Wybór odpowiedniego rozrzutnika obornika to kluczowa decyzja dla każdego rolnika, mająca wpływ na efektywność nawożenia i koszty produkcji. Na rynku dostępnych jest wiele modeli, a producenci tacy jak Pronar i SIPMA oferują rozwiązania dostosowane do różnorodnych potrzeb gospodarstw. Artykuł ten szczegółowo porównuje wybrane modele, koncentrując się na rozrzutniku Pronar NV161 oraz SIPMA Tajfun, analizując ich konstrukcję, specyfikację techniczną, zalety i wady.
Charakterystyka rozrzutników obornika Pronar
Firma Pronar produkuje wiele modeli rozrzutników, a bogata oferta umożliwia ich dopasowanie między innymi do areału gospodarstwa czy posiadanego już parku maszynowego. Wspólną cechą wszystkich rozrzutników Pronar jest stabilna i zwarta konstrukcja, która znakomicie sprawdza się podczas eksploatacji.
Układ jezdny i jego ewolucja
Ze względu na przewożenie bardzo dużych ilości obornika i innych ładunków, jednym z najważniejszych elementów rozrzutników jest układ jezdny. Obserwowana na rynku tendencja rozwoju tych maszyn, widoczna również w produkcji Pronaru, dąży do ograniczenia liczby osi. Do niedawna rozrzutniki o średniej ładowności dostępne były niemal wyłącznie z układem jezdnym typu tandem.
Zalety dużych pojedynczych kół:
- Zastosowanie dużych pojedynczych kół zmniejsza zapotrzebowanie na moc, co wynika z niższych oporów toczenia.
- Łatwiejsze manewrowanie maszyną.
- Eliminacja spychania podłoża podczas skrętów.
Zwolennicy układów tandem:
Mimo to, układy jezdne typu tandem nadal mają zwolenników. Dzięki znacznie mniejszej średnicy kół, układ jezdny typu tandem mieści się pod skrzynią ładunkową, co nie wpływa na ograniczenie jej szerokości. Kolejną zaletą tego typu zawieszenia jest wysoka stabilność rozrzutnika podczas jazdy. Wynika to z faktu, że jest ono resorowane, co znacznie poprawia komfort użytkowania i bezpieczeństwo transportu.
Konstrukcja skrzyni ładunkowej Pronar
Dla trwałości skrzyń ładunkowych bardzo duże znaczenie ma jakość i grubość zastosowanej do ich produkcji blachy. W przypadku maszyn Pronar serii N ściany mają grubość 3 mm, a podłoga - 4 mm. Kształt skrzyń ładunkowych rozrzutników jednoosiowych serii NV został tak dopasowany, że mieści się ona pomiędzy wysokimi kołami. Wąska i długa skrzynia dobrze współgra z dwuwalcowym adapterem rozrzutu i jest na tyle głęboka, aby osiągnąć dużą objętość. Umieszczenie platformy załadunkowej między kołami bezpośrednio nad osią daje dodatkowy pozytywny efekt w postaci obniżenia środka ciężkości oraz wysokości załadunku. Pozwala to wykorzystać do napełniania rozrzutnika miniładowarkę bądź mały ciągnik z ładowaczem czołowym. Podczas załadunku istnieje ryzyko, że operator zawadzi o krawędź skrzyni ładunkowej i uszkodzi ją.
Jednym z najważniejszych elementów wyposażenia skrzyni ładunkowej jest przenośnik łańcuchowy. W rozrzutnikach o średniej ładowności zwykle stosowany jest przenośnik podwójny, złożony z dwóch przenośników zajmujących połowę szerokości przestrzeni ładunkowej - na każdy z nich przypadają dwa łańcuchy połączone poprzecznymi listwami.
Zabezpieczenia i adapter rozrzutu Pronar NV
W rozrzutnikach serii NV szczególną uwagę zwrócono na zabezpieczenie przewożonego materiału. Do tego celu służy zasuwa i osłony adaptera. Zasuwa ma postać płyty wsuwanej między walce adaptera a skrzynię ładunkową. Jej zadaniem jest zabezpieczenie adaptera przed naporem nawozu podczas transportu i uruchamiania walców. Element ten ma bardzo duże znaczenie dla trwałości maszyny ze względu na silne przeciążenia, na które narażony jest cały mechanizm przeniesienia napędu podczas uruchamiania adaptera bezpośrednio obciążonego obornikiem. Głównym zadaniem zasuwy jest jednak zabezpieczenie przed zanieczyszczeniem drogi wypadającym ładunkiem, np. nawozem. Dzięki temu, że podczas pracy zasuwa jest wysunięta do góry, stanowi ona także ochronę ciągnika przed odpryskami roztrząsanego obornika.
Kluczowym mechanizmem każdego rozrzutnika, wpływającym na jakość oraz wydajność pracy, jest adapter rozrzutu. Adaptery można podzielić na dwa główne typy - poziome i pionowe. W rozrzutnikach Pronar serii NV walce poziome są wykorzystywane nie jako samodzielne elementy, lecz w połączeniu z tarczami rozrzucającymi. W tym wypadku walce są odpowiednio osłonięte - z otwartą jedynie dolną częścią zabudowy. Ich zadaniem nie jest rozrzucanie, a jedynie rozluźnienie nawozu i podanie go na tarcze rozrzucające. Pozwala to na stosowanie w nawożeniu nie tylko obornika, ale też wapna, kompostu, pozostałości z biogazowni itp. Ogromną zaletą takiego zespołu rozrzucającego jest szerokość pracy, która dochodzi (w zależności od rodzaju nawożenia) nawet do 25 metrów. Najpopularniejsze adaptery pionowe mogą mieć dwa lub cztery walce. Adapter czterowalcowy sprawdza się przy szerokopasmowym rozrzucaniu każdego rodzaju obornika.
Rozrzutnik obornika Pronar NV161 - szczegółowa specyfikacja
Rozrzutniki obornika Pronar NV161 przeznaczone są do precyzyjnego i równomiernego rozrzucania obornika, torfu, kompostu. Są to wydajne, solidne i wytrzymałe urządzenia, których zastosowanie zapewnia idealne i skuteczne nawożenie.
Dane techniczne Pronar NV161:
- Dopuszczalna masa całkowita: 12300 kg
- Ładowność: 8490 kg
- Masa własna: 3810 kg
- Pojemność ładunkowa: 10,7 m³
- Powierzchnia ładunkowa: 6,7 m²
- Wysokość załadunku: 2500 mm
- Wymiary całkowite (dł./szer./wys.): 7250 / 2540 / 2610 mm
- Wymiary skrzyni (dł./szer./wys.): 4500 / 2000-1500 / 1360 mm
- Grubość blachy podłogi/ściany: 4/4 mm
- Rozstaw kół: 2050 mm
- Zawieszenie: jednoosiowe, sztywne
- Obciążenie oka dyszla: 2500 kg
- Rozmiar ogumienia: 18,4-38
- Prędkość konstrukcyjna: 30 km/h
- Minimalne zapotrzebowanie mocy ciągnika: 75-90 KM/kW
- Obroty WOM: 540 obr/min
- Rodzaj adaptera: 2-walcowy pionowy
- Maksymalna szerokość rozrzutu: do 12m (zgodnie z ogólnym opisem dla adapterów pionowych, bez konkretnej wartości dla NV161)
Ściany i podłoga skrzyni ładunkowej wykonane ze stali o grubości 4 mm, dzięki czemu konstrukcja jest solidna i trwała. Jednoosiowe podwozie użyte w rozrzutnikach ułatwia manewrowanie i odpowiednio dociąża ciągnik.
Testy Rozrzutnika Pronar NV161/3 - 400 ton Obornika
Nowości wśród rozrzutników obornika SIPMA Tajfun
Nowościami wśród rozrzutników obornika marki SIPMA są RO 800 TAJFUN (o ładowności nominalnej 8 ton) oraz RO 1000 TAJFUN (10 t). Są to pojazdy jednoosiowe, wyposażane w uniwersalny pionowy adapter z dolnymi talerzami, przeznaczone do rozrzucania obornika, kompostu, torfu, pomiotu kurzego i wapna. Mogą być również stosowane do transportu płodów rolnych po zdemontowaniu adaptera.
Cechy charakterystyczne SIPMA Tajfun:
- Sterowanie elektryczne (wyposażenie dodatkowe) zapewnia wygodne sterowanie maszyną z kabiny ciągnika.
- Niska wysokość załadunkowa ułatwia komfortową pracę.
- Noże adaptera ze stali HARDOX zapewniają trwałość konstrukcji i niezawodność w eksploatacji.
- Hydraulicznie otwierana zasuwa tylna zamykająca skrzynię ładunkową zapobiega wypadaniu zawartości podczas transportu.
- Podwójny przenośnik podłogowy z automatycznym naciągiem, napędzany hydraulicznie, zapewnia bezstopniowe regulowanie ilości rozrzucanego materiału.
- Zastosowane ogumienie gwarantuje małe opory toczenia i naciski na podłoże, umożliwia łatwiejszą pracę i przemieszczanie w wilgotnym terenie.
- Sprzęgło przeciążeniowe zabezpiecza napęd w przypadku ewentualnego zapchania.
Wszystkie modele Tajfun mają skrzynie o pojemności od 8,6 m³ do 14,4 m³, dzięki czemu można optymalnie dostosować zakup do wielkości gospodarstwa rolnego. We wszystkich modelach zastosowano pionowy 2-walcowy adapter rozrzucający o szerokości rozrzutu do 12 m. Solidna ramowa konstrukcja rozrzutników, dostosowana do ładowności, gwarantuje długotrwałą i niezawodną pracę urządzeń.
Porównanie Pronar NV161 i SIPMA Tajfun
Wybór między Pronarem NV161 a SIPMA Tajfun często sprowadza się do analizy konkretnych parametrów i indywidualnych potrzeb gospodarstwa. Użytkownicy, którzy mieli styczność z obydwoma maszynami, wskazują na kilka kluczowych różnic.
Główne argumenty przemawiające za Pronar NV161:
- Masa własna: Pronar NV161 jest znacznie lżejszy.
- Rozmiar kół: Pronar posiada koła 38", podczas gdy SIPMA Tajfun (w niektórych wariantach) ma koła 34". Większe koła w Pronarze przekładają się na niższe opory toczenia i lepsze właściwości jezdne w trudnym terenie.
- Wysokość załadunku: Wysokość załadunku w Pronarze wynosi 2,5 m, w porównaniu do 2,91 m w SIPMA Tajfun (dla modelu RO 1000 Tajfun). Niższa wysokość załadunku ułatwia pracę z miniładowarkami lub mniejszymi ciągnikami z ładowaczem czołowym.
- Pojemność skrzyni: Pronar NV161 oferuje około 1 m³ większą objętość skrzyni ładunkowej niż analogiczne modele SIPMA Tajfun.
Wady i zalety w praktyce:
Choć Pronar wydaje się mieć przewagę w niektórych parametrach, nie jest pozbawiony wad. Jeden z użytkowników Pronara NV161 zauważył, że "na początku na małym posuwie wcale nie ruszała taśma, a z kolei jak podkręciłem to wywalał za szybko", co sugeruje potrzebę precyzyjnej regulacji lub dostosowania techniki pracy. Cena również jest czynnikiem decydującym; Pronar może być droższy.
Technologie precyzyjnego rolnictwa w nawożeniu
W Polsce, podobnie jak na rynkach zachodnich, rośnie zainteresowanie maszynami wyposażonymi w systemy precyzyjnego rolnictwa. Optymalizacja kosztów, rosnące wymogi ochrony środowiska oraz wygoda pracy są najważniejszymi stymulatorami wzrostu tego trendu. Najnowsze maszyny pozwalają nie tylko uzyskać większe plony, o wyższej jakości, przy jednoczesnym obniżeniu kosztów produkcji, ale również ograniczają skażenie środowiska. Idea rolnictwa precyzyjnego zaczyna nabierać realnych kształtów.
Przykładem nowoczesnego rozwiązania jest rozrzutnik Pomot UPR 12.5 z technologią podwójnego łańcucha Twin Chain. Firma z Chojny jako jedyna w Europie oferuje przyczepiane rozsiewacze z podwójnym przenośnikiem łańcuchowym sterowane za pomocą komputera i systemu GPS zgodnego z precyzyjnym rolnictwem. Dzięki temu można zaoszczędzić do 20% nawozów. Producent zwraca uwagę, że ta nowoczesna maszyna pozwala spełnić najnowszą normę Unii Europejskiej, dotyczącą rozsiewania nawozów. Ponadto zwiększa bezpieczeństwo obsługi - nie trzeba już ustawiać maszyny przy adapterze rozsiewającym.
Zalety systemu Twin Chain:
- Łańcuch zawsze podaje materiał do wysiewu, bez względu na to czy sieje pod górę czy przy zjeździe.
- Nie wymaga kalibracji rozsiewacza przed rozsiewaniem.
- Zapewnia 100% dokładność wysiewanej dawki po ustawieniu według tabeli wysiewu.
- Nie ślizga się, gwarantując niezmienną dawkę.
- Nie pęcznieje dzięki odpowiednio wspawanym poprzeczkom.
- Nie zostawia materiału na dnie zbiornika dzięki płycie teflonowej.
- Łańcuch sam oczyszcza się z mokrego materiału za pomocą nylonowych szczotek.
- Nie rozciąga się, jest bezobsługowy i praktycznie nie wymaga konserwacji (tylko jedna regulacja napinacza raz na pół roku).
Rozsiewacz Twin Chain polecany jest do różnych materiałów, jak nawóz, wapno, pomiot kurzy, kompost, szlam kanalizacyjny, a także do tanich nawozów niskiej jakości i zbrylonego wapna. Hydraulicznie napędzane dwa talerze rozsiewające gwarantują równomierną pracę.
Inne rozwiązania nawozowe na rynku
Oprócz rozrzutników obornika, na rynku dostępne są również rozsiewacze nawozów mineralnych, które często wykorzystują zaawansowane technologie dla precyzyjnego nawożenia.
Rozsiewacze Pronar FD1-M03 i FD1-M05
Rozsiewacze nawozów Pronar FD1-M03, FD1-M05, przeznaczone do powierzchniowego rozsiewu nawozów granulowanych i sypkich, według producenta pozwalają w pełni wykorzystać potencjał plonotwórczy roślin. Ich zaletą jest niska cena i niewielka masa (FD1-M03 waży 42 kg, a FD1-M05 52 kg), ułatwiająca podczepianie oraz możliwość pracy z ciągnikiem o niedużej mocy - zapotrzebowanie mocy wynosi w obu modelach 11 kW (15 KM). Sprawdzają się one w małych i średnich gospodarstwach rolnych. Rozsiewanie jest regulowane w zakresie ilości podanego materiału i kierunku rozrzutu - służą do tego dwie zasuwy otworów zsypowych i zasięgu rozrzutu. Maszyny zapewniają rozrzut o szerokości od 4 do 14 m. W przypadku modelu FD1-M03 pojemność skrzyni nawozowej wynosi 0,25 m³, a w modelu FD1-M05 - 0,5 m³.
Rozsiewacze SIPMA RN ANTEK i BORYNA
Firma SIPMA oferuje m.in. rozsiewacze nawozów RN 610 ANTEK (masa 230 kg, pojemność 600 l, maksymalna ładowność - 1320 kg) oraz RN 500 BORYNA (300 kg, 500 l, 1100 kg) i RN 1000 BORYNA (380 kg, 1000 l, 2200 kg). Są to dwutarczowe rozsiewacze przeznaczone do powierzchniowego rozsiewu nawozów mineralnych granulowanych i krystalicznych. Elementy robocze wykonane ze stali nierdzewnej gwarantują długotrwałą i niezawodną pracę. SIPMA posiada nowoczesną halę wysiewu, w której opracowywane są tabele wysiewów dla wszystkich rodzajów nawozów mineralnych na rynku.
Rozsiewacze SULKY X50+ Econov ISOBUS
Firma Korbanek oferuje maszyny marki SULKY, będącej pionierem w rolnictwie precyzyjnym. Rozsiewacz SULKY X50+ Econov ISOBUS został nagrodzony Złotym Medalem podczas targów POLAGRA PREMIERY 2018 za innowacyjny system umożliwiający rozsiew nawozów w kształcie „rogala” oraz możliwość zmiennego dawkowania niezależnie na lewą i prawą stronę rozsiewacza z wykorzystaniem GPS. Rozsiewacz jest wyposażony w technologię ISOBUS, a do jego obsługi wykorzystywany jest terminal uniwersalny QUARTZ 800. Maksymalna pojemność rozsiewacza wynosi 4200 litrów, a szerokość robocza do 50 m.
Podsumowanie wyboru rozrzutnika
Wybierając rozrzutnik obornika, należy w pierwszej kolejności zdecydować o wielkości potrzebnej maszyny, a następnie o sposobie jej wykorzystania i rodzaju skrzyni ładunkowej oraz adaptera, który ma decydujący wpływ na wydajność i jakość pracy. Zakup nowego rozrzutnika obornika, w zależności od jego wyposażenia, to dodatkowe punkty przy ubieganiu się o dotacje unijne z działania PROW 2014-2020.