Ursus C-360, potocznie nazywany "sześćdziesiątką", to średni ciągnik rolniczy, który był produkowany w latach 1976-1994 w Zakładach Mechanicznych Ursus w Warszawie. Łącznie wyprodukowano około 282 000 sztuk tego modelu. W latach 2015-2017 przedsiębiorstwo Ursus S.A. w Lublinie wznowiło produkcję ciągników pod tą samą nazwą, a w roku 2015 wprowadziło do oferty nowy model o tej nazwie. W kwietniu 1976 roku rozpoczęto seryjną produkcję kołowego ciągnika rolniczego Ursus C-360, który zastąpił zmodernizowaną wersję modelu C-355, oznaczoną jako Ursus C-355M, produkowaną od lipca 1975 roku.
Historia i Znaczenie Ursusa C-360
Ursus C-360 dla wielu osób stał się symbolem polskiej wsi i niezawodności, jaką kojarzy się z czasami, gdy maszyny budowano z myślą o wieloletniej pracy, prostocie obsługi i trwałości. Dla rolników był nie tylko narzędziem, ale także partnerem codziennych obowiązków, który potrafił poradzić sobie w najtrudniejszych warunkach. Dziś, mimo że od zakończenia jego produkcji minęło już wiele lat, Ursus C-360 wciąż pozostaje jednym z najpopularniejszych modeli używanych w polskim rolnictwie. Model ten był produkowany w Zakładach Mechanicznych Ursus od połowy lat siedemdziesiątych i przez długi czas stanowił podstawowe wyposażenie wielu polskich gospodarstw.
Ciągnik wyróżniał się klasyczną, prostą konstrukcją i bardzo dobrą dostępnością podzespołów, dzięki czemu naprawy były szybkie i niewymagające specjalistycznego sprzętu. Maszyna była ceniona za wysoką trwałość oraz odporność na intensywną eksploatację w trudnych warunkach polowych. Co istotne, Ursus C-360 w wielu przypadkach pełnił funkcję ciągnika uniwersalnego, zdolnego zarówno do pracy z pługiem, broną, jak i do transportu towarów.
Wymiary i Masa Ciągnika
Ursus C-360 to maszyna o przemyślanych proporcjach, zapewniających stabilność i dobrą widoczność podczas pracy. Długość ciągnika wynosi około 355 centymetrów, szerokość to 179 centymetrów, a wysokość sięga 220 centymetrów. Waga Ursusa C-360 wynosi około 2100 kilogramów, co pozwala na zachowanie optymalnej równowagi między masą a mocą. Dzięki temu ciągnik pozostaje stabilny nawet przy pracy z ciężkim sprzętem rolniczym. Jego masa własna wynosi około 2 100-2 200 kg w wersji podstawowej bez dodatkowego obciążenia.
Dla rolnika masa ciągnika ma istotne znaczenie. Zbyt lekki traktor może tracić przyczepność w trudnym terenie, natomiast zbyt ciężki powoduje większe ugniatanie gleby. Standardowa masa modelu obejmuje podstawowe wyposażenie, jednak różnice pojawiają się wraz z modyfikacjami. Kabina typu komfort dodaje około 150-200 kg w stosunku do wersji bez kabiny lub z prostą ramą ochronną. Kolejnym elementem wpływającym na wagę są obciążniki żeliwne montowane na kołach tylnych (po około 45-50 kg każdy) oraz balast przedni o masie do 200 kg. Dla rolników pracujących w terenach o zróżnicowanej glebie dobór balastów jest kluczowy.
Masa ciągnika ma wpływ na maksymalną prędkość transportową, która wynosi około 25 km/h. Waga ciągnika wpływa bezpośrednio na opór toczenia, a tym samym na zużycie paliwa. Ursus C-360 w wersji standardowej spala średnio od 4 do 8 litrów oleju napędowego na godzinę pracy, w zależności od obciążenia i rodzaju wykonywanej pracy. Doświadczeni rolnicy często balansują między koniecznością dociążenia a minimalizacją strat paliwa.
Parametry Silnika i Zużycie Paliwa
Ursus C-360 napędzany jest czterosuwowym silnikiem wysokoprężnym o mocy 52 koni mechanicznych (38,2 kW), co w momencie jego powstania stanowiło bardzo dobre osiągi jak na maszynę rolniczą średniej klasy. Taka moc pozwalała na wykonywanie szerokiego zakresu prac w polu, od orki po transport płodów rolnych. W praktyce moc Ursusa C-360 w połączeniu z jego konstrukcją przekładała się na wyjątkową elastyczność pracy i możliwość dopasowania do różnorodnych warunków terenowych.
Sercem Ursusa C-360 jest silnik S-4003 wyposażony w cztery cylindry ustawione w rzędzie. Takie rozwiązanie pozwoliło uzyskać odpowiednią równowagę między mocą a kulturą pracy jednostki napędowej. Czterocylindrowy silnik zapewniał płynne działanie, ograniczając wibracje, które w starszych modelach z mniejszą liczbą cylindrów często były problematyczne. Dzięki temu praca operatora była bardziej komfortowa, a sama maszyna mniej podatna na zużycie mechaniczne. Silnik zastosowany w Ursusie C-360 charakteryzuje się pojemnością 3120 centymetrów sześciennych, co pozwalało uzyskać odpowiedni moment obrotowy i zapewnić ciągnikowi dużą siłę uciągu. Jednostkowe zużycie paliwa przy mocy znamionowej wynosiło 265 g/kWh. Pompa wtryskowa P24-49 produkcji Zakładu Aparatury Wtryskowej W.S.K. (później Wytwórnia Aparatury Wtryskowej PZL-Mielec Sp. z o.o.) odpowiadała za precyzyjne dawkowanie paliwa.
Jednym z czynników, który przyczynił się do ogromnej popularności Ursusa C-360, była jego oszczędność paliwa. W praktyce ciągnik zużywał od czterech do sześciu litrów oleju napędowego na godzinę pracy, w zależności od rodzaju wykonywanych zadań i obciążenia. Dzięki temu był maszyną wyjątkowo ekonomiczną, co w latach jego świetności miało ogromne znaczenie dla gospodarstw rolnych. Silnik to jednostka o dużej wytrzymałości, zaprojektowana z myślą o długiej eksploatacji w wymagających warunkach. Czterosuwowa konstrukcja ze wtryskiem bezpośrednim, chłodzeniem cieczą i mechanicznym układem rozrządu zapewniała niezawodność oraz prostotę obsługi. Wysoka jakość wykonania oraz przemyślane rozwiązania techniczne sprawiały, że silnik ten mógł pracować bez poważniejszych awarii przez tysiące motogodzin.
Układ Napędowy i Hydrauliczny
Ursus C-360 wyposażony jest w podnośnik hydrauliczny z pompą o wydajności 20 l/min i ciśnieniu 12 MPa. W nowszych modelach Ursusa z 2015 roku wydajność pompy wzrosła do 35 l/min, a ciśnienie do 18 MPa. Układ hydrauliczny zapewniał efektywną pracę z maszynami rolniczymi. Zmieniono również układ zaczepów tylnych ciągnika oraz nieznacznie wzmocniono instalację hydrauliczną w późniejszych wersjach.
Dane Techniczne (Nowy Ursus C-360, lata 2015-2017)
| SILNIK | Dane techniczne URSUS C-360 (nowy model) |
|---|---|
| Marka i model | ITL 3100FLT IIIA |
| Rodzaj silnika | turbodoładowany |
| Moc (ISO 14396) | 43 kW / 58 KM |
| Moment obrotowy | 230 Nm |
| Pojemność (cm³) / ilość cylindrów | 2893 / 3 |
| Filtr powietrza | suchy, dwustopniowy |
| Pojemność zbiornika paliwa | 120 litrów |
UKŁAD PRZENIESIENIA NAPĘDU
- Sprzęgło: suche, tarczowe
- Skrzynia przekładniowa: 12x12 biegów
- Most napędowy tylny: z mechaniczną blokadą mechanizmu różnicowego
- Most napędowy przedni: z napędem centralnym załączanym mechanicznie
- Prędkość maks.: 30 km/h
WAŁ ODBIORU MOCY (WOM)
- Typ: zależny / niezależny
- Prędkość obrotowa WOM: 540 - 1000 obr./min
PODNOŚNIK HYDRAULICZNY
- Funkcje: regulacja siłowa, pozycyjna
- Wydatek pompy: 35 l/min
- Ciśnienie nominalne: 18 MPa
- Maksymalny udźwig podnośnika: 2650 kg
- Rozdzielacz hydrauliki zewnętrznej: dwusekcyjny (4 szybkozłączy)
- TUZ: 2 kategorii wg. ISO
Modyfikacje i Wersje Ursusa C-360
Ursus C-360 bywał wykorzystywany nie tylko w rolnictwie, ale także w leśnictwie czy pracach komunalnych. W tych zastosowaniach często modyfikowano masę, montując dodatkowe osłony, łańcuchy na koła lub sprzęt specjalistyczny. Warto wspomnieć, że masa C-360 była jedną z przyczyn jego dużej popularności w PRL - ciągnik był wystarczająco ciężki, aby poradzić sobie z maszynami rolniczymi dostępnymi w tamtych czasach, a jednocześnie na tyle lekki, aby nie niszczyć przesadnie struktury gleby. Solidna, choć stosunkowo lekka rama w stosunku do mocy silnika, pozwoliła na wieloletnie użytkowanie C-360 w trudnych warunkach. Przy pracy z ładowaczem czołowym dodatkowe dociążenie tylnej osi jest niezbędne, aby zapobiec utracie stabilności.
Główna różnica między ciągnikami Ursus C-360 a C-360-3P polegała na zamontowaniu nowego silnika MF PERKINS - AD3.152UR posiadającego trzy cylindry i moc 47,5 KM (C-360 miał 52 KM). Silnik ten charakteryzował się mniejszym zużyciem paliwa, obniżonym poziomem hałasu oraz mniejszym zadymieniem spalin. W pierwszych egzemplarzach montowane były oryginalne silniki wyprodukowane w Wielkiej Brytanii, które wyróżniały się zastosowanymi w nich śrubami w układzie calowym. Silniki produkcji brytyjskiej wykazywały się dłuższą żywotnością niż te wyprodukowane w kraju. Również tarcze sprzęgłowe różniły się od tych zamontowanych w Ursusach C-360, a także wałki sprzęgłowe, które musiały być nieco dłuższe. Ursus C-360-3P mimo upływu lat nadal jest bardzo cenionym ciągnikiem na polskiej wsi.
Magazyn Motowizja - Ursus C-360
Jedną z charakterystycznych cech wszystkich ciągników Ursusa z rodziny C-360 jest głośna praca przekładni głównej na wyższych biegach. Wynika to z faktu, iż koła zębate na wałku atakującym i tarczy tych ciągników mają układ prostych zębów. Ciągniki te różniły się głównie silnikiem oraz jego osprzętem, deską rozdzielczą oraz rodzajami kabin kierowcy, a od sierpnia 1989 roku wprowadzono jeden akumulator montowany z przodu ciągnika w masce przed chłodnicą (wcześniej były 2 akumulatory pod podłogą kabiny).
Dla rolników, którzy rozważają modernizację parku maszynowego, warto zauważyć, że masa Ursusa C-360 jest mniejsza niż w przypadku modeli pokroju Ursus 912 (ok. 4 000 kg), ale większa niż w Ursusie C-330.