Wprowadzenie do Agregatów Uprawowo-Siewnych w Nowoczesnym Rolnictwie
Współczesne rolnictwo, stając w obliczu zmiennych warunków klimatycznych i nowych wymogów Wspólnej Polityki Rolnej (w tym ekoschematów), wymaga świadomego wyboru specjalistycznych kombinacji narzędzi do uprawy gleby. Agregaty uprawowo-siewne to uniwersalne maszyny rolnicze, które łączą w sobie funkcje przygotowania gleby i siewu, pozwalając na oszczędność czasu, ograniczenie ugniatania gleby i kompleksową obróbkę roli. Ich główną rolą jest spulchnianie i rozdrabnianie gleby.
Dylemat wyboru maszyny uprawowej jest nieodmiennie związany z mocą posiadanych lub planowanych do zakupu ciągników, a także ze specyfiką gleb i rodzajami upraw.
Mandam Gal Combo - Innowacyjny Agregat Talerzowo-Siewny
Koncepcja i Rozwój
Firma Mandam, dotychczas kojarząca się głównie z maszynami uprawowymi, wchodzi na rynek siewu z agregatem uprawowo-siewnym Gal Combo. Jest to nic innego jak agregat uprawowo-siewny nabudowany na bronie talerzowej. Rozwój zestawu trwał prawie dwa lata, a firma Mandam szukała odpowiedniego dostawcy siewnika, ponieważ postawiono na stworzenie wysokiej klasy produktu od podstaw. Finalnie udało się znaleźć dostawcę we Włoszech, który dostosował konstrukcję siewnika do wymogów pracy w połączeniu z broną talerzową Mandam.
Celem Mandam było zadowolenie klienta, który niekoniecznie chce używać siewnika pneumatycznego z narzędziami aktywnymi. Z tego powodu brona talerzowa, za którą firma jest ceniona, została przystosowana specjalnie pod ten siewnik.
Budowa i Specyfika Brony Talerzowej
W agregacie Gal Combo brona talerzowa musiała przejść szereg modyfikacji. Jest niższa, ma mniejszy prześwit pod ramą, mniejszej średnicy talerze (ø 465 mm) oraz mniejsze odstępy pomiędzy rzędami. Sekcję roboczą stanowią uzębione talerze o średnicy 465 mm, osadzone na łożyskach bezobsługowych, co pozwala na optymalne nachylenie talerza do kierunku jazdy i podłoża. Brona talerzowa GAL-C wykorzystuje zabezpieczenie gumowe na bezobsługowych piastach, co umożliwia skuteczne pocięcie resztek słomy uzębionymi agresywnymi talerzami wykonanymi ze stali borowej.
W agregacie talerzowym Gal Combo stosuje się resorowane ekrany boczne, a wersje GAL-K i GAL-K HD oferują również środkowy ekran pomiędzy talerzami oraz hydrauliczną regulację głębokości roboczej.
Siewnik i Opcje Konfiguracyjne
Siewnik Gal Combo jest wyposażony w dwie głowice odpowiedzialne za dystrybucję nasion, umieszczone nisko, co ułatwia zasypywanie zbiornika. Sam napęd siewnika realizowany jest poprzez układ hydrauliczny, a zapotrzebowanie na wydatek oleju sięga około 30 l/min. Siewnik może być obsługiwany za pomocą dedykowanego komputera lub poprzez system ISOBUS. Standardowa wersja 3-metrowa oferuje zbiornik na nasiona o pojemności 1300 litrów. Klienci mają do wyboru trzy rodzaje wałów - packer, gumowy oraz dyskowy. W kontekście redlic rolnicy mogą zdecydować się na redlice 1- lub 2-talerzowe, a całość mogą wieńczyć kółka dociskowe oraz dwie różne brony zacierające.
Wymagania i Odbiór Rynkowy
Na razie dostępna jest tylko 3-metrowa wersja agregatu, ale firma jest gotowa na poszerzenie oferty wraz ze wzrostem zapotrzebowania. Agregat Gal Combo w bogatej konfiguracji wyposażenia wyceniany jest na około 180 tys. zł (od 177,3 tys. zł netto za wersję z wałem packera, hydrauliczną regulacją głębokości, dwutalerzowymi redlicami i belką z zacieraczami pazurkowymi).
Producent podaje średnie zapotrzebowanie na moc ciągnika współpracującego z agregatem Mandam Gal Combo na około 160 KM mocy maksymalnej. Ważna jest też masa ciągnika, ponieważ sam siewnik „na pusto” waży około 2,4 tony. Przez półtora roku maszyna była poddawana testom polowym na różnych glebach i przy wysiewie różnych nasion. Testy skupiały się głównie na sprawdzeniu kombinacji obu maszyn i dostosowaniu brony talerzowej, ponieważ sam siewnik był już oferowany od 10 lat przez włoskiego dostawcę.
Opinie Użytkowników
Z perspektywy praktycznej, użytkownicy wskazują na to, że Mandam Gal Combo jako talerzówka sprawdza się doskonale. Jednakże, w połączeniu z siewnikiem, pojawiają się pewne wyzwania. Zapotrzebowanie na moc ciągnika do pociągnięcia zestawu z siewnikiem może być niższe (np. 120-140 KM), ale problemem staje się podnoszenie maszyny. Jeden z użytkowników z ciągnikiem New Holland T6.140 (4 cyl) z balastem około 1000 kg na przednim TUZie doświadczył podnoszenia przodu ciągnika przy siewniku o pojemności 220 kg pszenicy. Wskazano również na problemy z spasowaniem hydropaku, wymagające przespawywania ramion siewnika. Wał T-ring, choć brany specjalnie do siewu, potrafił zaklejać się na mokrej glebie, co sugeruje, że w takich warunkach lepszym wyborem byłby zwykły wał rurowy. Opinie wskazują, że do uprawy pożniwnej Mandam jest super, ale do siewu - nie za bardzo. Pojawiały się też pytania o odstępy między talerzami i problem pozostawiania "fosek" po talerzach skrajnych.
Pöttinger Aerosem VT i Modernizacja Linii Siewnej
Pöttinger Aerosem VT z Aktywną Uprawą
Agregat uprawowo-siewny Pöttinger Aerosem VT, z aktywną uprawą gleby, powstał z myślą o pracy na glebach ciężkich i średnio ciężkich. Maszyna, zaprezentowana w 2021 roku, była testowana w takich warunkach. Dostępne są dwie wersje, różniące się pojemnością zbiorników (2800 l w wersji 5-metrowej lub 4600 l w wersji 6-metrowej) oraz bronami wirnikowymi. Testowany Aerosem VT 5000 był wyposażony w bronę Lion 503C, która może współpracować z ciągnikami o mocy do 320 KM. Pöttinger w ofercie ma już następcę - model Lion V 5040, również z czterema wirnikami na metr, a nawet z przekładnią z możliwością zmiany obrotów wirników z 342 na 527 obr./min przy napędzie z WOM 1000.
Siewnik Vitasem i Brzoza Wirnikowa Lion
Po około 10 latach firma Pöttinger poddała modernizacji bronę wirnikową Lion i siewnik Vitasem, kładąc duży nacisk na poprawę komfortu obsługi i opracowując wiele opcji wyposażenia. Redaktorzy testowali zestaw składający się z odnowionej brony wirnikowej Lion 3040 i siewnika Vitasem M 3000 DD. Dla bron wirnikowych Lion o szerokości 3 metrów Pöttinger oferuje trzy różne wersje przekładni napędowych i dwie wersje wirników z zębami. Testowany Lion 3040 miał 12 wirników, co oznacza cztery wirniki na każdy metr szerokości roboczej. Przekładnia, w której można zamieniać miejscami koła napędowe, przystosowana była do współpracy z ciągnikami o mocy do 200 KM.
Brona wirnikowa tworzy równomiernie łoże siewne ze stabilnym podłożem dla nasion. Właściwa struktura gleby i optymalna wielkość redlin przyczyniają się do dobrego zaopatrzenia korzeni w wodę i powietrze. Maszyny te są wyposażone w aktywne części robocze.
Porównanie Technologii: Agregaty Talerzowe kontra Wirnikowe
Brony Talerzowe - Charakterystyka i Zastosowanie
Brony talerzowe to maszyny rolnicze niezbędne do uprawy pożniwnej, wymieszania resztek pożniwnych, a także niezastąpione jako agregat doprawiający przed siewem. Ich ogromną zaletą jest niewrażliwość na miejscowe nagromadzenie masy roślinnej, np. poplonów zielonych. Istota działania na glebę polega na tym, że stalowe talerze, osadzone na ułożyskowanym w ramie wale, obracają się na skutek ruchu postępowego i oporu gleby. Współczesne kompaktowe brony talerzowe mają indywidualne łożyskowanie i mocowanie talerzy do ramy, dzięki czemu doskonale kopiują kontur pola. Średnica, kąt pochylenia oraz wklęsłość talerza w bronach Pöttinger została dobrana celowo, zapewniając sprawdzone zagłębianie się, odwracanie gleby oraz efekt kruszący.
Brony talerzowe zawsze pracują w układzie sekcji ustawionych pod przeciwnym kątem do kierunku jazdy, co znosi siły poprzeczne oddziałujące na ciągnik. Jednocześnie Pöttinger - dzięki dużej masie własnej - znane są ze stabilności prowadzenia. Zaletą narzędzi biernych jest niższa cena nabycia w przeliczeniu na 1 m szerokości roboczej oraz niższe zużycie jednostkowe paliwa, wynikające z mniejszego zapotrzebowania na moc. Specyfika pracy (cięcie, odwracanie, mieszanie) sekcji talerzowych umożliwia wykonywanie dobrej jakości zabiegów uprawowych na minimalną głębokość. Pole po przejściu brony talerzowej przypomina pole po płytkiej orce, co często wymaga stosowania dodatkowych narzędzi wyrównująco-ugniatających, zazwyczaj wałów pierścieniowych lub strunowych.
Brony talerzowe Mandam TAL-C i TAL-K, dzięki zastosowaniu amortyzowanych sprężynowo zespołów roboczych (resor 100×13), doskonale sprawdzają się na zakamienionych glebach. Elementami roboczymi są talerze zębate o średnicy ø 560 mm w dwóch przesuniętych rzędach, osadzone na łożyskach bezobsługowych. Umożliwia to dokładne podcięcie, równomierne wymieszanie i rozdrobnienie resztek, co przerywa parowanie gleby, przyspiesza rozkład resztek roślinnych i zmniejsza nasilenie związków fenolowych. Wykorzystanie brony talerzowej przed siewem zapewnia dokładne wymieszanie nawozów z glebą, wyrównanie powierzchni oraz odpowiednią strukturę gleby.
Brony Wirnikowe (Aktywne) - Charakterystyka i Zastosowanie
Narzędzia aktywne, takie jak brony wirnikowe, przy tej samej szerokości roboczej, są z reguły droższe w zakupie i wymagają wyższych mocy ciągnika. Z racji pokonywania większych oporów gleby generują też wyższe zużycie paliwa na jednostkę powierzchni. Brona wirnikowa tworzy równomiernie łoże siewne ze stabilnym podłożem dla nasion, a jej właściwa struktura gleby i optymalna wielkość redlin przyczyniają się do dobrego zaopatrzenia korzeni w wodę i powietrze. Brony wirnikowe doskonale sprawdzają się na glebach ciężkich i zwięzłych, tworząc drobną strukturę gleby. W warunkach zmian klimatycznych i niedoboru wody na glebach ciężkich i zlewnych mogą jednak występować problemy z utrzymaniem właściwej głębokości roboczej.
W przypadku bron wirnikowych, uprawa uproszczona wymaga stosowania wałów wyspecjalizowanych. Na przykład, seria LION Pöttinger oferuje do 12 rodzajów wałów kruszących i ugniatających do współpracy z broną wirnikową. Realizacja celów środowiskowych w ramach WPR od 2023 r. może zmuszać gospodarstwo do zakupu kilku różnych wałów do jednej brony wirnikowej.
Kluczowe Czynniki Wyboru Agregatu Uprawowo-Siewnego
Wybór między agregatem talerzowym a wirnikowym (aktywnym) zależy od wielu czynników. Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, który typ maszyny jest lepszy, gdyż każde narzędzie ma swoje wady i zalety, a gospodarstwa mają różne warunki glebowe, które mogą zmieniać się z roku na rok w zależności od wilgotności. Różne są też potrzeby sianych roślin oraz charakter pozostawionych resztek pożniwnych.
Gdy dysponuje się ograniczonym budżetem, narzędzia bierne (np. brony talerzowe) mogą być korzystniejsze ze względu na niższą cenę nabycia i mniejsze zapotrzebowanie na moc, co przekłada się na niższe zużycie paliwa. Brona talerzowa, wymagająca mniej siły pociągowej i mogąca pracować przy większych prędkościach roboczych, będzie dla niektórych gospodarstw dobrym wyborem.
Dla ciężkich gleb lepszym rozwiązaniem będą brony talerzowe i ich agregowanie z innymi narzędziami, mając na uwadze większą produktywność takich gleb w rozumieniu pozostałości roślinnych. Z kolei na glinie i cięższych ziemiach, brona wirnikowa często sprawdza się najlepiej, tworząc prawie pyłową strukturę gleby.
Jeśli rolnik zdecyduje się na technologię uprawy uproszczonej lub bezpłużnej, najbardziej uniwersalnymi maszynami uprawowymi będą agregaty uprawowe z kultywatorem i odpowiednio dobranymi wałami (packerami). Kultywatory, takie jak Pöttinger TERRIA, mogą spulchniać glebę na wybraną głębokość, mieszać biomasę czy nawozy, a nawet być doposażone w przedni dwukomorowy zbiornik AMICO, co pozwala na siew dwóch pojedynczych komponentów. Te możliwości pozwalają wykonać kilka rodzajów prac za jednym przejazdem. Dla profesjonalnego gospodarstwa towarowego ze zmiennymi warunkami glebowymi i pogodowymi, kluczem jest posiadanie szerokiego wachlarza narzędzi.