Brona talerzowa z zębami do rozbijania brył: kompleksowy przewodnik

Brony talerzowe należą do podstawowej grupy maszyn rolniczych, które wykorzystuje się bezpośrednio po orce lub w uprawie bezorkowej. Są to narzędzia niezbędne w każdym gospodarstwie rolnym, znajdujące zastosowanie zarówno przed zasiewem pola, jak i bezpośrednio po orce.

Brona talerzowa to maszyna uprawowa należąca do grupy agregatów biernych. Jest w stanie pracować samodzielnie lub we współpracy z siewnikiem, uzyskując w ten sposób agregat uprawowo-siewny. W ten sposób brony talerzowe są w stanie jednocześnie przygotować oraz zasiać glebę. Składają się one z dwóch lub większej liczby osi, na których znajdują się wklęsłe dyski. Całość konstrukcji jest osadzona na gumowych stabilizatorach oraz wałach ugniatających. Poruszanie się po gospodarstwie rolnym wprawia bronę talerzową w ruch, na skutek czego uzębione talerze zaczynają rozcinać i obracać glebę.

Wybór odpowiedniego modelu brony talerzowej ma kluczowe znaczenie dla uzyskania optymalnych rezultatów, zwłaszcza w zależności od rodzaju gleby, warunków atmosferycznych oraz rodzaju upraw.

Zastosowanie i cel talerzowania

Brony talerzowe są wszechstronnymi maszynami, które można stosować do wielu zadań w gospodarstwie rolnym. Ich głównym zadaniem jest przygotowanie roli po orce lub zbiorach, lecz to nie jedyne ich zastosowanie. Służą one do przygotowywania gleby po orce oraz po zbiorach. Brona talerzowa rozdrabnia powierzchniową warstwę ziemi, poprawiając jej przepuszczalność dla wody i powietrza. Dzięki temu rośliny mają lepsze warunki do wzrostu.

Zabieg uprawowy, w którym wykorzystuje się brony talerzowe, określany jest mianem talerzowania. Polega on na wykorzystaniu bron talerzowych do pracy na głębokości 10-15 cm. Cel talerzowania jest wieloraki: to uzyskanie wyrównanej powierzchni pod przyszłe uprawy, spulchnienie gleby, przykrycie resztek pożniwnych, a także wymieszanie górnej warstwy z wapnem i nawozem mineralnym. Talerzowanie pomaga również rozdrabniać niepokruszone skiby czy odłogi, niszczyć chwasty oraz mieszać glebę z nawozem i wapnem, zapobiegając zachwaszczeniu pola.

Brony talerzowe są z powodzeniem wykorzystywane do wielu prac, takich jak:

• spulchnianie gleby,
• zmiękczanie jej wierzchniej warstwy,
• podorywka ścierniska,
• wyrównywanie powierzchni pola,
• polepszanie struktury roli przed siewem,
• usunięcie chwastów,
• mieszanie nawozów z glebą, bez konieczności jej odwracania.

Obracające się talerze jednocześnie tną glebę, mieszają resztki roślinne i wyrównują powierzchnię pola. Do ich zalet należy to, że nie mają one dużego zapotrzebowania na moc i nie są podatne na zapychanie. Dzięki temu świetnie sprawdzają się w wymienionych powyżej pracach.

Typy talerzy uprawowych i ich zastosowanie

Ostrza brony talerzowej powinny być indywidualnie dobrane do typu pracy, a mianowicie pod względem charakteru gleb i pożądanych efektów uzyskanych na terenach uprawnych. Można wyróżnić trzy podstawowe rodzaje talerzy uprawowych.

Talerze uzębione - idealne do rozbijania brył

Najpopularniejszym rodzajem bron talerzowych są maszyny wyposażone w uzębione tarcze, ponieważ charakteryzują się większą uniwersalnością i lepiej nadają się do uprawy gleb zakamienionych oraz ciężkich. Dzięki obecności zębów bezproblemowo rozdrabnianiają ciężkie bryły w ziemi, jak i usuwają chwasty.

Zębate talerze są szczególnie skuteczne w pracy na glebach ciężkich oraz zakamienionych. Zęby na talerzach umożliwiają łatwiejsze rozdrabnianie twardych brył ziemi, co poprawia napowietrzenie i przepuszczalność gleby. Na dodatek dobrze radzą sobie z eliminacją chwastów, a to z kolei jest niezwykle ważne dla utrzymania odpowiedniej struktury pola i przygotowania go pod siew. Uzębione talerze bez problemu przecinają twardą, zbitą glebę (nawet tę zakamienioną), roślinność, chwasty, korzenie, ciężkie bryły oraz inne resztki pożniwne (np. po kukurydzy). To sprzyja dobremu spulchnianiu ziemi oraz zwiększaniu jej przepuszczalności, dzięki czemu lepiej nadaje się ona do sadzenia.

Doskonałym przykładem takiej brony talerzowej jest model ATOS od firmy AMJ AGRO, który dostępny jest w trzech wariantach szerokości roboczej oraz umożliwia dobranie indywidualnie średnicy talerzy o wielkości 510 mm, 560 mm lub 610 mm. Inny przykład to model brony talerzowej BT od firmy BRASTAL. Z drugiej strony, talerze uzębione cechuje krótsza żywotność niż w przypadku talerzy gładkich i w większym stopniu naruszają one strukturę gleby. Umiejętne cięcie resztek pożniwnych zapobiega pojawianiu się larw omacnicy, a zużyte talerze bardzo słabo radzą sobie z wykonywaniem tej czynności.

Talerze gładkie

Talerze gładkie mają gładkie krawędzie, pozbawione ząbków. Świetnie spulchniają ziemię na niewielkiej głębokości. Dobrze sprawdzają się również na glebie piaszczystej i suchej. Takie talerze można wykorzystać do przygotowania podłoża do zasiewu po orce lub chęci jego wyrównania po zakończonych zbiorach. Nie trzeba ich również wymieniać tak często jak w przypadku talerzy uzębionych. Są one wykorzystywane przede wszystkim do wstępnego przygotowania roli po orce lub po zbiorach. Talerze gładkie sprawdzają się doskonale na glebach lekkich, gdzie nie ma potrzeby rozdrabniania twardych brył. Pozwalają na precyzyjne cięcie darni, co jest przydatne w przygotowaniu gleby pod siew na łąkach, pastwiskach czy w uprawach roślin motylkowych.

Talerze gładkie mają jednak swoje wady. Jeżeli spróbujesz przecinać gęste plony gładkim ostrzem, będą one raczej wypychały je do przodu niż rozbijały. Jeśli wykorzystasz je na glebie, która jest twarda lub w której znajdują się np. konary, gałęzie lub grube pozostałości po żniwach, istnieje możliwość zawieszenia się maszyny lub uszkodzenia ostrza. Ich efektywność w przypadku gleb cięższych jest ograniczona.

Talerze faliste

Talerze faliste mają charakterystyczną, falowaną powierzchnię. Pozwalają uprawiać ściernisko w sposób powierzchowny, z powodzeniem można je zastosować przy pracach płytkich i ultrapłytkich. Bez problemu stosuje się je na glebach żyznych i typowych, mokrych i ciężkich, a także tych z dużą ilością mulczu. Przy wykorzystaniu takich talerzy przygotowuje się do siewu wąski pas, dzięki czemu możliwy jest dokładny wysiew nasion. Bez problemu można je stosować nawet na nietkniętych ścierniskach. Umiejętnie mieszają one glebę z roślinnymi resztkami.

Materiały i konstrukcja talerzy uprawowych

Talerze uprawowe to nieodłączny element bron oraz agregatów. Różnią się one między sobą budową oraz materiałem, z którego zostały wykonane.

Materiały wykonania talerzy

Zazwyczaj talerze wykonane są ze stali sprężynowej lub mocniejszej stali borowej. Na rynku można znaleźć jednak tego typu produkty również ze słabszej stali węglowej.

• Talerze ze stali sprężynowej: Wykorzystuje się je w bronach i agregatach poniżej 3 m szerokości. Wykazują się właściwościami podobnymi do talerzy ze stali borowej.
• Talerze ze stali borowej: Projektowane są z myślą o agregatach i bronach powyżej 3 m szerokości. Posiadają w wyjątkowe ostrza (jeśli chodzi o długość i kąt), które wzdłużnie przecinają łodygi owsa. Idealnie zdają egzamin w przypadku cięższych gleb, np. w celu wyrównywania ścieżek technologicznych, przykrywania obornika czy też po uprawie rzepaku i kukurydzy. Średnica takich talerzy utrzymuje się zwykle na poziomie 620 mm. Stosuje się je do pracy z prędkością 8-20 km/h, na głębokości od 10 do 15 cm.
• Talerze ze stali węglowej: Najmniej wytrzymałe, wykorzystuje się w pługach talerzowych, doskonale mieszają one resztki pożniwne. Bez problemu wcinają się w glebę, co przyczynia się do błyskawicznego wzrostu poplonów - umożliwia to szybkie tworzenie się próchnicy. Średnica takich talerzy wynosi zwykle 510 mm. Przeznaczone są do pracy z prędkością 10-15 km/h (zalecana prędkość 12 km/h do podorywki) na głębokości od 3 do 10 cm.
• Talerze napawane: Są to talerze wykonane ze stali borowej, znajdują się na nich jednak specjalne napoiny, wykonane techniką napawania. Pozwalają one znacząco zwiększyć wydajność oraz odporność na ścieranie.

Mocowanie i zabezpieczenie talerzy

Talerze znajdują zastosowanie zarówno w tradycyjnych, jak i kompaktowych bronach talerzowych, jednak w inny sposób są w nich mocowane. Jeśli chodzi o kompaktową bronę talerzową, talerze przytwierdzane są do dwóch ramion ułożonych do siebie równolegle. Co więcej, ustawione są one pod kątem względem kierunku jazdy - każdy talerz jest mocowany osobno, pod tym samym kątem, co inne. Taki sposób mocowania wiąże się z pewnymi korzyściami, np. w przypadku napotkania przeszkody tylko jeden z nich zmieni swoje ułożenie, a inne talerze - nie, pełniąc dalej swoje zadanie. Inaczej wygląda to w przypadku bron tradycyjnych, które są przymocowane do jednej osi. Talerz w przypadku bron kompaktowych jest również łatwiejszy do wymiany.

Chcąc zabezpieczyć talerze przed uszkodzeniami powstającymi w wyniku działania kamieni, producenci decydują się na różne zabezpieczenia. Do tych najpopularniejszych zalicza się bezpieczniki gumowe - na nich przytwierdza się talerze do brony. Ważne jest, aby zwrócić uwagę na średnicę tych elementów; im większa grubość tych bezpieczników, tym bezpieczniej dla talerza. Czasem stosuje się również zabezpieczenia sprężyste, które można podzielić na dwa rodzaje: sprężynowe oraz resorowe.

Kluczowe czynniki wyboru brony talerzowej

Wybierając bronę talerzową, warto zastanowić się nad tym, jaki kształt i średnicę posiadają tarcze. Do najważniejszych kryteriów wyboru zalicza się między innymi rodzaj, zapotrzebowanie mocy, szerokość roboczą, masę, a także kształt i rozmiar ostrzy. Ostatnie kryterium ma szczególne znaczenie, gdyż to właśnie typ tarcz bezpośrednio wpływa na jakość pracy brony.

Średnica talerzy

Ich średnica ma ogromne znaczenie dla klientów, gdyż większa wielkość tarcz wykazuje znacznie dłuższą żywotność elementów, a mniejsza pozwala na większą przepustowość, rotację i lepsze wnikanie ostrzy w glebę. Rozmiar brony wpływa na ciężar, a tym samym na zagłębienie narzędzi roboczych podczas pracy. Najczęściej można znaleźć talerze o średnicy 460-520 mm, które wykorzystuje się maksymalnie do upraw na 12-15 cm głębokości, a najczęściej 5-10 cm.

Talerze o średnicy około 600 mm, wyróżniające się mocno ząbkowanymi krawędziami, są najbardziej wszechstronne. Idealnie sprawdzają się zarówno podczas płytkiej uprawy pożniwnej, jak i przy bardziej intensywnych pracach glebowych. Z kolei talerze, które mają mniej ząbkowane krawędzie i średnicę około 500 mm, świetnie spisują się przy płytkim zrywaniu ścierniska, ale nie zdają egzaminu przy trudniejszych warunkach glebowych.

Rozstawienie i kąt pochylenia talerzy

Rozstawienie talerzy w bronach talerzowych ma istotny wpływ na jakość i efektywność ich pracy. Na ziemiach ciężkich i spoistych talerze rozmieszczone bliżej siebie skuteczniej rozdrabniają bryły. Gdy celem jest głębsza obróbka gleby, talerze umieszczone dalej od siebie są mniej podatne na zatykanie. Wybór odpowiedniego kąta pochylenia talerza, średnicy oraz odległości między talerzami powinien być dostosowany do rodzaju gleby, obecności resztek roślinnych, celu obróbki, mocy ciągnika oraz innych indywidualnych potrzeb. Nowoczesne brony talerzowe oferują możliwość regulacji kąta ustawienia tarcz, co pozwala dostosować maszynę do konkretnych warunków terenowych i uprawowych.

Moc ciągnika

Warto zdawać sobie sprawę, że w zależności od rodzaju gleby na danym terenie zmieniać będzie się zapotrzebowanie na moc brony talerzowej. Gdy gleba jest lekka, zastosowanie znajdują maszyny nie wymagające dużej mocy ciągnika. Im talerze są bliżej siebie, tym mniejsza moc ciągnika jest potrzebna. W przypadku ciężkich gleb, konieczne będzie podniesienie masy urządzenia za pomocą obciążników lub wypełnienia ramy, a także użycie ciągnika o większej mocy.

Szerokość robocza

Wybór szerokości roboczej powinien być uzależniony od wielkości gospodarstwa oraz dostępnego ciągnika. Szerokie talerzówki pozwalają na szybsze przetwarzanie dużych powierzchni, jednak wymagają większej mocy ciągnika.

Wały doprawiające

Niemal każda brona talerzowa może być wyposażona w różne typy wałów doprawiających, które pełnią istotną rolę w finalnym efekcie przygotowania gleby. Wały te mają wpływ na ostateczny stan gleby, jej wyrównanie i ugniatanie. Dodatkowo rozdrabniają większe bryły ziemi i poprawiają strukturę gleby po pracy talerzy. Warto zauważyć, że producenci oferują możliwość doboru różnych rodzajów wałów. Poza klasycznym wałem rurowym, dostępne są również wały packer, crosskill, strunowe, sprężynowe czy daszkowy.

• Wał Packer: To masywny wał, składający się z szeregu połączonych zębów (kolców). Jego zadaniem jest intensywne ugniatanie gleby i kruszenie większych grud.
• Wał Strunowy: To lekki wał, charakteryzujący się dużą zdolnością do samooczyszczania. Jest idealny na gleby lekkie i średnie, gdzie zbyt intensywne ugniatanie nie jest konieczne.
• Wał Rurowy: Uniwersalny i często stosowany wał, którego konstrukcja pozwala na pracę zarówno na powierzchni, jak i w głębszych warstwach gleby.
• Wał Daszkowy: Pierścieniowa konstrukcja wału daszkowego sprawia, że skutecznie miesza on resztki pożniwne z glebą.

Brona talerzowa TYTAN to niezawodne narzędzie do płytkiej uprawy gleby po żniwach, które skutecznie miesza resztki ścierniska i usuwa chwasty. Posiada dwa rzędy uzębionych talerzy na amortyzatorach gumowych i wał dogniatający, dzięki czemu zapewnia efektywną pracę nawet w trudnych warunkach. Można ją łatwo transportować na pole, gdyż po złożeniu nie przekracza szerokości pasa drogowego.

Wybór brony talerzowej zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj gleby, warunki atmosferyczne oraz specyficzne potrzeby uprawy. Ważne jest, aby przed zakupem dokładnie określić, jakie zadania ma spełniać maszyna oraz na jakich glebach będzie pracować.

tags: #talerzowka #z #zembami #do #rozbijania #bryl