Wózki widłowe wysokiego składowania: napęd i rodzaje

Wózki widłowe, znane również jako wózki podnośnikowe jezdniowe, to kołowe pojazdy mechaniczne z napędem silnikowym, przystosowane do przewozu materiałów o znacznej masie. Są one powszechnie stosowane w transporcie bliskim i magazynowaniu. W potocznym rozumieniu jako wózki widłowe kwalifikuje się również pojazdy napędzane ręcznie oraz unoszące ładunki jedynie na niewielkie wysokości. Różnorodność modeli sprawia, że dobór odpowiedniego wózka widłowego to kluczowy element efektywnego funkcjonowania każdego przedsiębiorstwa.

Wózki widłowe są obecnie podstawowym wyposażeniem wielu firm. Dzięki nim możliwe jest odciążenie pracowników i szybkie transportowanie towarów na terenie magazynu, hali produkcyjnej lub obiektu handlowego. Służą do przewożenia różnego rodzaju towarów, załadunku ciężarówek i naczep, odkładania ładunków w wyznaczonych miejscach czy usprawniania przepływu materiałów pomiędzy stanowiskami pracy. W zależności od rodzaju napędu oraz konstrukcji, wózki widłowe mogą pracować w różnych warunkach - od ciasnych przestrzeni magazynowych po trudny teren.

Definicja i klasyfikacja wózków widłowych

Popularna internetowa definicja jezdniowych wózków podnośnikowych - zwanych potocznie wózkami widłowymi - ma trójczynnikowy charakter. Według niej wózki widłowe to:

• kołowe pojazdy mechaniczne o napędzie silnikowym;
• przystosowane do przewozu materiałów o znacznej masie;
• stosowane w transporcie bliskim i magazynowaniu.

Z perspektywy Urzędu Dozoru Technicznego (UDT) w definicji wymagającego dozoru technicznego „wózka jezdniowego podnośnikowego z mechanicznym napędem podnoszenia” istotne są także takie kwestie jak:

• obecność platformy, wideł lub innego urządzenia służącego do manipulowania ładunkami;
• przystosowanie do podnoszenia ładunków na wysokość umożliwiającą ich składowanie i pobieranie;
• napęd mechaniczny, np. spalinowy, elektryczny lub hydrauliczny, dzięki któremu podczas podnoszenia ładunku nie jest wymagane bezpośrednie działanie siły ludzkich mięśni.

Uogólniona definicja hasła „wózek widłowy” brzmi: stosowany w transporcie bliskim pojazd kołowy z mechanizmem umożliwiającym manipulowanie ładunkami. Wózki widłowe dzielimy według rodzaju napędu na spalinowe, elektryczne i hybrydowe, oraz według konstrukcji na czołowe, boczne, wielokierunkowe i wysokiego składowania. Można je także klasyfikować ze względu na zastosowanie, np. terenowe, magazynowe i specjalistyczne, sposób obsługi, tj. z operatorem siedzącym lub prowadzone ręcznie, a nawet liczbę kół, np. wózek widłowy 3-kołowy i 4-kołowy.

Rodzaje napędów wózków widłowych

W najprostszym ujęciu wózki widłowe mogą być napędzane ręcznie, silnikiem spalinowym albo silnikiem elektrycznym. Rodzaj napędu determinuje w pewnej mierze, w jakich zastosowaniach mogą być bezpiecznie wykorzystywane pojazdy określonego typu. Klasyfikując rodzaje wózków widłowych, należy zacząć od napędu jako czynnika różnicującego poszczególne urządzenia.

Ręczne wózki widłowe (paleciaki)

Ręczne wózki widłowe, zwane również ręcznymi wózkami paletowymi lub potocznie „paleciakami”, to dość proste i tanie urządzenia bez dodatkowego napędu. Są stosowane do transportu stosunkowo lekkich ładunków na nieduże odległości. Przeznaczone są głównie do przemieszczania ładunków umieszczonych na paletach, unoszą one ładunek na wysokość do 20 cm, stąd też nazywane są wózkami widłowymi paletowymi unoszącymi. Przenoszą z reguły ładunek do 3 ton, zdarzają się też oczywiście wózki o większym udźwigu.

Świetnie sprawdzają się w hipermarketach, gdzie towar przewożony jest na terenie sklepu bądź w miejscach, w których przewożenie materiałów odbywa się na krótkich dystansach. Według polskich przepisów BHP dotyczących transportu ręcznego dopuszczalna masa przemieszczanego z ich użyciem ładunku (łącznie z masą wózka) nie może przekraczać:

• 350 kg dla mężczyzn i 140 kg dla kobiet przy przemieszczaniu ładunku po płaskim i twardym podłożu (jeśli wózek ma 2 koła);
• 450 kg dla mężczyzn i 180 kg dla kobiet przy przemieszczaniu ładunku po płaskim i twardym podłożu (jeśli wózek ma 3-4 koła);
• 250 kg dla mężczyzn i 100 kg dla kobiet przy przemieszczaniu ładunku po nawierzchni o nachyleniu większym niż 5% (jeśli wózek ma 2 koła);
• 350 kg dla mężczyzn i 140 kg dla kobiet przy przemieszczaniu ładunku po nawierzchni o nachyleniu większym niż 5% (jeśli wózek ma 3-4 koła).

Niedopuszczalne jest także ręczne przemieszczanie ładunków na wózkach po pochyleniach powierzchni większych niż 8% oraz na odległość większą niż 200 m. Choć ręczne wózki widłowe pozwalają sprawnie, legalnie i bezpiecznie przenosić ładunki znacznie większe niż w przypadku transportu ręcznego, podlegają licznym ograniczeniom. Do obsługi tego rodzaju wózka widłowego nie są potrzebne uprawnienia UDT - warunek, urządzenie nie może mieć możliwości podnoszenia ładunków wyżej niż na wysokość 30 centymetrów. Mogą być wyposażone w urządzenia takie jak waga, mechanizm nożycowy czy maszt.

Spalinowe wózki widłowe

Spalinowe wózki widłowe to wyposażone w mechanizmy służące do manipulowania ładunkiem kołowe pojazdy mechaniczne napędzane silnikiem spalinowym. Największe z nich pozwalają na transport palet o masie sięgającej kilkunastu ton. Do kategorii tej należą zarówno wózki widłowe zasilane olejem napędowym (diesel), jak i na gaz płynny (LPG) oraz sprężony gaz ziemny. Zalicza się do niej także wózki hybrydowe, które prócz silnika spalinowego posiadają silnik elektryczny, zwiększający płynność sterowania, umożliwiający odzyskiwanie energii podczas hamowania i zmniejszający ilość emitowanych zanieczyszczeń.

Wózki widłowe z silnikiem Diesla

Ten typ wózków widłowych charakteryzuje się największym poziomem zanieczyszczeń, dlatego używa się ich w zasadzie wyłącznie na zewnątrz. W pomieszczeniach mogłyby one bowiem stanowić poważne zagrożenie zarówno dla samych operatorów czy osób postronnych, jak i dla przechowywanych tam towarów. Tego rodzaju wózki doskonale sprawdzają się na przykład na placach budowy, w miejscach przeładunkowych, jak również na rozmaitych, otwartych składowiskach. Na placach budowy i w trudnym terenie najlepiej sprawdzają się wózki widłowe spalinowe terenowe. Ich masywna konstrukcja i duża moc pozwalają bezpiecznie przewozić ciężkie ładunki w wymagających warunkach.

Wózki widłowe na gaz (LPG)

Ten typ wózków widłowych zaliczamy także do urządzeń spalinowych, urządzenia zasilane są jednak najczęściej gazem płynnym. W tym przypadku spaliny są znacznie „czystsze”, przez co mniej szkodliwe. Z tego powodu wózki gazowe mogą być używane nie tylko na zewnątrz, ale - pod pewnymi warunkami - także i w pomieszczeniach. Wnętrze musi być bardzo dobrze wentylowane - tak, aby dochodziło w nim do ciągłej wymiany powietrza. Istotna jest też stała kontrola użytkowanych butli z gazem. Nawet w przypadku najnowocześniejszych wózków tego typu, ze względu na spaliny, wykluczone jest ich użytkowanie w zamkniętych przestrzeniach bez stałej wymiany powietrza. W związku z tym, ten rodzaj wózków widłowych reprezentują przede wszystkim stosowane do prac na zewnątrz czołowe spalinowe wózki widłowe z przeciwwagą.

Elektryczne wózki widłowe (akumulatorowe)

Elektryczne wózki widłowe to najbardziej zróżnicowana kategoria widłowych pojazdów transportu wewnętrznego. Wózki akumulatorowe to pojazdy na prąd, które nie generują żadnych szkodliwych spalin. Dzięki temu z powodzeniem można z nich korzystać w każdym pomieszczeniu, bez względu na rodzaj zastosowanej w nim wentylacji. Cieszą się największą popularnością ze względu na brak szkodliwej emisji spalin. Świetnie sprawdzą się na zewnątrz, jak i wewnątrz pomieszczenia, jednakże większość z nich używana jest wewnątrz pomieszczeń.

Do tej kategorii należą zarówno:

• wyposażone w silnik elektryczny wózki paletowe z dyszlem pozwalające obsługiwać ładunki w ten sam sposób co ręczne wózki widłowe, choć bez konieczności użycia siły mięśni i bez związanych z tym ograniczeń;
• funkcjonalne odpowiedniki spalinowych wózków czołowych - tyle że z silnikiem nieemitującym spalin i mogące w związku z tym być używane także w zamkniętych obiektach;
• zróżnicowane wózki techniki magazynowej wyspecjalizowane w pełnieniu określonych funkcji takich jak kompletacja, obsługa ładunków w strefach z bardzo wąskimi alejkami itp.

Wózki akumulatorowe mogą być zasilane tradycyjnymi bateriami kwasowo-ołowiowymi, żelowymi lub litowo-jonowymi. Gdy używamy akumulatorów kwasowo-ołowiowych odpowiednio wentylowane muszą być jednak tzw. akumulatorownie, czyli miejsca, w których ładujemy baterie trakcyjne. Takiej konieczności nie ma w przypadku akumulatorów li-ion - ich ładowanie nie wymaga tak specjalnych warunków. Warto pokreślić ponadto fakt, że wózki akumulatorowe pracują niezwykle cicho, co również miewa duże znaczenie, wpływając między innymi na komfort operatora.

W ciągu ostatnich 5 lat na popularności zyskały wózki widłowe elektryczne napędzane bateriami litowo-jonowymi. Rozwój technologii sprawił, że poczyniono ogromne postępy w zakresie optymalizacji baterii. Obecnie wózki widłowe najczęściej są zasilane bateriami ołowiowo-kwasowymi lub paliwami kopalnymi (LPG, Diesel). Zmieniająca się technologia pozwala na zastosowanie baterii litowo-jonowych, pozwalających na rzadsze ładowanie i nie wymagających specjalnych pomieszczeń do tego celu.

Wózki widłowe wysokiego składowania - charakterystyka i zastosowanie

Tradycyjne formy organizacji przestrzeni magazynowej pozostawiają wiele niewykorzystanej powierzchni, która pochłania znaczne zasoby finansowe. Stąd coraz większą popularnością cieszy się składowanie wysokie, które polega na zwiększeniu wysokości regałów magazynowych. Przechowywanie towarów na najwyższych segmentach wiąże się jednak z zastosowaniem specjalnego rodzaju maszyn - wózków wysokiego składowania. Są one wykorzystywane w magazynach wysokiego składowania - pozwalają efektywnie wykorzystać wysokie regały do składowania towaru w magazynie lub innym obiekcie. Te specjalistyczne pojazdy z mechanicznym napędem podnoszenia służą do sprawnego transportu bliskiego, podnoszenia ładunków oraz przewożenia materiałów na różnych wysokościach i w trudnych warunkach terenowych.

Wózki o dużej wysokości podnoszenia charakteryzują się kompaktową konstrukcją i niewielkim promieniem skrętu, co umożliwia im płynne przemieszczanie się po wąskich alejkach magazynowych. Podejmowanie ładunku w tego rodzaju wózkach odbywa się przez wysunięcie masztu, który następnie jest przesuwany w kierunku środka ciężkości urządzenia. Zwiększona wartość unoszenia, która może osiągnąć nawet do 13 metrów, to nie jedyny atut tego rodzaju wózków. Maksymalny ciężar udźwigu sięga do 3 ton, a prędkość jazdy wynosi od 10 do 14 km/h, w zależności czy porusza się z ładunkiem czy bez.

Konstrukcja tego wózka umożliwia transport długich i nieporęcznych ładunków, jak np. rury, deski, kształtowniki, elementy składowe mebli. Zastosowanie technologii AC opartej na silnikach prądu zmiennego zapewnia dynamikę jazdy, zwiększa wydajność maszyny i ogranicza wymagania konserwacyjne. Pojazdy te standardowo są wyposażone w system bocznej wymiany baterii, co stanowi duże udogodnienie podczas pracy wielozmianowej. Bezpieczeństwo oraz komfort użytkowania wózka zapewniają dodatkowe opcje, jak na przykład automatyczne dopasowanie prędkości na zakrętach, funkcja regeneracji energii podczas zwalniania, mechanizm płynnego podnoszenia i opuszczania masztu. Dostępna jest też regulacja położenia podłogi, fotela i urządzeń sterowniczych. Kabina operatora powinna być wygodna i nie ograniczać widoczności ładunku umieszczonego na maszcie.

Kategorie wózków wysokiego składowania

Wózki wysokiego składowania dzielą się na dwie główne kategorie:

Wózki jezdniowe podnośnikowe

Wózki jezdniowe podnośnikowe to pojazdy specjalizowane, w których operator jest podnoszony wraz z ładunkiem. Aby obsługiwać te wózki, wymagane jest uzyskanie najwyższej kategorii uprawnień - IWJO, przeznaczonej dla wózków specjalizowanych.

Wózki jezdniowe podnośnikowe boczne typu Reach Truck

Te drugie, ze względu na swoją budowę, czyli umieszczenie kabiny operatora bokiem względem ładunku, są potocznie nazywane wózkami bocznymi. Wózki wysokiego składowania są także znane jako wózki boczne lub reach-truck. Ten rodzaj wózka widłowego charakteryzuje się położeniem kabiny operatora, które wymusza na nim siedzenie bokiem do kierunku jazdy. Widlaki zostały tak zaprojektowane, żeby fotel operatora był ustawiony prostopadle do kierunku jazdy. Dzięki temu manewry wewnątrz pomieszczeń i kontrola staje się znacznie łatwiejsza. Tego rodzaju wózki nie wymagają tankowania, lecz ładowania akumulatorem, który napędza pojazd energią elektryczną. Wykorzystuje się w nich silnik prądu zmiennego (AC), który zapewnia wyższą sprawność energetyczną oraz dynamikę jazdy i podnoszenia. Przy zastosowaniu dodatkowej izolacji silników istnieje możliwość wykorzystania wózków elektrycznych do pracy na zewnątrz. Nie nadają się do pracy na zewnątrz ze względu na minimalny prześwit pod podwoziem. W przypadku wózków jezdniowych podnośnikowych bocznych wystarczające jest posiadanie uprawnień w kategorii IIWJO.

Dodatkowe typy wózków w magazynach wysokiego składowania

Wózki systemowe VNA

Wózki systemowe VNA - stworzone z myślą o obsłudze magazynów gęstego składowania - w tym systemów regałowych sięgających 18 metrów oraz bardzo wąskich alejek - to wysoce wyspecjalizowane pojazdy transportu wewnętrznego. Występują w dwóch rodzajach: man-up (operator podnoszony z ładunkiem) lub man-down (kabina operatora na dole). Ponieważ korytarze VNA są nieznacznie tylko szersze niż sam wózek, wymagany jest system prowadzenia, aby maszyna poruszała się idealnie po linii prostej.

Wózki wielokierunkowe

Wózki wielokierunkowe umożliwiają przemieszczanie długich i nieporęcznych ładunków. Wśród wózków systemowych można wyróżnić też wózki widłowe wielokierunkowe, np. trójstronne (głowica wideł obraca się wokół własnej osi i może kompletować towar z każdej strony, w tym z przodu korytarza, a także składować palety na podłodze), oraz wózki widłowe dwustronne (widły są teleskopowe i montowane są na tzw. wózku podnoszącym, dają operatorowi mniejsze możliwości manewrowania, ale za to wózek może pracować w jeszcze węższym korytarzu). W przypadku transportu długich materiałów, takich jak rury czy belki, niezbędne są wózki widłowe boczne oraz wózki widłowe wielokierunkowe. Te modele zapewniają manewrowość nawet w wąskich korytarzach.

Wymagane kwalifikacje i bezpieczeństwo

Praca na dużych wysokościach jest jednym z najtrudniejszych i najbardziej niebezpiecznych zadań powierzanych operatorom wózków widłowych. Prowadzenie pojazdów wysokiego składowania wymaga odpowiednich kwalifikacji i ukończenia stosownych szkoleń. Do obsługi takich widlaków potrzebny jest kurs operatora wózka widłowego wysokiego składowania. Ponieważ niełatwo o wykwalifikowanego i doświadczonego pracownika, dbamy o kulturę pracy naszego sprzętu. Wykorzystanie nowoczesnej technologii sprawia, że operatorzy nie są tak zmęczeni i mogą wykonywać obowiązki wydajniej, nawet przez dłuższy czas.

Bezpieczna eksploatacja wózków widłowych to klucz do zachowania ciągłości pracy i ochrony zdrowia pracowników. Oto najważniejsze zasady:

• operator wózka jezdniowego musi posiadać odpowiednie uprawnienia, zgodne z wymaganiami Urzędu Dozoru Technicznego (UDT);
• należy bezwzględnie przestrzegać zasad eksploatacji - zarówno w zakresie obsługi codziennej, jak i stosowania się do zaleceń producenta;
• regularne przeglądy techniczne są obowiązkowe - pozwalają na wczesne wykrycie usterek i zapobiegają awariom oraz wypadkom;
• w magazynach wysokiego składowania zaleca się stosowanie wózków elektrycznych lub akumulatorowych, które oferują wysoką precyzję, cichą pracę i są bezpieczne dla środowiska wewnętrznego;
• na placach budowy i w terenie należy stosować wózki widłowe terenowe z napędem spalinowym, przystosowane do pracy na nierównym, często nieutwardzonym podłożu i w zmiennych warunkach pogodowych.

Wszystkie rodzaje wózków muszą być zarejestrowane w UDT i przechodzić regularne przeglądy techniczne. Serwisem może się zająć zewnętrzny podmiot, np. OMV Polska.

Wybór odpowiedniego wózka widłowego

Wózki widłowe wysokiego składowania to niezastąpione narzędzia w pracy magazynowej. Dzięki specyficznym parametrom, widlaki tego typu pozwalają składować ciężkie ładunki na najwyższych regałach. Wybór odpowiedniego wózka widłowego to nie tylko kwestia techniczna, ale również ekonomiczna. Przede wszystkim warto zastanowić się nad rodzajem ładunków, jakie będą przewożone. Ciężkie towary wymagają wózków naładownych lub modeli terenowych z napędem spalinowym, natomiast lekkie palety można transportować przy użyciu ręcznych wózków widłowych.

Istotna jest także wysokość podnoszenia ładunków. Wysokie regały w magazynach wysokiego składowania wymagają użycia specjalistycznych wózków widłowych wysokiego składowania. Nie można pominąć kwestii przestrzeni roboczej. W wąskich korytarzach świetnie sprawdzą się wózki widłowe skrętne oraz wielokierunkowe, które umożliwiają swobodne manewrowanie nawet w trudno dostępnych miejscach. Ostatecznym kryterium jest rodzaj napędu. Elektryczne wózki widłowe generują niższe koszty eksploatacji i są bardziej ekologiczne, natomiast spalinowe wózki widłowe lepiej radzą sobie w trudnym terenie i przy ciężkich ładunkach.

Wózki widłowe wysokiego składowania wykorzystywane są głównie w centrach logistycznych, magazynach, firmach dystrybucyjnych czy marketach budowlanych. Fachowi doradcy są w stanie dobrać z szerokiej oferty pojazdów transportu wewnętrznego te rodzaje wózków widłowych, które w konkretnych warunkach i przy określonych wymaganiach sprawdzą się najlepiej. Potrafią także przedstawić symulacje funkcjonowania floty w zależności od dobranego systemu zasilania i wszechstronnie wspierać proces decyzyjny osób zarządzających magazynem.

tags: #wozek #widlowy #wysokiego #skladowania #naped