Rozdzielacze i elektrozawory w opryskiwaczach: zasada działania i budowa

Opryskiwacze rolnicze są wyposażone w zawór sterująco-rozdzielczy, który odpowiada za regulację ciśnienia i rozdział cieczy do sekcji opryskowych oraz innych odbiorników, takich jak rozwadniacz czy urządzenia płuczące. Zawory sekcyjne kierują ciecz do sekcji opryskowych oraz innych urządzeń. Zawór sterująco-rozdzielczy z zaworami kompensacyjnymi potocznie nazywa się rozdzielaczem stałociśnieniowym. Umożliwia on utrzymanie nastawionego wcześniej ciśnienia na stałym poziomie niezależnie od liczby wyłączanych sekcji. Dokładność działania zaworu stałociśnieniowego ma decydujący wpływ na precyzję dawkowania cieczy opryskowej.

Regulacja zaworu stałociśnieniowego

Często rolnicy uważają, że zawór nie działa prawidłowo lub że nie da się go wyregulować. Głównymi błędami podczas takich nastaw jest regulacja wszystkich sekcji jednocześnie lub regulacja sekcji pracujących, zamiast, jak powinno być prawidłowo, tych zamkniętych.

Procedura regulacji

1. Napełniony wodą opryskiwacz podłączamy do ciągnika.
2. Włączamy opryskiwanie na wszystkich sekcjach. Mieszadło powinno pracować, rozwadniacz powinien być wyłączony.
3. Obroty silnika i ciśnienie robocze nastawiamy takie, jakie mają być podczas zabiegu opryskiwania.
4. Następnie zamykamy pierwszą sekcję i obserwujemy manometr. Jeżeli zmieniło się ciśnienie, to należy je doprowadzić do wartości poprzedniej, obracając małym pokrętłem zaworu kompensacyjnego na tej sekcji, którą wyłączyliśmy. Obracając niewielkimi ruchami w lewo, zmniejszamy ciśnienie, w prawo - zwiększamy.
5. Po wyregulowaniu kilkakrotnie włączamy i wyłączamy daną sekcję i sprawdzamy, czy pomimo manipulowania zaworem sekcyjnym (dźwigienką) ciśnienie pozostaje na niezmienionym poziomie.
6. Gdy wyregulujemy pierwszą sekcję, należy przeprowadzić regulacje na kolejnych w ten sam sposób. Robimy to pojedynczo, regulując pokrętłami tych sekcji, które zamykamy.

Układ hydrauliczny i elektrozawory w opryskiwaczach Hardi

W dyskusji poruszono problem funkcjonowania układu hydraulicznego w opryskiwaczu Hardi, szczególnie dotyczący elektrozaworów i ich wpływu na działanie systemu. Użytkownik zauważył, że elektrozawory czasami się zawieszają, co uniemożliwia prawidłowe działanie hydrauliki. Opryskiwacz Hardi może posiadać system elektrycznego rozkładania za pomocą sterownika, a za poszczególne funkcje odpowiadają elektrozawory.

Z przodu urządzenia często znajduje się blok hydrauliki, do którego dochodzą główne przewody od pompy i powrót. Jeśli funkcji rozłożenia jest 7 i tyle samo guzików na sterowniku, to obecność ósmej cewki może budzić pytania.

Zawór sterujący kierunkiem przepływu, typu 4/2 z przekryciem ujemnym, to zawór dwupołożeniowy sterowany elektrycznie. Bez napięcia łączy wszystkie kanały (A, B, P, T) ze sobą, a pompa pracuje na przelew - instalacja bez ciśnienia. Po wysterowaniu elektrycznym przestawia się w drugie położenie i łączy pompę P z wyjściem B, a wyjście A z powrotem do zbiornika T. Z symbolu wynika, że można go przestawić ręcznie. Kluczowe jest, że jeśli ten zawór jest nieaktywny, nie działa żadna z funkcji.

Napięcie do zaworu podaje sterownik w momencie uruchomienia funkcji. Należy zdiagnozować, czy ten zawór jest przyczyną niedziałania, czy coś innego. Jeśli zawiesi się, można spróbować przestawić go ręcznie i sprawdzić, czy zacznie działać. Podejrzewa się, że taki rodzaj zabezpieczenia jest konieczny, aby nie zacząć rozkładać opryskiwacza w pozycji, w której mógłby uderzyć w podpory. Bez tego zaworu hydraulika może w ogóle nie działać.

Możliwą przyczyną zacinania się elektrozaworów jest pęcznienie uszczelek w reakcji na działanie chemii. W takim przypadku, jeśli po ręcznym naciśnięciu coś zaczynało pracować, sugeruje to problem mechaniczny. Aby to sprawdzić, należy uruchomić jakąś funkcję i zweryfikować, czy na elektrozawór podano prąd. Jeśli prąd jest podany, a cewka się nie załącza, oznacza to, że tłoczek nie może się ruszyć.

W przypadku problemów z rozkładaniem i składaniem lancy opryskiwacza Hardi, gdzie jedna strona otwiera się szybciej od drugiej, lub uruchamia się siłownik od poziomowania całej belki, co skutkuje nierównym poziomowaniem, problem może leżeć w synchronizacji działania hydrauliki. Nawet po puszczeniu guzika składania belki, prawa strona sama może się złożyć, co wskazuje na nieprawidłowość w działaniu układu.

Konserwacja i diagnostyka elektrozaworów

Często problemy z elektrozaworami mogą wynikać z brudnego oleju lub wcześniejszych manipulacji. Aby poprawić ich działanie, można je rozebrać, wymyć i sprawdzić, czy następuje poprawa. Jeśli problem nadal występuje, może to oznaczać uszkodzenie mechaniczne wewnątrz zaworu. W celu zabezpieczenia rozdzielacza przed zanieczyszczeniami, zaleca się instalację filtra ciśnieniowego na zasilaniu rozdzielacza, zwłaszcza że jakość filtrowania oleju w ciągnikach bywa różna, szczególnie w prostszych modelach. Przerobienie opryskiwacza na własny układ hydrauliczny z osobną pompą, zbiornikiem i filtrem, a także nowym olejem, może znacząco poprawić jego niezawodność.

Budowa opryskiwacza rolniczego

Opryskiwacz jest maszyną, która rozbija strugę cieczy na krople o odpowiedniej średnicy i kieruje je do miejsca przeznaczenia, czyli na rośliny, krzewy czy drzewa. Na rynku dostępnych jest wiele modeli opryskiwaczy, które możemy sklasyfikować pod kątem sposobu rozpylania cieczy oraz ze względu na sposób napędu.

Główne podzespoły opryskiwacza

• Zbiornik

  Pojemność zbiornika może być różna, zależnie od rodzaju opryskiwacza. Jego kształt powinien być obły, aby łatwo było go utrzymać w czystości. Na dnie zbiornika zazwyczaj znajduje się wgłębienie.

• Pompa

  Jest jednym z najważniejszych podzespołów opryskiwacza. W najczęściej stosowanych opryskiwaczach ciągnikowych stosuje się pompy przeponowe, przeponowo-tłokowe oraz pompy tłokowe. Należy zwrócić uwagę na odpowiednie dobranie wydajności pompy do pojemności zbiornika i szerokości roboczej opryskiwacza. Im większy zbiornik i szerokość robocza opryskiwacza, tym większą wydajność powinna mieć pompa.

  Powszechnie stosowane są pompy przeponowe (membranowe). Powstająca podczas pracy pompy pulsacja ciśnienia wpływa niekorzystnie na trwałość układu cieczowego oraz równomierność dawkowania cieczy. Zapobiega temu powietrznik lub inny system tłumienia pulsacji. Powietrznik to specjalna komora, połączona z kolektorem tłocznym i podzielona elastyczną membraną na dwie części. W jednej z nich znajduje się ciecz użytkowa, a w drugiej - powietrze pod odpowiednim ciśnieniem (od 1/3 do 2/3 ciśnienia roboczego wskazywanego przez manometr). Zbyt wysokie ciśnienie w powietrzniku może uszkodzić membranę pompy, natomiast zbyt niskie nie zapewnia prawidłowego tłumienia pulsacji i zakłóca pracę manometru.

  

• Mieszadło

  W każdym zbiorniku opryskiwacza koniecznie musi być zamontowane mieszadło, gdyż zapobiega ono rozwarstwianiu się cieczy lub osadzaniu się jej na dnie zbiornika. Najczęściej stosowanymi mieszadłami są mieszadła hydrauliczne, które mogą mieć budowę rurową lub konstrukcję eżektorową. Zasilanie mieszadła nie może być zależne od ustawienia zaworu sterującego, dlatego najczęściej jest ono zasilane bezpośrednio z pompy. Zadaniem mieszadła jest także zmieszanie koncentratu nawozu.

• Filtry

  Oczyszczają przepływającą przez pompę i zawór rozdzielczy ciecz. Ciecz powinna być pozbawiona zanieczyszczeń mechanicznych, gdyż w przeciwnym razie mogą one zmniejszyć żywotność elementów układu cieczowego. Zanieczyszczenia te zapychają dysze do opryskiwacza, uniemożliwiając poprawne opryskanie roślin. Układ filtrujący składa się z kilku następujących po sobie filtrów, gdzie każdy kolejny wyposażony jest w bardziej gęstą siatkę.

• Zawór sterujący i manometr

  Głównym zadaniem zaworu sterującego jest podtrzymanie stałego ciśnienia roboczego oraz zasilanie substancją roboczą poszczególnych części belki polowej, mieszadła i innych urządzeń. Precyzja działania tego urządzenia ma bardzo duży wpływ na dokładność dozowania cieczy. Manometr służy do kontroli ciśnienia roboczego i na bieżąco sygnalizuje poprawność działania poszczególnych zespołów. Jeśli dojdzie do spadku ciśnienia podczas pracy, może to być spowodowane zapchaniem filtra tłocznego.

• Belka polowa

  Ma wpływ na równomierność pokrycia cieczą opryskiwanej powierzchni. Materiał, z którego jest wykonywana, musi być odporny na różnego rodzaju odkształcenia, ale powinien być także lekki. Składa się z kilku zawiasowo połączonych ze sobą elementów, dzięki czemu można ją rozkładać do długości nawet 40 m, ale umożliwia także poruszanie się opryskiwaczem po drogach publicznych.

• Dysze (rozpylacze)

  W opryskiwaczach polowych najczęściej stosuje się rozpylacze ciśnieniowe, dzięki którym substancja przepływa przez odpowiednio ukształtowane kanały, a po ich opuszczeniu dochodzi do rozbicia na krople.

  • Rozpylacze dwustrumieniowe - tworzą dwa wachlarzowe strumienie cieczy tworzące między sobą kąt 60°.
  • Rozpylacze z wkładką wirową - rozpylają ciecz pod ciśnieniem 1-2,5 MPa. Ciecz przed dostaniem się do wylotu płytki musi przepłynąć przez spiralne kanały wkładki wirowej lub wichrowatych otworów w płytce wirowej. Kanaliki powodują zawirowanie strumienia cieczy, który z dużą prędkością wypływa przez otwór wylotowy. Powstający stożek rozpylonej cieczy ma kąt rozwarcia zależny od odległości wkładki od otworu wylotowego.
  • Rozpylacze eżektorowe DB (z napowietrzaną kroplą) - to rozpylacze z napowietrzaną kroplą, która pękając po uderzeniu w roślinę, zapewnia dobre pokrycie. Dzięki napowietrzeniu kropli jest ona bardzo odporna na znoszenie i umożliwia wykonywanie oprysków na wietrze do 8 m/s. W ich konstrukcji wykorzystano tzw. zwężkę Venturiego. Duże i ciężkie krople nie poddają się oddziaływaniu wiatru, co umożliwia opryskiwanie przy silnym wietrze (do 6 m/s), a jednocześnie małe, rozbite krople gwarantują dobre pokrycie powierzchni, zapewniając wysoką skuteczność zabiegu. W praktyce jednak okazało się, że skuteczność oprysków rozpylaczami eżektorowymi przeciwko chorobom grzybowym jest o kilkanaście procent niższa w stosunku do drobnokroplistych rozpylaczy szczelinowych. Wniosek jest taki: jeśli nie ma wiatru, lepiej opryskiwać tradycyjnymi rozpylaczami szczelinowymi, natomiast w sytuacji konieczności wykonania zabiegu pomimo wiatru, dobrze jest skorzystać z rozpylaczy eżektorowych. Dodatkowym efektem, spowodowanym zasysaniem powietrza przez taki rozpylacz, jest zwiększenie energii kinetycznej kropel, co umożliwia głębsze wnikanie w łan, tym bardziej, że urządzenia te pracują przy dość wysokich ciśnieniach (od 3 do 8 barów). Dzięki specjalnej budowie wykorzystują efekt Venturiego, w którym strumień cieczy zasysa zewnętrzne powietrze w stosunku zbliżonym do 1:1. W specjalnej komorze następuje spadek ciśnienia cieczy, co niemal całkowicie eliminuje drobne krople. W wyniku mieszania cieczy i powietrza następuje napowietrzenie kropel przed ich formowaniem w dyszy wylotowej.

Wśród znanych rozwiązań rozpylaczy inżektorowych są tzw. wersje „długie” i „krótkie”. Pierwsze z nich charakteryzują się mniejszym spadkiem ciśnienia w rozpylaczu, ponieważ mają one krótszą komorę wewnętrzną niż wersje „długie”.

Inne ważne elementy

Większość użytkowanych opryskiwaczy ma zamontowane oprawy z tzw. antykapaczami. Są to urządzenia zapobiegające wykapywaniu cieczy po wyłączeniu zasilania.

tags: #rozdzielacz #elektrozawory #opryskiwacz