Problemy z Precyzją Wysiewu Siewnika: Przyczyny Rozbieżności Między Próbą Kręconą a Pracą w Polu

Siewniki zbożowe, szczególnie te starszej generacji jak popularne Poznaniak, są nieodłącznym elementem wielu gospodarstw. Niestety, często użytkownicy napotykają problemy związane z precyzją wysiewu, objawiające się rozbieżnościami między wynikami prób kręconych a faktyczną ilością wysianego ziarna w polu. Do najczęstszych usterek należą pękające tryby w skrzyniach gęstości siewu oraz nieprawidłowe działanie bezstopniowych przekładni olejowych. Zrozumienie przyczyn tych problemów jest kluczowe dla zapewnienia równomiernego i efektywnego siewu.

Pękające Tryby w Siewnikach Mechanicznych (np. Poznaniak)

W przypadku starszych siewników, takich jak Poznaniak, problem pękających trybów w skrzyni, odpowiedzialnej za ustawianie gęstości siewu, jest dość powszechny. Zjawisko to, często występujące co hektar, może mieć wiele przyczyn.

Możliwe Przyczyny Awarii Trybów:

• Niska jakość materiału: "Skoro pękają zakładam że są one żeliwne lub jakieś zlewki słabej stali."
• Brak smarowania: "Kolego podstawa siewnik trzeba smarować, są od tego smarowniczki."
• Blokady w mechanizmie: "Sprawdź wałek wysiewający, może tam go coś blokuje. Najlepiej go wyjmij i przejrzyj."
• Opór mieszadła: "Przyczyną pękających trybów może również być mieszadło, które stwarza duży opór zwłaszcza jeśli skrzynie zasypiemy pszenicą." Należy jednak pamiętać, że mieszadło jest zamontowane po to, aby zapewnić stały i równomierny dopływ nasion do aparatów wysiewających, a w pszenicy stawia ono zazwyczaj najmniejszy opór.
• Problem z zaprawiarką: "Szkopuł tkwi w zaprawiarce najprawdopodobniej, gdyż na jesieni sieliśmy zaprawionym zbożem więc została ona wyłączona i obeszło się bez niespodzianek." Dodatkowe obciążenie spowodowane przez zaprawiarkę, zwłaszcza przy gęstym, zaprawionym zbożu, może generować opory, które prowadzą do uszkodzenia trybów.

Prawidłowa Praca Mechanizmów

Po zmianie kolejności trybów, czyli po przestawieniu gęstości wysiewu, "należy ręką obrócić kołem napędzającym, musi ono się lekko obracać z lekkim oporem". Ważne jest, aby wszystkie elementy obracały się swobodnie, bez nadmiernych oporów, które mogłyby doprowadzić do przeciążenia i uszkodzenia trybów.

Kompleksowy Przegląd Siewnika Przed Sezonem

Niezależnie od typu siewnika, jego regularny przegląd jest kluczowy dla zapewnienia prawidłowego działania. "Wnikliwe sprawdzenie siewnika przed sezonem powinno odbywać się wiosną lub jesienią." Przegląd pozwoli ocenić zużycie elementów roboczych i zaplanować ewentualne naprawy lub regulacje.

Kluczowe Etapy Przeglądu:

1. Instrukcja obsługi: "Przegląd siewnika najlepiej rozpocząć od zapoznania się z jego instrukcją obsługi." Zawiera ona najważniejsze informacje o kontroli, przygotowaniu do siewu, tabele wysiewu i wzorniki ustawień.
2. Kontrola elementów roboczych: Należy sprawdzić "tarcze, kółka dociskowe, znaczniki, zagarniacze, redlice itp.", zwracając uwagę na stopień ich zużycia i poprawność działania.
3. Redlice: "W przypadku redlic trzeba zwrócić uwagę na ich czubki, które zużywają się znacznie szybciej, jeżeli nie są prawidłowo ustawione względem talerzy." Aby temu zapobiec, "talerz powinien pracować na głębokości większej o 1-15 cm niż czubek redlicy."
4. Smarowanie: "W siewnikach, w których piasty redlic wysiewających wyposażone są w smarowniczki, należy pamiętać o podaniu smaru po przepracowaniu przez nie ok. 300 ha, zaś w przypadku innych elementów ruchomych, jak znaczniki, zaczep czy wahacze - po zasianiu ok. 100 ha."
5. Ciśnienie w oponach: "Ważne jest również sprawdzenie ciśnienia w oponach wału zagęszczającego - jeszcze przed wyjazdem siewnika w pole." Prawidłowe ciśnienie w kołach napędowych pozwoli ograniczyć poślizg i utrzymać założoną dawkę wysiewu, zapewniając odpowiednią średnicę koła.

Próba Kręcona: Niezbędny Element Przygotowania Siewnika

Jedną z najważniejszych czynności przed siewem jest przeprowadzenie próby wysiewu, czyli tzw. próby kręconej. Choć zajmuje ona czas i często wymaga kilkukrotnego wykonania, jest kluczowa dla uzyskania prawidłowej obsady roślin na hektarze.

Jak Wykonać Próbę Kręconą:

1. Ustalenie liczby obrotów: Należy "ustalić liczbę obrotów koła siewnika, którą będziemy musieli wykonać w trakcie jej trwania." Na przykład, dla siewnika o szerokości roboczej 2,7 m, liczba obrotów korbą na 1 hektar wynosi 3290, a liczba obrotów koła jezdnego na 1 hektar - 1900 (dla Poznaniak 6 SO43/3B).
2. Zasypanie skrzyni: "Przystępując do próby kręconej, zasypujemy skrzynię ziarnem." Ważne jest, aby ziarno znajdowało się również w gniazdach wysiewających; można to osiągnąć, obracając jednokrotnie wałek wysiewający, a następnie wsypując zboże z rynienek z powrotem do siewnika.
3. Wysiew próbny: "Wysiewać nasiona do rynien, pokręcając korbą lub kołem jezdnym w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara."
4. Ważenie i ocena: Po wykonaniu odpowiedniej liczby obrotów, należy "zważyć zsypane z rynienek ziarno." Próba jest udana, jeśli uzyskana masa nie różni się o więcej niż 2% od zalecanej dawki.
5. Obserwacja: "Próba kręcona daje nam również możliwość obserwacji działania siewnika i wykrycia ewentualnych zmian w wypadaniu ziarników." Warto też sprawdzić ustawienia gniazd za pomocą wzornika.

Obliczanie Prawidłowej Normy Wysiewu

Określenie ilości materiału siewnego na hektar jest fundamentalne. "Problem z wyliczeniem normy wysiewu pojawia się zwykle, gdy materiał siewny nabyliśmy w kilogramach, a norma wysiewu podana na etykiecie jest w sztukach ziaren na 1 m²."

Wzory i Parametry:

• MTN i zdolność kiełkowania: Z etykiety produktu należy spisać "dane dotyczące MTN oraz zdolności kiełkowania."
• Obliczenia: "Następnie należy pomnożyć wartość zalecanej obsady roślin, którą podaje producent, przez MTN, a otrzymany wynik podzielić przez zdolność kiełkowania."
• Materiał własny: W przypadku materiału siewnego z własnego gospodarstwa "musimy sami wyznaczyć dane i zwrócić szczególną uwagę na czystość ziaren."
• Poślizg koła: "Do „wykręconej” ilości ziarna należy zawsze dodać około 5%, które będą uwzględniać poślizg koła na polu."

Ustawienia Siewnika na Polu

Oprócz kalibracji wysiewu, kluczowe są również ustawienia siewnika bezpośrednio na polu.

Głębokość Siewu i Zagarniacz:

"Ostatnią czynnością, którą musimy wykonać już na polu, jest ustawienie głębokości pracy redlic wysiewających i zagarniacza." Parametry te dobiera się "w zależności od warunków panujących na polu." W większości siewników istnieje możliwość indywidualnego ustawienia docisku redlic wysiewających poprzez zmianę położenia sprężyn dociskowych.

Ustawienie Znaczników:

"Każdy siewnik jest wyposażony w ręczny lub hydrauliczny przerzutnik znaczników bocznych, które służą do wyznaczenia trasy następnego przejazdu ciągnika." Znaczniki należy ustawić tak, "aby odstępy między pasami siewnymi przy kolejnym przejeździe siewnika odpowiadały szerokościom międzyrzędzi." Pas siewny (Ss) to odległość między skrajnymi redlicami.

Przykład: dla 25 redlic przy szerokości międzyrzędzi d = 10,8 cm, szerokość robocza wynosi Sr = 25 x 10,8 cm = 270 cm. Rozstawienie kół przednich ciągnika t = 135 cm. Wówczas szerokość pasa siewnego to Ss = Sr - d = 270 - 10,8 cm = 259,2 cm.

Prędkość Jazdy:

"Prędkość jazdy podczas siewu należy każdorazowo dostosować do aktualnych warunków glebowych. Nie powinna ona przekraczać 10 km/h." Ważne jest, aby w czasie siewu "utrzymać, w miarę możliwości, stałą prędkość", ponieważ "wielkość wysiewanej dawki nasion nie zależy od prędkości jazdy", ale jej stabilność ma wpływ na równomierność siewu.

Specyfika Bezstopniowych Przekładni Olejowych (np. Hassia DK 300)

Siewniki wyposażone w bezstopniowe przekładnie olejowe, takie jak Hassia DK 300, mogą wykazywać specyficzne zachowania, które prowadzą do rozbieżności między próbą kręconą a siewem w polu. Użytkownicy tych siewników często zauważają, że "ilość wysiewanego zboża z ustawieniami znacznie się różni" od tej uzyskanej podczas próby.

Charakterystyka i Problemy:

• "Tykanie" zębatek: "Ząbki wysiewające nie obracają się w sposób ciągły, tylko malutkimi skokami." To "tykanie" jest normalne dla tego typu przekładni.
• Czynniki wpływające na wysiew: "Ilość wysiewanego może się różnić nawet o 10%, wszystko zależy od wielu czynników, np. jaka zaprawa, wilgotność nasion, wilgotność powietrza itp."
• "Resetowanie" przekładni: "Przekładnie bezstopniową olejową trzeba resetować, czyli ustawisz na np. 3,0 i za mało wysiewa, to musisz cofnąć na zero, czyli zresetować i ustawić na 3,5." Niewiedza o tym wymogu może prowadzić do nierównomiernego wysiewu.
• Nachylenie siewnika: "Normę niby trzyma, ale przy siewie rzepaku dość dużo więcej wysiał niż na próbie kręconej." Jedną z hipotez jest to, że podczas próby siewnik stoi na podporach i jest bardziej pochylony, natomiast w polu jest "bardziej odchylony do tyłu i nasiona 'jakby łatwiej miały drogę ucieczki z siewnika'".

Typowe Usterki i Rozwiązania:

Wiele problemów z niespójnym wysiewem w przekładniach olejowych wynika z zużycia elementów wewnętrznych.

• Sprzęgiełka jednokierunkowe/łożyska: "Okazało się, że sprzęgiełka jednokierunkowe przepuszczają i stąd moje problemy z wysiewem." Po wymyciu skrzynki i "wypłukaniu owych sprzęgiełek", które w siewnikach bywają "łożyskami jednostronnymi", siewnik zaczynał kręcić już od niskich ustawień, wysiewając "zgodnie z wykręconą normą i niemal tak jak w tabeli Amazone."
• Regeneracja przekładni: Regeneracja przekładni bezstopniowych, np. w siewnikach Polonez czy Mazur, często wymaga wymiany łożysk, sprężyn na dźwigniach, tulejek i simeringów. Koszty wymiany łożysk w siewnikach (np. Nordsten) mogą wynosić około 120 zł, podczas gdy kompleksowa naprawa przez fachowca może sięgać "tysiaka".

tags: #siewnik #skrzynia #olejowa #proba #wychodzi #inaczej