Wieszak ramienia podnośnika to istotny element mechanizmu trójpunktowego układu zawieszenia (TUZ), który jest standardem w większości współczesnych ciągników rolniczych. Jego głównym zadaniem jest połączenie narzędzi roboczych (np. pługów, agregatów uprawowych, bron) z ramieniem podnośnika ciągnika.
Rola i funkcje wieszaka w układzie TUZ
Wieszak umożliwia precyzyjną regulację wysokości narzędzi roboczych. Dzięki temu operator ciągnika może dostosować pracę maszyny do specyficznych warunków na polu. Jako część ramienia podnośnika, wieszak pełni również ważną rolę w przenoszeniu obciążeń pomiędzy ciągnikiem a podłączonym narzędziem.
Historia powstania Trzypunktowego Układu Zawieszenia
Nadzieją na zwiększenie wydajności pracy na roli były początkowo konie mechaniczne, czyli ówczesne lokomobile parowe i ciągówki. Nie od razu jednak zastąpiły one zaprzęgi zwierząt, gdyż ich masa często uniemożliwiała sprawne poruszanie się po polach. Rozwiązaniem była orka linowa, polegająca na przeciąganiu pługa między dwiema lokomobilami.
Przełomową rolę w rozwoju nowoczesnego rolnictwa odegrał Harry Ferguson. Po odrzuceniu ciężkiej ramy, zaczepu i kół podporowych, zdołał stworzyć system zawieszania narzędzi, który stał się fundamentem współczesnych ciągników. Efektem tej pracy był pierwszy seryjnie produkowany ciągnik Fergusona.
MIZAR Poradniki #26 - Kategorie haków i kul trzypunktowego układu zawieszenia
Budowa i zasada działania TUZ
TUZ składa się z kilku podstawowych części: dwóch cięgieł dolnych, łącznika centralnego, dwóch wieszaków oraz dwóch ramion. Aby układ spełniał swoją rolę, niezbędny jest mechanizm podnoszący, realizowany za pomocą układu hydraulicznego.
Elementy układu hydraulicznego:
- Pompa hydrauliczna (zlokalizowana najczęściej w korpusie skrzyni biegów lub tylnego mostu).
- Siłownik główny (zwykle montowany w górnej części korpusu tylnego mostu).
- Siłowniki pomocnicze (montowane na zewnątrz korpusu).
- Wał z dźwignią oraz układ sterujący.
Mechanizmy sterujące dzielimy na mechaniczne (MHR), oparte na systemie dźwigni i sprężyn, oraz elektroniczne (EHR), gdzie nad pracą podnośnika czuwa układ elektroniczny.
Kategorie zaczepów i kompatybilność
Narzędzie współpracujące z ciągnikiem powinno mieć zaczep zgodny z kategorią ciągnika. Podział na kategorie uzależniony jest od mocy jednostki napędowej:
| Kategoria | Moc ciągnika |
|---|---|
| I kategoria | do 62 KM |
| II kategoria | 62 KM - 120 KM |
| III kategoria | 120 KM - 240 KM |
| IV kategoria | 240 KM - 450 KM |
W sytuacjach, gdy kategorie ciągnika i maszyny są różne, stosuje się tzw. kule przejściowe. Przy doborze części zamiennych, takich jak haki czy elementy łącznika centralnego, należy pamiętać, że mimo podobnej budowy, zestawy naprawcze różnych producentów (np. Walterscheid vs. CBM) często nie są zamienne.
Przedni TUZ: funkcjonalność i zastosowanie
W ostatnich latach rośnie popularność układów TUZ montowanych z przodu ciągnika. Przedni trzypunktowy układ zawieszenia może służyć jako rama nośna dla pługa odśnieżnego lub zwiększać wydajność maszyny poprzez jednoczesne wykonywanie kilku zabiegów agrotechnicznych. Warto wyposażyć go w akumulator ciśnieniowy, który niweluje drgania, oraz przedni WOM, zwiększający elastyczność pracy.
Pamiętaj, że montaż urządzeń na przednim i tylnym TUZ-ie nie może prowadzić do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej (DMC) oraz dopuszczalnych obciążeń osi ciągnika.