Dla zebrania dobrej jakości plonu niezbędne jest odpowiednie przygotowanie gleby, a także prawidłowo wykonany siew. Są to podstawowe czynności, od których zależą późniejsze żniwa. Aby uzyskać jak najlepsze efekty, warto wykorzystywać dostosowane do warunków uprawy maszyny rolnicze. Jednym z najważniejszych narzędzi w pracy rolnika jest agregat uprawowo-siewny.
Agregat uprawowy jest prostą maszyną rolniczą, którą wykorzystuje się do doprawiania ziemi po orce przed siewem. Jego zadaniem jest mieszanie, rozdrabnianie i spulchnianie gleby na różnych głębokościach, co pozwala na stworzenie pożądanej struktury gruntu. Agregaty uprawowo-siewne są przeznaczone do przygotowania wszystkich rodzajów gleb pod siew i do jednoczesnego doprawienia gleby i siewu.
Czym jest i jak działa agregat uprawowo-siewny?
Agregat uprawowo-siewny to wyspecjalizowana maszyna rolnicza, która stanowi połączenie glebogryzarki, kultywatora, brony oraz siewnika. Takie rozwiązanie sprawia, że uprawa gleby oraz zasiew następują jednocześnie, co pozwala zdecydowanie poprawić efektywność prac polowych. Dla wielu gospodarstw agregat do uprawy przedsiewnej jest rozwiązaniem, które pozwala w jednym przejeździe doprawić glebę pod konkretną roślinę i od razu rozpocząć siew.
Elementy robocze takiego zestawu pełnią funkcję, jaką spełnia klasyczne narzędzie rolnicze do spulchniania gleby, jednak dzięki połączeniu kilku technologii w jednej konstrukcji pozwalają osiągnąć znacznie wyższą wydajność pracy. W wielu gospodarstwach to właśnie agregat stanowi maszynę rolniczą używaną na samym początku uprawy, ponieważ przygotowanie odpowiednio doprawionego łoża siewnego ma kluczowe znaczenie dla późniejszego rozwoju roślin.
Agregat uprawowo-siewny umożliwia spulchnianie i wyrównywanie wierzchniej warstwy gleby, rozbijanie i kruszenie brył zaskorupiałej powierzchni pola, a także ugniatanie podłoża dla lepszego podsiąkania wód gruntowych. Wykorzystywany jest również do wyciągania chwastów rozłogowych, co pozwala w odpowiedni sposób przygotować pole do zasiewu. W tylnej części agregatu znajduje się natomiast siewnik, który równomiernie rozsiewa nasiona, co przekłada się na ich właściwy wzrost. Można go wykorzystywać nie tylko do wysiewu nasion, ale również rozsiewania nawozów i skutecznego mieszania ich z glebą.
Dobrze zaprojektowany agregat uprawowo siewny z siewnikiem umożliwia zachowanie odpowiedniej głębokości siewu oraz równomierne rozmieszczenie nasion w glebie, co ma bezpośredni wpływ na wyrównanie wschodów i stabilność przyszłych plonów.
Typy i konstrukcja agregatów
Rolnicy korzystają z kilku typów agregatów uprawowych. W gospodarstwach rolnych można spotkać różne rodzaje agregatów uprawowych, często łączące w sobie funkcje kultywatora, brony i glebogryzarki:
- Agregaty bierne (przedsiewne) - stosuje się je do przedsiewnego doprawiania gleby po orce, a także po uprawie bezorkowej. Bierne maszyny świetnie sprawdzają się na lżejszych glebach, zaś aktywne na cięższych.
- Agregaty uprawowo-siewne - stanowią połączenie agregatu z siewnikiem pneumatycznym. Pneumatyczny transport ziarna zapewnia optymalne umieszczenie nasion w bruździe, dzięki czemu ziarno ma lepszy dostęp do zawartej w glebie wilgoci. Agregaty te wyposażone są w uniwersalną ramę nośną, na której mocowany jest 2 lub 3-rzędowy kultywator oraz wał ugniatający. Kultywator wyposażony jest w zęby zakończone w wymienne dwustronne redliczki, a za nim mocowany jest wał rurowy lub wał packer, zagęszczający spulchnioną glebę. Posiadają hydrauliczny sprzęg (dwa siłowniki) dla siewnika z II i III kat. zawieszenia.
- Agregaty ścierniskowe - zbudowane z kultywatora, zębów, talerzy i wałów rurowych. Cechuje je wysoki prześwit oraz duże odstępy między zębami, co pozwala na pracę na polu o dużej pozostałości roślinnej. Konstrukcja podcinaczy zapewnia podcinanie całej powierzchni gleby, wyrównywanej potem przez talerze.
- Agregaty talerzowe - służą do spulchniania i kruszenia gleby, kruszą, rozrywają oraz spulchniają warstwę gleby. Są to uniwersalne maszyny, które sprawdzają się w przypadku gleb ciężkich, są masywne i umożliwiają spulchnianie gleby oraz nadawanie jej odpowiedniej struktury.
- Agregaty zębowe - mniej uniwersalne, dedykowane do uprawy gleb lekkich oraz piaszczystych. Stanowią połączenie siewnika z kultywatorem posiadającym zęby sprężynowe oraz wał strunowy.
- Agregaty Frontowe (FPT, FPU, WZ) - to maszyny unikalne, ponieważ montuje się je na przedni TUZ ciągnika. FPT jest agregatem talerzowym, FPU agregatem zębowym (pod uprawy wrażliwe, jak burak czy kukurydza), a WZ to wał oponowy.
- Agregaty Standardowe (KM vs. KMH) - Model KM jest mniejszy, ma ramę sztywną i niskie zapotrzebowanie na moc (od 50 KM).
- Agregaty Kompaktowe (UP vs. UPH vs. UPH Premium) - UPH Premium to największa i najbardziej wymagająca wersja, z szerokościami do 8 m i zapotrzebowaniem mocy do 360 KM. Dostępne są warianty od mniejszych, jak WZ 1.5 m, przez np. 2,5 m w modelach UP, do dużych. Modele takie jak UP i UPH dobrze sprawdzają się w zbitych, zbrylonych glebach.
Obróbka gleby bezpośrednio po żniwach za pomocą agregatu powoduje szybkie kiełkowanie resztek nasion zbóż i chwastów, umożliwia szybkie gnicie resztek pożniwnych oraz zatrzymuje wilgoć w glebie.
Parametry i ustawienia dla optymalnej pracy
Choć agregaty uprawowe są stosunkowo prostymi maszynami rolniczymi, mają wiele ustawień. Ich zmiana w zależności od potrzeb konkretnej uprawy pozwala uzyskać optymalną wydajność pracy sprzętu. To z kolei wpływa na odpowiednią jakość tej pracy, zużycie paliwa przez ciągnik oraz na zmniejszenie kosztów produkcji rolnej.
- Głębokość spulchniania gleby: Jest to jeden z najważniejszych parametrów. Różne gatunki roślin wymagają różnych ustawień. Przykładowo, kukurydza najlepiej wzrasta na glebie spulchnionej na głębokość 15-20 cm, kapusta na 20-25 cm, z kolei odpowiednia głębokość dla buraków cukrowych to nawet 30 cm. Niektórzy rolnicy podkreślają, że agregat ma służyć do wyrównania pola przed siewem i rozdrobnienia brył, a nie do głęboszowania na 12-15 cm, co może skutkować kiepskimi wschodami.
- Szerokość robocza maszyny: To ustawienie ma wpływ na to, ile gleby przetworzy agregat w określonej jednostce czasu. Im większa jest szerokość robocza maszyny, tym więcej ziemi udaje się przerobić w ustalonym czasie. Parametr należy dobrać do wielkości pola, a także do mocy ciągnika. Dostępne są szerokości od mniejszych (np. 2,5 m w modelach UP) do dużych (np. UPH Premium 7-8 m).
- Kąt nachylenia zębów: Od ustawienia kąta nachylenia zębów w agregacie uprawowym zależy intensywność mieszania gleby. Im większy kąt, tym mniej energiczne jest spulchnianie gruntu. W ten sposób można ochronić ziemię przed nadmiernym przesuszaniem. Duży kąt nachylenia zębów agregatu uprawowego warto stosować w przypadku gleb, które łatwo zaskorupiają.
- Ciśnienie pneumatyczne siewnika: Od jego wysokości zależy to, jak duża ilość nasion zostanie wysiana na jednostkę powierzchni.
Wybór odpowiedniego agregatu uprawowo-siewnego
Na rynku maszyn rolniczych jest wiele agregatów uprawowych o zróżnicowanych parametrach, dlatego wybór odpowiedniego sprzętu może być trudny. Warto dowiedzieć się, na jakie kryteria należy zwracać uwagę, analizując jaki agregat uprawowo siewny najlepiej sprawdzi się w danym gospodarstwie, biorąc pod uwagę strukturę gleby, technologię uprawy oraz rodzaj planowanych zasiewów:
- Rodzaj gleby: Jest to bardzo istotna kwestia. Czasami zmiana ustawień agregatu uprawowego nie wystarczy. Na gleby ciężkie sprawdzą się agregaty talerzowe, a na gleby lekkie i piaszczyste - agregaty zębowe. W przypadku gleb gliniastych i zbitych również należy szukać odpowiednio przystosowanych maszyn.
- Powierzchnia uprawianej działki: W przypadku dużych działek najlepiej sprawdzają się agregaty o szerokości od 6 do nawet 9 metrów, wyposażone w siewniki pneumatyczne. Do uprawy małych działek w zupełności wystarczy agregat mający 3-4 metry szerokości.
- Moc ciągnika i kompatybilność: Agregat uprawowy do siewnika dobiera się tak, aby prędkość robocza i szerokość nie obciążały nadmiernie zestawu podczas pracy w trudniejszych warunkach. Przykładowo, użytkownik ciągnika Zetor Proxima 6441 turbo z 2008 roku zastanawia się nad kupnem agregatu uprawowo-siewnego do siewnika Amazone D7 Special II 3m. Inny rolnik, Antoni84, podczepia do swojego MF-a 3120 zestaw uprawowo-siewny o masie ok. 2t plus 400-450 kg pszenicy, z balastem 450 kg na przednim TUZ-ie, i zawraca bez problemu. Z kolei Peteer18 z ciągnikiem 9540 i agregatem TOLMET Polon 2,5m miewa problemy z podnoszeniem przodu i "zadyszką" w piasku, choć na czwartej klasie gleby problemu nie ma. Użytkownik ciągnika Case MX 120 poszukujący agregatu dla ziem klas 3/4 znalazł rozwiązanie w postaci zestawu uprawowo-siewnego Kverneland Apollo DA 3m, który z siewnikiem nabudowanym i wałem pacera waży około 1500 kg i "daje radę spokojnie".
- Marka i dostępność serwisu: Warto zwrócić uwagę na markę agregatu uprawowego. Do najpopularniejszych należą sprzęty Awemak, Lupus czy Rol-Ex, oraz Agro-Tom (np. modele UPH). Istotne jest, aby wybrać taki sprzęt, który będzie można bez problemu naprawić w serwisie i który ma łatwo dostępne części zamienne. Producent maszyn rolniczych powinien gwarantować najwyższą jakość oraz wieloletnią trwałość.
Wyposażeniem dodatkowym może być narzędzie przednie montowane na przednim TUZ ciągnika, które poprawia stabilność roboczą ciągnika podczas pracy oraz w transporcie. Agregaty Agro-Tom, takie jak modele FPT (talerzowy), FPU (zębowy) czy WZ (wał oponowy), montowane na przedni TUZ, są przykładem unikalnych rozwiązań.
Zalety i efektywność agregatów uprawowo-siewnych
Agregat uprawowo-siewny łączy funkcje bronowania, kultywowania i siewu w jednym urządzeniu, co znacznie upraszcza prace polowe. Umożliwia szybkie przygotowanie gleby do siewu, poprawiając jej strukturę i zapewniając równomierne rozprowadzenie nasion. Jest to wszechstronna maszyna, idealna do różnych typów gleby.
Niepodważalnymi zaletami agregatów uprawowo-siewnych jest oszczędność czasu i paliwa oraz ochrona gleby przez ograniczenie liczby przejazdów ciągnika z maszyną po polu. Przekłada się to również na jakość uzyskanych plonów, ponieważ są one większe i lepsze, jeżeli gleba jest uprawiona w prawidłowy sposób, a nasiona rozsiane równomiernie.
Parametry techniczne konstrukcji agregatów uprawowo-siewnych odpowiadają normom i standardom europejskim w zakresie bezpieczeństwa obsługi oraz ergonomii, a ich wysoką efektywność uzyskano dzięki zastosowaniu najnowocześniejszych, wspomaganych techniką komputerową, metod projektowania i konstruowania.