Wybór i budowa traktorka kosiarki: praktyczny przewodnik

Decyzja o zakupie traktorka kosiarki, a zwłaszcza jego samodzielnej budowie, wymaga gruntownej analizy i przemyślenia wielu aspektów. Niezależnie od tego, czy szukasz gotowego rozwiązania, czy planujesz stworzyć "Sama", kluczowe jest zrozumienie własnych potrzeb, możliwości sprzętu oraz potencjalnych wyzwań. Niniejszy artykuł ma na celu dostarczenie kompleksowych informacji, które pomogą podjąć świadomą decyzję.

Analiza potrzeb przed zakupem traktorka kosiarki

Zanim zainwestujesz w traktorek kosiarkę, niezbędne jest precyzyjne określenie wymagań i warunków, w jakich maszyna będzie pracować. Poniżej przedstawiono kluczowe pytania, na które warto sobie odpowiedzieć:

Co i jaki obszar chcesz kosić?

• Obszar: Czy jest to po prostu trawniczek w stylu amerykańskim (spory i w monokulturze trawy), czy też masz od groma drzew, krzewów itp.?
• Dostępność: Jaki masz dostęp do przeszkód, jak można podjechać traktorkiem do nich?
• Powierzchnia: Przy koszeniu około 0,7 ha terenu, w połowie równego, w połowie z górami, traktorek kosiarka będzie idealnym sprzętem, który sprawi, że koszenie będzie bardziej wygodne i zdecydowanie mniej męczące niż przy użyciu podkaszarki czy tradycyjnej kosiarki pchanej.

Co chcesz zrobić ze skoszoną trawą?

• Czy będziesz ją zbierał i masz gdzie (wszystko zależy od ilości), czy będziesz chciał ją mulczować?
• Wiele modeli oferuje zarówno kosze zbierające, jak i funkcję mulczowania. W przypadku koszenia z koszem, normalne jest jego ściąganie podczas pracy, jeśli dany tryb jest dopuszczony. Należy jednak pamiętać, że bez zbierania powinno się założyć noże do mulczowania, które są inne niż do zbierania w kosz. Jeśli nie używasz kosza, należy liczyć się z pyleniem i wyrzucaniem trawy na plecy i głowę.

Kategorie traktorków kosiarek

Na podstawie analizy terenu i potrzeb, można przymierzyć się do jednej z czterech kategorii kosiarek:

1. Zapylanie z kosiarką ręczną (prawdopodobnie już masz to za sobą, pytając o traktorek).
2. Kosiarka automatyczna - bardzo atrakcyjne i zyskujące coraz więcej użytkowników rozwiązanie.
3. Traktorek kosiarka z kosiskiem centralnym.
4. Traktorek kosiarka typu Rider.

Traktory ogrodowe to kosiarki samojezdne, posiadające fotel i kierowane jak niewielkim pojazdem. Oprócz funkcji praktycznej i użyteczności na większej działce, są one niejednokrotnie przyjemną atrakcją w pracach ogrodowych. Stosunkowo niewielkie rozmiary i własny napęd przyspieszają koszenie trawnika oraz pozwalają na pracę w wygodnej, siedzącej pozycji.

W odróżnieniu od traktorków, ridery są w zasadzie nieco większymi kosiarkami do trawy z opcją siedzenia. Traktorki posiadają dużo większą funkcjonalność, możliwość ustawienia wysokości koszenia oraz liczne akcesoria. W niektórych modelach riderów można co prawda założyć osprzęt podnoszący ich funkcjonalność, jednak liczba dostępnych akcesoriów jest tutaj zdecydowanie mniejsza. Raidery też mają kosze, co jest popularne w USA.

Wybór gotowego traktorka kosiarki

Budżet na nowy traktorek kosiarkę jest kluczowym czynnikiem. Przy budżecie 15 000 zł, poszukuje się maszyny o mocy około 20 KM. Marki takie jak AL-CO, Cub Cadet, Oleo Mac wydają się sensowne. Stiga i Stihl zostały odrzucone. Należy pamiętać, że obecnie kosiarki w cenach poniżej 30 000 PLN są często śmiesznie plastikowe, co może wpływać na ich trwałość.

Rekomendowane marki i modele

• Stiga Park 320: Użytkownik od 3 lat zadowolony z tego modelu.
• Husqvarna: Teściu kupił za 12 tys. i dostał w gratisie podkaszarkę bezprzewodową. Model Rider R214TC Comfort Edition Husqvarna jest polecany, jeśli są nasadzenia, ze względu na dużą zwrotność. Produkcja Husqvarny odbywa się w Mielcu, a części są ogólnie dostępne. Husqvarna to marka i kosiarki ma bardzo dobre, szczególnie z silnikami Kohlera.
• Cub Cadet: Kilka lat temu kupiony za około 10 000 zł był dość niezawodny, łatwy w naprawach, choć "dupy nie urywał". Obecnie XT2 z silnikiem Kawasaki V2 22 KM, z promieniem skrętu 17 cm, pozwala na zawracanie praktycznie w miejscu. Możliwe jest doczepianie siewnika, przyczepki, zamiatarki do liści, opryskiwacza, a także pługa do odśnieżania.
• Craftsman DLT 3000: Użytkowany od 2005 roku, sprowadzony z USA. Silnik 23 KM, szerokość koszenia 107 cm. Co roku wymiana oleju i filtrów, a serwis ogranicza się do podstawowych czynności. Model z OBI jest chiński i odradzany.
• Cedrus UJ 102 22h: Użytkownik kosi nim działkę o powierzchni około 3000 m² od 3 lat bez problemu. Można podpiąć pług, przyczepkę czy aerator. Problem stanowi ślizganie się kół na pagórkach/skarpach.
• Toro: Amerykańskie Toro bodajże 16 KM, 25-letni, kupiony jako używka za 6000 PLN. Charakteryzuje się pancerną konstrukcją, dwucylindrowym silnikiem Kohler i trzy-nożowym kosiskiem.
• MTD: Bodajże 12 KM, 12-letni, kupiony nowy w Polsce.

Ważne aspekty przy zakupie

• Silnik: Potrzebny jest traktorek, który będzie miał około 20 KM. Dwucylindrowe silniki mają przewagę nad jednocylindrowymi, dostarczają większej mocy i zapewniają chłodniejszą pracę. Trwałości silnikowi dodają cylindry ze stalową gilzą.
• Napęd 4x4: Przy górkach i pagórkach warto rozważyć zakup czegoś z napędem 4x4, co dodatkowo umożliwia podpięcie haka do innych celów. W przypadku soczystej trawy, napęd na wszystkie koła jest bardzo przydatny.
• Serwis: Warto zwrócić uwagę na dostępność serwisu w najbliższej okolicy.
• Konstrukcja: Bajery typu włączanie noży za pomocą przycisku są zbędne dla niektórych użytkowników. Ważne, aby dek koszący miał kółka prowadzące zarówno z przodu, jak i z tyłu, co zapobiega wyrywaniu trawy na nierównym terenie.
• Olej: Mało sprzedających informuje, że oleje ze specyfikacją SAE 30 mogą pracować tylko latem, a olej zimowy jest dość drogi.
• Przystosowanie do zimy: Koszt przygotowania traktorka do zimy (wymiana oleju, zdjęcie deka koszącego, założenie łańcuchów i ciężarków) to ponad 2000 PLN. Efekt uzyskany odśnieżarką jest lepszy niż używanie lemiesza z traktorka, a także mniej niszczy sprzęt.
• Mycie: Regularne mycie kosiarki po każdym koszeniu, zwłaszcza wodą ze studni, zapobiega zasychaniu błota i poprawia wydajność. Odchylając kosiarkę do tyłu (lub przodem w przypadku traktorka), należy uważać, aby olej nie spływał w niewłaściwą stronę, co może skutkować dymieniem.
• Trwałość: Noże należy ostrzyć i unikać jazdy po kamieniach.

Szczegółowe parametry techniczne kosiarek traktorków

Decyzja o zakupie kosiarki traktorka nie może być pochopna, ponieważ trzeba przemyśleć, czy będzie ona na pewno przydatna. Taki sprzęt nie będzie opłacalny wtedy, kiedy posiada się jedynie niewielki ogród, który łatwo da się skosić innego rodzaju kosiarkami. Traktory ogrodowe przydają się właścicielom większych działek, mających kilkadziesiąt arów, których koszenie zajmuje tyle czasu, że potem brakuje go na odpoczynek. Są one przydatne także w sadzie, gdzie w celu lepszego dojścia do drzew należy kosić dość duży obszar terenu. Traktory ogrodowe są opłacalne wtedy, kiedy duże powierzchnie ogrodu przekraczają co najmniej 1000 m², choć traktorki ogrodowe najbardziej zalecane są przy terenie powyżej 2000 m².

Dobór traktorka do rodzaju powierzchni

Kosiarki traktorowe powinno się dobierać do rodzaju powierzchni:

• Trawniki o średniej powierzchni (2000-10000 m²): Modele nie mają dużych mocy silnika i charakteryzują się mniejszą szerokością koszenia. Są za to stosunkowo niewielkie, lżejsze od innych, wygodne i po prostu lepsze przy manewrowaniu. Są też oczywiście tańsze w zakupie, a później bardziej ekonomiczne w eksploatacji. Trzeba jednak zaznaczyć, że takie traktorki ogrodowe są jednocześnie mniej przystosowane do pracy z różnego rodzaju osprzętem.
• Ogrody i trawniki o dużych powierzchniach (powyżej 10000 m²): Odznaczają się mocniejszym silnikiem, większymi kołami i większą szerokością koszenia. Dzięki temu koszenie odbywa się szybciej niż w pierwszym przypadku. Takie modele traktorków ogrodowych mają również cięższą i bardziej wytrzymałą obudowę, a więc będą służyły długie lata i lepiej nadają się do pracy z różnym osprzętem.
• „Trudne” powierzchnie: Charakteryzuje je krótszy promień skrętu, co sprawia, że radzą sobie lepiej z przeszkodami (krzewami i drzewami).

Rodzaje kosiarek samojezdnych i ich funkcje

Wybór kosiarki powinien być przemyślany nie tylko pod względem dopasowania jej do powierzchni. Konkretny model i jego funkcje powinny też odpowiadać rzeczywistym potrzebom. Najtańsze i najprostsze traktorki ogrodowe wyposażone są w „funkcje rekreacyjne”, co oznacza, że nie będzie można wykonać nimi nieco bardziej skomplikowanych operacji.

Pozycja pracy

Tego rodzaju traktorki ogrodowe mogą różnić się pod względem tego, jaką przyjmuje się w nich pozycję (dobrze kiedy jest ona wygodna i niewymuszona). Niektórzy producenci stosują konstrukcję „step-through” z płaską podłogą pod stanowiskiem kierowcy, co jest bardziej komfortowe, ale wiąże się z większą masą i zwiększonym zużyciem paliwa.

System tnący

Wszystkie dostępne obecnie na rynku kosiarki samojezdne tną trawę przy pomocy dwóch (dość rzadko trzech) noży rotacyjnych, które poruszają się w sposób synchroniczny. Różnica pojawia się w szerokości koszenia. Wyróżnia się traktorki ogrodowe, gdzie zespół tnący umieszczany jest pod albo przed ramą nośną maszyny. Ta druga opcja jest wygodniejsza, bo pozwala na łatwiejszą obserwację efektów koszenia i na mniejszy promień skrętu.

Moc i typ silnika

Traktorki ogrodowe mogą być wyposażone w silniki jednocylindrowe o mocy od kilku do kilkunastu koni mechanicznych, jak i silniki wielocylindrowe - ponad dwudziestokonne. Dobiera się je do szerokości i roboczej szybkości koszenia:

• Silniki poniżej 10 KM: do pokosów węższych niż 70 cm.
• Silniki kilkunastokonne: do pokosów 70-90 cm.
• Silniki najmocniejsze (ponad 20 KM): do pokosów szerszych niż 90 cm.

Moc silnika (mierzoną w koniach mechanicznych) ma szczególne znaczenie dla pracy maszyn z osprzętem do pielęgnacji trawnika lub do odśnieżania. Do koszenia średnich trawników (2000-10000 m²) sprawdzą się traktorki o mocy około 11-15 KM; do dużych trawników (powyżej 10000 m²) traktorki ogrodowe mogą mieć moc silnika około 16-22 KM.

Biorąc pod uwagę żywotność silnika, te dwucylindrowe mają przewagę nad jednocylindrowymi, dostarczając większej mocy i zapewniając chłodniejszą pracę. Trwałości silnikowi dodają cylindry ze stalową gilzą. Klasyczne są silniki OHV (overhead valve), nowocześniejsze OHC (overhead camshaft) - lżejsze, cichsze i oszczędniejsze. Najnowszym rozwiązaniem są silniki DOV (Direct Overhead Valve), które działają dokładniej i spalają mniej paliwa.

Rodzaj skrzyni biegów

Na rynku dostępne są trzy rodzaje skrzyń biegów:

• Mechaniczne: Wymagają zatrzymania się, aby zmienić bieg.
• Półautomatyczne.
• Automatyczne (hydrostatyczne): Umożliwiają zmianę biegów podczas jazdy, mogą być sterowane nogą lub ręką. Zapewniają płynną regulację prędkości i komfort pracy, dostosowując moment obrotowy do przyczepności.

Szerokość koszenia

Szerokość korpusu kosiarki, czyli szerokość koszenia, powinna być dobierana do wielkości trawnika:

• 2000 - 5000 m²: 76-100 cm.
• 5000 - 10000 m²: 100-115 cm.
• 10000 m² i więcej: 115 cm i więcej.

Najczęściej wybierane są traktorki o szerokości pokosu 90-120 cm. Przy szerszym pokosie szybciej skosi się daną powierzchnię, jednak na terenach ze zwężeniami, drzewami i krzewami, wygodniejsza będzie kosiarka o węższym pokosie. Na wąskich terenach nie sprawdzi się też traktor ogrodowy z bocznym wyrzutem; lepszą opcją będzie kosiarka ze stacjonarnym koszem na trawę.

Koła i kąt obrotu

Kosiarka traktorek nie powinna niszczyć gruntu. Dobrze, aby miała krótki promień skrętu, co ułatwia manewrowanie wokół przeszkód.

Dodatkowe wyposażenie i funkcje

Dodatkowe udogodnienia w traktorkach kosiarce mogą znacznie podnieść komfort pracy:

• Układ kierowniczy z amortyzatorami ciernymi: Łagodzi reakcje kierownicy na nierówności terenu.
• Elektryczne włączanie napędu noży: Przycisk na pulpicie.
• Napęd hydrostatyczny: Umożliwia wybór prędkości jazdy, podnosi komfort i bezpieczeństwo pracy.
• Funkcja tłumienia pylenia w koszu.
• Elektryczne wysypywanie trawy z kosza.
• Licznik motogodzin: Przydatny, gdy z kosiarki korzysta kilka osób, do planowania przeglądów i konserwacji.

Systemy zbierania skoszonej trawy

• Kosze i pojemniki: Skoszona trawa jest zbierana, co zapewnia elegancki i zdrowy trawnik. Pojemności koszy wahają się od 200 do 250 litrów. Zalecane do trawników dekoracyjnych i starannie wypielęgnowanych.
• Rozdrabnianie (mulczowanie): Opcja najwygodniejsza i najbardziej pożyteczna, gdyż drobno zmielona trawa stanowi nawóz organiczny. Wymaga częstszego koszenia i suchej trawy. Zalecane przy trawnikach słabo rosnących.
• System wyrzutu bocznego: Trawa jest wyrzucana z boku i należy ją zgrabić. Stosowany do traw wysokich i w miejscach z mniejszą liczbą przeszkód.

Samodzielna budowa traktorka SAM

Pomysł zbudowania traktorka SAM (Samochodowy Agregat Mechaniczny) z silnikiem 126p i poprzeczną skrzynią połączoną z mostem Poloneza budzi wiele dyskusji i kontrowersji. Chociaż taki układ może działać przy lekkich pracach i na małym areale (np. 0,5 ha pola), to typowe problemy obejmują przeciążanie półosi/zabieraków, szybkie zużycie skrzyni malucha oraz za dużą liczbę przekładni, które zabierają moc.

Wady i zalety budowy SAM-a

• Zalety: Niska cena części (jeśli są dostępne), możliwość pracy bez żyłowania silnika dzięki dwóm skrzyniom, jeśli wolne przełożenia są potrzebne do pługu czy przyczepki.
• Wady: Niska moc silnika 126p (mały moment obrotowy), przeciążanie półosi/zabieraków, słabość skrzyni malucha, duża liczba przekładni zabierających moc, nieekonomiczność (wysokie spalanie), przegrzewanie się silnika przy cięższych pracach, problem ze sprzęgłem (słabsze niż w Żuku).

Proponowane rozwiązania i modyfikacje

• Wzmocnienie półosi: Najczęściej polecana przeróbka to zrobienie przelotowego wałka/rury przez mechanizm różnicowy i obspawanie go na wylot zamiast polegania na oryginalnych zabierakach półosi.
• Uproszczenie napędu: Wiele osób radzi zrezygnować z drugiej skrzyni, gdyż silnik 126p ma mały moment, a lepsze jest jedno sensowne przełożenie.
• Alternatywne silniki:
  • Diesle: 1.6 z Opla lub VW, 2.3 d z Opla, Mercedesa (diesle z "beczki"), Andoria (starszej daty, w dobrej kondycji). Silniki diesla są znacznie bardziej ekonomiczne i wydajne.
  • Benzynowe: 900 Fiata (łańcuch, małe wymiary, dobrze znosi gaz), oplowskie i VW silniki 1.4 i 1.6 z Kadeta, Golfa 2.
• Układ napędowy:
  • Całkowite podwozie z mostami od Suzuki Samuraja jest proponowane jako gotowy i wytrzymały zestaw.
  • Silnik 1.6 d z Opla + skrzynia Opel + 3-biegowa Żuk + most Żuk tworzą oszczędny "papaj" z alternatorem i porządnymi hamulcami.
  • Robienie SAM-a na mostach od Frontery i silnikiem Andorii 15 KM, przeznaczonego do odśnieżania.
  • Układ z silnikiem 2.4 diesel od Mercedesa, skrzynią, mostem i reduktorem Stara, z przeliczeniem prędkości i dopasowaniem przedniego mostu, aby uzyskać 4x4.
  • Zastosowanie mostu od Poloneza jako przekładni kątowej.
• Napęd 4x4: Przy cięższych pracach polowych i nierównym terenie napęd na jedną oś jest niewystarczający, nawet z blokadą. Napęd 4x4 jest kluczowy, zwłaszcza przy podjazdach pod górę z obciążeniem.

Budowa kosiarki rotacyjnej do SAM-a

Zbudowanie małej kosiarki rotacyjnej do SAM-a S7 jest możliwe, nawet o szerokości 80 cm, na dwóch małych bębnach po 40 cm. Diesel powinien sobie dobrze poradzić, zwłaszcza że traktorek nie jest zbyt ciężki (na skrzyni Żuk, moście Warszawy). Napęd bębnów można zrobić na pasku w "8" (mocno napiętym, by noże się mijały) lub za pomocą dwóch przekładni kątowych, podobnie jak w wapnowaczu. Drugi pomysł, z przekładniami, jest bardziej skomplikowany i zwiększa obciążenie silnika.

Wskazówki praktyczne:

• Noże powinny wystawać poza talerz na około 6-7 cm, co daje szerokość koszenia blisko 80 cm.
• Przełożenie z silnika na talerz 2:1.
• Sprzęgło można zrealizować poprzez napinanie paska.
• Wyrzut boczny może rozrzucać trawę na kilka metrów.
• Można zrobić kosiarkę tylko na jednym bębnie.
• Obroty talerza zredukować przekładnią pasową.
• Do dwóch talerzy należy zastosować pasek rozrządu, aby noże się nie stykały.

Kosiarki rotacyjne a wysokość koszenia

Kosiarki rotacyjne nie mogą kosić na podniesionych bębnach (np. 30 cm), ponieważ noże muszą znajdować się blisko ziemi, aby skutecznie ścinać trawę. Ponadto, kosiarek rotacyjnych nie wolno używać na terenach zamieszkanych ze względów bezpieczeństwa.

Doświadczenia z traktorkami SAM

Użytkownicy wskazują, że poprzeczna skrzynia ciężko znosi jazdę w takim "papaju". Użytkowe biegi to 3 i 4, a główną skrzynią jest ta od Żuka. Problem jest przy wszelkiego rodzaju przyczepkach, gdzie dociążenie tylnej osi powoduje konkretne obciążenia na układ napędowy. Jeżeli ktoś używa takiego ciągniczka 3 razy w roku, to jest ok.

W przypadku samodzielnej budowy, wszystko jest tworzone na bieżąco i "wychodzi w tzw. praniu". Doświadczenie i umiejętności są kluczowe.

tags: #zamienie #traktorek #sam #na #traktorek #kosiarke