Siewniki to nieodłączny element krajobrazu polskiego rolnictwa, bardzo często widoczne na polach. Są to maszyny rolnicze różnego typu, o zróżnicowanej konstrukcji, przeznaczone do wysiewu nasion i ziaren roślin. Siewniki są wykorzystywane do wysiewu zbóż, traw, kukurydzy, buraków, międzyplonów i innych upraw. Posiadają różne szerokości robocze oraz zastosowane rozwiązania, które są dostosowane do rodzaju uprawy gleby i sposobu samego siewu.
Historia i ewolucja siewników
Za wynalazcę siewnika uważa się Anglika Jethro Tulla, który jest także twórcą pierwszych pielników, mających za zadanie usuwać chwasty z pola. Pierwsze siewniki, skonstruowane w 1701 roku, posiadały lej na nasiona, pełniący rolę zbiornika. Z przodu maszyny znajdował się element przypominający pług, tworzący bruzdę do wysiewu. Wynalazek Tulla powstał jako odpowiedź na potrzebę, by nie marnować wysiewanego ziarna, co było wówczas dużym problemem w rolnictwie.
Podział siewników polowych
Siewniki można podzielić ze względu na sposób umieszczania materiału siewnego w glebie lub na powierzchni gleby. W ten sposób wyróżniamy:
- Siewniki rzędowe (z wysiewem do gleby), które posiadają redlice wysiewające (stopkowe lub talerzowe).
- Siewniki rzutowe, które wysiewają materiał siewny rzutowo, czyli na powierzchnię gleby.
Siewniki rzędowe i ich specjalizacje
Siewniki rzędowe można dalej podzielić na:
- Siewniki zbożowe (uniwersalne): Przeznaczone są przede wszystkim do zbóż, drobnonasiennych (np. rzepak) oraz grubonasiennych (np. groch, bobik).
- Siewniki punktowe: Stosowane są do precyzyjnego wysiewu nasion w równych odstępach, np. kukurydzy czy buraków.
Budowa i działanie siewnika zbożowego
Siewniki zbożowe zawieszane mechaniczne
Przykładem bardzo popularnego w Polsce siewnika zbożowego zawieszanego, z mechanicznym napędem aparatów rozdzielających ziarno, jest model POZNANIAK. Siewnik ten jest zbudowany na ramie i posiada zbiornik zasypowy na ziarno. Elementem rozdzielającym i dawkującym ziarno są aparaty kołeczkowe oraz przekładnia bezstopniowa, na której ustawia się dawkę wysiewu. Napęd na przekładnię jest przenoszony z koła jezdnego siewnika. Ze zbiornika podzielone ziarno trafia do rurek prowadzących, które doprowadzają materiał siewny do redlic stopkowych lub talerzowych, w zależności od wersji siewnika. Regulacja na ramie siewnika umożliwia ustawienie głębokości roboczej.
Siewniki nabudowane mechaniczne
W przypadku siewnika nabudowanego mechanicznego zasada działania jest bardzo podobna do siewników zawieszanych. Różnicą jest fakt, że w trakcie jednego przejazdu następuje jednocześnie uprawa gleby oraz zasiew. Przykładem jest siewnik zbożowy nabudowany na bronie wirnikowej.
Siewniki zbożowe mechaniczne i pneumatyczne
Siewniki zbożowe można podzielić na mechaniczne i pneumatyczne. Siewniki zbożowe pneumatyczne charakteryzują się większą pojemnością zbiornika głównego oraz zastosowaniem centralnego dozownika lub kilku dozowników. Producenci coraz częściej proponują siewniki z dozownikiem napędzanym elektrycznie oraz siewniki z dzielonymi zbiornikami, na przykład z osobną komorą na materiał siewny i osobną komorą na nawóz granulowany lub inny materiał siewny do tworzenia mieszanek.
Przykładem siewnika pneumatycznego jest model Sulky PROGRESS P, wyposażony w 3 zbiorniki. Z przodu maszyny znajduje się część przygotowująca glebę pod zasiew oraz wał ugniatający, a z tyłu maszyny sekcje wysiewające.
Siewniki do uprawy bezorkowej i strip-till
Współczesne rolnictwo rozwija także siewniki przystosowane do nowoczesnych metod uprawy. Przykładami takiego siewu z głęboką uprawą strip-till mogą być maszyny Mzuri lub Czajkowski. Przykładem siewnika bezorkowego jest SKY EasyDrill.
Siewniki do poplonów
Uzupełnieniem kategorii siewników są siewniki do poplonów. Ciekawym modelem jest Unia ETA. Są to siewniki pneumatyczne do poplonów o pojemności zbiornika 200, 300 lub 500 litrów. Wałek wysiewający zasilany jest przez 12 V silnik elektryczny, a regulacja odbywa się przy pomocy sterownika, z kabiny operatora.
Siewniki punktowe (precyzyjne)
Wśród siewników należy wyróżnić kategorię precyzyjnych siewników punktowych. Można je podzielić ze względu na podział i dystrybucję ziarna na:
- Siewniki punktowe mechaniczne: Najczęściej stosowane do punktowego wysiewu buraka otoczkowanego, rzepaku otoczkowanego i cykorii.
- Siewniki punktowe pneumatyczne (podciśnieniowe lub nadciśnieniowe): Są bardziej uniwersalne i służą do wysiewu upraw rzędowych, takich jak kukurydza, słonecznik, burak cukrowy, fasola, soja, rzepak, sorgo, groch, bobik.
Przykładem siewnika punktowego pneumatycznego, podciśnieniowego jest Monosem NG PLUS M, z sekcjami wysiewającymi z amortyzacją Monoshox. Na fotografii widoczny jest siewnik 8-rzędowy, na ramie TFC typu pływającego dla lepszego kopiowania ukształtowania powierzchni gleby, wyposażony w podsiewacz nawozów centralny o pojemności 1500 litrów oraz w aplikator do mikrogranulatów Microsem.
Zasada działania siewników punktowych pneumatycznych
Sercem siewnika punktowego jest aparat rozdzielający ziarno. Ustawienie siewnika punktowego Monosem jest łatwe. Dużą rolę odgrywa instalacja pneumatyczna. Z jednej strony podciśnienie przysysa ziarno do otworów tarczy wysiewającej (np. w siewnikach punktowych Monosem, Gaspardo, Arbos, Matermacc), a z drugiej strony zapewnia transport podzielonego ziarna do gleby (np. w siewnikach punktowych Vaderstad).
Oprócz mechanicznych rozwiązań, na siewnikach punktowych znajdziemy wiele nowatorskich propozycji, np. precyzyjny siewnik punktowy do wysiewu warzyw Monosem MS, przeznaczony do wysiewu cebuli, marchwi, pietruszki, pasternaku, buraczka czerwonego itp.
Nowoczesne rozwiązania w siewnikach
Pierwsze produkowane siewniki opierały się na zasadzie zamontowania układu dozującego, najczęściej napędzanego przez koło maszyny, który napędzał część rozdzielającą ziarno. Współczesne siewniki (siewniki zbożowe) są dostępne w wersjach z przekładnią dawkującą, ale coraz częściej rolnicy inwestują w siewniki z dozownikami napędzanymi elektrycznie (mających zastosowanie na przykład w pneumatycznych siewnikach zbożowych) lub z aparatami rozdzielającymi ziarno (w przypadku siewników punktowych).
W przypadku siewników punktowych od jakiegoś czasu dostępne są również podsiewacze nawozów i aplikatory do mikrogranulatów napędzane elektrycznie.
Rolnictwo Precyzyjne i ISOBUS
Nowoczesne siewniki dają również dostęp do funkcji Rolnictwa Precyzyjnego dzięki zaawansowanej elektronice w standardzie ISOBUS. Na wyświetlaczu terminala uniwersalnego ISOBUS jest wyświetlana aplikacja (oprogramowanie) z modułu ECU siewnika. Dzięki takim funkcjom materiał siewny zostaje wysiany tam, gdzie powinien być, i w dawce, którą określił użytkownik. Jethro Tull, twórca pierwszego siewnika, byłby zadowolony widząc, jak bardzo zostały rozwinięte technicznie siewniki XXI wieku.