Wielohektarowe gospodarstwa rolne potrzebują odpowiednich maszyn, aby przyspieszyć i ułatwić odbudowę wyjałowionej gleby po zbiorach. W tym celu każdy rolnik dbający o jakość swoich upraw stosuje zielony nawóz, jakim są poplony. Wysiew poplonów można przeprowadzić, używając zwykłego siewnika lub rozsiewacza nawozów, jednak bardziej efektywnym sposobem jest wykorzystanie do tego celu specjalnie przeznaczonego urządzenia - siewnika poplonów.
Znaczenie poplonów w rolnictwie
Najprościej rzecz ująć, poplony to rośliny wysiewane na polach po zbiorze w celu stworzenia zielonego ekologicznego nawozu. Po przekopaniu ziemi substancje organiczne wracają do gleby, dostarczając jej potrzebnych składników odżywczych. W ten sposób rolnicy chronią ziemię przed wyjałowieniem i utratą wilgoci, polepszają strukturę gleby, pomagają w walce z chwastami oraz przygotowują ją do dalszych upraw.
Poplony są głównie stosowane w naturalnym nawożeniu ziemi, jednak mają one jeszcze jedno bardzo ważne zadanie, a mianowicie za sprawą działania odkażającego mają zapobiec rozwojowi niektórych chorób i szkodników.
Charakterystyka siewników do poplonów
Siewnik jest najpopularniejszą maszyną sprawdzającą się w równomiernym rozłożeniu poplonu na polach. Cechą charakterystyczną siewników do poplonów jest rzutowy sposób wysiewu oraz przede wszystkim możliwość łatwego zamontowania na narzędziach uprawowych wykorzystywanych do uprawy pożniwnej. Ponadto siewniki te mają bardzo małe zapotrzebowanie mocy i niską masę. Urządzenie rolne zbudowane jest z dużego zbiornika na materiał nasienny i tarczy rozsiewającej opartej na silniku pneumatycznym, mechanicznym lub elektrycznym. Siewniki poplonu umożliwiają wyrzucenie określonej ilości nasion, na zadaną przez rolnika odległość w metrach, co zdecydowanie przyspiesza pracę na gospodarstwie rolnym.
Jak działa wnętrze sadzarki do kukurydzy! | MD F&H
Rodzaje siewników poplonów
Producenci oferują różne typy siewników do poplonów, dostosowane do specyficznych potrzeb i warunków pracy.
Siewniki rzutowe (tarczowe)
Najtańszym wyborem przy zakupie siewnika do poplonu jest zakup modelu tarczowego. Takie siewniki mają zbiorniki o pojemnościach od 40 do 200 l i dostępne są z jedną lub dwiema tarczami rozrzucającymi. Standardem są elektryczny napęd tarcz i sterownik, który pozwala zmieniać prędkość obrotu tych ostatnich oraz otwierać i zamykać zasuwę dozownika. Dzięki łatwej zmianie prędkości obrotowej tarcz możliwa jest szybka zmiana szerokości roboczej w bardzo dużym zakresie. Dodatkowo regulacja może odbywać się poprzez przestawienie łopatek rozrzucających i punktu podawania nasion na tarczę.
Na przykład, w niektórych modelach APV, takich jak dwutarczowy ZS 200 M4, szerokość rozrzutu można regulować w zakresie od 1 do 31 m, a w jednotarczowym ES 100 M3 Special - od 2 do 28 m. Górna granica podana przez producenta dotyczy jednak preparatów ślimakobójczych. Dla nasion roślin sianych jako poplon szerokość rozrzutu jest mniejsza i mocno uzależniona od gatunku (masa i kształt nasion). Oprócz firmy APV, siewnik tego typu oferuje również Akpil - jest on jedynym dostępnym w ofercie tego producenta urządzeniem do wysiewu roślin po zbiorze głównej rośliny. Urządzenie nosi nazwę „Poplon” i mieści 110 l nasion; rozsiewa je na szerokość od 2,5 do 15 m. Szerokość można łatwo regulować dzięki zmianom obrotów tarczy rozsiewającej (w zakresie od 300 do 3000 obr./min). Bardzo ważną zaletą w przypadku siewników tarczowych jest łatwość łączenia ich z różnymi narzędziami uprawowymi.
Siewniki mechaniczne
Poszukujący prostych rozwiązań powinni zainteresować się konstrukcjami mechanicznymi. Unia proponuje model Alfa. Ma on postać skrzyni nasiennej o szerokości równej szerokości siewu. Wyposażony jest w roweczkowe aparaty wysiewające napędzane od koła ostrogowego. Model Alfa charakteryzuje się poprawnym wysiewem w każdych warunkach glebowych. Ilość wysiewu na 1 hektar reguluje się za pomocą pokrętła regulującego czynną długość wałka roweczkowego, zastawki oraz ustawienia dna nastawnego. Mechaniczny siewnik ALFA jest maszyną nabudowaną, co umożliwia manewrowanie nią w polu oraz dogodny transport z maszyną współpracującą. Alfa dostępna jest w dwóch wariantach szerokości: 2,6 m i 3,0 m oraz w czterech wersjach pojemności skrzyni. W przypadku węższej wersji jej pojemność wynosi 170 l. W wersji 3-metrowej można wybrać między trzema wielkościami: 220, 550 i 750 l. Zróżnicowana jest także liczba aparatów wysiewających, których w wersji 3-metrowej może być od 8 do 25.
Pod aparatami znajdują się rozpraszacze nasion w postaci poziomych płytek, od których spadające nasiona odbijają się i w ten sposób mają zostać rozrzucone na pełnej szerokości roboczej maszyny. Dostępna jest też wersja z elastycznymi rurkami, którymi nasiona transportowane są grawitacyjnie bliżej gleby i tam dopiero rozrzucane, tak jak w prostszej wersji, czyli z wykorzystaniem rozpraszaczy - dzięki temu rozwiązaniu wiatr nie zniesie nasion. Siewnik może być przystosowany do montażu na narzędziach uprawowych lub do zawieszenia na przednim TUZ-ie.
Również Pöttinger oferuje siewnik mechaniczny. Pod nazwą Drillbox jest on dostępny w wersjach o szerokości 2,5 i 3 m. Siewnik ma konstrukcję podobną jak maszyny z Unii. Wyposażony jest w koło gwiaździste, z którego za pośrednictwem łańcucha przenoszony jest napęd na aparaty wysiewające. Ułatwieniem w przeprowadzaniu próby kręconej jest dołączana wanna.
Siewniki pneumatyczne
Popularnym typem siewników do poplonów są maszyny pneumatyczne. Wykorzystują one zwykle do rozdziału nasion wałki wysiewające, po czym materiał siewny transportowany jest pneumatycznie do płytek rozpraszających, nazywanych też dyfuzorami. Zaletą siewników pneumatycznych jest równomierny wysiew nawet przy dużej szerokości roboczej oraz brak wrażliwości na wiatr. Wadą z kolei jest konstrukcja bardziej skomplikowana od pozostałych typów, a więc jednocześnie wyższa cena.
Bogatą ofertę siewników pneumatycznych ma APV - oferuje siedem modeli tego typu maszyn ze zbiornikami o pojemności od 120 do 1600 l. Wyposażone są one w wymienne, napędzane elektrycznie wałki wysiewające oraz dmuchawę elektryczną lub hydrauliczną. Ta ostatnia polecana jest przy większej liczbie dyfuzorów, co równa się zazwyczaj większej szerokości roboczej. Najmniejszy model PS 120 M1 dzięki niskiej masie i niewielkim wymiarom polecany jest do współpracy z zawieszanymi narzędziami składanymi. Ma 8 przewodów i można nim wysiewać nasiona na szerokość do 6 m. Standardowo jego dmuchawa napędzana jest elektrycznie, opcjonalnie można zastosować dmuchawę hydrauliczną. W przypadku największego modelu dmuchawa z napędem hydraulicznym jest standardem. Nasiona transportowane są poprzez 16 lub opcjonalnie 32 przewody i rozrzucane nisko nad ziemią. Wszystkie modele wyposażone są w elektroniczne moduły sterujące. W podstawowej wersji pozwalają na regulację i monitorowanie wałka wysiewającego i dmuchawy. Najbardziej zaawansowany moduł pozwala na zapamiętywanie parametrów wysiewu różnych nasion, automatyczną próbę wysiewu, automatyczne dostosowanie dawki do prędkości jazdy i wiele innych rozbudowanych funkcji. Za dopłatą można zastosować także wiele różnych czujników, np. czujniki prędkości: radarowe, GPS lub kołowe, czyli odczytujące prędkość na podstawie obrotów magnesu zamontowanego na kole ciągnika.
W barwach Amazone oferowany jest siewnik do poplonów GreenDrill montowany na narzędziach uprawowych tej firmy o szerokości do 6 m. Ma on wałek wysiewający z wymiennymi kółkami, który po podziale nasion transportuje je rurkami do dyfuzorów nazywanych przez Amazone talerzami odbojowymi. Te z kolei rozrzucają je przed wał maszyny uprawowej. Dmuchawa może być napędzana elektrycznie bądź hydraulicznie. Podstawowy sterownik pozwala włączyć dmuchawę i wałek oraz regulować liczbę obrotów tego ostatniego. Bardziej komfortowy komputer sterujący ułatwia wykonywanie próby kręconej, zlicza powierzchnię i czas pracy oraz pokazuje prędkość jazdy.
Oferowany przez Unię siewnik pneumatyczny ETA przeznaczony jest do współpracy z maszynami uprawowymi, które do pozycji transportowej składają się hydraulicznie. Dostępny jest w wersji ze zbiornikami o pojemności 200 i 500 l. Większa wersja standardowo ma hydraulicznie napędzaną dmuchawę i umożliwia wysiew nasion na szerokość do 12 m. W mniejszej wersji jest to opcja. Standardowy sterownik siewnika umożliwia regulację prędkości pracy wałka wysiewającego i dmuchawy. Opcjonalny, bardziej rozbudowany sterownik pozwala m.in. na zapamiętywanie parametrów wysiewu.
Pöttinger również oferuje pneumatyczne siewniki do poplonów pod nazwą Tegosem, ale w ich wypadku podział nasion następuje pneumatycznie przez blachy rozdzielające. To według producenta gwarantuje dokładny wysiew. Do szerokości roboczej 4 m napęd dmuchawy jest elektryczny, od 5 m - hydrauliczny. Maszyny ciągnione są oferowane wyłącznie z hydraulicznym napędem dmuchawy.
Kuhn oferuje trzy modele siewników do poplonów oznaczonych symbolem SH 201, SH 402 i SH 600. Dwa pierwsze różnią się jedynie zbiornikiem. Pierwszy wykonany jest z polietylenu i mieści 150 l nasion, drugi - stalowy - ma pojemność 380 l. Napęd zarówno aparatu wysiewającego, jak i dmuchawy jest elektryczny. Siewniki wyposażone są w 8 dysz, za pomocą których nasiona rozsiewane są na powierzchni gleby. Kontrolowanie parametrów pracy odbywa się za pośrednictwem sterownika znajdującego się w kabinie ciągnika. Siewniki te mogą współpracować z maszynami uprawowymi o szerokości do 6 m. Trzeci model SH 600 może współpracować z maszynami o połowę szerszymi.
Współpraca siewników poplonów z maszynami uprawowymi
Rzutowy siewnik poplonów jest maszyną przystosowaną do współpracy z innymi maszynami do uprawy pościerniskowej. Mechaniczny siewnik poplonu skutecznie zastąpił mało efektywne rozsiewacze nawozu i siewniki zbożowe. Jedną z wielu zalet urządzenia do wysiewu poplonu jest to, że potrafi współpracować z innymi maszynami rolniczymi, takimi jak agregaty ścierniskowe.
Głównymi maszynami rolnymi stwarzającymi odpowiednie warunki glebowe dla roślin są agregaty uprawowe (np. agregat drapakowy ARMIS). Dzięki nim efektywnie usprawniamy proces przekopania, rozdrabniania i spulchniania gleby, co prowadzi do szybszego wzrostu, żyzności i zbiorów plonów. Siewnik rzutowy może być zamocowany fabrycznie na wielu różnych modelach agregatów produkowanych przez UNIĘ (dla przykładu KOS T, KOS, KRET, CUT, CROSS), a wypracowany system mocowania dla maszyn Unia to praktyczne i solidne rozwiązanie. Dostępny jest także model siewnika rzutowego, który może być zamocowany na przednim TUZ-ie ciągnika.
Agregaty uprawowe dzielą się na rodzaje, które pomagają w wysiewaniu poplonów, np.:
- Talerzowe - do ekologicznej biodegradacji poprzez kruszenie i mieszanie ziemi z pozostałościami roślinnymi.
- Ścierniskowe - służące do spulchniania w celu zapobiegania wyrastania chwastów na gołej ziemi.
Wybór odpowiedniego siewnika do poplonów
Główny dylemat przy wyborze siewnika do poplonów dotyczy typu maszyny.
- Siewniki tarczowe:
- Zalety: prosta, płynna zmiana szerokości roboczej, łatwość instalowania na różnych maszynach i możliwość pracy samodzielnej.
- Wady: duża podatność na wiatr i nierównomierność rozsiewu. Warto też zwrócić uwagę, czy producent wyposaża je w mieszadło.
- Siewniki mechaniczne:
- Zalety: dokładność siewu i umiarkowana cena, możliwość pracy solo.
- Wady: stała szerokość robocza i stosunkowo duże gabaryty.
- Siewniki pneumatyczne:
- Zalety: dokładność wysiewu i duża szerokość robocza, którą można modyfikować, brak wrażliwości na wiatr.
- Wady: wyraźnie wyższa cena od pozostałych typów, bardziej skomplikowana konstrukcja.
Ostateczny wybór powinien zależeć od indywidualnych potrzeb gospodarstwa, rodzaju upraw, budżetu oraz preferowanych metod agrotechnicznych.