Wybór rozrzutnika obornika o dużej wydajności – kompleksowy przewodnik

Wybór odpowiedniego rozrzutnika obornika to jedna z kluczowych decyzji, która wpływa na efektywność i rentowność prac w gospodarstwie rolnym. Jest to inwestycja na lata, dlatego warto dokładnie przeanalizować dostępne opcje i dopasować maszynę do indywidualnych potrzeb. W obecnych czasach praca w polu jest znacznie łatwiejsza niż jeszcze kilkanaście lat temu, w dużej mierze dzięki maszynom rolniczym, które zastępują pracę fizyczną rolnika. Rozrzutnik obornika spełnia bardzo ważną rolę podczas nawożenia i użyźniania pola.

Kluczowe aspekty wyboru rozrzutnika obornika

Planując zakup rozrzutnika obornika, należy skupić się na kilku fundamentalnych parametrach technicznych, które decydują o funkcjonalności maszyny. Na wybór optymalnego modelu rozrzutnika wpływa wiele czynników, począwszy od osobistych preferencji, poprzez wielkość gospodarstwa, w którym maszyna będzie pracowała, aż po konkretne potrzeby i oczekiwania względem jej funkcjonalności.

Parametry techniczne i wyposażenie

• Pojemność i ładowność skrzyni: To jedno z najważniejszych kryteriów. Pojemność i ładowność rozrzutnika powinna być dostosowana do ilości obornika, którą planujemy rozrzucić. Zbyt mała będzie nieekonomiczna, a zbyt duża może być niewykorzystana i stanowić nadmierne obciążenie dla ciągnika. Na rynku można znaleźć urządzenia obsługujące jednorazowo nawet 20 ton surowca.
• Wydajność: Im większa wydajność, tym szybciej i efektywniej można rozrzucić obornik na polu.
• Rodzaj adaptera: Ma kluczowe znaczenie, ponieważ wpływa bezpośrednio na wydajność i rodzaj materiału, którym można nawozić. Dostępne są różne rodzaje adapterów: pionowe (dwu- lub czterobębnowe) i poziome (dwu- lub czterobębnowe). Wałek oraz noże mogą być umieszczone pionowo lub poziomo w zależności od zastosowanego nawozu.
• Rodzaj podwozia: Do najpopularniejszych zalicza się podwozia jednoosiowe i dwuosiowe typu tandem, a także tridemowe. Podwozia jednoosiowe sprawdzają się w przypadku mniejszych maszyn i gospodarstw o mniejszych potrzebach, charakteryzują się lekkością w manewrowaniu. Podwozia dwuosiowe i tridemowe to maszyny do zadań specjalnych, świetnie sprawdzające się w trudnym terenie.
• Szerokość rozrzutu: Wpływa na tempo pracy.
• Materiał i zabezpieczenie skrzyni: Skrzynia rozrzutnika narażona jest na kontakt z różnymi środkami chemicznymi i warunkami atmosferycznymi. Ważne jest, z jakiego materiału została wykonana i jak zabezpieczono ją przed korozją (np. blacha o grubości od 4 mm do 8 mm, ocynk ogniowy).
• Elektronika: W rozrzutnikach klasy premium standardem stają się układy ważenia, sterowanie ISOBUS oraz automatyczna regulacja prędkości przesuwu podłogi, względem dawki oraz prędkości jazdy.

Czynniki wpływające na wybór

Oprócz parametrów technicznych, warto wziąć pod uwagę warunki panujące na danym terenie, takie jak kształt i wielkość działki, ukształtowanie terenu oraz rodzaj upraw. Wielkość gospodarstwa rolnego ma zasadnicze znaczenie. Im większe gospodarstwo, tym większe wymagania i potrzeby na optymalizację procesów. Rozwiązania, które sprawdzają się w małych gospodarstwach, w dużych nie będą miały racji bytu i odwrotnie.

Rodzaje rozrzutników obornika - podział według liczby osi i zastosowań

Podstawowym kryterium podziału rozrzutników jest liczba osi, od której zależy pojemność, stabilność i wymagania dotyczące ciągnika. Kluczowe jest dopasowanie maszyny do rodzaju nawozu oraz skali produkcji.

Rozrzutnik jednoosiowy

• Charakterystyka: Kompaktowa maszyna na dwóch kołach, często przypominająca dużą przyczepę. Nowoczesne konstrukcje zbudowane są na bazie jednej osi, która wyposażona jest w duże koła zwiększające ładowność.
• Zastosowanie: Idealny dla małych gospodarstw (poniżej 50 ha) z niezbyt intensywną produkcją zwierzęcą. Sprawdzi się w małym i średnim gospodarstwie, zwłaszcza model wyposażony w adapter poziomy, zapewniający bardzo równomierny rozrzut na szerokość skrzyni załadunkowej.
• Zalety: Niska cena, dobra manewrowość, nieduże wymagania co do mocy ciągnika (60-100 KM), prostota obsługi, niskie koszty eksploatacji i łatwość serwisowania.
• Wady: Mała ładowność (typowo 4-12 m³, zazwyczaj nie przekracza 6-8 ton) oznacza 2-3 razy więcej przejazdów przy tym samym areale, mniejsza stabilność na nierównym terenie, przy pełnym załadunku wyższe obciążenie osi ciągnika. Cały ciężar ładunku przenoszą tylko dwa koła, co na mokrych glebach skutkuje silnym ugniataniem.
• Przykłady: Roltrans N150/2 LEO, Metal-Fach N277 Cerberus (wersje 16t i 18t).

Rozrzutnik dwuosiowy (tandem)

• Charakterystyka: Standard dla średnich i dużych gospodarstw. Cztery koła zapewniają znacznie lepszy rozkład masy na glebie i stabilność na nierównym terenie.
• Zastosowanie: Optymalny wybór dla gospodarstw o areale 100 ha z hodowlą bydła lub trzody chlewnej, wymagających wydajnej pracy przy rozsądnej masie i manewrowości. Łączy większą pojemność z zachowaniem dobrej manewrowości i stabilności.
• Zalety: Wyraźnie lepsza stabilność, równomierne rozłożenie masy, możliwość zwiększenia ładowności (8-20 ton, pojemność 16-33 m³), mniejszy nacisk na glebę, wyższa wydajność (o 40-60% mniej przejazdów w porównaniu z jednoosiowym), większy komfort jazdy dzięki resorowaniu obu osi.
• Wady: Wyższe wymagania dotyczące mocy ciągnika (120-200 KM), większa masa i wymiary niż jednoosiowy.
• Przykłady: Jastech MEGA 27 i MEGA 33, Joskin Ferti-Space2, Unia Tytan TD Premium, Strautmann PS 3401, Alima-Bis Evo Spreader Beast, Metal-Fach N277 Cerberus.

Rozrzutnik trzyosiowy (tridem)

• Charakterystyka: Maszyna dla bardzo dużych gospodarstw i firm usługowych. Trzy osie to równomierny rozkład masy nawet do 30 ton na sześciu kołach.
• Zastosowanie: Dedykowany dla gospodarstw o dużej obsadzie zwierząt i areałach, gdzie efektywność każdego wyjazdu ma bezpośrednie przełożenie na koszty nawożenia.
• Zalety: Ładowność do 30 ton, pojemność skrzyni sięgająca 45-70 m³ (po sprasowaniu), minimalne ugniatanie gleby i możliwość pracy w najtrudniejszych warunkach, wysoka wydajność.
• Wady: Bardzo wysokie wymagania co do mocy ciągnika (200+ KM), duże gabaryty i masa.
• Przykłady: Jastech MEGA 45 Maximus, Joskin Ferti-Space2 (w największej konfiguracji z podwoziem tridemowym), Tebbe HS 420.

Systemy podawania i rozładunku ładunku

Sposób opróżniania rozrzutnika jest równie ważny jak liczba osi, a w opinii wielu rolników nawet ważniejsza, ponieważ decyduje o wydajności, niezawodności i kosztach serwisu w perspektywie wielu lat.

Tradycyjne systemy (przenośnik łańcuchowy/taśmociąg)

W tradycyjnych rozrzutnikach stosuje się podłogę łańcuchową lub taśmociąg. Długi łańcuch przesuwa obornik wzdłuż dna skrzyni w kierunku rozsiewacza bębnowego z tyłu. System jest stosunkowo prosty w budowie, a jego serwisowanie nie sprawia trudności.

• Ograniczenia:
  • Łańcuch pracuje w kontakcie z obornikiem, który jest agresywnym medium korozyjnym.
  • Mokry, zbity lub zmrożony obornik powoduje zatory i przeciążenia napędu, wymuszając zatrzymanie pracy i ręczne czyszczenie.
  • Koszty wymiany łańcucha po kilku sezonach mogą być znaczące.
  • Przy rozładunku skrzynia musi być opróżniana od tyłu, co przy nierównym terenie może prowadzić do nierównego dozowania.

System ściany przesuwnej (power-push) - rozwiązanie Jastech

System ściany przesuwnej (power-push) to technologia, którą Jastech jako jedyna polska firma stosuje w produkcji rozrzutników i przyczep. Zamiast przenośnika łańcuchowego, hydrauliczny siłownik przesuwa ruchomą podłogę wraz ze ścianą czołową, wypychając ładunek ku tyłowi skrzyni. Bębnowy rozsiewacz pracuje tylko na tym, co do niego trafia, bez podtrzymywania przez łańcuch.

• Zalety:
  • Brak zatorów: System hydrauliczny nie ma mechanicznych punktów zatykania.
  • Odporność na obornik zmrożony i zbity: Siłownik hydrauliczny pokona opór, którego łańcuch już nie pokona.
  • Niższe koszty serwisu: Brak łańcucha do wymiany.
  • Bezpieczeństwo: Skrzynia nie jest unoszona, co eliminuje ryzyko wywrotu maszyny na terenie pochyłym.
  • Funkcja 2w1: Po demontażu adaptera rozrzutnik zamienia się w pełnowartościową przyczepę objętościową do transportu zboża, kukurydzy, sieczki i innych materiałów sypkich.

Przegląd wiodących producentów i modeli rozrzutników dla dużych gospodarstw

W dużych gospodarstwach rozrzutnik obornika musi zapewniać nie tylko wysoką pojemność, ale też powtarzalną, szybką i równomierną pracę przy dużej liczbie kursów w sezonie. Trzonem takiej maszyny jest podłoga transportowa. W segmencie dużych gospodarstw standardem stają się cztery masywne łańcuchy o podwyższonej wytrzymałości, pracujące na stalowej podłodze i napędzane przekładnią umożliwiającą płynną regulację dawki z poziomu kabiny.

Jastech MEGA

Jastech produkuje trzy modele rozrzutników obornika serii MEGA, wszystkie wyposażone w system ściany przesuwnej, osie PRONAR, ocynk ogniowy całej konstrukcji i panel sterowania w standardzie.

• MEGA 27: Kompaktowy dwuosiowy rozrzutnik dla średnich gospodarstw. Pojemność skrzyni 27 m³, masa własna 7 100 kg, ładowność w zakresie 8-20 ton (standardowa: 14 ton). Tylna oś skrętna zapewnia zwrotność. Oferuje funkcję 2w1 (po demontażu adaptera staje się przyczepą objętościową). Cena: od 207 000 PLN brutto.
• MEGA 33: Bestseller Jastech - najpopularniejszy model wśród polskich rolników. Rozbudowana wersja dwuosiowa o większej objętości skrzyni (33 m³) przy zachowaniu tych samych zalet systemu hydraulicznego. Łączy wydajność z manewrowością.
• MEGA 45 Maximus: Flagowy model Jastech dla dużych gospodarstw i firm usługowych. Trzyosiowy (tridem), pojemność 45 m³ (do 70 m³ po ubiciu), DMC 30 ton, homologowana ładowność 23 tony. Pierwsza i trzecia oś skrętna sterowana hydraulicznie. Opcja ściany kwasoodpornej dostępna jako wyposażenie dodatkowe. Cena: od ok. 300 000 PLN netto.

Joskin Ferti-Space2

W segmencie dużych gospodarstw jedną z najczęściej wybieranych konstrukcji pozostaje Joskin Ferti-Space2, który w największej konfiguracji ma pojemność około 30 m³, wyposażony w potężne podwozie tridemowe i masywną skrzynię typu monocoque. Maszyna może współpracować zarówno z adapterem pionowym, jak i poziomym w wersji Horizon, dzięki czemu radzi sobie zarówno z ciężkim, zbitym obornikiem, jak i z lżejszymi frakcjami kompostu czy kurzeńca. Układ podłogi w tej serii opiera się na czterech szerokich łańcuchach o zwiększonej wytrzymałości, a hydrauliczna regulacja posuwu pozwala utrzymać stabilną dawkę w zmiennych warunkach.

Tebbe HS 420

Niemiecki Tebbe specjalizuje się w rozrzutnikach ciężkiej klasy, a największym modelem tej marki jest czteroosiowy HS 420, konstrukcja stworzona do intensywnej pracy usługowej i dużych areałów. Wóz ten charakteryzuje się pojemnością sięgającą 34 m³, zależnie od konfiguracji, oraz sztywną skrzynią wykonaną ze stali odpornej na ścieranie. Charakterystyczny dla Tebbe adapter poziomy z dużymi talerzami zapewnia bardzo równomierny rozrzut na szerokości ponad 20-25 metrów, co czyni HS 420 maszyną chętnie wybieraną przez gospodarstwa i firmy usługowe pracujące z kompostem, pomiotem oraz nawozami o sypkiej strukturze.

Bergmann TSW 7340 S

W ofercie Bergmann na szczególną uwagę zasługuje największy model serii TSW, czyli TSW 7340 S, zaprojektowany jako maszyna o ogromnej wydajności i wysokiej trwałości. Pojemność skrzyni wynosi 23 m³, a dopuszczalna masa całkowita zestawu może dochodzić do 34 ton, co jasno wskazuje na przeznaczenie sprzętu do pracy z potężnymi ciągnikami. Model 7340 S wykorzystuje poziomy adapter z talerzami, który zapewnia bardzo szeroki, równy i drobny rozrzut, dzięki czemu świetnie sprawdza się w gospodarstwach intensywnie stosujących kompost i nawozy organiczne wymagające precyzyjnego dawkowania.

Strautmann PS 3401

W przypadku Strautmanna największą konstrukcją pozostaje model PS 3401, rozrzutnik z ogromną skrzynią o pojemności dochodzącej do 34 m³, co czyni go jednym z największych dostępnych na rynku wozów przeznaczonych do pracy ciągłej w dużych gospodarstwach. Maszyna występuje z adapterem poziomym, dzięki czemu można dopasować ją do rodzaju nawozu - od ciężkiego, długo zalegającego obornika po lekkie frakcje kompostu. Charakterystyczna dla PS 3401 wydajność wynika z szerokich talii rozrzutowych oraz bardzo mocnego układu podłogi, który stabilnie podaje materiał nawet przy szybkim tempie jazdy.

Fliegl Profi V2

Firmę Fliegl można uznać za jednego z najbardziej rozpoznawalnych producentów rozrzutników obornika, szczególnie w segmencie dużych gospodarstw i usług. W ofercie największym i najbardziej zaawansowanym rozwiązaniem jest rozrzutnik z serii Profi V2, zaprojektowany do pracy z przyczepami zgarniającymi o dużej ładowności, dzięki czemu może obsługiwać znaczne ilości materiału organicznego na jednym załadunku. Maszyna ta charakteryzuje się możliwością uzyskania szerokości rozrzutu nawet do ok. 22 metrów. System sterowania VARIOSENS oraz opcjonalna kontrola ISOBUS umożliwiają automatyczne dopasowanie pracy podłogi i adaptera do warunków polowych, co przekłada się na stabilność dawki i minimalizację strat materiału.

Hawe DST 32

Marka Hawe również oferuje rozrzutniki obornika zdolne sprostać wymaganiom dużych gospodarstw, łącząc pojemne skrzynie z mocnymi podwoziami oraz adapterami dostosowanymi do intensywnego rozrzutu. Największy model to DST 32, o pojemności ładunkowej do 23 m³ oraz masie całkowitej do 34 ton. Maszyny Hawe zapewniają stabilną jazdę i równomierne rozrzucanie materiału nawet przy dużych prędkościach polowych.

Pichon seria MK

Francuska marka Pichon w segmencie rozrzutników obornika oferuje serię MK, która została zaprojektowana jako solidna i uniwersalna konstrukcja do intensywnej eksploatacji w gospodarstwach średnich i dużych. Największe modele tej serii (do około 24 m³) są bardzo skuteczne przy rozrzucaniu szerokiej gamy materiałów organicznych, dzięki wysokiej jakości wykonania i dobrze zaprojektowanemu adapterowi z solidnymi wałkami pionowymi lub opcjonalnymi talerzami poziomymi. Adaptery Pichon o dużej średnicy zapewniają równomierne rozprowadzenie dawki, a opcjonalne wyposażenie, takie jak zasuwy hydrauliczne, deflektory boczne czy systemy sterowania hydraulicznego i elektrycznego z kabiny, pozwalają dostosować maszynę do warunków pracy i rodzaju materiału.

Alima-Bis Evo Spreader Beast

W segmencie dużych rozrzutników obornika krajowa Alima-Bis oferuje model Evo Spreader Beast, który w największej konfiguracji osiąga objętość roboczą około 25 m³. Konstrukcja tego modelu opiera się na masywnej skrzyni z wysokimi burtami i wzmocnionym dnem. Zastosowano adapter z dwoma poziomymi wałami i talerzami rozrzutowymi. Podwozie tandemowe oraz hamulce pneumatyczne umożliwiają stabilny transport przy pełnym załadunku.

Metal-Fach N277 Cerberus

W ofercie Metal-Fach największe konstrukcje reprezentuje rozrzutnik N277 Cerberus, który w zależności od zabudowy może mieć pojemność roboczą sięgającą 25 m³. Model ten został zaprojektowany z myślą o pracy w zestawach z ciągnikami średniej i wyższej mocy, a jego charakterystyczną cechą jest masywna skrzynia montowana na jednej osi. W standardzie montowany jest 2-wirnikowy pionowy adapter, idealny do ciężkiego obornika.

Umega Agro

Litewska Umega Agro, znana w Polsce przede wszystkim dzięki dystrybucji KMK Agro, ma w ofercie jedne z najbardziej pojemnych rozrzutników w segmencie maszyn dostępnych cenowo, ale przeznaczonych do pracy na dużych areałach. Największe modele producenta osiągają pojemność około 18-20 m³, a po rozbudowaniu nadstawkami mogą przekraczać 25 m³. W największych wersjach stosuje się podwozie tandemowe lub tridemowe, które zapewnia stabilność oraz możliwość jazdy z dużą prędkością bez nadmiernego kołysania skrzyni.

Inni producenci

Na polskim rynku dostępne są również rozrzutniki innych renomowanych producentów, oferujący zróżnicowane modele:

• Pronar: Oferuje maszyny o zróżnicowanej ładowności i konstrukcji, w tym modele N161 (jednoosiowe) oraz N162/2 (średniak z adapterem pionowym).
• Unia: Seria Tytan obejmuje maszyny jedno- i dwuosiowe z różnymi adapterami, w tym rozbudowane konstrukcje Tytan TD Premium (TYTAN 20/24 V).
• Metaltech: Znany z nieskomplikowanej, ale solidnej budowy, oferuje m.in. model Tango 8 Ocynk.
• Cynkomet: Oferuje proste, trwałe konstrukcje zabezpieczone cynkowaniem ogniowym, przeznaczone głównie dla gospodarstw małych i średnich.

Aspekty finansowania i wsparcia

Zakup rozrzutnika obornika to niemała inwestycja. Dla większości rolników oznacza to konieczność sięgnięcia po zewnętrzne źródło finansowania. Producenci, tacy jak Jastech, aktywnie wspierają swoich klientów w procesie pozyskiwania finansowania, przygotowując pełną dokumentację pod wnioski kredytowe, leasingowe i dotacyjne. Dostępne są również programy PROW i ARiMR, które mogą pomóc w sfinansowaniu zakupu. Zakup nowego rozrzutnika obornika, w zależności od jego wyposażenia, to dodatkowe punkty przy ubieganiu się o dotacje unijne z działania PROW 2014-2020.

tags: #rozrzutnik #obornika #duza #rozdzileczosc