Wozy asenizacyjne: Specyfikacja Techniczna i Eksploatacja

Wóz asenizacyjny to kluczowa maszyna rolnicza, która umożliwia samoczynne pobieranie, transportowanie i rozlewanie gnojówki oraz gnojowicy na pola uprawne i pastwiska w celu ich nawożenia. Jest to niezwykle ważne narzędzie w rolnictwie, zapewniające zrównoważone użyźnianie gleby, co przekłada się na lepsze plony. W odróżnieniu od pojazdu asenizacyjnego, wóz asenizacyjny jest przyczepą bez własnego napędu, wymagającą podłączenia do ciągnika za pomocą wału odbioru mocy (WOM). Rolnicze wozy asenizacyjne są niezbędnym sprzętem dla hodowców zwierząt oraz rolników zajmujących się uprawą roślin.

Kluczowe elementy konstrukcyjne wozu asenizacyjnego

Wóz asenizacyjny składa się przede wszystkim z ogromnego zbiornika, zespołu pomp (kompresora) oraz przewodów i dysz, które służą do pobierania i rozlewania cieczy. Wozy asenizacyjne, powszechnie stosowane w rolnictwie do rozprowadzania gnojówki czy gnojowicy, pod względem budowy składają się przede wszystkim ze zbiornika, kompresora i ramy zamontowanej na podwoziu. Są to pojazdy przyczepiane do ciągnika rolniczego i mogą być jedno-, dwu- lub trzyosiowe.

Zbiornik i jego zabezpieczenia

Zbiornik wozu asenizacyjnego to jego serce. Najczęściej wykonany jest ze stali, cynkowanej ogniowo, co zapewnia odporność na korozję i uszkodzenia mechaniczne. Posiada wewnętrzne pierścienie wzmacniające, zwiększające jego wytrzymałość. Tylna dennica zbiornika jest zazwyczaj zamknięta, z włazem o średnicy Ø 420 mm. Na dnie zbiornika wozów PN-20/2, PN-30/2, PN-40/2 oraz PN-50 znajduje się króciec 2”, umożliwiający podłączenie dodatkowego węża spustowego. Zbiorniki są wykonane z blachy o grubości 5 mm.

W celu zabezpieczenia przed gwałtownym przelewaniem cieczy, zwłaszcza podczas nagłego hamowania, a także podczas jazdy po nierównościach przy niepełnym zbiorniku, w wozach stosuje się wewnętrzne rozwiązania, które pozwalają uniknąć niekorzystnego zjawiska „kołysania” beczką oraz niepotrzebnych obciążeń zaczepu ciągnika:

• W modelu T-549 (SIPMA) zastosowano wewnętrzne ściany grodziowe.
• W wozach o pojemności 8000 l (POMOT) oraz w maszynach o większych pojemnościach zbiorniki wyposażone są w tzw. falochrony, występujące nawet w liczbie dwóch lub trzech.

Układ ssawno-tłoczący i pompa próżniowa

Napełnienie wozu umożliwia podciśnienie wytworzone w zbiorniku przez kompresor napędzany wałkiem przekaźnika mocy z ciągnika. Funkcjonalna koncepcja beczkowozu opiera się na systemie próżniowym, wybranym ze względu na małą podatność na zużycie, prostotę działania i niewielkie rozmiary. Pompa próżniowa posiada podwójną ochronę: przezroczysty filtr sześciokątny o dużej pojemności, służący za syfon, oraz zawór antyprzelewowy. Standardowo na dyszlu wozów zamontowany jest kompresor JUROP PN - 45M lub na specjalne zamówienie T529/1 Słupsk.

Rama i układ jezdny

Rama wozu musi być solidna i odporna na duże obciążenia, ponieważ pełna beczka może ważyć nawet kilkanaście ton, co jest kluczowe dla jej trwałości. Istotnym elementem konstrukcji jest również układ jezdny, który dostosowuje się do różnych warunków terenowych. Najnowsze rozwiązania wozów asenizacyjnych posiadają skrętną oś lub osie (w przypadku typu wozu z dużą pojemnością i większą liczbą osi podwozia), co w znacznym stopniu ułatwia manewrowanie agregatem i co najważniejsze, redukuje straty upraw na uwrociach pola.

Model MODULO2 charakteryzuje się strukturą nośną z tzw. kołyską pod zbiornikiem, która jest częścią konstrukcyjną maszyny zupełnie niezależną. Zaczep wozu jest zamocowany do kołyski w dwóch punktach oddalonych o 1000 mm, co pozwala na zapewnienie bardzo pewnego i stabilnego utrzymania całej konstrukcji. Zaczep w kształcie wideł stanowi dobrą i skuteczną osłonę pompy. Model TETRAX 13500 wyróżnia się podwoziem składającym się z czterech kół, pozwalających idealnie rozłożyć ciężar maszyny na całej jej szerokości. Koła są całkowicie niezależne i każde osobno obraca się wokół swojej osi, co stanowi korzystne rozwiązanie uwzględniając kwestię degradacji podłoża.

Zasada działania i proces eksploatacji

Proces odbioru i transportu płynnych nieczystości zaczyna się od zasysania odpadów przy użyciu pompy próżniowej o wydajności od 300 do 1000 m³/h lub kompresora. Następnie wóz transportuje odpady do miejsca docelowego, gdzie odbywa się ich kontrolowane opróżnianie. W zależności od konstrukcji, zbiornik może być opróżniany na zasadzie grawitacyjnej lub przy wykorzystaniu nadciśnienia na poziomie do 1 bara. Dopuszczalna prędkość techniczna wozów wynosi 40 km/h.

Homogenizacja gnojowicy

Sam proces homogenizacji, czyli ujednorodniania gnojowicy, jest niezwykle ważny z punktu widzenia nie tylko aspektu technicznego wozu asenizacyjnego, ale też jakości nawożenia i doprowadzenia nawozu do gleby. Na rysunku 9. zaprezentowano przykład wozu asenizacyjnego wyposażonego w mieszadło mechaniczne z napędem olejowym. Firma POMOT posiada w swojej ofercie mieszadła pneumatyczne (własny patent), dzięki którym mieszanie odbywa się za pomocą powietrza z kompresora. Jest to lepsze rozwiązanie niż mieszadło mechaniczne, które może doprowadzić do zniszczenia ocynku w beczce. Wóz asenizacyjny PN-100/1 na specjalne zamówienie może być wyposażony w napędzane hydraulicznie mieszadło ślimakowe, które może miksować zawartość zbiornika w sposób ciągły.

Zastosowania wozów asenizacyjnych

Wozy asenizacyjne charakteryzują się szerokim zakresem zastosowań w rolnictwie i poza nim:

• Nawożenie pól uprawnych i pastwisk: samoczynne pobieranie, transport i rozlewanie gnojówki i gnojowicy w celu nawożenia.
• Podlewanie i zraszanie upraw.
• Pojenie zwierząt na pastwiskach.
• Wypompowywanie wody z piwnic w przypadku powodzi.
• Dogaszanie pożarów w lasach i na polach.
• Transport wody na budowy i drogi.
• Wypompowywanie ścieków komunalnych i innych nieczystości płynnych.

Wybór wozu asenizacyjnego: pojemność i dopasowanie do gospodarstwa

Bardzo ważną sprawą jest przede wszystkim dopasowanie pojemności (wielkości) wozu asenizacyjnego do wielkości i specyfiki gospodarstwa. Rynek oferuje bardzo szeroką gamę tych urządzeń, różniących się pojemnością i wyposażeniem technicznym.

• Maszyny o małych pojemnościach zbiorników charakteryzują się niewielką wydajnością, co w przypadku dużych powierzchni pól prowadzi do strat czasu na jałowe przejazdy i zwiększonych kosztów paliwa.
• Zakup wozu asenizacyjnego zbyt dużego, choć wydajnego, na obsługę gospodarstwa o małym areale niepotrzebnie podraża inwestycję.

Na rynku dostępne są wozy asenizacyjne w wielu wariantach i konfiguracjach, co pozwala na optymalny wybór. Przykładowo, serie oferowane przez producentów obejmują:

• Seria MINI: urządzenia o pojemności od 3.000 do 5.000 litrów.
• Seria MIDI 1: pojazdy o pojemności od 6.000 do 10.000 litrów.
• Seria MAXI 3 PLUS: maszyny o pojemności dochodzącej nawet do 30.000 litrów.

Inne przykładowe modele i ich pojemności to m.in. MAX 3000-1/S, MAX 4000-1/S, MAX 5000-1/S, MAX6000-1/S, MAX8000-1, MAX10000-1/S, MAX 12000-2/T, MAX 14000-2, MAX16000-2, MAX18000-2, MAX20000-2, MAX22000-2, MAX24000-2. Modele przeznaczone dla mniejszych gospodarstw, takie jak T 507/6, oferują pojemność 5000 litrów.

Nowoczesne metody aplikacji i ochrona środowiska

W nawożeniu roślin szczególny nacisk kładzie się na to, aby nawozy naturalne i organiczne były stosowane w odpowiednich dawkach i terminach, a także w sposób ograniczający niebezpieczeństwo przedostawania się zawartych w nich składników (głównie azotu i fosforu) do wód powierzchniowych i podziemnych, oraz zabezpieczający przed ich skażeniem. Poza tym wskazują na ochronę zdrowia ludzi i zwierząt. Regulacje prawne dotyczą kwestii dawki aplikowania nawozów naturalnych, która rocznie nie może przekraczać ilości zawierającej 170 kg N/ha UR, co odpowiada ilości około 45 m³ gnojowicy. Gnojowica jest jednym z niezwykle cennych dla rolnictwa nawozów naturalnych, z którą powinno się szczególnie prawidłowo postępować, magazynować i nawozić nią glebę. Przede wszystkim ostrożność ta jest podyktowana z uwagi na konieczność ochrony środowiska, ale także z racji ograniczenia emisji cennych substancji w niej zawartych (mowa tu przede wszystkim o azocie), a niezwykle ważnych dla rozwoju nawożonych roślin.

Szczególną uwagę należy zwrócić na aspekt ochrony środowiska. Znaczny nacisk kładzie się na maksymalne ograniczenie strat, głównie związków azotu, podczas nawożenia płynnymi nawozami organicznymi. Zatem coraz bardziej celowe jest stosowanie wysokorozwiniętych technologii oraz technik rozlewania gnojowicy i gnojówki. Najefektywniejsze nawożenie odbywa się metodą doglebową, która pozwala ograniczyć kontakt gnojowicy z powietrzem i zminimalizować straty szybko utleniającego się azotu.

Urządzenia do precyzyjnej aplikacji

Tradycyjną metodą aplikacji jest rozlewanie gnojowicy łyżką rozlewową, która jest standardowym wyposażeniem wozu. Jednak aktualne przepisy coraz częściej wymagają stosowania bardziej precyzyjnych rozwiązań, takich jak dozowniki lub aplikatory. Nadal możliwe jest stosowanie łyżki, ale wymaga to wymieszania gnojowicy z glebą w ciągu 24 godzin.

Bardzo często spotkać można wozy asenizacyjne wyposażone w zaawansowane urządzenia, takie jak:

• Węże wleczone: Zespoły robocze z wężami wleczonymi stanowią znaczny krok w kierunku poprawy jakości nawożenia gleby wobec tradycyjnych rozlewaczy. Umożliwiają osiągnięcie bardzo dużej szerokości roboczej (ponad 20 m), jednocześnie przyczyniając się do znacznej redukcji emisji, a tym samym strat amoniaku i emisji odorów. Adaptery do naglebowego rozprowadzania gnojowicy oferowane są w szerokościach roboczych 6; 7,5; 9; 12; 15; 18 m, wyposażone w 20 do 60 węży wylotowych. Rozlewacz jest dostarczany z wbudowanymi nożami tnącymi i przystosowany do wszystkich wozów asenizacyjnych o pojemności powyżej 5000 dm³.
• Rozdzielacze ze stopą ślizgową.
• Kultywatory.
• Aplikatory doglebowe talerzowe: Są to urządzenia zawieszane na wozie asenizacyjnym, służące do rzędowego dozowania gnojowicy zarówno na polach uprawnych, jak i nieużytkach. Aplikator wyposażony jest w dwa rzędy krojów tarczowych; ujednorodniona gnojowica trafia bezpośrednio wężami do rowków wykonanych przez pierwszy rząd krojów, a drugi rząd krojów zasypuje rowki, przykrywając nawóz. Aplikator posiada 8 rzędów roboczych, jego szerokość robocza wynosi 3 m, a głębokość aplikacji nawozu od 10-15 cm.

Dodatkowe wyposażenie i innowacyjne rozwiązania

Producenci wozów asenizacyjnych dążą do spełnienia specyficznych potrzeb użytkowników, oferując szerokie możliwości konfiguracji i dodatkowego wyposażenia. Wysoka jakość produkcji oraz unifikacja w całej gamie zapewnia rozwiązanie każdego problemu związanego z rozlewaniem gnojowicy.

Wyposażenie standardowe i opcjonalne

Wozy asenizacyjne są fabrycznie wyposażane w niezbędny osprzęt, dzięki czemu są gotowe do pracy od razu po zakupie. Przykładowo, wóz asenizacyjny T 507/6 w wersjach CLASIC i PREMIUM jest wyposażony w wydajną pompę (6150 l/min), wałek przekaźnika mocy, właz fi900 mm, łyżkę rozlewającą, hamulce, instalację elektryczną i oświetleniową oraz wąż ssawny o długości 6 m. Posiadają także główną zasuwę hydrauliczną i podwójne zabezpieczenie kompresora przed przelaniem.

Wóz PN-50 oprócz wersji standardowej może być wykonany w wyższej wersji oraz posiadać wyposażenie dodatkowe rozszerzające jego funkcjonalność. Tak wzbogacona wersja posiada przede wszystkim:

• Dno tylne otwierane (przy wozach: PN-30/2, PN-40/2 oraz PN-50).
• Tylny właz Ø600 mm.
• Zbiornik malowany specjalnymi farbami.
• Zasuwy mosiężne hydrauliczne i ręczne (z tyłu lub z boku zbiornika).
• Górny właz Ø420 mm (ręczny lub hydrauliczny).
• Drabinka, rurowy wskaźnik poziomu.
• Rura spustowa z zaworem 2”.
• Różne modele kompresorów.
• Wałek przekaźnika mocy.
• Rozdzielacze deszczujące (do tyłu lub na boki).
• Układ hamulcowy dwuprzewodowy, zaczep obrotowy lub inny.

Innowacyjne rozwiązania

• Systemy nadwozi wymiennych UNIWERSAL: Jedno podwozie ramowe może obsługiwać kilka różnych zabudów (m.in. wóz asenizacyjny, skrzynię ładunkową, rozsiewacz nawozów), co pozwala zaoszczędzić do 30-40% kosztów.
• Wozy asenizacyjne JUMBO Line: Są to wozy przeznaczone dla małych i stromo nachylonych powierzchni. Ze względu na swoje rozmiary i nisko położony środek ciężkości ten typ wozu asenizacyjnego jest zarówno zwrotny, jak i bezpieczny.
• JUMBO TURBO Line: Oparty na technologii linii JUMBO, zawiera wszystkie zalety JUMBO Line, a jego cechą szczególną jest dodatkowa pompa rotacyjna.
• Maxx Line i Maxx Line Plus: Mają odpowiednio dopasowane wyposażenie i wyróżniają się przede wszystkim wytrzymałą konstrukcją oraz szeroką gamą różnych rozmiarów zbiorników. Maxx Line Plus przekonuje również standardowym ogumieniem o dużym rozmiarze, co zapewnia maksymalny komfort jazdy i optymalnie chroni glebę przed ubiciem.
• JUMBO Line Plus: Dzięki przegubowemu mostowi napędowemu Boogie SB i w połączeniu z kołami 30,5" zapewniają bezpieczną i przyjazną dla gleby pracę na stoku. Posiadają hydraulicznie przesuwany zespół osiowy, umożliwiający zmienne zwiększanie obciążenia dyszla pociągowego z tyłu ciągnika.
• Alpha Line: Zaprojektowany do profesjonalnego i intensywnego użytkowania, ma bogate wyposażenie podstawowe i może być wyposażony w bardzo nowoczesne detale techniczne.

Certyfikaty zgodności

Wóz asenizacyjny posiada Deklarację zgodności WE lub Certyfikat zgodności CE, co potwierdza jego zgodność z europejskimi normami bezpieczeństwa i jakości.

Niezawodność i konserwacja

Niezawodność wozu asenizacyjnego zależy od kilku istotnych czynników, w tym od jakości materiałów użytych do budowy oraz regularnej konserwacji. Solidne uszczelnienia oraz odporność na działanie substancji chemicznych mają kluczowe znaczenie dla trwałości i bezawaryjnej pracy sprzętu. Dodatkowe elementy, takie jak wskaźniki poziomu napełnienia, czujniki ciśnienia czy zawory bezpieczeństwa, zapewniają kontrolę nad procesem pracy i minimalizują ryzyko awarii.

Regularna konserwacja pompy oraz zaworów, które odpowiadają za prawidłowy przepływ cieczy, jest szczególnie istotna, aby zapobiec awariom i wyciekom nieczystości. Mechaniczne elementy pojazdu wymagają regularnych przeglądów, aby zapewnić ich optymalną funkcjonalność. Właściwa kalibracja czujników oraz układów hydraulicznych zapewnia skuteczne i bezpieczne użytkowanie wozu asenizacyjnego w każdych warunkach.

tags: #woz #asenizacyjny #2000l #rok #produkcji #1990