Początki działalności i rozwój przedsiębiorstwa
Fabryka Maszyn Rolniczych „Kraj” powstała około 1890 roku przy ulicy Szosowej (obecnie ul. Wyszyńskiego) w Kutnie. Jej założycielem był Alfred Vaedtke, pochodzący z Włocławka przemysłowiec, który tradycje produkcji maszyn rolniczych przejął od swojego dziadka, Wilhelma Haacka. W 1890 roku Vaedtke przekształcił swój warsztat w niewielką fabrykę maszyn rolniczych, specjalizującą się w wyrobie młocarń, maneży i sieczkarni.
W 1891 roku zakład zatrudniał zaledwie 5 robotników, a roczna wartość produkcji wynosiła 1200 rubli. Rozwój firmy postępował jednak bardzo szybko - już rok później wartość produkcji wzrosła ponad 12-krotnie, osiągając 18 000 rubli przy zatrudnieniu 22 osób. W 1910 roku firma została przekształcona w spółkę akcyjną, co pozwoliło na zwiększenie zatrudnienia do 348 osób i rozszerzenie asortymentu o bardziej skomplikowane maszyny, takie jak obrabiarki. Przedsiębiorstwo nawiązało również współpracę ze znaną firmą E. Bergmana z Berlina, co umożliwiło eksport obrabiarek na rynek rosyjski.
Okres międzywojenny i lata wojenne
W dniu 18 stycznia 1920 roku zatwierdzono statut spółki akcyjnej „Kraj”, Fabryka Maszyn i Narzędzi Rolniczych, dawniej „Alfred Vaedtke” w Kutnie. Założycielami spółki byli Alfred Vaedtke oraz Bank dla Handlu i Przemysłu w Warszawie i Bank Przemysłowców GmbH. Pod koniec lat 20. XX wieku dokonano kolejnej rozbudowy fabryki. W okresie światowego kryzysu gospodarczego nastąpiło ograniczenie produkcji, co wywoływało strajki robotników. W 1931 roku rozpoczęto produkcję na potrzeby wojska, a w 1938 roku w fabryce zatrudniano około 300 osób.W okresie okupacji niemieckiej fabryka funkcjonowała pod nazwą
Landwirschaftliche Machinenfabrik i była nadzorowana przez niemiecką firmę Strauss, a wyroby wywożono do Niemiec. Do dzisiaj z pierwotnej XIX-wiecznej infrastruktury zachował się jedynie budynek mieszkalno-biurowy przy ul. Wyszyńskiego.
Powojenna specjalizacja: produkcja siewników
Po zakończeniu II wojny światowej zakład został znacjonalizowany i otrzymał nazwę Fabryka Maszyn Rolniczych „Kraj”, podlegając Zjednoczeniu Przemysłowych Ciągników i Maszyn Rolniczych w Warszawie. Przez kolejne dekady fabryka stała się znana głównie z produkcji siewników zbożowych.
W ofercie zakładu znajdowały się popularne modele maszyn:
- Siewnik „Poznaniak” - przeznaczony do rzędowego siewu nasion zbóż, strączkowych, oleistych i motylkowych za pomocą kołeczkowych przyrządów wysiewających.
- Siewnik „Mazur” - dostosowany do siewu zagęszczonego pszenicy niekrzewiącej się i niewylegającej.
- Siewnik „Polanin” - wykorzystywany do siewu roślin kłosowych i strączkowych.
- Siewnik SZU-3,6 - model do wąskorzędowego siewu nasion z równoczesnym wysiewem granulowanych nawozów mineralnych.
Analiza cen i wartości rynkowej w latach 70. i 80.
W latach 70. XX wieku siewniki z kutnowskiej fabryki były powszechnie stosowane w gospodarstwach różnej wielkości. Według danych „Informatora Agromy” z 1979 roku, ceny wybranych modeli kształtowały się następująco:
| Model siewnika | Cena w 1979 r. (zł) |
| Góral S012 | 5 200 |
| Kaszub S014 | 5 800 |
| Poznaniak S043 | 20 500 |
| SZU-3,6 | 79 500 |
W 1985 roku ceny produktów znacząco wzrosły w związku z sytuacją gospodarczą kraju. Mimo zmieniających się realiów rynkowych, maszyny produkowane w Kutnie przez lata stanowiły fundament polskiego rolnictwa, pracując na milionach hektarów.
tags:
#siewnik #fabryka #maszyn #rolniczych #w #kutnie