Polska jest liderem na europejskim rynku uprawy malin, z 50-procentowym udziałem w całej ich produkcji w UE, oraz zajmuje piąte miejsce na świecie z udziałem 9%. W naszym kraju uprawa malin to trzecia najpopularniejsza uprawa spośród jagodowych, po truskawkach i porzeczkach. Zbiory osiągają około 120 tysięcy ton, a areał upraw wynosi około 30 tysięcy hektarów. Około 80% polskich upraw malin znajduje się na Lubelszczyźnie, niemniej owoc ten można uprawiać na terenie całego kraju. Produkcja malin może być dobrym rozwiązaniem dla małych gospodarstw, ponieważ nawet niewielka plantacja może przynieść znaczne dochody, a potrzeby sprzętowe są stosunkowo niewielkie.
Plantacje malin powinny owocować przez co najmniej pięć lat, a czasami mogą produkować owoce nawet przez ponad dziesięć lat. Jednak uprawa malin powinna być traktowana jako „wysokie ryzyko”, ponieważ początkowa inwestycja jest stosunkowo wysoka. Aby uzyskać wysokiej jakości plony, niezbędne są dobre umiejętności zarządzania, a produkcja wymaga znacznych nakładów pracy. Koszty związane z założeniem plantacji obejmują głównie przygotowanie gleby, sadzenie oraz instalację systemu podporowego i nawadniającego.
Charakterystyka Odmian Maliny
Maliny występują w dwóch podstawowych odmianach: letniej i jesiennej. Każda z nich charakteryzuje się innym czasem owocowania.
Maliny Letnie
Maliny letnie, nazywane również tradycyjnymi, owocują tylko raz na zeszłorocznych (dwuletnich) pędach. Charakteryzują się większymi i bardziej aromatycznymi owocami. Odmiany letnie owocują między czerwcem a sierpniem, w zależności od rodzaju. Po zbiorze ich pędy należy odciąć u nasady, ponieważ owocują tylko raz. W przypadku malin letnich pędy jednoroczne nie owocują.
Maliny Jesienne (Powtarzające)
Jesienną odmianę malin nazywa się też wiecznie owocującą lub powtarzającą. Jesienne maliny dają owoce między sierpniem a październikiem, aż do przymrozków. Uprawa malin jesiennych doskonale sprawdzi się w przypadku początkujących ogrodników - rosną dobrze nawet w pojemnikach, a ich przycinanie nie sprawia kłopotów. Rośliny te są też bardziej odporne na szkodniki i choroby. Maliny jesienne wymagają prostszej agrotechniki, dlatego ich popularność rośnie z roku na rok. Dodatkową zaletą jest fakt, że etapy ich rozwoju nie są sprzężone z fazami rozwoju dwóch uciążliwych szkodników malin - kistnika i kwieciaka malinowca.
Wybór Stanowiska i Przygotowanie Gleby
Zanim posadzimy krzaczki malin, należy przygotować dla nich odpowiednie stanowisko. Maliny najlepiej udają się na terenach równinnych lub o łagodnych zboczach, co umożliwia swobodną pracę maszyn. Nachylenie terenu powinno wynosić maksymalnie 12% dla uprawy polowej oraz 5% dla uprawy w tunelach foliowych.
Maliny lubią lekko kwasową i dobrze przepuszczalną glebę, o optymalnym pH w zakresie 6,0-6,5. Krzaczki rosną najlepiej na żyznej i próchniczej ziemi, zasobnej w składniki pokarmowe, klasy III i IV. Źle znoszą natomiast ciężkie i bardzo podmokłe gleby oraz te lekkie i piaszczyste. Podczas wyboru stanowiska powinno się unikać miejsc nisko położonych, gdzie mogą tworzyć się zastoiska mrozowe oraz gleb ciężkich, przesuszonych lub wręcz nadmiernie wilgotnych. Ważne, żeby poziom wody nie przekraczał 40 cm od powierzchni gleby. W miejscach, gdzie zdarzają się zastoje wody, korzenie malin mogą gnić.
Maliny powinny znaleźć się na słonecznym stanowisku, ale osłoniętym przed bezpośrednim działaniem słońca. Najlepiej posadzić je w południowo-wschodniej lub w południowo-zachodniej części ogrodu.
Przygotowanie Podłoża
Podłoże warto przygotować już na trzy miesiące przed sadzeniem, np. w rowie o głębokości 25 cm i szerokości około 80 cm, mieszając glebę z wieloskładnikowym nawozem. Dobrym przedplonem dla malin są nawozy zielone, które oczyszczają glebę z chwastów oraz poprawiają jej zasobność w próchnicę. Zalecane jest również stosowanie roślin okrywowych przez co najmniej rok przed posadzeniem malin, na przykład żyta lub sorgo sudańskiego. W niektórych przypadkach warto przeprowadzić badanie gleby na obecność nicieni. Ściółkowanie słomą powinno być stosowane tylko w pierwszym roku po posadzeniu.
Sadzenie Maliny
Sadzenie malin można przeprowadzać w dwóch terminach - jesienią i wiosną. Najlepszą porą jest jesień (od września do początku listopada, w temperaturze powyżej 4°C), gdyż gleba jest dostatecznie wilgotna, co sprzyja dobremu ukorzenianiu się roślin przed zimą. Alternatywnie, sadzenie możemy wykonać również wiosną.
Maliny sadzimy w rzędach. Sadzonki umieszcza się w dołkach o głębokości minimum 10 cm, szerokości 20 cm i w rozstawie minimum 50 cm między roślinami w rzędzie. Maliny wsadzamy dość płytko, a korzenie przykrywamy tylko 2 cm warstwą ziemi. Po zasadzeniu krzaczka przycinamy pęd, tak żeby mógł się dobrze zakorzenić. Powszechną praktyką jest sadzenie malin na redlinach.
Na balkonie lub w małym ogródku, gdzie brakuje miejsca, można hodować maliny w pojemnikach lub skrzynkach (najlepiej nadaje się do tego odmiana jesienna). Maliny wsadzamy do skrzynek na jesieni (2-3 krzaczki na skrzynkę), a na wiosnę je przycinamy. W doniczkach możemy wyhodować maliny o dowolnej porze roku.
Mechanizacja Sadzenia
W warunkach plantacji towarowej konieczne jest zaplanowanie rozmieszczenia krzewów tak, aby możliwa stała się mechanizacja jak największej liczby zabiegów. Po wytyczeniu rzędów sadzonki można sadzić ręcznie, co jest bardzo pracochłonne. Aby przyspieszyć ten proces, można wykorzystać szparownik. W wykonaną w glebie bruzdę wkłada się sadzonkę, a następnie stopami obsypuje się ją i udeptuje wokół niej ziemię.
Jeszcze wydajniejszym rozwiązaniem jest zastosowanie sadzarki do krzewów. Pozwala ona na zautomatyzowanie wielu czynności związanych z sadzeniem: sama redli i obsypuje krzew, a dodatkowo za pomocą znacznika wytycza miejsce nasadzeń kolejnego szpaleru. Do obsadzenia jednohektarowej kwatery potrzeba w tym układzie 2 osób i potrwa to jedno popołudnie. Ponieważ średnia żywotność plantacji to 7-8 lat, maszynę tę bardziej opłaca się wypożyczyć niż kupować na własność, chyba że planowane są potężne nasadzenia.
Rozstawa Rzędów a Mechanizacja Uprawy Ciągnikiem
Odległość między rzędami malin jest kluczowa, szczególnie gdy planuje się użycie maszyn rolniczych, takich jak ciągnik. Zalecany standardowy odstęp między rzędami wynosi 2 metry. Jednakże, temat rozstawy bywa dyskusyjny.
W przypadku malin letnich odmiany 'Glen', która dobrze się krzewi, jedni plantatorzy mają ją na jednym drucie, inni na dwóch. Jeśli chce się uniknąć zahaczania podczas zabiegów w rzędach, lepiej dać szerszy rozstaw, np. 3 metry. Jeśli plantacja ma dużą szerokość działki (ponad 20 m), lepiej jest dać rzędy ciasno. Lepiej, jeśli czasem ciągnik uszkodzi jakąś gałąź, ale za to zbierze się więcej z działki, bo rzędów będzie więcej. W przeciwnym razie będzie się swobodnie jeździć ciągnikiem, ale kosić będzie się więcej chwastów i nie wykorzysta się do maksimum powierzchni działki.
Uprawa malin nie wymusza zakupu bardzo drogich maszyn. Podstawowym sprzętem jest ciągnik. Jeśli jest on w wersji sadowniczej i nie planuje się zbioru kombajnowego, to rzędy można zacieśnić, co pozwala efektywniej wykorzystać powierzchnię nasadzeń. W przeciwnym razie nie ma sensu sadzić malin w zagonach gęściej niż co 4 metry. Ciągnik sadowniczy nie jest zatem bezwzględnym wymogiem. Wystarczy jakikolwiek traktor o niewielkiej mocy. Na małej plantacji może to być 30-40 koni mechanicznych.
Uprawa Maliny z Borówkami - dobre plony przy zerowym nakładzie pracy
Pielęgnacja Krzewów Maliny
Aby maliny dawały jak najwięcej smacznych owoców, trzeba je odpowiednio pielęgnować. Do najważniejszych zabiegów należy podlewanie, nawożenie i przycinanie.
Nawadnianie
Krzewy malin należą do roślin sadowniczych wrażliwych na niedobór wody w glebie. Wynika to z ich płytkiego systemu korzeniowego oraz wysokiego zapotrzebowania na wodę, niezbędną do prawidłowego uwodnienia owoców. Nawet krótkotrwałe susze mogą ograniczać wzrost, rozwój i plonowanie malin. Z tego powodu regularne nawadnianie jest szczególnie istotne dla uzyskania wysokiej jakości owoców. Odpowiednie nawadnianie wpływa bezpośrednio na wielkość plonów. Wygodnym rozwiązaniem może okazać się montaż systemu nawadniającego. Wysokość plonów na plantacjach produkcyjnych w dużej mierze zależy od przebiegu warunków pogodowych w okresie wegetacji. Dodatkowym utrudnieniem bywa nierównomierny rozkład opadów czy występowanie wiosennych przymrozków, które mogą poważnie obniżyć plonowanie. Dlatego coraz częściej w praktyce rolniczej wykorzystuje się nowoczesne biostymulatory, takie jak Seamac® OR, oparty na ekstrakcie z alg morskich.
Nawożenie
Dla lepszego rośnięcia krzewów niezbędne jest ich odżywianie. Maliny lubią nawozy organiczne, które warto zastosować jeszcze przed posadzeniem krzaczków. W uprawach towarowych ze względu na niezadowalającą skuteczność nawożenia posypowego często stosuje się zabiegi dolistne i fertygację (sposób nawożenia roślin nawozami mineralnymi, rozpuszczonymi w wodzie).
Stosując nawozy mineralne, wiosną i wczesnym latem dostarczamy malinom azotu. Nawożenie malin jest szczególnie ważne w przypadku malin jesiennych, które owocują na pędach jednorocznych, czyli co roku muszą odbudować całą owocującą część rośliny. Maliny i ich uprawa w skrzynkach również wiąże się z nawożeniem owoców i ich odpowiednim nawadnianiem. Krzaczki odżywia się na przełomie marca i kwietnia.
Przycinanie Krzewów Maliny
Jednym z ważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych jest przycinanie krzaczków malin. W zależności od odmiany robi się to raz lub dwa razy w ciągu roku. Przycinanie malin nie obędzie się więc bez dobrego sekatora.
Przycinanie Maliny Letniej
Odmiany letnie, czyli te owocujące na pędach dwuletnich, przycina się wiosną, usuwając nadmiar młodych pędów i wycinając wszystkie nieowocujące pędy dwuletnie. Następne cięcie przeprowadza się latem, najlepiej tuż po zakończeniu owocowania, kiedy zbierzemy wszystkie owoce. Obcina się wtedy wszystkie pędy, które już nie owocują. W malinach letnich zabieg ten jest wykonywany ręcznie. Polega na wycinaniu pędów dwuletnich, które już owocowały. Czasem zachodzi konieczność dodatkowego, letniego cięcia malin. W niektórych odmianach możliwe jest uzyskanie nieznacznego plonu na trzyletnich łodygach, jednak zachowanie ich na kolejny sezon jest nieefektywne.
Przycinanie Maliny Jesiennej
Przycinanie malin jesiennych przeprowadza się po zbiorze owoców, czyli latem lub wczesną jesienią, po owocowaniu. W malinach jesiennych zabieg ten łatwo można zmechanizować. Jest wiele maszyn, których można użyć. Dobre rezultaty daje zastosowanie rozdrabniacza sadowniczego. Praca jest szybka, maliny przycięte są nisko. Szczątki nadziemnych części roślin zostają jednak na plantacji i mogą przyczyniać się do roznoszenia chorób i szkodników.
Podpory dla Maliny
Rozrastające się krzaczki malin potrzebują odpowiedniego podparcia, które chroni je przed uszkodzeniami w trakcie silnych wiatrów. Krzaczki malin potrzebują dużo miejsca - mocno się rozrastają, a żeby się nie łamały, konieczne jest ich podpieranie.
Ochrona Maliny przed Szkodnikami, Chorobami i Chwastami
Maliny, podobnie jak wszystkie rośliny sadownicze (za wyjątkiem aronii), mają sporo chorób i szkodników. Uprawa maliny wymaga nie tylko odpowiedniego wyboru stanowiska i pielęgnacji krzewów, ale także skutecznej ochrony przed szkodnikami, chorobami grzybowymi i chwastami. Wszystkie te zabiegi są niezbędne, by zapewnić wysoki plon i zdrowe owoce.
Bezwzględnie należy nabyć program ochrony roślin i wykonywać zabiegi zgodnie z terminarzem w nim zawartym. W rozmowach z sadownikami czasem słyszy się, że w malinie jesiennej wystarczy 6-10 zabiegów w sezonie, a w letniej tylko kilka więcej. Jednak, jeśli interesuje nas zbiór na podręcznikowym lub wyższym poziomie, to liczba oprysków musi być dwukrotnie wyższa. Można to robić z pożytkiem dla krzewów i bez zagrożenia dla pszczół.
Szkodniki Maliny
Krzaczki malin bywają często atakowane przez ogrodowe szkodniki. Wśród nich najgroźniejsze są:
- Mszyce: mszyca malinowa (Aphis idaei) oraz mszyca maliniaka (Amphorophora idaei). Mszyce, odżywiając się sokiem roślinnym, powodują skręcanie i deformacje liści oraz młodych pędów. W wyniku ich żerowania następuje zahamowanie wzrostu roślin, uszkodzenie kwiatostanów, a kwitnienie i owocowanie są wyraźnie ograniczone.
- Pryszczarki: pryszczarek namalinek (Resseliella theobaldi) oraz pryszczarek malinowiec (Lasioptera rubi). Największe szkody wyrządzają larwy pryszczarka, które żerując, uszkadzają dolne części pędów, co ułatwia wtórne zakażenie przez patogeny grzybowe i prowadzi do zamierania pędów. W efekcie rośliny słabiej owocują, pędy więdną i łatwo się wyłamują w miejscach uszkodzeń. Larwy pryszczarka namalinka mogą powodować zniszczenie ponad 60% pędów, a w przypadku pryszczarka malinowca straty te wynoszą nawet 90%.
- Roztocza: przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae) oraz przędziorek malinowiec (Neotetranychus rubi). Dominującym gatunkiem jest przędziorek chmielowiec. Szkody w uprawach powodują zarówno dorosłe osobniki, jak i ich larwy. Żerują na spodniej stronie liści, wysysając soki. Na górnej stronie liści pojawiają się żółte plamki, a przy silnym porażeniu liście żółkną, brązowieją i opadają. Od ich spodu widoczna jest delikatna pajęczyna.
- Szkodniki robaczywiące owoce: larwy kistnika malinowca (Byturus tomentosus) oraz niezwykle inwazyjnej muszki plamoskrzydłej (Drosophila suzuki).
- Inne szkodniki to: przeziernik malinowiec, pryszczarek łodygowy, kwieciak malinowy.
Ograniczanie występowania szkodników w uprawie malin powinno opierać się przede wszystkim na działaniach profilaktycznych. W przypadku przekroczenia progów zagrożenia dopuszczalne jest stosowanie zarówno chemicznych, jak i biologicznych środków owadobójczych. Biologiczny preparat Nexsuba® jest insektycydem otrzymywanym w wyniku fermentacji bakterii Saccharopolyspora spinosa, którego substancja czynna działa na komórki nerwowe owadów, wywołując paraliż, a w konsekwencji śmierć szkodników. Kluczowym elementem skutecznej ochrony malin przed szkodnikami jest staranna lustracja plantacji przed każdym zabiegiem. W pobliżu malin możemy zasadzić rośliny odstraszające szkodniki: niezapominajka i paproć powstrzymują kistnika malinowca.
Choroby Grzybowe
Uprawę malin może zniszczyć również choroba grzybowa, taka jak szara pleśń. Utrzymywanie się podwyższonej wilgotności powietrza i gleby przez dłuższy czas stanowi istotny czynnik sprzyjający rozwojowi patogenów grzybowych w uprawach malin. Do najgroźniejszych chorób grzybowych malin zalicza się szarą pleśń oraz zamieranie pędów. Ich nasilenie obserwuje się szczególnie w latach o dużych opadach oraz na plantacjach o nadmiernym zagęszczeniu roślin. Patogeny te porażają pędy, liście, pąki kwiatowe oraz owoce. Zainfekowane pędy charakteryzują się słabszym wzrostem i w przypadku silnego porażenia mogą całkowicie zamierać. Do innych chorób grzybowych malin należą m.in. rdza maliny.
Skuteczna ochrona malin przed chorobami grzybowymi opiera się głównie na odpowiednich zabiegach agrotechnicznych. Nowe plantacje warto zakładać z odmian mniej podatnych na szarą pleśń. Istotne znaczenie ma także zapewnienie dobrej cyrkulacji powietrza poprzez odchwaszczanie i usuwanie nadmiaru młodych pędów. W przypadku plantacji malin letnich po zbiorze owoców należy usuwać pędy dwuletnie. Na zdrowie malin korzystnie działają m.in. chrzan, czosnek i cebula.
Zwalczanie Chwastów
Maliny trzeba regularnie odchwaszczać. W uprawie malin chwasty stanowią poważne zagrożenie, ponieważ konkurują z roślinami o wodę i składniki pokarmowe, co osłabia ich wzrost i rozwój. Dodatkowym problemem jest fakt, że zatrzymują one wilgoć przy podstawie roślin, tworząc sprzyjające warunki do rozwoju chorób grzybowych. Najgroźniejsze w uprawie malin są rozłogowe chwasty trwałe, takie jak perz właściwy czy powój polny.
Zwalczanie chwastów w uprawie malin polega na prowadzeniu działań, które utrzymują ich liczebność na takim poziomie, aby nie ograniczały wzrostu i owocowania krzewów. Priorytetem w zwalczaniu chwastów powinno być stosowanie metod niechemicznych, takich jak uprawa gleby, koszenie czy ściółkowanie i utrzymywanie roślin okrywowych. Dopiero w sytuacji, gdy takie sposoby nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, powinno się sięgnąć po herbicydy, traktując je jako rozwiązanie uzupełniające. W uprawie można zastosować oprysk na chwasty w malinach powstrzymujący rozwój szkodliwych roślin. W przydomowej hodowli malin nie ma jednak takiej potrzeby. W pierwszych miesiącach po posadzeniu do utrzymania czarnego ugoru w międzyrzędziach przydaje się kultywator (lepiej sprawdza się bez brony aktywnej). Niektórzy decydują się na takie rozwiązanie na przestrzeni kolejnych lat, jednak korzystniej jest przejazdy zadarnić. Ma to znaczenie nie tylko ze względu na polepszenie pszczelego pastwiska, ale także dla łatwiejszego przejazdu sprzętu po deszczach i niebrudzenia owoców podczas opadu. Do utrzymania estetycznego wyglądu darni będziemy musieli zaopatrzyć się w kosiarkę. Najlepiej w tym celu sprawdza się typowy rozdrabniacz sadowniczy. Maszyna o szerokości przynajmniej 1,8 m i prędkości roboczej WOM-u 540 obr/min sprawdzi się nie tylko podczas wykaszania międzyrzędzi, ale i przy likwidacji pędów w nasadzeniach odmian jesiennych.
Zbiór i Przesadzanie Maliny
Zbiór Owoców
W zależności od odmiany, uprawa malin przyniesie owoce już w połowie lata. Maliny zbieramy, gdy osiągną kolor głębokiej czerwieni. Owoce zrywamy delikatnie, tak aby nie uszkodzić łodyg. Maliny rosną na krzaczkach dość długo i jeszcze na jesieni możemy rozkoszować się ich wyśmienitym smakiem.
Maliny, jak i inne owoce miękkie, wymagają doskonałej organizacji przy zbiorach i sprzedaży. W malinach letnich i jesiennych prowadzonych przy podporach zbiór mechaniczny jest niezwykle utrudniony i wymaga specjalistycznego sprzętu. Zbiór mechaniczny jest możliwy głównie w przypadku malin przeznaczonych do przetwórstwa. Do zrywania malin na świeży rynek wystarczy 6-7 osób na 1 ha. Jagodnik dzieli się na dwie części i obrywa je na przemian, czyli co drugi dzień każdą. W ten sposób otrzymujemy owoce o doskonałej kondycji, zdolne do przetrzymania transportu. Bezpośrednio po oberwaniu warto przenieść je w zacienione i chłodne miejsce. Najlepszym rozwiązaniem jest budowa niewielkiej chłodni. Może to być także platforma ze stelażem, pokryta plandeką. Jeśli nie przejadamy zbiorów, możemy zostawić owoce na krzaczkach, na pewno pożywią się nimi ptaki. Świeże owoce doskonale nadają się też do mrożenia.
Przesadzanie Maliny
Maliny najlepiej przesadzać wczesną wiosną lub późną jesienią, gdy krzewy nie rosną aktywnie. W tym czasie maliny są w stanie łatwiej przetrwać proces przesadzania i szybciej się ukorzenić w nowym miejscu. Optymalny czas na przesadzanie malin to marzec-kwiecień lub wrzesień-październik. Podczas przesadzania malin należy ostrożnie wykopać cały krzew, starając się nie uszkodzić korzeni. Następnie należy przesadzić maliny do wcześniej przygotowanego dołka tak, aby zmieścić cały korzeń krzewu.
Aspekty Ekonomiczne i Sprzedaż
Polska jest uznanym eksporterem mrożonych malin, stąd ich uprawa wydaje się być kusząca. Pielęgnacja malin nie jest jednak prosta. Uzyskanie wysokich plonów owoców o dobrej jakości wymaga sporych nakładów. Szczególnie ważne jest nawożenie, nawadnianie oraz inwestycje w smaczne, odporne na choroby i wysokoplenne odmiany malin.
Maliny jako owoce powszechnie znane, o szerokim zastosowaniu, sprzedawane są na wiele sposobów. W pierwszym roku po posadzeniu, gdy dysponujemy małymi ich ilościami, dobrym miejscem zbytu są rynki detaliczne. Można na nich w dni targowe sprzedawać po kilkadziesiąt albo i kilkaset kilogramów owoców. Uzyskujemy przy tym cenę wyższą niż na rynkach hurtowych. Te drugie z kolei zachęcają nieograniczonym wręcz potencjałem zbytu. W okresach największej podaży sprzedaż bywa jednak utrudniona, a ceny osiągają nieraz wartości poniżej kosztów produkcji.
Owoce mogą być również wykorzystywane do produktów przetworzonych o wartości dodanej, takich jak dżemy, soki czy wina owocowe. W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie lokalnie produkowanymi malinami jako surowcem do win owocowych, co może stanowić dodatkowy rynek zbytu dla nadwyżek owoców. Maliny mogą być również sprzedawane hurtowo do restauracji i lokalnych sklepów spożywczych. Jeśli rozważasz sprzedaż hurtową, maliny mogą być dostarczane na rynek zarówno przez samego producenta, jak i przez pośrednika (tzw. shippers). Spółdzielnie rolnicze zazwyczaj stosują system dziennego podziału kosztów i cen, który równoważy wahania cenowe między uczestniczącymi producentami.
Obok tradycyjnych form sprzedaży owoców malin na rynkach detalicznych i hurtowych, istnieje również możliwość nawiązania współpracy z eksporterem owoców. Takie porozumienia są z reguły obwarowane zaostrzonymi wymogami jakościowymi. Trzeba też poczekać na zapłatę za towar (z reguły czas oczekiwania to od 14 do 60 dni). Współpraca taka ma jednak swoje zalety.
Sprzedawać można także sadzonki. Pomimo rozmaitych ograniczeń natury formalno-prawnej, rynek sadzonek ma się całkiem dobrze. Ich pozyskiwanie nie jest kłopotliwe ani szczególnie pracochłonne. Wyoruje się je mechanicznie ze skraju rzędów lub ręcznie odkopuje z ich głębi. Następnie dołuje się je w sposób ochraniający przed wysuszeniem i przemarznięciem. Sprzedawane w pęczkach po 25 lub 50 sztuk mogą znacząco wpływać na poprawę rentowności prowadzenia jagodnika. Dobre sadzonki pochodzą z plantacji 2- i 3-letnich, najlepsze z plantacji matecznych. Znam plantatorów, którzy co roku zbywają po kilkadziesiąt tysięcy sztuk.
Miód i malina to całkiem dobre połączenie. Obie produkcje zazębiają się. Obecność pszczół na plantacji podnosi jej plonowanie o około 10-40%. Oprócz tego owoce z kwiatów, które nie były zapylone przez pszczoły są niekształtne i o około 20% drobniejsze. Różnica ta wyraża się zatem w owocach deserowych o regularnym kształcie. Miód malinowy należy do jednych z lepszych i bardziej poszukiwanych w kraju. Na targowiskach miejskich obok owoców malin dobrze sprzedaje się miód, pyłek kwiatowy i propolis w postaci nieprzetworzonej.
Zarządzanie Ryzykiem
Ceny malin przeznaczonych na świeży rynek znacznie różnią się w zależności od lokalizacji. Ceny malin przeznaczonych do przetwórstwa i sprzedawanych przez hurtownie są zazwyczaj o 1/3 do 1/2 niższe niż ceny owoców na świeży rynek. Chociaż maliny mogą osiągać wysokie ceny na rynku, ich delikatność sprawia, że są podatne na liczne choroby i szkodniki. Uprawa wymaga znacznych nakładów pracy, zwłaszcza przy zbiorach ręcznych przeznaczonych na rynek świeżych owoców.
Aby skutecznie zarządzać ryzykiem, należy najpierw ubezpieczyć obiekty i sprzęt rolniczy. Należy sprawdzić, czy istnieją programy ubezpieczenia upraw przed różnymi zagrożeniami (multi-peril crop insurance).