Siewniki pneumatyczne stanowią coraz popularniejszą alternatywę dla tradycyjnych siewników mechanicznych. Wielu rolników docenia ich zalety, nie wyobrażając sobie powrotu do mechanicznych rozwiązań. Mimo to, wciąż można spotkać się z negatywnymi opiniami, dlatego warto przyjrzeć się bliżej ich konstrukcji, działaniu oraz zaletom i wadom, zwłaszcza w kontekście rolnictwa precyzyjnego.
Czym jest siewnik pneumatyczny?
Siewnik pneumatyczny to maszyna rolnicza wyposażona w innowacyjny system wysiewu, oparty na zespole podciśnieniowym lub nadciśnieniowym. Głównym elementem wyróżniającym go od siewnika mechanicznego jest
Maszyny przeznaczone do wysiewu nasion zbudowane są ze specjalnego
W zależności od modelu mechanizm dmuchawy może być napędzany od wałka WOM lub hydraulicznie. Dzięki temu siewniki pneumatyczne mogą działać wspólnie z traktorami, które posiadają mniejszą moc.
Rodzaje siewników pneumatycznych
Siewniki pneumatyczne można podzielić na dwa główne typy ze względu na mechanizm działania ciśnienia:
- Siewnik nadciśnieniowy: Posiada tarcze wysiewające ze specjalnymi otworami. Po opuszczeniu tych tarcz ziarna są wstrzeliwane na glebę w wyniku docisku strumienia powietrza. Nadmiar nasion, które znajdują się przy otworach, trafia z powrotem do zbiornika. Prace można w tym przypadku wykonywać nawet z prędkością 20 km/h. Systemy nadciśnieniowe są często wykorzystywane w firmach usługowych oraz gospodarstwach wielkoobszarowych, czyli w dużych przedsiębiorstwach rolnych.
- Siewnik podciśnieniowy: Ziarna są zasysane do otworu tarczy. W wyniku ruchu obrotowego podnoszone są do góry, w strefę pracy zgarniaczy nadmiaru nasion. Następnie następuje przejście w dół, w wyniku czego nawóz lub nasiona swobodnie spadają w bruzdę. Ważne jest również to, że siewnik tego typu pozwala pracować na mokrej glebie. Prace są w tym przypadku wykonywane z prędkością 10-11 km/h.
Kluczowe różnice w konstrukcji
W siewnikach pneumatycznych wyróżnia się dwa popularne rozwiązania w kwestii aparatu wysiewającego i transportu ziarna:
- Mechaniczny aparat wysiewający z pneumatycznym systemem rozdziału ziaren (głowice rozdzielające) i transportem do redlic. W tym przypadku skrzynia kończy się wąskim ujściem do aparatu wysiewającego, co pozwala nawet na siew, gdy w zbiorniku zostało zaledwie 2-3 kg rzepaku.
- Koncepcja z tradycyjnym mechanicznym aparatem wysiewającym z taką liczbą pojedynczych aparatów, jak liczba redlic (system stosowany np. w niektórych siewnikach Sulky) i tylko pneumatycznym transportem ziarna do redlic.
Zalety siewników pneumatycznych
Siewniki pneumatyczne oferują szereg korzyści, które czynią je atrakcyjną alternatywą dla mechanicznych odpowiedników:
- Brak ograniczeń grawitacyjnych: Główną zaletą siewnika pneumatycznego jest to, że odległość redlicy od skrzyni nasiennej nie jest ograniczona grawitacją. Skrzynia nie musi więc znajdować się nad redlicami, co umożliwia przesunięcie skrzyni.
- Większa ładowność i lepsze rozłożenie masy: Wykorzystanie powietrza umożliwia przesunięcie skrzyni, dzięki czemu ich ładowność może być znacznie większa (od 700 kg do 1200 kg, a z nadstawkami jeszcze więcej). Ciągnik przy tym nie jest dużo bardziej obciążony, ponieważ skrzynia przesunięta blisko tylnej osi sprawia, że moment gnący nie jest znacząco większy.
- Łatwiejszy załadunek dużych ilości ziarna: Prostokątny kształt skrzyni nasiennej w siewnikach pneumatycznych pozwala na łatwy załadunek ziarna z big bagów.
- Węższa skrzynia nasienna: Skrzynia jest zazwyczaj węższa, co eliminuje problem sprawdzania, czy na jej bokach pozostały jeszcze nasiona (co jest typowe dla siewników mechanicznych przy niskim poziomie ziarna).
- Możliwość wysiewu małych ilości ziarna: Siewnik pneumatyczny umożliwia precyzyjne wysiewanie nawet małych ilości ziarna, np. 2-3 kg rzepaku, bez ryzyka braku ziarna w niektórych aparatach.
- Wytrzymałość kluczowych elementów: Głowica rozdzielająca jest niezwykle trwała i praktycznie niezniszczalna, wykonana z wysokiej klasy materiałów, zapewniając długie bezawaryjne działanie.
- Uniwersalność: Siewnik pneumatyczny jest bardziej uniwersalny od mechanicznego i pozwala wysiewać uprawy rzędowe, takie jak soja, burak cukrowy, fasola, bobik, sorgo, kukurydza, groch czy rzepak.
Siewniki pneumatyczne w rolnictwie precyzyjnym
Siewniki pneumatyczne są nieodzownym elementem strategii rolnictwa precyzyjnego, oferując wiele korzyści w zakresie efektywności, wydajności i zrównoważonego rolnictwa.
Precyzyjne rozmieszczenie nasion
Siewniki pneumatyczne wnoszą rewolucyjną zmianę do procesu siewu, umożliwiając precyzyjne rozmieszczenie nasion na określonej głębokości oraz odległości. Kluczowym elementem tego procesu jest sterowanie pneumatyczne, które pozwala na kontrolowane uwalnianie nasion z dokładnością do milimetra. Ziarna podróżują wzdłuż rur nasiennych pod wpływem strumienia powietrza, dokładnie tam, gdzie powinny się znaleźć. Oznacza to brak przypadkowego rozrzucania nasion, co prowadzi do nierównomiernego wzrostu roślin. Ściśle kontrolowana jest również głębokość siewu, co sprzyja równomiernemu rozwojowi roślin i unikaniu konkurencji o zasoby i światło, skutkując większą wydajnością uprawy.
Poprawa wydajności pracy
Siewniki pneumatyczne automatyzują wiele zadań związanych z procesem siewu, obejmując kontrolę głębokości, gęstość siewu, a nawet monitorowanie stanu maszyny rolniczej podczas przejazdu roboczego. Automatyzacja tych procesów pozwala rolnikom skupić się na szerszej perspektywie rolnictwa, zamiast na monotonnych i czasochłonnych czynnościach. Działają w czasie rzeczywistym, monitorując i reagując na wyzwania, od precyzyjnego umieszczania nasion, po dostosowywanie się do zmieniających się warunków glebowych i różnorodnego materiału siewnego. Zastosowanie zaawansowanych czujników i nowoczesnego elektronicznego sterowania znacznie podnosi efektywność i precyzję procesu siewu, minimalizując ryzyko błędów ludzkich i zwiększając pewność obfitych plonów.
Integracja z modułem GPS
Dzięki integracji z systemami nawigacji GPS, siewniki pneumatyczne tworzą dynamiczny duet precyzji. Współpraca ta umożliwia dogłębne określenie prędkości pracy siewnika pneumatycznego, co przekłada się bezpośrednio na precyzyjność wysiewu. Funkcjonalność modułu GPS jest zwykle inicjowana już przy prędkości 2 km/h, tuż po aktywacji siewnika. Funkcja niwelacji opóźnienia, stosowana w pierwszych chwilach działania siewnika, pozwala zminimalizować opóźnienia w procesie wysiewu, eliminując praktycznie jakiekolwiek opóźnienia i osiągając zerową stratę czasu oraz maksymalną skuteczność działania.
Ochrona struktury gleby
Siewniki pneumatyczne przyczyniają się do ochrony gleby przed erozją i degradacją. Maszyny te precyzyjnie umieszczają nasiona w ziemi na określonej głębokości i odległości, nie niszcząc fizycznie struktury gleby, co często ma miejsce w przypadku tradycyjnych metod siewu. Równomierne rozłożenie roślin pomaga zachować zdolność gleby do zatrzymywania wody, co oznacza, że gleba lepiej absorbuje deszcz i wilgoć, kluczowe dla utrzymania jej zdrowia i zdolności do sprzyjania wzrostowi plonów.
Zmniejszenie zużycia paliwa
Automatyzacja i precyzja siewników pneumatycznych przekładają się również na redukcję zużycia paliwa, co ma pozytywny wpływ zarówno na koszty operacyjne, jak i na emisję gazów cieplarnianych. Dzięki temu rolnictwo staje się bardziej zrównoważone dla środowiska.
Wady siewników pneumatycznych
- Trudniejszy załadunek ręczny: Faktem jest, że „pneumatyka” znacznie trudniej załadować ręcznie tradycyjnymi workami ze względu na wysoko umieszczoną krawędź skrzyni. Właściwie trzeba do tego zaangażować ciągnik z ładowaczem, a najlepiej ładowarkę teleskopową - w przypadku największych zestawów ciągnik z ładowaczem może nie wystarczyć. Konieczność zaangażowania takiego sprzętu to wada, choć przyczynia się do zmniejszenia pracochłonności i czasu takiej operacji.
- Potencjalnie niższa precyzja rozdziału ziarna: Rozdział ziarna w głowicach pneumatycznych bywa nie tak precyzyjny jak w przypadku siewników mechanicznych, choć dawka wysiewu jest utrzymana równie precyzyjnie. Rozkład na poszczególne redlice może być nieidealny, co wynika z dość przypadkowego rozdziału nasion na poszczególne kanały oraz dużej wrażliwości na wstrząsy. Różnice są jednak zaledwie kilkuprocentowe i przy siewie popularnych roślin nie mają dużego znaczenia.
- Wyższa podatność na awarie (mit i rzeczywistość): Wielu zarzuca siewnikom pneumatycznym bardziej skomplikowaną budowę, a przez to - większą awaryjność. Jest to jednak argument mocno przesadzony. Konstrukcja nie jest bardziej skomplikowana. Mają dodatkowe elementy, takie jak dmuchawa, jej napęd, przewody powietrzne, ale wiele elementów jest dużo prostszych niż w siewnikach mechanicznych (np. aparat wysiewający). Z czasem zużywają się głównie tańsze elementy, takie jak przewody powietrzne czy łożyska w zespole wentylatora, lecz ich wymiana nie jest zbyt droga.
- Wyższa cena zakupu: W przypadku nowych siewników pneumatycznych barierą często bywa wysoka cena, w przypadku renomowanych producentów zazwyczaj przekracza 100 tys. zł.
Jak działa siewnik pneumatyczny John Deere
Przykłady siewników pneumatycznych na rynku
Agregat uprawowo-siewny Agro-Tom SPT RS
Firma Agro-Tom z Pogorzeli w woj. wielkopolskim dostarczyła agregat uprawowo-siewny SPT RS o szerokości 3 m. Agregat ma dyszel z wałem oponowym z przodu. Sześć kół dobrze wyrównuje glebę po orce między kołami ciągnika. Bez niego na lżejszych stanowiskach talerzówka mogłaby się zapychać. W transporcie półzawieszany agregat opiera się na tylnym wale oponowym. Rolnicy, którym po raz pierwszy przychodzi pracować tak długim zestawem (760 cm), muszą zmienić podejście do wykonywania uwroci, decydując się na ich poszerzenie przynajmniej do 9 lub 12 m. Glebę do siewu przygotowuje talerzówka z elementami roboczymi o średnicy 510 mm, zamontowanymi na piastach bezobsługowych i z bocznymi ekranami w pozycji pływającej. Zakres głębokości pracy zestawu ustala się za pomocą płytek dystansowych na tłoczysku siłowników hydraulicznych. Na każdej słupicy (z amortyzacją) są dwa talerze, co na lekkim stanowisku z dużą ilością resztek w glebie, może prowadzić do zapychania się.
Siewniki Horsch Pronto DC
Siewniki marki Horsch z serii Pronto DC to idealny przykład zaawansowanych maszyn. Firma ta oferuje maszyny z systemem Pronto, stosujące uprawę, zagęszczenie, zasiew i dociskanie za jednym razem. Prezentowane siewniki mają szerokość roboczą od 3 do 9 metrów. Najmniejsze zestawy (3DC, 4DC) posiadają zbiornik na ziarno o pojemności 2800 litrów. Każdy siewnik wyposażony jest w podwójny zbiornik, dzielony na ziarno i nawóz. Nawóz wysiewany jest poprzez redlice PPF, gwarantując skuteczne działanie przy jego oszczędnym wysiewie. Do wysiewu zboża zastosowano od 20 do 60 redlic (20 redlic - 3DC, 28 - 4DC, 40 - 6DC, 52 - 7DC,8DC, 60 - 9DC). Ze względu na cenę, zapotrzebowanie mocy i dodatkowe wyposażenie w postaci ładowacza, siewniki te znajdą swoje miejsce w dużych gospodarstwach, nakierowanych głównie na uprawę zbóż. Na najmniejszy siewnik Horsch Pronto 3DC trzeba wydać ok. 85 tys. złotych, a na największy - Horsch Pronto 9DC - 320 tys. złotych.
Siewnik pneumatyczny Meprozet typu 100
Siewnik firmy Meprozet typu 100 umożliwia wysiew punktowy i stosuje się go do wysiewu różnych odmian kukurydzy, nawet drobnych, gdzie zaleca się zmianę tarcz wybierających. Nasiona można wysiewać w odległości 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19 cm od siebie. Wydajność siewnika wynosi 1 hektar na godzinę. Firma oferuje również siewnik z 6 sekcjami z oznaczeniem. Istnieje również możliwość zainstalowania aplikatora do wysiewu nawozu, przy jednoczesnym zasiewie kukurydzy.
Siewnik Fortune Seeder
Siewnik Fortune Seeder, stworzony przez firmę Brastal w kooperacji z AMJ AGRO, pracuje w oparciu o własną hydraulikę, elektroniczne sterowanie przy użyciu dotykowego wyświetlacza i jest wyposażony w 24 rury nasienne z czujnikami, zapewniające precyzyjną pracę na szerokości 3m. Pozwala osiągnąć rolnikom dokładny wysiew od 1kg/h do 400 kg/ha przy prędkości do 20 km/h.
Używane siewniki pneumatyczne
Oferta używanych siewników jest bogata, ale siewniki pneumatyczne stanowią mniejszość. Na rynku wtórnym dobrej klasy siewnik można kupić już w parze z agregatem za 20 tys. zł. Ryzyko jest nieporównywalnie mniejsze niż w przypadku bardziej skomplikowanych maszyn.
Accord
Jednym z popularniejszych na rynku wtórnym siewników pneumatycznych okazuje się Accord. Takie siewniki dostępne są w kwotach już od 7-9 tys. zł, choć mogą to być mocno wyeksploatowane konstrukcje. Powyżej 10 tys. zł można znaleźć siewnik wyprodukowany na początku lat 90. z redlicami stopkowymi, zbiornikiem o pojemności 750 l i podstawowym sterownikiem umożliwiającym zakładanie ścieżek technologicznych. W kwocie 18-20 tys. zł można zakupić używanego Accorda z lat produkcji 1995-1997 z redlicami talerzowymi. Za używane, ale nieco młodsze maszyny serii DA-S, dla których standardem jest większa skrzynia załadunkowa (1 050 l) zapłacimy średnio od 25 do 35 tys. zł (cena samego siewnika). Będą to konstrukcje pochodzące z lat 2006-2008 z redlicami talerzowymi. Dla przykładu siewnik DA-S o szerokości 3 m nabudowany na bronie wirnikowej (całość z 2007 r.) to koszt 43 tys. zł. Za najmłodsze siewniki wyższych serii, np. DA-S czy S-Drill Pro, z redlicami talerzowymi zapłacimy nawet powyżej 80 tys. zł.
Maschio Gaspardo
Na rynku "używek" spotkamy również włoskie konstrukcje Maschio Gaspardo. Aktywną kombinację Aliante (brona wirnikowa+siewnik pneumatyczny Maschio) o szerokości roboczej 3 m można zakupić już w kwocie ok. 25 tys. zł (agregat z 2002 r. wyposażony w redlice stopkowe). Kwota 48-55 tys. zł pozwala na zakup 4-5-letniego modelu Aliante w szerokości 3 lub 4 m w kombinacji z broną wirnikową. W tym przypadku można wybierać spośród maszyn z redlicami talerzowymi i kółkami dociskającymi.
Lemken
Przymierzając się do zakupu siewnika pneumatycznego Lemken, należy liczyć się z wydatkiem powyżej 50 tys. zł. Wysoka cena wynika z bogatego wyposażenia maszyn (redlice talerzowe z kołami dociskowymi o dużej średnicy). Za siewnik Solitair 9 (3 m) zabudowany na bronie wirnikowej (całość z 1998 r.) zapłacimy ok. 60 tys. zł. Maszyna standardowo jest wyposażona w skrzynię nasienną o pojemności 1 100 l. Za niespełna 70 tys. zł można nabyć aktywną kombinację z tym samym modelem siewnika o szerokości roboczej 4 m z początku XXI w. Napęd dmuchawy odbywa się hydraulicznie, a głowica do rozdziału nasion umieszczona jest w skrzyni nasiennej. Półzawieszany, aktywny agregat uprawowo-siewny o szerokości roboczej 6 m (ze skrzynią 1 850 l), wyprodukowany w 2006 r., to koszt nieco ponad 120 tys. zł.
Sulky SPI
Wartą uwagi propozycją są pneumatyczno-mechaniczne siewniki nabudowane firmy Sulky o oznaczeniu SPI. Przykładowo 4-metrowy egzemplarz z 2001 r. (występuje też wersja 3-metrowa) w zestawie z biernym agregatem można kupić za ok. 18 tys. zł. Ich wyjątkowość polega na połączeniu mechanicznego aparatu wysiewającego dla wszystkich sekcji wysiewających, z pneumatycznym transportem ziarna do redlic. Podobne wyposażenie posiadają siewniki Sulky SPI Solo, które są przeznaczone do pracy samodzielnej lub z dużymi ciąganymi agregatami z hydropakiem - mają własny układ jezdny. Ich zaletą są bardzo duże szerokości robocze (nawet 6 m) przy zachowaniu 3-metrowej szerokości transportowej. Są to siewniki na ogół wyposażone w redlice stopkowe. Ich zakup zachęca dużą wydajnością i przystępną ceną - na 10-letni egzemplarz wystarczy ok. 30 tys. zł.
Lely Combi-Pneumatic
Niezbyt liczną grupę ofert stanowią używane siewniki pneumatyczne firmy Lely. Najczęściej są to modele Combi-Pneumatic, które można kupić już za ok. 10 tys. zł. Takie oferty dotyczą ponad 20-letnich maszyn konstrukcją zbliżonych do popularnych Accordów (część rozwiązań jest taka sama). Wyposażone są w pojedynczą głowicę rozdzielającą umieszczoną wewnątrz skrzyni nasiennej. Są to egzemplarze o bardzo prostej konstrukcji i raczej mało awaryjne, ale też nie należy się spodziewać ponadprzeciętnej precyzji.
Amazone AD-P
Ciekawe propozycje pneumatycznych siewników zbożowych - AD-P, ma też Amazone. Z racji, że są to stosunkowo "młode" maszyny (zaczęto je produkować pod koniec lat 90.), a co za tym idzie - stosunkowo drogie, nie są zbyt popularne na rynku maszyn wtórnych w Polsce. Spory wybór używanych maszyn jest na rodzimym, niemieckim rynku. Aby kupić zadbany egzemplarz o szerokości roboczej 3 m, trzeba dysponować kwotą co najmniej 20-25 tys. euro. Starsze egzemplarze z końca lat 90. (pierwsza generacja, w oznaczeniu ostania cyfra to "2", w nowszych generacjach jest to "3") można znaleźć już w cenie 14-17 tys. euro. Amazone AD-P to konstrukcje, które można spotkać nabudowane na różnych sekcjach uprawowych, bardzo często zagregatowane z bronami wirnikowymi Amazone KE. Maszyny dostępne są w szerokościach roboczych 3, 3,5 oraz 4 m. 4-metrowe maszyny są często wyposażane w wózek transportowy, co jest ciekawą alternatywą dla gospodarstw chcących zwiększyć wydajność pracy. Siewniki AD-P wyróżniają się uniwersalnym układem dozowania nasion Airstar, w którym napęd aparatu wysiewającego jest mechaniczny (od koła ostrogowego), a dawka wysiewu jest ustalana bezstopniowo. Nasiona do redlic rozprowadzane są z jednej głowicy pneumatycznej. Jeśli ktoś poszukuje większej precyzji wysiewu i wygody przy zmianie dawki wysiewu, może poszukać egzemplarzy z elektrycznym napędem dozownika. Standardowo do siewnika Amazone Special AD-P oferowane są 3 wałki dozowników, które można łatwo wymieniać. Dzięki temu możliwy jest precyzyjny i sprawny wysiew 95 proc. roślin.
Horsch CO
Ci, którzy poszukują siewnika przeznaczonego stricte do uprawy uproszczonej, na rynku wtórnym mogą spotkać trochę ofert maszyn Horsch CO. To masywne maszyny zaczepiane, z dużymi zbiornikami dzielonymi na dwie części: nawozową i nasienną. Maszyny nie są zbyt drogie, bo egzemplarze z początku XXI w. są wyceniane najczęściej w przedziale 12-15 tys. euro. Sekcję siewną tworzy kultywator, do którego przymocowane są przewody z aparatu wysiewającego nasiona i nawóz (nawóz jest dozowany poniżej nasion). Maszyny dostępne są w szerokościach roboczych: 3, 4 i 6 m.
tags: #siewnik #pneumatyczny #zaczepiany