Wózki unoszące widłowe, powszechnie nazywane paleciakami, to jedno z najbardziej uniwersalnych urządzeń masowo wykorzystywanych w sklepach, halach sprzedażowych, a także w logistyce wewnętrznej magazynów i obiektów przemysłowych. Dzięki kompaktowym rozmiarom, małemu promieniowi skrętu oraz łatwości prowadzenia wydajnie wspierają pracę ludzi w przemieszczaniu ładunków, również w wąskich alejkach między regałami i ciasnych korytarzach roboczych.
Charakterystyka i zastosowanie wózków unoszących widłowych
Wózek widłowy unoszący, znany potocznie jako paleciak, piesek lub dron, jest ręcznym wózkiem widłowym wykorzystywanym przede wszystkim do transportowania ładunków znajdujących się na paletach na niewielkich dystansach. Jego głównym zadaniem jest uniesienie towaru na niewielką wysokość, jedynie taką, która pozwoli na bezawaryjne przemieszczenie. Wózek unoszący unosi palety na wysokość do maksymalnie 30 centymetrów. Ze względu na tę wysokość unoszenia jest definiowany w Polskich Normach jako właśnie unoszący, a błędne jest określenie „wózek podnośnikowy”. Taki sprzęt zwykle obsługuje się ręcznie, siłą mięśni, choć obecnie ze względu na wygodę i bezpieczeństwo pracy częściej używa się wózków unoszących z napędem elektrycznym.
Widłowe wózki unoszące nie są wykorzystywane do układania towaru na regałach; do tego celu służą wózki widłowe podnośnikowe. Paleciaki służą głównie do transportowania ładunków z jednego punktu do drugiego oraz do składowania towarów na poziomie posadzki.
Rodzaje wózków unoszących
Wśród wózków unoszących widłowych wyróżnić można kilka podstawowych typów, różniących się sposobem napędu i obsługi:
- Wózki unoszące ręczne - są to urządzenia pozbawione napędu mechanicznego, obsługiwane wyłącznie siłą mięśni operatora.
- Wózki unoszące elektryczne (tzw. piesek) - to kompaktowe paleciaki przeznaczone do transportowania ładunków na niewielkie odległości. Podczas obsługi tego wózka unoszącego operator idzie obok, trzymając dyszel pojazdu. Obecnie ze względu na wygodę i bezpieczeństwo pracy częściej używa się wózków unoszących z napędem elektrycznym.
- Wózki paletowe z podestem dla operatora - posiadają możliwości przewożenia towarów na większe odległości. W trakcie obsługi operator stoi na dedykowanej platformie, co sprawia, że jego praca staje się mniej uciążliwa i bardziej bezpieczna.
Wymagania prawne i nadzór Urzędu Dozoru Technicznego (UDT)
Wózki widłowe unoszące (paletowe), zgodnie z przepisami, należą do kategorii wózków pchających, ciągnikowych oraz ciągników przemysłowych, które obsługują pociągi logistyczne.
Wózki unoszące ręczne a UDT
Ręczne wózki unoszące, pozbawione napędu mechanicznego, nie podlegają nadzorowi UDT (Urzędu Dozoru Technicznego). Oznacza to, że są zwolnione z badania odbiorczego. Nie muszą również przechodzić tak rygorystycznych kontroli, jak wózki jezdniowe z napędem silnikowym.
Wózki unoszące akumulatorowe a UDT
Z kolei akumulatorowe wózki unoszące, jako wózki z napędem silnikowym, podlegają zarówno kontroli UDT, jak i przepisom zawartym w rozporządzeniu w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Niezależnie od typu napędu, dbałość o nienaganny stan techniczny wózków unoszących jest obowiązkiem każdej osoby zarządzającej magazynem. Wózki definiowane jako wózki paletowe unoszące to wózki pchające lub ciągnikowe, czyli ciągniki przemysłowe, które obsługują pociągi logistyczne, nie podlegają nadzorowi UDT. Każdy pracownik korzystający z wózka unoszącego, który nie podlega nadzorowi UDT, jest zwolniony z podpisywania listy kontrolnej.
Wymagane uprawnienia operatora wózków unoszących
W przeciwieństwie do obsługi wózków jezdniowych z napędem silnikowym, wózki jezdniowe unoszące mogą być użytkowane bez specjalnych uprawnień UDT. Nie ma przy tym znaczenia, czy mowa o akumulatorowych wózkach unoszących czy sprzęcie bez napędu - wymagania dotyczące uprawnień operatora są takie same.
Należy spełnić jedynie podstawowe warunki określone w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy z dnia 15 grudnia 2017 roku (§ 4 ust. 2). Zgodnie z jego brzmieniem, do obsługi wózków unoszących trzeba:
- mieć ukończone 18 lat,
- uzyskać zaświadczenie o ukończeniu odpowiedniego szkolenia potwierdzającego nabycie niezbędnych umiejętności, np. w ramach instruktażu stanowiskowego.
Akceptowany jest także dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdami silnikowymi. Ważne jest, aby każdy pracownik, który będzie operatorem wózka unoszącego, przeszedł odpowiednie szkolenie BHP oraz instruktaż stanowiskowy związany z bezpieczną obsługą urządzenia i zapobieganiem ewentualnym wypadkom przy pracy.
Przeglądy techniczne wózków unoszących
Choć ręczne wózki unoszące bez napędu mechanicznego nie podlegają kontroli Urzędu Dozoru Technicznego w takim zakresie, jak wózki jezdniowe, one również wymagają przeprowadzania regularnych przeglądów. Zasady dotyczące przeglądów widłowych wózków unoszących reguluje Rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. 2002 nr 191 poz. 1596, Dz. U. 2003 nr 178 poz. 1745).
Obowiązkowe przeglądy obejmują:
- kontrolę wstępną - przed przekazaniem do eksploatacji,
- kontrolę okresową - polegającą na sprawdzeniu stanu technicznego co określony czas,
- kontrolę specjalną - która musi być przeprowadzana każdorazowo po zdarzeniu mogącym skutkować pogorszeniem bezpieczeństwa użytkowania urządzenia, np. po dłuższym przestoju, awarii itp.
Jak zdać Egzamin UDT-WÓZEK WIDŁOWY- część praktyczna 👷🏿❗❗
Wózek unoszący a wózek podnośnikowy - kluczowe różnice
Warto zwrócić uwagę, że unoszące wózki widłowe (czyli tak zwane paleciaki) są innym typem urządzeń niż wózki podnośnikowe. Podstawową różnicą jest wysokość podnoszenia ładunku.
- Wózek unoszący widłowy (paleciak) - unosi towar na małą wysokość, maksymalnie do 30 cm, wystarczającą jedynie do przemieszczenia ładunku po posadzce. Jego głównym zadaniem jest transport poziomy.
- Wózek widłowy podnośnikowy - może unosić ładunek na znacznie wyższą wysokość, przekraczającą 30 cm, co umożliwia składowanie towarów na regałach. Co za tym idzie, wózek podnośnikowy to niemal każdy wózek widłowy dostępny na rynku, powszechnie wykorzystywany do prac transportowych, składowania, kompletacji i innych.
Ze względu na różnice w wysokości podnoszenia, wózki podnośnikowe podlegają innym wymaganiom prawnym oraz wymagają od operatorów posiadania specjalnych uprawnień UDT, co należy brać pod uwagę podczas eksploatacji urządzeń magazynowych.