Wchodząc w okres wysiewu ozimin, a także zbliżając się do terminów siewu zbóż jarych, kluczowym aspektem dla każdego rolnika jest precyzyjne określenie ilości materiału siewnego na hektar. Aby ją prawidłowo określić, należy uwzględnić różne czynniki, a następnie przystąpić do wykonywania próby kręconej. Jest to czynność obowiązkowa, ponieważ dane podawane w tabelach wysiewu siewników są tylko i wyłącznie orientacyjne.
Dlaczego próba kręcona jest niezbędna?
Próba kręcona daje możliwość precyzyjnego ustawienia dawki wysiewu w oparciu o konkretną partię nasion. Doświadczenia rolników pokazują, że pominięcie próbnego wysiewu, nawet w przypadku nowej maszyny, może prowadzić do problemów. Informacje zawarte w tabelach wysiewu mają jedynie charakter orientacyjny, a ich zgodność z rzeczywistymi zasiewami może różnić się znacząco, zwłaszcza gdy na jakość ziarna wpłynęły czynniki takie jak susza.
W praktyce rolnicy bardzo rzadko wykonują próbę kręconą bezpośrednio w polu, co uwzględniałoby poślizgi koła napędowego. Dlatego do „wykręconej” ilości ziarna należy zawsze dodać około 5%, które będą uwzględniać poślizg koła na polu, jeśli próba jest przeprowadzana na postoju.
Przygotowanie do wykonania próby kręconej
Instrukcja obsługi i wstępne ustawienia
Przed przystąpieniem do próby kręconej należy przede wszystkim zapoznać się z instrukcją obsługi siewnika. Znajdziemy w niej wszelkie informacje dotyczące przebiegu samej próby oraz odpowiednich parametrów dla danej maszyny. Następnie, po napełnieniu siewnika materiałem siewnym, należy odpowiednio ustawić zastawki i dna aparatów wysiewających, zgodnie z zaleceniami producenta siewnika. Ilość wysiewu regulujemy na skali przekładni napędowej.
Bardzo ważnym elementem jest właściwe napełnienie zbiornika. Częstym błędem jest wykonanie próby, gdy w zbiorniku znajduje się minimalna ilość ziarna. Wówczas słup ziarna wolniej wypycha się przy niższym ciśnieniu, co w praktyce pogarsza precyzję siewu. W czasie próby kręconej zbiornik na ziarno powinien być zapełniony w połowie swojej objętości.
Należy również pamiętać, że w przypadku każdorazowej zmiany dawki wysiewu należy przekładnię „wyzerować”. Przed rozpoczęciem pomiaru należy zadbać o to, aby wszystkie aparaty wysiewające zostały wypełnione ziarnem.
Obliczanie powierzchni testowej i liczby obrotów
Aby próba była miarodajna, należy odpowiednio dobrać obszar testowy. Zaleca się, aby dla nasion drobnonasiennych wykonywać ją na 1/10 ha, a dla zbóż na 1/40 ha. Wówczas uzyskana masa usypowa jest łatwa do zważenia.
W przypadku dynamicznej próby kręconej lub chęci precyzyjnego obliczenia, ile obrotów koła odpowiada danej powierzchni, konieczne jest poznanie średnicy koła napędowego siewnika. Najprostszą metodą jest wyznaczenie jej na polu poprzez zaznaczenie odpowiednich punktów na ziemi i przejechanie takiej odległości, by koło zrobiło pełny obrót. Następnie przystępujemy do wyliczenia liczby obrotów koła przypadających na obsianie 1 ara. Aby to zrobić, mnożymy uzyskany obwód przez szerokość roboczą siewnika. Później powierzchnię 1 ara dzielimy przez wynik mnożenia. Przykładowo, jeśli średnica koła wynosi 2,38 m, a szerokość robocza siewnika 3 m, to 1 ar zostanie obsiany po wykonaniu około 18,9 obrotów koła (dla 1 ara) lub 1894 obrotów (dla 1 ha).
Metody przeprowadzania próby kręconej w siewnikach Unia (na przykładzie Poznaniaka)
Próbę kręconą można wykonać na kilka sposobów, co pozwala na dostosowanie jej do warunków i preferencji rolnika. W siewniku Unia Poznaniak, na przykład, można zastosować trzy metody:
- Wykonanie obrotów korbą: Jest to pierwszy sposób, polegający na wykonaniu odpowiedniej liczby obrotów korbą, którą należy wsunąć na wystający z przekładni trzpień. Dla Poznaniaka może to być np. 16,5 obrotu. Ważne jest, aby obroty korbą wykonywać w sposób jednostajny, przy prędkości około 1 obrotu na sekundę.
- Wykonanie obrotów prawym kołem jezdnym: Drugi sposób to ręczne wykonanie określonej liczby obrotów prawym kołem jezdnym siewnika, np. 23 obroty dla Poznaniaka.
- Dynamiczna próba kręcona: Najlepszym sposobem jest dynamiczna próba kręcona, czyli przejazd opuszczonym siewnikiem na odpowiednim odcinku w polu. Dla siewnika o szerokości 3 m, przejazd na odcinku 33,3 m daje powierzchnię 1 ara. Ta metoda uwzględnia poślizgi koła napędowego i jest najbliższa rzeczywistym warunkom pracy.
Remont siewnika-Famarol ★GR MANIEK
Analiza wyników i korekta dawki wysiewu
Niezależnie od wybranej metody, po wykonaniu próby należy zebrać i zważyć nasiona z pojemników. Otrzymany wynik, np. 2,1 kg, należy pomnożyć razy 100, aby otrzymać normę na 1 ha. Jeśli zważona masa ziaren jest zbyt mała, należy zwiększyć wysiew dźwignią przy przekładni. Pierwszą próbę kręconą powinno się wykonać w oparciu o dane pochodzące z tabeli wysiewu. W zależności od jej rezultatów próbę najczęściej należy powtórzyć. Wówczas, bazując na danych producenta, powinniśmy zmodyfikować ustawienia przekładni - pomocne w tym zakresie są sterowniki lub komputery będące na wyposażeniu niektórych maszyn, które z góry podpowiadają, jakie przełożenie wybrać.
Cechy konstrukcyjne i regulacja siewnika Unia Poznaniak a kalibracja
Nowa wersja kultowego siewnika Unia Poznaniak 510/3, o szerokości roboczej 3 m, wprowadza kilka udogodnień, które wpływają na proces kalibracji i precyzję wysiewu.
- Napęd aparatów wysiewających: Mechaniczny napęd z prawego koła pozostał bez zmian. W nowej wersji siewnika koło to obraca się z lekkim oporem, co pozwala na podniesienie maszyny w trakcie jazdy do uwroci bez obawy o wysiewanie nasion w powietrzu.
- Ustawienie normy wysiewu: Do ustawienia normy wysiewu w przekładni służy wygodne jarzmo z pokrętłem blokującym i dobrze widoczną skalą wyciętą laserowo. Częściowo za nią schowana jest przyklejana tablica wysiewu różnego rodzaju nasion wraz ze szczegółowym opisem regulacji siewnika. Mimo to, do znalezienia poszczególnych regulacji pomocna będzie instrukcja obsługi, która na szczęście jest elementem zestawu i ma swoje miejsce w szczelnie zamkniętej tubie z lewej strony siewnika.
- Aparaty wysiewające: Nowe Poznaniaki mają zamontowane dwa rodzaje kółek wysiewających. Dzięki temu przestawienie aparatów ze zbóż na wysiew drobnych nasion nie wymaga żmudnej wymiany kółek, a jedynie wciśnięcia małych sworzni, blokujących każde z 25 kółek do zbóż. Jest to proste, szybkie i efektywne rozwiązanie.
- Dna aparatów wysiewających: Kolejnym krokiem w ustawieniach jest przestawienie dźwigni z lewej strony siewnika, ustawiającej dna aparatów wysiewających na pozycję, np. 2 (z 8).
- Zastawki: Szczelinę wysiewu, czyli zastawki, ustawiamy nad aparatami wysiewającymi, zgodnie z tabelą, na ¾ maksymalnego otworu.
Unia zaleca prędkość roboczą około 8 km/h, aby utrzymać równomierność siewu. Próba kręcona, połączona z odpowiednimi ustawieniami siewnika, jest gwarancją precyzyjnego siewu i oszczędności nasion.