została zawarta bez „daty pewnej” przed dniem złożenia wniosku w I.10.1.1 tak, że wnioskodawcy (ani jego małżonkowi) nie przyznano płatności bezpośrednich (nie otrzymał decyzji), należy przypisać do takiego gruntu typ użytkowania „inny” - nie będzie on liczony do wielkości SO i powierzchni UR gospodarstwa. Także w przypadku, gdy nie dysponujemy na dzień składania wniosku pisemną umową dzierżawy (ustna umowa dzierżawy), ale otrzymaliśmy w roku poprzedzającym lub w danym roku płatności za daną działkę, to wówczas w tabeli w informacji o gospodarstwie taka działka w tytule prawnym powinna mieć zaznaczony statut „dzierżawa krótkoterminowa”, która jest przyporządkowana w Regulaminie na równi z „użytkowaniem krótkoterminowym”.
tags: #przetworstwo #arimr #wozek #widlowy