Charakterystyka i historia konnych siewników zbożowych

Siewniki konne przez dekady stanowiły podstawowe wyposażenie polskich gospodarstw rolnych. Choć współcześnie rolnictwo opiera się na nowoczesnych maszynach ciągnikowych, wiedza o dawnych konstrukcjach pozostaje cenna, zwłaszcza w kontekście renowacji maszyn i ich adaptacji do dzisiejszych wymogów.

Historia produkcji siewników w Polsce

Pierwszymi siewnikami zbożowymi, których produkcję podjęto po wojnie, były modele Kutnowiaki KR-15 oraz KR-25. Ich konstrukcję oparto na przedwojennym wzorze siewników Unia Ventzki, wyposażonych w trybikowe aparaty wysiewne systemu Hosiera. W początkowym okresie Kutnowska fabryka „Kraj” skupiła się na dostarczaniu właśnie tych dwóch modeli. Od 1957 roku do oferty dołączył model KR-11 o szerokości 1,1 m. Dostępna była również odmiana konna siewnika KR-25, wyposażona w specjalny przodek.

W 1960 roku ofertę rozszerzono o model SZK-1,3 (13 redlic), a następnie o 17-redlicowy SZK-1,75 oraz model SZK-3S, który posiadał wielostopniową przekładnię umożliwiającą uzyskanie 72 kombinacji prędkości obrotowych aparatu wysiewającego. W 1965 roku przygotowano projekt siewnika SZK-1,8, który wszedł do produkcji w 1971 roku pod symbolem S023. Jego odmiana górska, oznaczona jako S038, posiadała koła ogumione, hamulec ręczny oraz przegrody w skrzyni nasiennej.

Ewolucja oznaczeń maszyn

Z biegiem lat systematyka nazewnictwa ulegała zmianom:

• SZK: siewnik zbożowy konny.
• SZC: siewnik zbożowy ciągnikowy.
• S0: symbol wprowadzony po 1968 roku w ramach państwowego systemu oznaczania maszyn.

Budowa i zasada działania

Wszystkie typy konnych siewników składały się z tzw. siewnika właściwego oraz przodka z rozstawnymi kołami, którym sterowano za pomocą specjalnego dyszla. Wałeczkowate przyrządy wysiewające systemu Hosiera umożliwiały dwa rodzaje wysiewu:

• Wysiew dolny: wałki obracając się, wygarniały nasiona ze skrzyni przez otwór w dnie bezpośrednio do przewodów nasiennych.
• Wysiew górny: nasiona trafiały do gniazd, a następnie przewodem do redlic stopkowych.

Redlice mocowano na ruchomych ramionach, co pozwalało im dostosowywać się do nierówności pola. Przewody nasienne wykonywano ze spiralnie skręconej blaszki. W zależności od potrzeb, za pomocą zasuwek można było zamykać pojedyncze redlice lub całe sekcje.

Regulacja i próba kręcona

Ustawianie ilości wysiewu odbywało się według tabeli poprzez przestawienie rączki regulatora na skali. Ponieważ uzyskane wartości mogły różnić się od tabelarycznych ze względu na warunki pracy (np. poślizg kół, oblepianie ziemią), kluczowe było przeprowadzanie próby kręconej.

Jak przeprowadzić próbę kręconą?

1. Należy sprawdzić w tabeli liczbę obrotów koła potrzebną do obsiania 1 ha.
2. Jeśli dane są nieznane, można je wyliczyć: (powierzchnia 10 000 m²) / (obwód koła × szerokość robocza).
3. Dla uproszczenia obliczeń przyjmuje się wykonanie 30 obrotów kołem.
4. Zebrane nasiona należy zważyć i wynik pomnożyć przez 52 (współczynnik przeliczeniowy dla 30 obrotów).

Współcześnie siewniki wyposażone są w specjalne korytka do próby kręconej, podczas gdy dawniej konieczne było unoszenie maszyny i podkładanie płachty pod redlice.

Adaptacja starych siewników do ciągników

Wielu rolników decyduje się na adaptację klasycznych siewników konnych do pracy z ciągnikiem rolniczym. Jest to rozwiązanie popularne w mniejszych gospodarstwach, gdzie liczy się solidność konstrukcji i niski koszt maszyny. Często spotyka się modyfikacje polegające na łączeniu dwóch siewników konnych w jeden zestaw, co pozwala na zwiększenie szerokości roboczej przy zachowaniu sprawności aparatu wysiewającego.

tags: #siewnik #konny #zawieszany #podkarpacie