Brona talerzowa to maszyna, która przez wielu rolników uważana jest za absolutną podstawę w gospodarstwie, niezależnie od jego wielkości. Niegdyś maszyna używana tylko do płytkiej uprawy pożniwnej, a dziś uznawana jest za maszynę uniwersalną, wykorzystywaną zarówno do płytkiej uprawy, jak i uprawy przedsiewnej.
To, czy brona talerzowa sprawdzi się w różnych warunkach polowych, zależy od wielu czynników. Najważniejszym czynnikiem są zastosowane w niej talerze, ich zabezpieczenie oraz kąt natarcia. Talerz, jako część robocza, powinien być również dobrze zabezpieczony na maszynie, aby uniknąć jego uszkodzenia podczas pracy.
Rodzaje talerzy w bronach talerzowych
Brony talerzowe, w zależności od konstrukcji, wyposażone są w różne rodzaje talerzy. Najpopularniejsze typy to talerze gładkie oraz uzębione. Wybór odpowiednich talerzy zależy od wielu czynników, ponieważ każdy rodzaj ma swoją określoną charakterystykę pracy i przeznaczenie.
Talerze uzębione Ø 560 mm
Talerze uzębione o średnicy 560 mm i grubości 4 mm to standardowe rozwiązanie wykorzystywane w bronach talerzowych takich jak AGROLAND TITANUM HEAVY, TITANUM STANDARD oraz BORAZON. Są one wykonane ze stali borowej, co zapewnia im znakomitą wytrzymałość oraz odporność na kamienie.
Talerze Ø 560 mm posiadają średnio duży ząb w ilości 10 sztuk, dzięki czemu nadają się zarówno do uprawy pożniwnej, jak i do uprawy przedsiewnej. Kąt ustawienia talerza oraz jego kształt powodują, że ziemia podczas pracy agregatu talerzowego wyrzucana jest do boku. Eliminuje to problem zapychania się maszyny i umożliwia pracę na miękkim podłożu, na przykład po wcześniej wykonanej orce.
Optymalna prędkość pracy agregatu talerzowego wyposażonego w talerze Ø 560 mm oscyluje w przedziale od 10 do 12 km/h przy zachowaniu głębokości roboczej około 12 cm. Takie parametry pracy sprawiają, że resztki pożniwne są dokładnie rozdrobnione oraz przykryte ziemią.
Talerze uzębione Ø 620 mm
Talerze uzębione Ø 620 mm o grubości 6 mm to talerze przeznaczone do zadań specjalnych. Stosuje się je w bronach talerzowych AGROLAND VIBROCUT, TITANUM HEAVY oraz BORAZON. Podobnie jak talerze o średnicy Ø 560 mm, również te są wykonane ze stali borowej, co czyni je bardzo odpornymi na kamienie oraz ścieranie.
Talerze uzębione Ø 620 mm posiadają duży ząb w ilości 8 sztuk na talerz i są wykorzystywane w bronach talerzowych przeznaczonych na ciężkie warunki polowe. Sprawdzają się one doskonale na twardych, gliniastych glebach oraz mocno zakamienionych polach. Dzięki swojej większej grubości są znacznie bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne niż talerze Ø 560 mm.
Kąt ustawienia talerza oraz jego kształt powodują, że ziemia podczas pracy maszyny wyrzucana jest do tyłu, dzięki czemu w agregacie talerzowym nie ma potrzeby stosowania ekranów bocznych lub krojów talerzowych, ponieważ maszyna nie zostawia widocznych łączeń między przejazdami. Niewątpliwą zaletą talerzy Ø 620 mm jest to, że wejdą one w ziemię w każdych, nawet bardzo ciężkich warunkach.
Problem pojawia się natomiast podczas pracy na miękkim podłożu. Kąt ustawienia talerza, jego kształt oraz charakterystyka pracy powodują, że talerz na miękkim podłożu ma tendencję do „zawijania” gleby przed siebie, co może powodować problemy z zapychaniem. Optymalna prędkość pracy agregatu talerzowego wyposażonego w talerze Ø 620 mm to przedział od 12 do 14 km/h, a głębokość efektywnej pracy zaczyna się już od 8 cm.
Brona talerzowa - co ma znaczenie średnica talerza, kąt pochylenia, odległość między talerzami...
Talerze CROSSCUTTER Ø 510 mm
Talerze CROSSCUTTER Ø 510 mm to specyficzne talerze używane stricte do ultra płytkiej uprawy. Wykorzystywane są one w bronach talerzowych AGROLAND TITANUM HEAVY oraz BORAZON. Materiałem użytym do produkcji tych talerzy również jest stal borowa.
Różnicą w wyglądzie tych talerzy jest oczywiście ich kształt. Talerze CROSSCUTTER swoją budową przypominają talerze faliste, natomiast fale na talerzach CROSSCUTTER są znacznie większe oraz zaostrzone. Optymalny zakres prędkości do pracy maszyną wyposażoną w takie talerze to przedział od 14 do 16 km/h.
Głębokość pracy tych talerzy jest uzależniona od warunków panujących na polu. Agregat talerzowy powinien być dostatecznie ciężki, żeby talerz bez problemu wszedł w ziemię. Optymalna głębokość pracy talerza CROSSCUTTER Ø 510 mm to głębokość do 5 cm w normalnych warunkach. Ze względu na budowę talerza ciężko będzie uzyskać większą głębokość pracy, ponieważ powierzchnia styku talerza z glebą jest większa niż w standardowym talerzu.
Talerze CROSSCUTTER Ø 510 znakomicie rozdrabniają resztki pożniwne oraz mieszają glebę na bardzo płytkiej głębokości. W odpowiednich warunkach mogą być używane na każdym rodzaju gleby. Swoje zastosowanie mogą znaleźć również w bronach talerzowych z hydropakiem.
Zabezpieczenie talerzy w bronie talerzowej
Zabezpieczenie słupicy talerza to kluczowy element maszyny, który amortyzuje talerz pracujący w ziemi i przenosi naprężenia. Dzięki temu nie dochodzi do uszkodzeń elementów konstrukcyjnych maszyny lub samego talerza.
Standardowe zabezpieczenie talerzy używane w konwencjonalnych agregatach talerzowych, takich jak TITANUM STANDARD, TITANUM HEAVY oraz BORAZON, to gumowe amortyzatory przypominające walec. Takie rozwiązanie w zupełności wystarcza do zabezpieczenia talerzy o średnicy Ø 560 mm lub mniejszych, a także talerzy CROSSCUTTER, ponieważ z reguły pracują one przy nieco mniejszych obciążeniach.
Talerze o średnicy większej niż Ø 560 mm również mogą być zabezpieczane na amortyzatorach gumowych, natomiast średnica amortyzatora powinna być nieco większa ze względu na większe naprężenia powstające podczas pracy. Najlepszym jednak rozwiązaniem dla talerzy o większej średnicy będzie tak zwane zabezpieczenie na słupicy sprężynowej, np. w bronie talerzowej VIBROCUT.