Tatra Wywrotka 147: Ładowność i Dane Techniczne

Czeskie zakłady Tatry są obecnie jedną z najstarszych firm w branży motoryzacyjnej. Historia firmy rozpoczęła się w 1850 roku w Kopřivnicach na Morawach, kiedy to Ignácy Šustala rozpoczął produkcję bryczek konnych. Od 1897 roku Tatra stała się jedną z pierwszych w Europie firm produkujących samochody.

Punktem zwrotnym w historii firmy był rok 1923, kiedy to wprowadzono do produkcji Tatry 11 - samochód, w którym po raz pierwszy zastosowano układ z centralną rurą nośną projektu Hansa Ledwinki. Zakłady Tatry, posiadające m.in. własną kuźnię i odlewnię, pozostają jednymi z niewielu, gdzie w jednym miejscu powstają praktycznie wszystkie zasadnicze elementy pojazdów. Produkowane są silniki, skrzynie biegów i rozdzielczo-redukcyjne, wały oraz mosty przenoszące napęd (w przypadku modeli w klasycznym układzie Tatry - centralna rura nośna), ramy drabinkowe, kabiny (zarówno „miękkie”, jak i w wersjach opancerzonych) oraz skrzynie ładunkowe i skrzynie wywrotek.

Historia i Rozwój Konstrukcji Wywrotek Tatra

Wywrotki wyprodukowane przez czeską Tatrę to pojazdy, które sprawdzają się w naprawdę trudnym terenie. Mimo skomplikowanej budowy nie są szczególnie awaryjne. Do zalet Tatry można zaliczyć bardzo dobre właściwości terenowe, dużą wytrzymałość konstrukcji oraz trwały i w miarę oszczędny silnik.

Tatra TerrNo1 to rozwinięcie znanego modelu T815, produkowanego od 1983 roku. Pojazd produkowany od 1997 roku był kilkakrotnie modernizowany i obecnie spełnia normę Euro 5. Trzyosiowa Tatra może mieć napęd 6x4 lub, znacznie częściej, 6x6. Fabryczna zabudowa wywrotki może być tylnozsypowa lub trójstronna, jednak ta ostatnia występuje w niewielu egzemplarzach.

Silniki i Skrzynie Biegów

Pod kabiną Tatry TerrNo1 zazwyczaj pracuje doskonale znany czeski silnik wysokoprężny V8 o pojemności 12,7 litra. Motor Tatry to ostatnia jednostka chłodzona powietrzem w ciężarówce, która wciąż jest produkowana. W zależności od roku produkcji, jednostka Tatry spełnia różne normy ekologiczne, począwszy od Euro 1, a na Euro 5 skończywszy. Motor może mieć moce: 312, 346, 367, 381, 407, 428, 435 i 445 KM. Spalanie, w zależności od wersji i sposobu użytkowania, mieści się zazwyczaj w akceptowalnym przedziale 35-40 litrów ON na 100 km. Według użytkowników, motor nie miewa poważnych problemów.

Gorszą opinię mają skrzynie biegów. W TerrNo1 Czesi stosują tylko swoje przekładnie. Zazwyczaj w aucie spotkać można pięciobiegową skrzynię przejętą z poprzedniczki, wyposażoną w połówki. Zdarzają się jej luzy na wybieraku.

Kabina i Zawieszenie

Tatra TerrNo1 ma tę samą dzienną kabinę co model T815. Oczywiście poddano ją kilku modernizacjom. Jest dość ciasna, a deska rozdzielcza jest przestarzała. Mimo dość skomplikowanej budowy (niezależne zawieszenie itp.) Tatra wykazuje dużą trwałość. Wszystkie te rozwiązania zapewniają jej bardzo dobre właściwości terenowe, których próżno szukać w pojazdach konkurencji.

Chłodzony powietrzem motor jest prosty konstrukcyjnie i niezawodny (brak chłodnicy, pompy wodnej itp.). Kapitalny remont wykonuje się po około 1 milionie kilometrów. W motorach zdarzają się jednak wycieki oleju. Niektóre oryginalne części zamienne do Tatry są drogie, a na rynku brakuje ich zamienników. Niestety, używanych Tatr nie ma w Polsce wiele, a w Czechach mają one wysokie ceny. Ceny oryginalnych części zamiennych są wysokie, ale na akceptowalnym poziomie.

Współczesna Oferta Ciężarówek Tatra

Czeska Tatra posiada obecnie szeroką ofertę ciężarówek. Do zastosowań wojskowych oferowane są: średnia Tatra 810, typowo militarna, ciężka Tatra 815-7 oraz oparta na elementach komercyjnych (jako „rozwiązanie z półki”) Tatra Phoenix.

Tatra 815-7

Linia Tatra 815-7 jest obecnym flagowym produktem Tatry, produkowanym od 2005 roku. Jest to typowo militarna linia ciężarówek dostępnych w układach od 4x4 do 12x12. Modele te używają typowego układu Tatry z centralną rurą nośną, która jednocześnie pełni funkcję elementu nośnego (w typowych konstrukcjach wypełnianego przez ramę drabinkową) oraz ochronną dla ukrytych w niej wałów przenoszących napęd. Do wałów dołączone są niezależne półosie osadzone na resorach pneumatycznych.

Niezależne zawieszenie kół zapewnia lepszy kontakt kół z podłożem w trudnym terenie oraz mniejsze przechylenia konstrukcji, co zwiększa komfort i zmniejsza narażenie ładunku na uszkodzenia oraz pozwala na regulację prześwitu. Pierwszym pojazdem z centralną rurą nośną była produkowana od 1923 roku Tatra 11; od tego czasu konstrukcja była rozwijana i udoskonalana. Rura nośna w wielu zastosowaniach nie wymaga dodatkowych elementów wzmacniających, jednak w linii 815-7 uzupełniona jest ramą pomocniczą, zamocowaną do rury za pomocą belek poprzecznych.

Wyposażenie i Kabiny Tatra 815-7

Standardowym wyposażeniem w wojskowych Tatrach jest system centralnego pompowania kół, blokady mechanizmu różnicowego dla każdej osi, odłączanie napędu na przednie osie, zgodna ze standardami NATO 24 V instalacja elektryczna, czy punkty montażowe pozwalające na zastosowanie wyciągarki (zarówno elektrycznej, jak i hydraulicznej).

Kabiny dostępne są w wersjach nieopancerzonej (ale wyposażonej w punkty montażowe pozwalające na zastosowanie opancerzenia dodatkowego) i opancerzonych do poziomu 1 lub 2 wg STANAG 4569. Standardowa kabina dostępna jest w konfiguracji dla 3 lub 4 żołnierzy; dostępna jest również kabina podwójna dla 6 żołnierzy (obecnie tylko w wersji nieopancerzonej, jednak wersja opancerzona może zostać opracowana na prośbę klienta). Zastosowanie kabiny opancerzonej do poziomu 2 zmniejsza masę płatna wozu o około 2 tony. Dodatkową zaletą jest fakt, iż kabina opancerzona tylko minimalnie różni się wizualnie od nieopancerzonej. Wszystkie kabiny są odchylane hydraulicznie, w zależności od wymagań zamawiającego - ręcznie lub automatycznie. Mogą one również być wyposażone w system chroniący przed bronią ABC.

Jednostki Napędowe Tatra 815-7

Linia 815-7 obejmuje pojazdy z szerokim wyborem jednostek napędowych spełniających różne poziomy ograniczenia emisji spalin do Euro 5 włącznie (konfiguracja zależy od wymagań zamawiającego). Proponowane kombinacje napędu to chłodzony powietrzem silnik Tatra zestawiony z półautomatyczną skrzynią biegów Tatra, silnik Tatra zestawiony z automatyczną skrzynią biegów Allison, lub też chłodzony cieczą silnik Cummins zestawiony ze skrzynią Allison. Możliwe są również inne kombinacje (silniki Deutz i Navistar). Ciężarówki linii T-815-7 przygotowane są do transportu lotniczego samolotami C-130 Hercules lub większymi oraz koleją.

Tatra 810

Uzupełnieniem tych modeli są Tatra 163 Jamal (oferowana głównie jako wywrotka tylnozsypowa) oraz Tatra 815-6 Armax i Tatra 815-6 Force, pojazdy zastąpione przez model 815-7, jednak wciąż produkowane dla użytkowników, u których są używane w dużych ilościach (np. dla Indii).

W latach 90. czeskie Ministerstwo Obrony Narodowej rozpoczęło poszukiwania nowej średniej ciężarówki, która zastąpiłaby produkowane od 1953 roku wysłużone Pragi V3S. Jako dostawcę wybrano Roudnické slévárny a strojírny z ciężarówką ROSS 210. Od 1996 roku dostarczono armii czeskiej 15 ciężarówek R 210, które posłużyły do testów, jednak w 1998 roku wojsko zrezygnowało z zakupów, co doprowadziło niewielkiego producenta do bankructwa.

W 2002 roku Tatra, zajmująca się do tego czasu jedynie produkcją pojazdów kategorii ciężkiej, odkupiła dokumentację oraz prawa do produkcji. Co interesujące, zmiana producenta wozu wymusiła ponowne przeprowadzenie prób wozu, z tego też powodu wóz „przy okazji” przeszedł modernizację. W 2005 roku Czeski MON wreszcie zamówił Tatry 810.

Tatra 810 odbiega konstrukcyjnie od większości ciężarówek tego producenta. Oparta jest na tradycyjnej ramie drabinkowej oraz osiach wyposażonych w zwolnice. Zwolnice to przekładnie zębate montowane przy kołach napędowych w celu zwiększenia prześwitu pod pojazdem oraz zwiększenia momentu obrotowego. Podczas konstrukcji pojazdu ROSS w dużej mierze oparł się na elementach „z półki” pochodzących od Renault. Tatra 810 napędzana jest silnikiem Renault DXi7 oraz wyposażona w zmodyfikowaną, cywilną kabinę Renault. Alternatywnie dostępna jest przygotowana przez Tatrę kabina opancerzona. Obie kabiny mieszczą do 3 żołnierzy i wyposażone są w duży centralnie umieszczony właz dachowy, który może pełnić funkcję obrotnicy dla karabinu maszynowego Uk vz. 59.

Tatra Phoenix

Feniks to najnowszy model Tatry, znajdujący się w produkcji od 2010 roku. Powstał on na rynek komercyjny, jako efekt współpracy z Paccarem i DAFem. Od 2012 roku oferowana jest również wersja wojskowa, pozycjonowana w kategorii pojazdów „komercyjnych z półki”. Wozy mogą być używane do wsparcia logistycznego wyższego szczebla - gdzie bardziej niż zdolności terenowe liczy się ekonomia zarówno zakupu, jak i eksploatacji.

Model wykorzystuje silnik produkcji amerykańskiej firmy Paccar oraz kabiny holenderskiego DAFa (DAF jest częścią koncernu Paccar). Pokazany w 2012 roku model militarny wyposażony jest w uniwersalną skrzynię ładunkową wyposażoną w składane ławki dla 28 żołnierzy.

Czeską, a właściwie czesko-holenderską odpowiedzią na MAN-a jest Tatra Phoenix w wersji 8x8. Samochód ten łączy kabinę, 480-konny silnik i skrzynię biegów z DAF-a, a także ramę rurową, zawieszenie i osie konstrukcji Tatry. W tej ostatniej kwestii uwagę zwraca rekordowo wysoko zawieszona kabina. Związane jest to z faktem, że zamiast typowej ramy z dwiema podłużnicami, mamy tutaj idącą przez środek ramę rurową.

Co jednak jest w tym pojeździe najważniejsze, to parametry tonażowe. Bo choć Tatra Phoenix 8x8 posiada zaledwie osiem kół, w tym sześć skrętnych, w holenderskich warunkach może zostać zarejestrowana na aż 46 ton DMC. Wynika to z odpowiedniego rozstawienia osi. Jest to wynik naprawdę świetny, zwłaszcza jeśli porównamy go ze wspomnianym MAN-em. Model TGS 50.500 ma podwozie pięcioosiowe, napęd przekazuje w układzie 10x8 i rejestruje się go na aż 50 ton DMC. Jego masa własna jest jednak na tyle wysoka, że ładowność zostaje „tylko” 28,3 tony.

Zastosowanie i Dane Techniczne Wywrotek Tatra

W Polsce ciężarówki Tatra wykorzystywane były głównie jako nośniki systemów radiolokacyjnych. W takiej konfiguracji wymaganiem wojska jest nie tylko zapewnienie zdolności przemieszczania się, ale także zdolność do osiągnięcia najwyższego punktu w terenie, co pozwala na wydatne zwiększenie skuteczności przewożonej stacji radiolokacyjnej. Inne zastosowania to nośniki systemów artyleryjskich produkcji czechosłowackiej, takich jak 122mm wyrzutnia rakietowa RM-70 i 152mm armatohaubica Dana.

Na świecie ciężarówki Tatra stanowią wyposażenie m.in. armii Czeskiej, Brazylijskiej, Indyjskiej i Słowackiej. Popularne są również w specjalnych zastosowaniach cywilnych. Wynikiem współpracy Tatry z polską firmą Pojazdy Specjalistyczne Zbigniew Szczęśniak jest wóz zabezpieczenia technicznego Mamut. Obecnie Tatra i MAW Telecom (polski partner Tatry) gotowe są zarówno do zaspokojenia potrzeb na niewielkie ilości specjalistycznych pojazdów, jak i na duże zamówienia na pojazdy ogólnego przeznaczenia, które mogłyby zastąpić wysłużone Stary 266.

Przykładowe Dane Techniczne Wywrotek Tatra

tags: #tatra #wywrotka #147 #ladownosc