Różnice między HIAB a HDS – kompleksowy przewodnik po żurawiach przeładunkowych i samojezdnych

Wybór odpowiedniego sprzętu do prac związanych z przenoszeniem ciężarów i ładunków jest kluczowy dla efektywności i bezpieczeństwa. Często klienci stają przed dylematem, czy wybrać hydrauliczny dźwig samochodowy (HDS), czy żuraw samojezdny. Mimo podobnych nazw i przynależności do tej samej kategorii maszyn, spełniają one odmienne funkcje. Niniejszy artykuł ma na celu szybkie i pewne dobranie rodzaju żurawia poprzez przedstawienie różnic między nimi oraz zaprezentowanie nowoczesnych rozwiązań oferowanych przez producentów takich jak Hiab, Palfinger i HMF.

Zacznijmy od definicji

Wynajmując maszynę do przenoszenia ciężarów i ładunków, warto dokładnie wiedzieć, na co się decydujemy. System HDS bywa zagadkowym pojęciem, dlatego przygotowaliśmy definicje obu sprzętów.

Żuraw samojezdny

Nazywany potocznie dźwigiem, to

dźwignica zamontowana na podwoziu samochodu ciężarowego lub specjalnie skonstruowanym podwoziu samojezdnym.

Składa się z wychylnego wysięgnika i wciągarek. Pozwala na szybki transport ciężkich elementów.

Hydrauliczny Dźwig Samochodowy (HDS)

Nazywany także żurawiem przenośnym (przeładunkowym), to dźwignica zamontowana na samochodzie ciężarowym. Umiejscowiona jest między kabiną kierowcy a skrzynią, bądź z tyłu pojazdu.

Czy HDS to żuraw samojezdny? Podstawowe różnice

Najprostsza odpowiedź to: są to dwie różne maszyny. W nazewnictwie technicznym i zakresie uprawnień UDT, hydrauliczny dźwig samochodowy jest pojazdem przenośnym lub przeładunkowym. Mimo tego, że oba sprzęty nazywamy żurawiami, to po pierwsze są inaczej zbudowane, a po drugie pełnią odmienne funkcje. Dlatego, zanim zdecydujemy się na wybór maszyny, należy sprawdzić jej parametry i sposób działania, co wpłynie na efektywność pracy.

Jakie są podstawowe różnice w funkcjonowaniu obu sprzętów?

• Dźwig z systemem HDS (żuraw przeładunkowy) montowany jest na samochodzie ciężarowym, często wyposażonym w skrzynię ładunkową. Cechuje się zazwyczaj mniejszym zasięgiem i udźwigiem, będąc w stanie przenieść ładunki do kilku ton. HDS montuje się w przedniej części pojazdu, pomiędzy kontenerem a kabiną kierowcy, lub na końcu, za skrzynią ładunkową.
• Żuraw samojezdny ma budowę całkowicie zintegrowaną z podwoziem, a jego wysięgnik jest długi i składa się na całej długości pojazdu. Udźwig żurawia samojezdnego jest dużo większy i w zależności od modelu może sięgać kilkuset ton.

Podsumowując, hydrauliczny dźwig samochodowy różni się od żurawia samojezdnego, a technicznie jest urządzeniem samobieżnym.

Jak rozróżnić dwa dźwigi wizualnie?

Oba dźwigi można rozróżnić w łatwy sposób, gdyż maszyny już na pierwszy rzut oka wyglądają inaczej. Konstrukcja HDS opiera się na zwykłym aucie ciężarowym. Ramię żurawia składa się w tym przypadku w charakterystyczne „Z” za kabiną lub na tyle skrzyni ładunkowej. Budowa dźwigu samojezdnego jest natomiast całkowicie zintegrowana z podwoziem. Wysięgnik jest długi i składa się na całej długości pojazdu. Udźwig żurawia samojezdnego będzie też dużo większy, a przez to dźwig samochodowy ma często szersze ramię.

Udźwig i ładowność - kluczowe parametry

• Obecnie na rynku dostępne są dźwigi samojezdne, które mogą podnieść nawet kilkaset ton.
• W przypadku żurawi przenośnych (HDS), ich nośność oscyluje w granicach od kilkuset kilogramów do kilku ton. Jest więc znacznie mniejsza. HDS posiada jednak inny, bardzo przydatny podczas prac budowlanych parametr - ładowność, co oznacza ciężar, jaki jest w stanie przewieźć.

Zastosowanie żurawia samojezdnego i przenośnego

Może się wydawać, że obie maszyny wykonują taką samą pracę, czyli dźwiganie i przenoszenie. Jest w tym sporo prawdy, jednak istnieją kluczowe różnice w ich zastosowaniu.

• HDS, oprócz podnoszenia materiałów, może je także przetransportowywać. Sprawdzi się idealnie, gdy w ogródku znajduje się paleta zalegającego materiału budowlanego ważąca kilkaset kilogramów. Żuraw przenośny załaduje paletę „na siebie” (auto, na którym jest zamontowany) lub na przyczepę swojego samochodu i zawiezie ją we wskazane miejsce, a następnie rozładuje.
• Dźwig samojezdny jest z kolei przeznaczony do prac przeładunkowych i montażowych w dowolnym miejscu realizacji. Jest to jedyna metoda użycia, gdy trzeba zamontować kilkutonowe konstrukcje dachowe z drewna, a nie ma możliwości wykorzystania dźwigu wieżowego.

Kto może obsługiwać żurawie?

Zarówno w przypadku dźwigu samojezdnego, jak i przeładunkowego, konieczne jest odbycie ok. 35-godzinnego kursu na żurawie samojezdne (dawniej kategoria II Ż). Aby móc w nim uczestniczyć, kandydat musi:

• ukończyć 18 lat,
• posiadać minimum podstawowe wykształcenie,
• posiadać zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych, w tym badania psychologiczne.

Dodatkowo, w przypadku dźwigów samojezdnych potrzebne będzie prawo jazdy kategorii C lub C+E, jeżeli maszyna porusza się po drogach publicznych. Na zajęciach zdobywa się wiedzę praktyczną i teoretyczną z zakresu obsługi, eksploatacji oraz budowy żurawia. Operator poznaje tam swoje obowiązki, dowiaduje się, jak postąpić w razie awarii lub wypadku. Po ukończeniu kursu przychodzi czas na państwowy egzamin. Jeśli jego wynik jest pozytywny, to Urząd Dozoru Technicznego wystawia zaświadczenie kwalifikacyjne ważne czasem przez 5 lat. Uprawnienia są potrzebne dla każdego typu żurawi.

Współpraca HDS i żurawia samojezdnego - przykład z praktyki

Często zdarza się, że najlepszym rozwiązaniem jest połączenie sił obu typów maszyn. Przykładem może być przetransportowanie kilkutonowego logotypu firmy. Operator żurawia samojezdnego

Karol przyjeżdża pod adres zaplanowanego działania. W związku ze zmianą lokalizacji firmy zleceniobiorcy, trzeba przetransportować także kilkutonowe logo, znajdujące się przy wjeździe.

Na miejscu na żuraw samojezdny czeka już ekipa demontażowa. Karol rozstawia żurawia, analizując odległości i ruchy, które będzie musiał wykonać. Okazuje się, że bez konieczności przestawiania maszyny da radę przetransportować oba loga, jeśli rozłoży dźwig pośrodku podjazdu. W tym czasie podjeżdża HDS, którego kierowca przygotowuje przestrzeń na naczepie.

Operator żurawia samojezdnego precyzyjnie przenosi pylon na naczepę HDS-a stojącego na ulicy. Po około 45 minutach pracy obie reklamy są już umieszczone na tyłach żurawia przenośnego (HDS). Współpraca obu maszyn pozwala na wykonanie zadania szybko i bez zbędnego stresu, wykorzystując mocne strony każdej z nich.

Nowoczesne rozwiązania w żurawiach przeładunkowych

Na rynku dostępne są zaawansowane żurawie przeładunkowe, oferujące innowacyjne rozwiązania technologiczne.

Superciężki żuraw przeładunkowy HIAB iQ.1388 HiPro

Jak dotąd największy żuraw przeładunkowy HIAB na drogach, wyposażony w nowy zaawansowany system sterowania SPACEevo, który zapewnia lepszą wydajność i bezpieczniejszą pracę. Żuraw został pokazany na targach IAA TRANSPORTATION we wrześniu br. w Hanowerze. HIAB iQ.1388 HiPro to superciężki żuraw o udźwigu 135 tonometrów (tm), łączący doświadczenie Hiaba w zakresie inżynierii budowlanej z postępami w systemach operacyjnych.

Kluczowe cechy HIAB iQ.1388 HiPro:

• Dziesięciokątny profil V10-Force po raz pierwszy zastosowany w żurawiu EFFER 1000, który zapewnia zwiększoną wytrzymałość dla wydajności podnoszenia w pionie i większą precyzję ruchów.
• System stabilizacji obciążenia dla ruchów pionowych LSS-V, który kompensuje niezamierzony nadmierny ruch dźwigni podczas operacji pionowych.
• Funkcja stabilizacji zmiennej stabilności Logic PLUS (VSL+), optymalizująca udźwig z jednoczesnym zachowaniem bezpieczeństwa, monitorując pozycję i nacisk na każdą podporę.
• Możliwość instalacji na 4-osiowej ciężarówce o masie 32 DMC, co pozwala na używanie go w obszarach miejskich, obniżając koszty zakupu i eksploatacji oraz zmniejszając emisje CO2.
• Żuraw dzieli części i sterowanie z innymi żurawiami serii iQ oraz iX, co ułatwia operatorom korzystanie z żurawi o różnych rozmiarach i pozwala obniżyć zapasy magazynowe wspólnych części zamiennych.
• Naprawy są objęte najszerszym pakietem ProCare Total R&M.
• Pompa o zmiennej wydajności zapewniająca zwiększoną wydajność przepływu i mniejsze zużycie paliwa.
• Powłoka oparta na nanotechnologii nDurance zapewniająca długotrwałą ochronę przed korozją.
• Znak CE i umowy serwisowe ProCare.

Żurawie przeładunkowe Hiab serii XS i X

Firma Hiab (Cargotec Polska Sp. z o.o.) oferuje żurawie o udźwigu od 0,8 do 85 tm, serii XS oraz najnowszej X.

Seria XS:

• Przełamuje bariery konwencjonalnego myślenia o budowie żurawi, dostarczając swobodę w wyborze parametrów.
• Urządzenia o dużych możliwościach dopasowania do charakteru wykonywanej pracy - tzw. żurawie „skrojone na miarę”.
• Oferuje szereg ramion wewnętrznych i zewnętrznych o różnej długości i geometrii oraz różną liczbę ramion wysuwnych (do dziewięciu).
• Pięć różnych systemów sterowania: CL, Duo, HiDuo, Pro i HiPro.
• Elektroniczny system chroniący przed przeciążeniem (OLP) z ostrzeżeniem przy 90% maksymalnego momentu udźwigu i możliwością wyłączenia na 5 s w celu wycofania się z przeciążenia.
• System ochrony (OPS), funkcja VSL zapewniająca odpowiednią stateczność oraz kontrolka „high boom warning” ostrzegająca o nieprawidłowym złożeniu żurawia.
• Inteligentny system Space w trzech konfiguracjach (Space 3000, 4000, 5000), zarządzający wszystkimi funkcjami elektronicznymi, z funkcjami wydajnościowymi takimi jak automatyczne sterowanie pracą (ADC), ręczne sterowanie szybkością (MSC), automatyczne sterowanie szybkością (ASC) i zarządzanie wydatkiem pompy (PFD).
• Automatyczne systemy tłumienia ruchów horyzontalnych (ADS) i wertykalnych (LSS) oraz zarządzania olejem (ADO).

Seria X:

• Wyposażono w rozwiązania chroniące i wydłużające żywotność podzespołów, takie jak zabezpieczenia elementów elektronicznego systemu sterowania ramieniem, przewodów hydraulicznych i kabli oraz zastosowanie elementów przesuwnych charakteryzujących się mniejszym tarciem.
• Wysokiej jakości uszczelnienia miękkie wszystkich przyłączy hydraulicznych.
• Zwiększono długość ramion wysuwnych i udźwig; nowy system wysuwania ramion działa prawie dwa razy szybciej.
• Zoptymalizowany główny zawór sterujący, wielkość przewodów hydraulicznych, przyłącza i zawór nadmiarowy ciśnienia, co eliminuje wibracje i nadmierne generowanie ciepła.
• Uproszczona konstrukcja ułatwia montaż (mniejsza liczba śrub, większy zakres wysuwania podpór), obniżając koszty i skracając czas operacji.
• Żurawie sterowane zdalnie mają nowy, bardziej ergonomiczny punkt sterowania oraz nowe dźwignie.
• Nowa funkcja X układu ramion ułatwia dotarcie do trudno dostępnych miejsc, a lepsza geometria łączników minimalizuje ryzyko uszkodzenia.

Żuraw Palfinger PK 200002 L SH

Premiera na targach bauma w Monachium na początku 2013 roku. Jest to żuraw o maksymalnym momencie udźwigu 150,7 tm i maksymalnym udźwigu ok. 40 t. Maksymalny wysięg w poziomie wraz z wysięgnikiem dodatkowym (bociankiem 300 PJ) wynosi blisko 50 m. Oficjalnym partnerem koncernu Palfinger w Polsce jest firma Graco Sp. z o.o.

Kluczowe cechy Palfinger PK 200002 L SH:

• Najnowsza konstrukcja długiego ramienia podstawowego o przekroju wielokąta, zapewniająca znacznie większą wytrzymałość i mniejszą masę własną.
• Bezobsługowy system teleskopowania dzięki zastosowaniu nowych ślizgów teflonowych.
• Należy do serii SH z rodziny żurawi High Performance, co oznacza, że jest żurawiem najbardziej zaawansowanym technologicznie.
• Nieograniczony zakres obrotu.
• Wyposażony w komputer Paltronic, który automatycznie monitoruje i kontroluje pracę.
• Układ HPSC zapewniający inteligentną kontrolę stateczności.
• Systemy S-HPLS, STEIL, Soft-Stop, AOS, sterowanie radiowe.
• Wyświetlacze ciekłokrystaliczne po obu stronach.

Zabudowa z żurawiem HMF 6020-OK6

Firma HMF Polska może pochwalić się wyspecjalizowanym projektem - żurawiem HMF 6020-OK6 z koszem zamontowanym na podwoziu Tatra Phoenix T158 6x6. Całkowity wysięg wynosi 16,9 m (bez dodatkowego wysięgnika Fly-Jib), a udźwig na takim wysięgu to 2640 kg. Żuraw wyposażony jest w sześć ramion wysuwanych hydraulicznie.

Kluczowe cechy HMF 6020-OK6:

• Wieniec i wydajny silnik hydrauliczny w mechanizmie obrotu, pozwalający na uzyskanie nieograniczonego kąta obrotu.
• Sterowanie radiowe za pomocą pilota z wyświetlaczem ciekłokrystalicznym Infocenter.
• Przeprost ramienia zginanego względem ramienia głównego o 15 stopni w górę zwiększa precyzję ruchów.
• Brak standardowych nóg podporowych w podstawie, co pozwoliło zamontować urządzenie daleko od przedniej osi pojazdu, poprawiając naciski i mobilność w trudnym terenie.
• Dodatkowa przednia noga podporowa zamontowana na przodzie pojazdu, zapewniająca praktycznie 100% stateczności pojazdu w pełnym obszarze pracy (360 stopni).
• Posiada tzw. piątą i szóstą funkcję (przygotowanie do wiertnicy i Fly-Jib’a).
• Wyposażony w dynamiczny system nadzorowania stabilności pojazdu (EVS) oraz system centralnego smarowania.

Serwis i konserwacja żurawi HDS

Profesjonalny serwis żurawi HDS jest niezbędny do zapewnienia ich długiej i bezpiecznej eksploatacji. Firmy serwisowe oferują kompleksowe usługi, w tym naprawy, remonty i sprzedaż żurawi.

Usługi serwisowe

Wiele firm, takich jak autoryzowane serwisy FASSI, zapewnia profesjonalną i fachową naprawę dźwigów HDS FASSI, a także remonty HDS, serwis dźwigów HDS oraz sprzedaż żurawi. Doświadczenie w naprawie żurawi sięga nawet ponad 20 lat, w tym wieloletnie doświadczenie jako autoryzowany serwis HIAB. Obecnie wiele firm funkcjonuje również jako serwisy niezależne, co pozwala na obsługę szerokiej gamy marek.

Zakres usług obejmuje:

• Naprawy oraz serwisowanie żurawi hydraulicznych FASSI i HIAB.
• Remonty generalne oraz częściowe żurawi HDS.
• Naprawy i regeneracje układów hydraulicznych.
• Naprawy rozdzielaczy hydraulicznych.
• Naprawy systemów przeciążeniowych, systemów awaryjnych oraz układów elektrycznych.
• Naprawy elektroniki żurawi oraz oryginalnych systemów sterowania radiowego (FASSI, HIAB, Olsbergs, Scanreco, XS Drive).
• Montaż nowych zestawów sterowania radiowego.
• Naprawy pilotów żurawi HDS.

Tryb awaryjny i bezpieczeństwo pracy

W przypadku zablokowanego lub niesprawnego dźwigu HIAB, FASSI czy Palfinger istnieje tryb awaryjny służący do bezpiecznego złożenia żurawia do pozycji transportowej. Procedury różnią się w zależności od marki i systemu:

• HIAB: Należy znaleźć zawór awaryjny w rozdzielaczu głównym (występuje kilka rodzajów zaworów awaryjnych), wcisnąć końcówkę zaworu (trzymać wciśniętą) i składać żuraw, sterując dźwigniami od rozdzielacza głównego.
• FASSI: Należy znaleźć zawór awaryjny (kostka obok rozdzielacza głównego lub zawór w rozdzielaczu), wkręcić (czerwoną lub fioletową) nakrętkę lub wkręcić końcówkę zaworu, i składać żuraw, sterując dźwigniami od rozdzielacza głównego.
• Palfinger (z systemem HPLS): Należy znaleźć zawór awaryjny w rozdzielaczu głównym (zawór z żółtą plastikową nakrętką), żółtą nakrętkę wkręcić do oporu, a następnie wykręcić o dwa do trzech obrotów, potem składać żuraw do pozycji transportowej. Aby złożyć nogi podporowe, należy żółtą nakrętkę wkręcić do oporu, podnieść podpory i wsunąć belki nóg podporowych.
• Palfinger (bez systemu HPLS): Należy znaleźć zawór awaryjny w rozdzielaczu głównym (zawór z żółtą plastikową nakrętką), następnie żółtą nakrętkę wkręcić do oporu, potem składać żuraw i nogi podporowe do pozycji transportowej.

Bardzo ważne: Tryb awaryjny służy wyłącznie do awaryjnego złożenia żurawia i udania się do wyspecjalizowanego serwisu w celu naprawy. Kategorycznie nie można pracować żurawiem w trybie awaryjnym! Regulują to przepisy UDT, a praca w tym trybie grozi uszkodzeniem żurawia HDS lub wypadkiem przy pracy.

Jaki olej do dźwigu HDS?

Dźwigi HDS najczęściej pracują w zmiennych warunkach temperaturowych, często w ujemnych. Układy hydrauliczne zasilane są wydajnymi pompami tłoczkowymi stałego oraz zmiennego wydatku. Te warunki stawiają wysokie wymagania przed olejem hydraulicznym, który powinien być zastosowany do pracy w układzie hydraulicznym dźwigów HDS. Zaleca się stosowanie oleju hydraulicznego klasy HV / L-HV / HVI. W polskich warunkach klimatycznych najbardziej uniwersalnym olejem będzie olej o właściwościach ISO VG 46, choć zawsze należy wziąć pod uwagę indywidualne warunki i temperaturę pracy każdego dźwigu HDS.

Krótka charakterystyka najpopularniejszych olejów hydraulicznych:

• Olej hydrauliczny klasy HV / L-HV / HVI: Przeznaczony do stosowania w wysokoobciążonych układach hydraulicznych, wysokociśnieniowych pompach tłoczkowych stałego i zmiennego wydatku. Charakteryzuje się wysokim poziomem właściwości przeciwzużyciowych oraz substancjami czynnymi polepszającymi odporność na starzenie i ochronę antykorozyjną. Posiada lepsze właściwości lepkościowo-temperaturowe od olejów klasy HLP. Najbardziej zalecany do stosowania w dźwigach HDS.
• Olej hydrauliczny klasy HLP / L-HM / VG: Przeznaczony do stosowania głównie w układach hydraulicznych z napędem hydrostatycznym, poddawanych wysokim obciążeniom termicznym, gdzie może występować obecność wody i korozja. Można go stosować w układach hydraulicznych w trudnych warunkach pracy oraz podwyższonej temperaturze i wilgotności otoczenia. Oleje klasy HLP można warunkowo stosować w dźwigach HDS, ale tylko w ograniczonych sytuacjach.
• Olej hydrauliczny klasy HL / L-HL: Przeznaczony do stosowania w nisko i średnio obciążonych układach hydraulicznych pracujących w umiarkowanych warunkach temperaturowych i w miarę stałej temperaturze pracy. Nie zaleca się do stosowania w dźwigach HDS.

Warto również skorzystać z usług mobilnego serwisu HDS, który oferuje pomoc awaryjną w celu poskładania, uruchomienia lub odblokowania dźwigów HDS i przetransportowania ich do serwisu stacjonarnego. Większość napraw wymaga dużego nakładu pracy oraz specjalistycznych narzędzi, dlatego naprawy w serwisie stacjonarnym są korzystniejsze, szybsze, bardziej profesjonalne i uzasadnione ekonomicznie.

tags: #roznica #hiab #hds