Rolnictwo to jedna z kluczowych gałęzi gospodarki, a modernizacja i rozwój gospodarstw rolnych są niezbędne dla zapewnienia ich efektywności i konkurencyjności. Zakup nowego ciągnika rolniczego to jedno z większych wyzwań finansowych dla rolników, zwłaszcza w kontekście rosnących kosztów maszyn rolniczych. Ciągniki są niezbędnym narzędziem pracy na wsi, wpływającym na efektywność i wydajność produkcji rolnej. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odgrywa centralną rolę w systemie wsparcia finansowego, oferując różnorodne programy dotacyjne, które umożliwiają rolnikom zakup nowoczesnych maszyn, w tym ciągników rolniczych. Te formy wsparcia mają na celu unowocześnienie, rozwój i zwiększenie konkurencyjności polskich gospodarstw rolnych.
Kluczowe programy dofinansowań ARiMR na maszyny rolnicze
ARiMR oferuje kilka programów, które umożliwiają rolnikom pozyskanie środków na zakup ciągników i innych maszyn rolniczych. Kwota oraz warunki przyznania dotacji zależą od specyfiki programu.
Premia dla Młodych Rolników
Program „Młody Rolnik” to jeden z najważniejszych programów wsparcia skierowany do młodych osób, które chcą rozpocząć lub rozwijać działalność rolniczą. W 2024 roku program ten oferuje wsparcie finansowe, które można przeznaczyć między innymi na zakup ciągnika lub innych maszyn rolniczych.
Kto kwalifikuje się do Premii dla Młodych Rolników?
- Wnioskodawca musi mieć ukończone co najmniej 18 lat, ale nie przekroczyły 40. roku życia (nieukończony 41. rok życia) w dniu składania wniosku.
- Osoba aplikująca powinna rozpocząć prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż 24 miesiące przed dniem złożenia wniosku lub dopiero zamierza ją rozpocząć.
- Konieczne jest posiadanie numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
- Należy złożyć biznesplan i zobowiązać się do jego realizacji w terminie nie dłuższym niż trzy pełne lata kalendarzowe, które nastąpią po roku wyjściowym, niezależnie od daty zawarcia umowy.
- Osoba aplikująca musi mieć odpowiednie kwalifikacje zawodowe lub zadeklarować ich uzupełnienie w ciągu trzech lat od otrzymania pierwszej raty pomocy. Należy zacząć uzupełnianie wykształcenia w ciągu roku od przyznania wsparcia.
Wysokość i przeznaczenie wsparcia
Pomoc przyznawana jest w formie płatności ryczałtowej w kwocie 200 000 zł. Wypłata dofinansowania odbywa się w dwóch ratach: pierwsza rata wynosi 70% kwoty przyznanej pomocy (140 000 zł), natomiast druga rata - 30% pomocy (60 000 zł), wypłacana jest po spełnieniu wymogów programu i realizacji zaplanowanych działań. Przynajmniej 70% środków z dotacji musi być przeznaczone na zakup środków trwałych, do których należą nowe maszyny i urządzenia (np. zakup nowego ciągnika), grunty rolne, zwierzęta do stada podstawowego, a także inwestycje budowlane oraz remonty i modernizacje. Pozostałe 30% można przeznaczyć na środki do produkcji, takie jak pasze dla zwierząt, środki ochrony roślin, nawozy mineralne lub organiczne, paliwo rolnicze oraz inne niezbędne produkty do działalności rolniczej. Należy pamiętać, że każdy rolnik może otrzymać wsparcie na zakup sprzętu rolniczego tylko raz na dane gospodarstwo ujęte w biznesplanie.

Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność
Interwencja I.10.1.1 „Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność” w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej oferuje dotacje na zakup ciągnika i innych maszyn. Jest ona podzielona na tzw. obszary.
Obszar B: Produkcja Ekologiczna
Obszar B dotyczy gospodarstw prowadzących produkcję ekologiczną na rynek. Aby skorzystać ze wsparcia, należy posiadać użytki rolne o powierzchni nie większej niż 300 hektarów, a wartość ekonomiczna gospodarstwa musi mieścić się w przedziale od 25 000 euro do 250 000 euro. Minimalny roczny przychód ze sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych metodami ekologicznymi powinien wynosić 45 000 zł. Pomoc w obszarze B dotyczy gospodarstw, w których co najmniej 80% powierzchni użytków rolnych albo co najmniej 50% powierzchni użytków rolnych i cała produkcja zwierzęca, której dotyczy operacja, są objęte systemem rolnictwa ekologicznego w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy. W ramach tego wsparcia rolnicy ekologiczni będą mogli sięgnąć po wsparcie finansowe z ARiMR na zakup ciągnika rolniczego, budowę obiektu inwentarskiego, magazynu paszowego czy stworzenie wybiegów i pastwisk dla zwierząt.
Obszar C: Przedłużanie trwałości produktów i przygotowanie do sprzedaży
Obszar C wiąże się z inwestycjami przyczyniającymi się do bezpiecznego dla konsumenta i efektywnego przedłużania trwałości produktów, ich przechowywania oraz lepszego przygotowania do sprzedaży, również bezpośredniej.
Obszar D: Maszyny do zbioru dla grup rolników
W obszarze D wsparcie otrzymają grupy co najmniej trzech rolników, które planują wspólny zakup sprzętu do zbioru. Każdy uczestnik grupy musi prowadzić gospodarstwo o powierzchni do 300 ha, o wielkości ekonomicznej 25 000 - 250 000 euro i z przychodem co najmniej 75 000 zł rocznie. Pomoc obejmuje zakup samojezdnych lub przyczepianych maszyn do zbioru plonów, np. kombajnów, sieczkarni, pras czy maszyn do zbioru warzyw oraz sprzęt towarzyszący niezbędny do realizacji inwestycji i oprogramowanie wspomagające zarządzanie procesem zbioru. Ciągniki, ładowarki czy przyczepy nie kwalifikują się w tym obszarze, ponieważ nie służą bezpośrednio do zbioru. Grupa rolników musi podpisać umowę współpracy na minimum 7 lat, w której określi zasady wspólnego użytkowania maszyn oraz podział obowiązków. Możliwość ubiegania się o dotację jako grupa rolników jest wysoko premiowana (aż 6 punktów), a limity pomocy sumują się. To oznacza, że grupa składająca się z 3 rolników może liczyć na 600 000 zł dotacji, a poziom dofinansowania dla grupy jest wyższy i wynosi 80%. Umowa grupy rolników ma zawierać postanowienia dotyczące zasad wspólnego używania przedmiotu operacji, zakresu prac wykonywanych przez każdą z osób oraz potrzeby gospodarstw tych osób, określi również przedstawiciela grupy oraz zakres praw, jego obowiązków i umocowania do reprezentowania grupy. ARiMR udostępniła projekt wzoru umowy, aby rolnicy mogli się z nim zapoznać jeszcze przed złożeniem wniosku.

Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu
Program „Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu” oferuje wsparcie do 200 000 zł. W przypadku grupy rolników wsparcie może być przyznane wyłącznie na zakup maszyn lub urządzeń wykorzystywanych do produkcji rolniczej oraz na inwestycje niematerialne. Pomoc może zostać przyznana na przebudowę lub zakup zbiorników lub przebudowę płyt gnojowych. Zakup ciągnika rolniczego może być kosztem kwalifikowalnym, gdy będzie połączony z urządzeniem służącym do prac melioracyjnych. Wszyscy rolnicy (indywidualni i w grupie), którzy chcą otrzymać dotację, muszą odbyć szkolenie przeprowadzone przez wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego z zakresu „Zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi, takimi jak woda, gleba, powietrze, klimat” przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy.
Rozwój małych gospodarstw (interwencja z PS WPR)
Interwencja z PS WPR „Rozwój małych gospodarstw” również przewiduje dotacje na zakup ciągnika. O dofinansowanie mogą starać się rolnicy, którzy spełniają definicję mikro-, małego lub średniego przedsiębiorstwa, nie prowadzą działalności wyłącznie w celach naukowo-badawczych, ich gospodarstwo ma powierzchnię nie większą niż 300 hektarów, a jego wielkość ekonomiczna w roku wyjściowym nie przekracza 25 000 euro. Wsparcie jest dostępne dla zajmujących się produkcją ekologiczną lub produkcją ekologiczną i przygotowaniem do sprzedaży wytworzonych produktów, lub rozpoczynających działalność dotyczącą wprowadzania żywności na rynek w ramach krótkiego łańcucha dostaw, a także uzyskujących dochód ze sprzedaży produktów rolnych, które zostały wytworzone w ich gospodarstwie, w wysokości nie mniejszej niż 5 000 zł. Ta dotacja przyznawana jest w formie płatności ryczałtowej i wynosi 120 000 zł. Istotne jest jednak to, aby po realizacji przedsięwzięć w ramach dofinansowania miał miejsce wzrost sprzedaży brutto produktów rolnych o co najmniej 30% w stosunku do ustalonej dla gospodarstwa wartości przychodu bazowego.
Wcześniejsze Poddziałanie 6.3 „Restrukturyzacja małych gospodarstw rolnych” nie jest już dostępne dla nowych zgłoszeń, jednak obecnie rolnicy, którzy wcześniej złożyli wnioski, otrzymują kolejne transze środków. Istnieje możliwość, że program dotyczący restrukturyzacji gospodarstw rolnych zostanie uruchomiony ponownie w przyszłości, co mogłoby stanowić wsparcie dla kolejnych rolników zainteresowanych modernizacją swoich gospodarstw.
Rolnictwo 4.0 - wsparcie cyfryzacji i innowacji
Program „Rolnictwo 4.0” (część inwestycji A1.4.1 KPO) skierowany jest na wspieranie wdrażania systemów teleinformatycznych i rozwiązań cyfrowych w rolnictwie. Ubiegłoroczny nabór na „Rolnictwo 4.0” cieszył się ogromnym zainteresowaniem wśród rolników. Nowy nabór najprawdopodobniej ruszy na przełomie grudnia i stycznia. Maksymalna kwota dofinansowania to 200 000 zł, oraz do 80% kosztów kwalifikowanych lub 65% kosztów kwalifikowanych. Program przeznaczony jest dla beneficjentów, których próg wielkości ekonomicznej nie przekracza 25 000 euro. W ramach tego programu nie ma ograniczenia co do zakresu inwestycji, więc rolnicy mogą wykorzystać środki na zakup ciągnika rolniczego oraz innych maszyn.
Wymogi dla maszyn w ramach "Rolnictwa 4.0"
Aby maszyny kwalifikowały się do wsparcia w ramach „Rolnictwa 4.0”, muszą współpracować z cyfrową infrastrukturą gospodarstwa - systemami wspomagania decyzji lub systemami zarządzania gospodarstwem. Urządzenia muszą być wyposażone w moduły dwukierunkowej komunikacji. Posiadanie dostępu do Internetu nie jest warunkiem koniecznym, ale ewentualna konieczność posiadania dostępu do Internetu będzie wynikała z rodzaju nabywanych maszyn/urządzeń/systemów i posiadanych już rozwiązań, z którymi wymagana będzie komunikacja.
- Ciągnik rolniczy: Aby ciągnik można było uznać za element rolnictwa 4.0, musi on posiadać co najmniej możliwość dwukierunkowej wymiany danych z systemami wspomagania decyzji/zarządzania gospodarstwem (posiadanymi w danym gospodarstwie lub nabytymi w ramach przedsięwzięcia). Optymalnie byłoby, gdyby posiadał tryb pracy autonomicznej. Sam ciągnik tylko z GPS - nie kwalifikuje się. Sam moduł sterowania do ciągnika - tak, o ile ciągnik ma moduł dwukierunkowej komunikacji bezprzewodowej, umożliwiającej wymianę danych.
- Rozsiewacz nawozu/Opryskiwacz: Muszą posiadać możliwość zmiennego nawożenia/oprysku na podstawie przygotowanych map aplikacyjnych (sterowanie dawką z poziomu komputera pokładowego, mapy zasobności, zagrożenia, czujniki NDVI, moduły rozpoznawania obrazu identyfikujące niedobory składników lub porażenie patogenami). Kwalifikują się, o ile posiadają możliwość wymiany danych bezprzewodowo w obu kierunkach. Jeśli ciągnik jest wyposażony w komunikację bezprzewodową, wystarczy komunikacja przewodowa z ciągnikiem.
- Dron (bezzałogowy statek powietrzny): Kwalifikuje się, o ile jest sprzężony z systemem oceny i identyfikacji stanu upraw (np. weryfikacja zachwaszczenia, niedobór składników pokarmowych, ocena czy plantacja kwalifikuje się do zbioru). Może to być system wspierania decyzji lub system zarządzania gospodarstwem.
- Maszyny do sortowania owoców: Aby produkt był zaliczony do urządzeń rolnictwa 4.0, powinien być wyposażony w dwukierunkową wymianę danych z użyciem otwartego standardu wymiany danych. Powinien również umożliwiać rejestrację wyników dla każdej partii owoców.
- Roboty udojowe i systemy zarządzania stadem: Roboty udojowe (rozpoznające sztuki, przygotowujące do doju, zakładające kubki udojowe), systemy zarządzania stadem (gromadzące informacje o zwierzętach, ich wydajnościach, statusie reprodukcyjnym i zdrowotnym), a także komputery i oprogramowanie do zarządzania z licencją, które razem ze sobą współpracują i gromadzą informacje do podejmowania decyzji w stadzie, kwalifikują się.
- Maszyny pracujące w trybie off-line: Zwykle nie kwalifikują się, z wyłączeniem maszyn operujących na podstawie bezpośredniego pomiaru stanu roślin w uprawie (np. czujnik NDVI na urządzeniu).
ROLNICTWO 4.0 - Zaawansowane technologie w rolnictwie precyzyjnym od CNH
Ogólne warunki kwalifikowalności i wymagania dla wnioskodawców
Uzyskanie dotacji na maszyny rolnicze wiąże się z koniecznością spełnienia określonych wymagań, wspólnych dla wielu programów. Podstawowym warunkiem jest prowadzenie działalności rolniczej. Wnioskodawcy muszą być zarejestrowani jako rolnicy i posiadać gospodarstwo rolne, które spełnia określone kryteria dotyczące wielkości, produkcji oraz przychodów. Minimalna powierzchnia gospodarstwa to 1 hektar.
- Wielkość ekonomiczna gospodarstwa: W wielu programach dotacyjnych, takich jak PROW czy „Młody Rolnik” oraz „Rolnictwo 4.0”, wymagana jest wielkość ekonomiczna gospodarstwa nieprzekraczająca 25 000 euro. W przypadku interwencji „Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększających konkurencyjność” (obszar B i D) wartość ekonomiczna gospodarstwa musi mieścić się w przedziale od 25 000 euro do 250 000 euro.
- Biznesplan: W wielu programach wymagane jest przedstawienie szczegółowego biznesplanu. Biznesplan powinien zawierać opis planowanych inwestycji, prognozy finansowe oraz plan działania, który będzie realizowany dzięki uzyskanej dotacji.
- Wkład własny: Chociaż dotacje mogą pokrywać znaczną część kosztów zakupu maszyn, w wielu przypadkach wymagany jest również wkład własny rolnika. Wkład własny może wynosić od 20% do 50% całkowitej wartości inwestycji, w zależności od programu i rodzaju zakupionej maszyny.
- Wzrost wartości dodanej brutto (GVA): Wnioskodawca musi wykazać, że projekt doprowadzi do wzrostu wartości dodanej brutto (GVA) gospodarstwa o co najmniej 10% w ciągu pięciu lat.
- Nierozpoczęta operacja: Operacja nie może być rozpoczęta przed złożeniem wniosku o pomoc.
Proces aplikacji o dofinansowanie z ARiMR
Proces aplikacji o dotację na maszyny rolnicze może być złożony, ale z odpowiednim przygotowaniem i wiedzą można go przejść bez większych trudności. ARiMR zaleca, by przed wypełnieniem wniosku zapoznać się z regulaminem naboru i instrukcją wypełniania wniosku dostępną na stronie Agencji. Wszystkie załączniki powinny być przygotowane w wersji elektronicznej.
- Wybór programu dotacyjnego: Pierwszym krokiem jest znalezienie programu dotacyjnego, który najlepiej odpowiada potrzebom Twojego gospodarstwa. Warto zapoznać się z ofertą programów, takich jak „Młody Rolnik”, „Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność” czy „Rolnictwo 4.0”.
- Zgromadzenie wymaganych dokumentów: Po wybraniu programu należy zgromadzić wszystkie wymagane dokumenty. Najczęściej potrzebne są: dokumenty potwierdzające prowadzenie działalności rolniczej, dowody na posiadanie lub dzierżawę gruntów, dokumenty finansowe, dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe oraz oświadczenie o nieposiadaniu prawa do renty. W przypadku grup rolników konieczna jest umowa współpracy, której czas trwania nie może być krótszy niż 7 lat od dnia złożenia wniosku.
- Przygotowanie i złożenie wniosku: Kiedy już masz wszystkie dokumenty, możesz przystąpić do przygotowania wniosku. Wniosek powinien być wypełniony dokładnie i zgodnie z wymaganiami programu. Ważne jest, aby zwrócić uwagę na wszystkie szczegóły i załączniki, ponieważ błędy formalne mogą skutkować odrzuceniem wniosku. Wniosek o dofinansowanie należy złożyć wyłącznie drogą elektroniczną poprzez Platformę Usług Elektronicznych ARiMR (PUE ARiMR) dostępną na stronie epue.arimr.gov.pl. Proces składania wniosku wymaga zalogowania się na konto użytkownika w systemie ARiMR lub, w przypadku nowych użytkowników, rejestracji w systemie.
- Oczekiwanie na decyzję i realizacja projektu: Po złożeniu wniosku pozostaje czekać na decyzję. Czas oczekiwania może wynosić od kilku tygodni do kilku miesięcy. Warto regularnie sprawdzać status wniosku w systemie PUE ARiMR oraz odpowiadać na ewentualne wezwania do uzupełnienia dokumentów. Po uzyskaniu pozytywnej decyzji można przystąpić do realizacji projektu, czyli zakupu maszyn i wdrożenia innych planowanych inwestycji.
O kolejności przyznawania pomocy decyduje liczba uzyskanych punktów. Punkty przyznaje się m.in. za: inwestycje innowacyjne lub cyfrowe (3 pkt), działania poprawiające jakość produkcji (3 pkt), uczestnictwo w systemach jakości krajowych lub unijnych (do 4 pkt), współpracę w grupach producenckich lub spółdzielniach (2 pkt). Premiowane będą również inwestycje prośrodowiskowe i zwiększające efektywność energetyczną.

Alternatywne i uzupełniające formy finansowania
Dla rolników, którzy nie kwalifikują się do programów dotacyjnych lub chcą skorzystać z dodatkowego wsparcia finansowego, banki i firmy leasingowe oferują różne rozwiązania.
Kredyty bankowe dla rolników
Banki oferują szeroką gamę kredytów inwestycyjnych na zakup sprzętu rolniczego, często na preferencyjnych warunkach. Kredyty te mogą być wygodnym rozwiązaniem dla tych, którzy potrzebują szybko pozyskać środki na zakup nowego ciągnika. Przykładem takiego finansowania może być Bank BNP Paribas, oferujący klientom Kredyt inwestycyjny z gwarancją Agromax i dotacją do odsetek, zabezpieczony gwarancją Agromax z Funduszu Gwarancji Rolnych Plus (FGR Plus). Warto śledzić oferty różnych banków, które regularnie proponują specjalne promocje dla sektora rolniczego, np. Credit Agricole z promocją 0% prowizji za udzielenie kredytu.
Leasing i finansowanie fabryczne
Leasing ciągnika może być alternatywą dla tradycyjnego kredytu lub pożyczki fabrycznej. Podstawowa różnica polega na tym, że jedynie pożyczka pozwala nabyć prawo własności do przedmiotu od razu po jego dostawie. W przypadku leasingu aż do momentu opłacenia ostatniej raty formalnym właścicielem przedmiotu finansowania pozostaje firma leasingowa. Dla przykładu, leasing Kubota Finance oferuje promocję na zakup ciągnika z elastycznymi warunkami finansowania (np. prowizja od klienta: 1%, udział własny: 20%, suma opłat: 108%, sposób spłaty rat: miesięcznie, okres trwania umowy: 36 m-cy, wykup przedmiotu 21%).
Wielu dealerów maszyn rolniczych oferuje programy finansowania fabrycznego dla swoich maszyn. Rolnicy mogą skorzystać z wielu dostępnych na rynku ofert, w zależności od tego, na jaką markę ciągnika się zdecydują. Firmy oferują raty dostosowane do przychodów gospodarstwa (miesięczne, kwartalne, półroczne lub roczne), możliwość finansowania VAT, elastyczny okres finansowania dopasowany do potrzeb gospodarstwa, możliwość indywidualnego ustalenia wpłaty początkowej, a także możliwość ustalenia indywidualnego programu finansowania.
Podsumowanie
Zakup ciągnika rolniczego to poważna inwestycja, która wymaga odpowiedniego wsparcia finansowego. Na szczęście istnieje kilka możliwości uzyskania dofinansowania, zarówno z funduszy unijnych, jak i krajowych, głównie za pośrednictwem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Programy takie jak „Premia dla Młodych Rolników”, „Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność” oraz „Rolnictwo 4.0” oferują znaczące wsparcie na zakup nowoczesnych maszyn rolniczych. Dodatkowo, banki oferują szeroką gamę kredytów inwestycyjnych oraz leasingów, które mogą być korzystnym rozwiązaniem. Kluczem do sukcesu jest dokładne zapoznanie się z wymogami poszczególnych programów, staranne przygotowanie wniosku i aktywny monitoring statusu aplikacji.