Siewnik to kluczowa maszyna rolnicza, której głównym przeznaczeniem jest równomierny wysiew nasion zbóż, traw oraz innych roślin uprawnych. W zależności od zastosowanej konstrukcji mechanizmu, siewniki charakteryzują się zróżnicowaną precyzją i wydajnością pracy.
Geneza i rozwój siewników
Pierwszy siewnik do zboża został wynaleziony przez brytyjskiego agronoma Jethro Tulla. Jego innowacyjna konstrukcja wykorzystywała mechanizm podobny do organów kościelnych. Ziarno przesypywało się z drewnianych pojemników przez spłaszczone rury, a mechanizm sprężynowy rozrzucał je do wydrążonych w ziemi rowków. Za podajnikami znajdowały się kołki, które przykrywały zasiane ziarna ziemią. Dzięki temu rozwiązaniu, konstrukcja Tulla umożliwiała siew w rzędach na precyzyjnie określoną głębokość.
Przygotowanie do pracy siewnika
Przed rozpoczęciem siewu zaleca się przeprowadzenie próby wysiewu. Pozwala to na dokładne określenie liczby ziaren wysiewanych na jednostkę powierzchni. W tym celu mechanizm wysiewający przekręca się o określoną liczbę obrotów, a następnie waży wysiane nasiona na małej, wyznaczonej powierzchni. Metoda ta pozwala ustalić masę wysianych nasion, co jest kluczowe dla prawidłowego ustalenia dawki siewu.
Konserwacja i czyszczenie agregatu siewnego
Agregat siewny wymaga starannego oczyszczenia i umycia przed i po zakończeniu pracy. Przed przystąpieniem do mycia należy opróżnić skrzynię nasienną, aby zapobiec kiełkowaniu materiału siewnego pod wpływem wody. Mycie można przeprowadzić przy użyciu myjki wysokociśnieniowej, pamiętając o ostrożności, aby nie uszkodzić lakieru maszyny. Po dokładnym umyciu, siewnik powinien być pozostawiony w przewiewnym, nasłonecznionym miejscu do całkowitego wyschnięcia. Ważne: podczas mycia należy unikać kierowania strumienia wody bezpośrednio na instalacje elektryczne.
Smarowanie elementów siewnika
Konserwacja agregatu siewnego obejmuje również smarowanie jego elementów. Po umyciu i osuszeniu maszyny, należy nasmarować łożyska. Szczególną uwagę należy zwrócić na niedrożne smarowniczki oraz luźne lub zużyte łożyska. Redlice siewnika powinny być konserwowane przy użyciu oleju biodegradowalnego lub dedykowanych środków. Należy również sprawdzić i nasmarować znaczniki przejazdowe i przedwschodowe, wał agregatu, skrobaki oraz wał przekazania mocy, gdzie znajdują się łożyska krzyżaków. Na końcu smarowany jest łańcuch odpowiedzialny za przenoszenie napędu z koła na przekładnię siewnika.
Uzupełnianie uszkodzeń lakieru
Podczas pracy w polu mogą pojawić się rysy i uszkodzenia lakieru siewnika. W trakcie konserwacji należy je uzupełnić odpowiednio dobraną farbą, aby zapobiec korozji i utrzymać maszynę w dobrym stanie technicznym.
Bezpieczeństwo podczas pracy z siewnikiem
Podłączanie i odłączanie siewnika
Podczas czynności związanych z podłączaniem i odłączaniem siewnika od ciągnika, w bezpośrednim sąsiedztwie maszyn nie powinny znajdować się żadne osoby ani zwierzęta. Po precyzyjnym podjechaniu tyłem do siewnika i unieruchomieniu ciągnika, należy połączyć cięgna dolne, następnie górne, zabezpieczyć sworznie zawleczkami i sprawdzić prawidłowość połączeń. Przed zawieszeniem lub zdjęciem siewnika z trzypunktowego układu zawieszenia ciągnika, dźwignia podnośnika hydraulicznego musi być ustawiona w pozycji zabezpieczającej przed niezamierzonym podniesieniem lub opuszczeniem maszyny. Należy uważać, aby podczas łączenia przewodów hydraulicznych układ nie znajdował się pod ciśnieniem. Przed odłączeniem siewnika od ciągnika, zbiornik ziarna powinien być opróżniony.
Przejazd transportowy
Przed rozpoczęciem jazdy z siewnikiem, należy umieścić z tyłu maszyny trójkątną tablicę wyróżniającą pojazd wolno poruszający się, a także tablicę z lampami zespolonymi i światłami odblaskowymi. Należy również sprawdzić prawidłowość podłączenia przewodów zasilających i upewnić się, że w pobliżu ciągnika i siewnika nie ma osób niewidocznych z miejsca operatora. W czasie jazdy z podniesioną maszyną, dźwignia sterowania podnośnika hydraulicznego musi być zabezpieczona przed opuszczeniem. Podczas jazdy po drogach publicznych należy stosować się do przepisów ruchu drogowego i transportowego, a siewniki doczepiane przewozić w położeniu transportowym, z podniesionymi znacznikami i innymi odchylanymi częściami.
Praca z wałem przegubowo-teleskopowym
Wał przegubowo-teleskopowy można dołączać i odłączać wyłącznie przy wyłączonym wałku odbioru mocy i silniku ciągnika, z wyjętym kluczykiem ze stacyjki oraz zaciągniętym hamulcem postojowym. Po zamontowaniu wału należy sprawdzić jego prawidłowe osadzenie. Przed włączeniem wałka odbioru mocy, upewnij się, że wybrana prędkość obrotowa ciągnika odpowiada dopuszczalnej prędkości obrotowej siewnika i kierunek obrotów jest właściwy. Ważne: zabronione jest przeciążanie wału. Należy pamiętać o smarowaniu części wału zgodnie z instrukcją umieszczoną na osłonie, zwracając szczególną uwagę na miejsca kontaktu ruchomych części z osłoną.
Praca siewnikiem na polu
Przed załadowaniem ziarna do zbiornika, należy sprawdzić, czy nie ma w nim przerośniętych nasion, sznurka, narzędzi lub innych przedmiotów. Podczas jazdy należy zwracać uwagę na przeszkody w zasięgu pracy znaczników śladów. Nie należy cofać, zawracać ani transportować siewnika, gdy koła i redlice spoczywają na podłożu. Podczas nawrotów na końcu pola, redlice i zgarniacz powinny być podniesione do pozycji transportowej. Nie należy stawiać siewnika na podłożu podczas jazdy do tyłu. Na polach z dużą ilością resztek roślinnych należy regularnie sprawdzać, czy redlice nie są zapchane i czy wysiew nie jest blokowany. Ważne: nie wolno przegarniać ziarna w zbiorniku dłonią podczas pracy siewnika. Po zakończeniu pracy maszynę należy ustawić w pozycji transportowej.
Budowa i zasada działania siewników
Siewniki rolnicze to maszyny składające się z dwóch głównych elementów: zbiornika na nasiona oraz systemu wysiewającego. Zbiornik służy do przechowywania materiału siewnego, który następnie trafia do aparatu wysiewającego. System ten, obejmujący aparaty wysiewające i redlice rozmieszczone poprzecznie do kierunku jazdy, jest odpowiedzialny za umieszczenie nasion w glebie na odpowiedniej głębokości.
Mechanizm działania siewnika
Zasada działania siewnika opiera się na napędzie mechanicznym, który jest przekazywany z kół jezdnych maszyny. Obrotowe mieszadło wewnątrz zbiornika zapewnia równomierne podawanie nasion do aparatów wysiewających. Następnie nasiona są transportowane do redlic, które wprowadzają je do gleby. Cały proces jest precyzyjnie kontrolowany, co umożliwia dokładne dozowanie ilości nasion oraz ich umieszczenie na właściwej głębokości.
Przeznaczenie siewników
Siewniki są niezastąpione w precyzyjnym wysiewie nasion różnorodnych roślin uprawnych, w tym zbóż, roślin przemysłowych (np. rzepaku) oraz innych upraw wymagających dokładnego rozmieszczenia materiału siewnego. Zaawansowana technologia i konstrukcja siewników pozwalają rolnikom na precyzyjną kontrolę ilości wysiewanych nasion oraz głębokości ich umieszczenia w glebie. Taka dokładność przekłada się na optymalne wykorzystanie powierzchni pola i zwiększenie wydajności plonów, a także zapobiega konkurencji między roślinami o składniki odżywcze.
Rodzaje siewników
Siewniki można podzielić na kilka głównych typów, z których każdy jest dostosowany do określonych rodzajów upraw i warunków glebowych:
- Siewniki rzędowe: Najczęściej stosowane w małych i średnich gospodarstwach, służą do precyzyjnego wysiewu nasion w rzędach, co jest kluczowe dla równomiernych wschodów. W tej kategorii wyróżnia się:
- Talerzowe: Przeznaczone do pracy na ciężkich glebach, gdzie obracające się talerze skutecznie radzą sobie z resztkami pożniwnymi, minimalizując ryzyko zapychania. Ważnym elementem jest dociążenie talerzy zapewniające odpowiednie zagłębienie w glebie.
- Stopkowe: Idealne do wysiewu po orce, szczególnie przy niewielkiej ilości resztek roślinnych. Regulacja docisku redlic pozwala na dostosowanie głębokości siewu do aktualnych warunków glebowych.
- Siewniki pasowe: Łączą w jednym przejeździe uprawę gleby, nawożenie i siew. Przednie rzędy talerzy przygotowują glebę, następnie odbywa się siew, a belka ugniatająca zamyka bruzdę, tworząc optymalne warunki do kiełkowania nasion.
- Siewniki rzutowe: Stosowane głównie w leśnictwie do tworzenia pasów zaporowych chroniących uprawy przed dziką zwierzyną. Wyposażone są w napęd elektryczny umożliwiający równomierne rozsiewanie nasion na dużych obszarach.
- Siewniki punktowe: Dzielą się na mechaniczne i pneumatyczne:
- Mechaniczne: Prostsze w budowie, ale oferujące wystarczającą precyzję do wielu typów upraw. Napędzane mechanicznie, sprawdzają się jako nadbudowy na agregatach uprawowych.
- Pneumatyczne: Charakteryzują się niezwykle wysoką precyzją wysiewu, co jest niezbędne w uprawach wymagających dokładnego rozmieszczenia nasion. System nadciśnieniowy dociska nasiona do otworów w tarczy wysiewającej, zapewniając równomierne umieszczanie materiału siewnego na tej samej głębokości i w równych odstępach. Eliminuje to ryzyko przemieszczenia się nasion.
Przykładem nowoczesnego siewnika pneumatycznego jest FORTUNE SEEDER, zaprojektowany we współpracy z inżynierami firmy BRASTAL. Maszyna ta posiada 24 rury nasienne, umożliwiające precyzyjny wysiew na szerokości roboczej 3 metrów. Siewnik wyposażony jest we własną hydraulikę i elektroniczne sterowanie z dotykowym wyświetlaczem, co pozwala na kontrolę wysiewu w zakresie od 1 kg/ha do 400 kg/ha przy prędkości roboczej do 20 km/h. Dzięki zastosowaniu lekkich materiałów i wysokogatunkowych podzespołów, charakteryzuje się niskim zapotrzebowaniem na moc.
