Betonomieszarki na podwoziu kołowym: rodzaje, budowa i eksploatacja

Betonomieszarki na podwoziu kołowym stanowią kluczowy element wyposażenia wielu firm budowlanych, umożliwiając efektywny transport i przygotowanie mieszanki betonowej. Rynek oferuje różnorodne typy tych maszyn, od standardowych betonomieszarek po zaawansowane pompogruszki, które łączą w sobie funkcje mieszania i pompowania betonu. Wybór odpowiedniego sprzętu wymaga analizy potrzeb firmy, a jego eksploatacja wiąże się z szeregiem wymogów technicznych i prawnych.

Pompogruszka - maszyna „dwa w jednym”

W obiegowej terminologii, maszyna będąca połączeniem betonomieszarki i pompy do betonu nazywana jest pompogruszką. Jest to typowa maszyna „dwa w jednym”, zabudowana najczęściej na podwoziu samochodu ciężarowego typu 8 x 4.

Charakterystyka techniczna pompogruszki

• Pojemność mieszalnika: Mieszalniki stosowane w pompogruszkach mają przeważnie 7, 8 lub 9 metrów sześciennych nominalnej pojemności.
• Wysięgnik: Wysięgnik posiada z reguły 3 lub 4 ramiona, umieszczone po prawej stronie betonomieszarki. Dominujące układy kinematyczne wysięgnika to układ typu „Z”. Wysięgniki te są dalece optymalizowane wytrzymałościowo, co oznacza znaczny stopień ich „odchudzenia” w celu redukcji wagi.
• Rurociąg: Obecnie nie ma jednej reguły co do średnicy rurociągu w pompogruszkach. Przykładowo, producent Putzmeister oferuje maszyny 25 - 4.60 CS z rurociągiem DN 125, podczas gdy ich 28-metrowa maszyna ma już rurociąg DN 100. Włoski producent CIFA produkuje maszyny 28-metrowe w wariantach z rurociągiem DN 100 oraz DN 125.

Waga i zdolność transportowa

Bardzo istotnym aspektem jest masa własna pojazdów z pompogruszkami. Maszyna wyposażona w 4-ramienny wysięgnik 28-metrowy z rurociągiem DN 125, zabudowana wraz z 9-metrowym mieszalnikiem, aby spełnić polskie regulacje dotyczące nacisków na oś i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, może przewieźć w sumie około 3 m³ betonu. Nowsze modele maszyn mają podwozia dostosowane do przewożenia większej ilości betonu, natomiast starsze konstrukcje charakteryzują się większą masą, co skutkuje mniejszą dopuszczalną porcją mieszanki betonowej.

Jednostka pompująca

Ze względu na ograniczoną przestrzeń do zabudowy oraz konieczność uzyskania optymalnie niskiej wagi całej maszyny, zespół jednostki pompującej jest niewielki. Maksymalne wydajności oferowane przez różnych producentów mieszczą się w granicach od 55 do 80 m³/h. Należy pamiętać, że skok cylindra roboczego jest bardzo mały, wynosząc od 700 mm (dla pomp Putzmeister TMP 60 CS) do 1000 mm (dla pomp CIFA PB 607 lub PB 806). Osiągnięcie dużej wydajności pompowania jest zatem możliwe tylko przy dużej ilości suwów roboczych.

Przeznaczenie i realia eksploatacji

Pompogruszka, zgodnie z pierwotną intencją wynalazców, miała stanowić uzupełnienie oferty betoniarni, rozwiązując problem dowozu i pompowania małych ilości betonu (rzędu 6-8 m³), aby nie angażować osobno pompy i betonomieszarki. W dużych i średnich betoniarniach powinna służyć do realizacji małych zadań i drobnych zleceń, stanowiąc uzupełnienie dla taboru kilku wysięgnikowych pomp do betonu.

W Polsce jednak, w niektórych wytwórniach betonu, pompogruszka stała się podstawowym i jedynym narzędziem pracy. Realizuje zadania pompowania zarówno kilku metrów betonu, jak i pracuje jak typowa pompa do betonu, pompując 50-80, a nawet 100 i więcej m³ betonu. Powszechne jest również wysyłanie pompogruszki z betonem (w ilości dopuszczonej przez Inspekcję Transportu Drogowego) tylko na pierwszą budowę w ciągu zleceń na dany dzień.

Dla osób postronnych pompogruszka jest oceniana pozytywnie jako maszyna bardzo uniwersalna, przede wszystkim dlatego, że jeden operator zarówno wiezie beton, jak i go pompuje. Jednak szczegółowa analiza kosztów pracy często daje opłakane rezultaty, zwłaszcza w odniesieniu do efektywnego kosztu przepompowania jednego metra sześciennego betonu.

Budowa i funkcjonalność betonomieszarki samochodowej

Betonomieszarka, znana również jako betoniarka samochodowa, jest złożoną maszyną składającą się z wielu elementów, które współpracują, aby zapewnić efektywne mieszanie i transport betonu.

Główne komponenty

Standardowa betonomieszarka składa się z:

• ramy;
• bębna mieszającego;
• układu przeniesienia napędu (urządzenia napędowego);
• hydraulicznego układu napędowego;
• systemu zaopatrzenia w wodę;
• systemu wlotu/wylotu betonu;
• rynny wyładowczej;
• obsługiwanej platformy;
• systemu operacyjnego;
• osłony.

Bęben mieszający i układ napędowy

Pojazdy te zazwyczaj wykorzystują powszechnie stosowaną, uniwersalną konstrukcję bębna mieszającego w kształcie gruszki. Woda do czyszczenia bębna lub dodawana podczas transportu może być wlewana przez głowicę bębna.

Układ przeniesienia napędu czerpie moc z silnika pojazdu, która jest pobierana przez przystawkę odbioru mocy (PTO) umieszczoną z tyłu silnika. Moc ta jest przekazywana wałem napędowym do silnika mieszalnika, który poprzez zwalniacz uruchamia i napędza bęben mieszający. Napęd mieszalnika może być dwojaki: od jednostki napędowej podwozia (np. silnik Cummins o mocy 380 KM z turbosprężarką Schwitzer w przypadku Kamaza) lub od własnego silnika (np. Deutz lub Hatz).

Układy hydrauliczne często pochodzą od renomowanych firm, takich jak Sauer lub ZTS Sabinov. Napęd bębna składa się z bezstopniowo regulowanej przystawki odbioru mocy (np. ZF NH/1C) napędzanej od koła zamachowego silnika pojazdu, a także silnika hydraulicznego o stałej chłonności, przekładni planetarnej oraz chłodnicy oleju ze zbiornikiem o pojemności 10 litrów. Pompa olejowa, pompa hydrauliczna, silnik hydrauliczny oraz zwalniacz pochodzą od wiodących producentów (np. zwalniacze z Eaton-USA, Bonfiglioli-Włochy), co zapewnia doskonałą wydajność, bezpieczeństwo i niezawodność pojazdu.

Pozostałe systemy

• System wlotu/wylotu betonu: Sekcja ładowania i rozładowywania jest urządzeniem pomocniczym współpracującym z bębnem mieszającym.
• System operacyjny: Pełni rolę kontrolera pojazdu. Na płycie operacyjnej znajduje się gniazdo z otworem na joystick oraz przestrzeń dystansowa do jego zamocowania. System ten kontroluje prędkość i kierunek obrotów bębna mieszającego za pomocą prawego i lewego drążka sterowniczego, umieszczonego z tyłu pojazdu, co umożliwia pełną kontrolę nad procesem mieszania. Układ mechaniczny sterowania mieszalnikiem jest zasilany z 24-woltowej instalacji elektrycznej, co pozwala na zablokowanie położenia mieszalnika, regulację płynności obrotów oraz zmianę ich kierunku.
• System zasilania w wodę: Używany jest do czyszczenia zbiornika mieszacza i innych urządzeń. Istnieją dwa rodzaje systemów zasilania: jeden z pompą odśrodkową, a drugi z opcjonalnym zasilaniem ze zbiornika wody pod ciśnieniem.
• Rynna spustowa: Rynna spustowa bębna, podobnie jak lej (standardowo z nakładką gumową na kancie) i dwie rynny przedłużające z uchwytami na błotnikach, wykonana jest z blachy ciernej.

Mieszalnik, podobnie jak spirale mieszające, jest wykonany ze stali o wysokiej wytrzymałości i odporności na ścieranie, co gwarantuje długą żywotność w trudnych warunkach pracy.

Producenci i modele betonomieszarek na podwoziu kołowym

Rynek betonomieszarek samochodowych jest bogaty w oferty zarówno globalnych, jak i lokalnych producentów, oferujących maszyny na różnorodnych podwoziach.

CSC

Producent maszyn budowlanych CSC oferuje betonomieszarki, w tym mieszalniki tranzytowe ISUZU. Ciężarówki specjalnego przeznaczenia marki CSC charakteryzują się optymalizacją technologiczną w zakresie szybkości podawania i wylotu, wydajności mieszania, elastyczności oraz efektywności pracy, zyskując uznanie na rynku krajowym i światowym.

Kamaz Trucks Polska

Spółka Kamaz Trucks Polska wprowadza na krajowy rynek gamę betonomieszarek nowej generacji, montowanych na podwoziach ciężarówek trzy- i czteroosiowych. Nadwozie-betonomieszarka może być produkcji rosyjskiej (wytwarzanej przez spółkę TZA w Tujmazach) lub polskiej (produkcja Fabryki Maszyn w Leżajsku). Na zamówienie klienta istnieje również możliwość montażu pompy do betonu na podwoziu Kamaza 65201 8x4, zamiast betonomieszarki.

DAF i Fabryka Maszyn w Leżajsku

Firma Wanicki, autoryzowany dealer DAF, przekazał betonomieszarkę o pojemności 4 m³, wyprodukowaną na podwoziu DAF FA LF55 firmie Trans-Lis-Bet z Mokrzysk. Podwozie DAF FA LF55 z zabudową betonomieszarki, również wykonaną przez Fabrykę Maszyn w Leżajsku, umożliwia regulację wysokości zabudowy, co ma ogromne znaczenie w transporcie betonu.

Niewielkie gabaryty i mały promień skrętu tego pojazdu znacznie ułatwiają manewrowanie i eksploatację w warunkach trudnych dla 4-osiowego podwozia. Wyposażenie samej betonomieszarki jest identyczne jak w innych zabudowach o większych pojemnościach, posiadając wszystkie niezbędne elementy i udogodnienia do sprawnego funkcjonowania na placu budowy i w transporcie drogowym. Samochód ten jest wyposażony w silnik o mocy 250 KM spełniający normę emisji spalin Euro 5 i dziewięciostopniową manualną skrzynię biegów. Komfort pracy kierowcy zapewniają zainstalowana klimatyzacja, fotel na zawieszeniu pneumatycznym, regulowana kolumna kierownicy oraz elektrycznie sterowane lusterka. W kabinie znajdują się również dwa dodatkowe fotele dla obsługi zabudowy betonomieszarki.

Wybór odpowiedniej betonomieszarki dla firmy budowlanej

Decyzja o zakupie betonomieszarki to strategiczny krok dla każdej firmy budowlanej. Wymaga ona szczegółowej analizy potrzeb i możliwości.

Analiza zapotrzebowania i parametrów

Przede wszystkim należy przeanalizować, czego oczekuje się od sprzętu. Betonomieszarka samochodowa musi być dostosowana do aktualnego zapotrzebowania firmy w zakresie transportu betonu na miejsce budowy. Maszyny różnią się pojemnością bębna mieszającego (tzw. „gruszki”), co zazwyczaj zależy od stopnia skomplikowania przyjmowanych zleceń.

Warto również rozważyć, czy potrzebna będzie pompa do mieszanki betonowej. W takim przypadku można rozglądać się za pompogruszką. Istotnym parametrem będzie wówczas moc pompy. Jeśli zależy nam na szybkości transportu betonu, należy zwracać uwagę na maszyny o wysokiej wydajności wyrażonej w m³/h. Jednakże, biorąc pod uwagę znacznie większe koszty zakupu takich urządzeń, jeśli fachowcy w firmie radzą sobie bez pompy, z jej zakupem można poczekać.

Nowe czy używane?

• Nowe maszyny: Przedsiębiorcy planujący leasing często decydują się na nowe maszyny, co pozwala na optymalizację finansową i korzystanie z najnowszych rozwiązań. Nowsze modele mają podwozia dostosowane do przewożenia większej ilości betonu i charakteryzują się mniejszą awaryjnością, co przekłada się na niższe koszty napraw.
• Używane maszyny: Dla firm rozpoczynających działalność, które mogłyby nie spełnić warunków leasingu, sprzęt z drugiej ręki stanowi mniejszą inwestycję. Należy pamiętać, że nowe pojazdy szybko tracą na wartości. Używane betonomieszarki nie zawsze oznaczają mniejszą sprawność; jeśli poprzedni użytkownik dokonywał napraw na czas i reagował na niepokojące objawy, sprzęt może być w dobrym stanie.

Wybór odpowiedniej betonomieszarki zależy od wielu czynników, w tym rodzaju i stanu maszyny (nowa lub używana) oraz dodatkowych funkcji. Kluczowe jest dopasowanie sprzętu do indywidualnych potrzeb firmy. Czasem okazuje się, że używane betonomieszarki sprawdzą się lepiej niż najnowszy sprzęt, a pompa do transportu betonu będzie używana na tyle rzadko, że korzystniejszy będzie jej wynajem.

Wymogi prawne i dozór techniczny (TDT)

Eksploatacja betonomieszarek, w tym pompogruszek (określanych jako „urządzenia RB” - ruchome zbiorniki ciśnieniowe), podlega ścisłym regulacjom prawnym i dozorowi technicznemu Transportowego Dozoru Technicznego (TDT) w Polsce.

Podstawa prawna

Urządzenia RB należą do grupy specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych, dla których warunki techniczne określone są w rozporządzeniu Ministra Transportu z dnia 20 października 2006 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji, naprawy i modernizacji specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych (wydanym na podstawie art. 44 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r.).

Pojazd drogowy z zamontowanym urządzeniem RB może być poddany badaniu technicznemu na stacji kontroli pojazdów (SKP) przez diagnostę tylko wtedy, gdy urządzenie RB posiada protokół z badania przeprowadzonego przez TDT oraz decyzję zezwalającą na jego eksploatację, wydaną przez Dyrektora TDT. Wynika to z art. 81 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz § 6 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów.

Rejestracja i badania techniczne

Urządzenia RB objęte dozorem technicznym TDT mogą być eksploatowane wyłącznie na podstawie decyzji zezwalającej na eksploatację, wydanej przez Dyrektora TDT. Rejestracja urządzenia technicznego w ewidencji TDT odbywa się w ramach czynności przygotowawczych i zakończeniowych związanych z badaniem technicznym urządzenia.

Procedura składania wniosków

W celu przeprowadzenia badania technicznego urządzenia należy złożyć wniosek do Oddziału Terenowego TDT / Zespołu Inspektorów TDT. W przypadku dokumentacji elektronicznej dołącza się jeden komplet dokumentów. Po rozpatrzeniu wniosku i uzupełnieniu ewentualnych braków, Inspektor TDT przystąpi do badania urządzenia. Badania te są wykonywane przez inspektorów TDT zgodnie z wspomnianym rozporządzeniem Ministra Transportu z 2006 roku i mogą być przeprowadzane w zakładach posiadających odpowiednie uprawnienia wydane przez Dyrektora TDT.

Zakres badań

Podczas badania odbiorczego (w celu przyjęcia urządzenia RB pod dozór techniczny) oraz corocznych badań okresowych, inspektor TDT ocenia stan techniczny poszczególnych elementów wyposażenia oraz przeprowadza próby funkcjonowania.

Niezależnie od rejestracji samego urządzenia RB, odrębnej rejestracji i badaniom dozorowym podlegają także inne urządzenia techniczne zainstalowane w urządzeniu RB, takie jak hydroakumulatory czy zbiorniki stałe. Dodatkowe dokumenty dołączane do dokumentacji rejestracyjnej powinny zawierać deklaracje zgodności dla urządzeń ciśnieniowych.

Kwalifikacje obsługi

Obsługa urządzeń RB wymaga posiadania zaświadczenia kwalifikacyjnego, wydawanego przez Sieć Badawczą Łukasiewicz - Warszawski Instytut Technologiczny, na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2001 r.

Konserwacja urządzeń

Właściciel/eksploatujący urządzenie RB powinien stosować się do wymagań dyrektywy 2009/104/WE (poprzednio 89/655/EWG), wprowadzonej do prawa krajowego rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. Konserwacja powinna być prowadzona ściśle według zaleceń i wskazówek wytwórcy urządzenia RB, zamieszczonych w Dokumentacji Techniczno-Ruchowej (DTR) lub w instrukcji obsługi i konserwacji maszyny. Instrukcja ta powinna być sporządzona zgodnie z wymaganiami dyrektywy maszynowej 2006/42/WE (poprzednio 98/37/WE), ze szczególnym uwzględnieniem punktu 1.7.4 oraz § 59 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r.

Czynności obsługi i konserwacji powinny być prowadzone w sposób uporządkowany, a ich wyniki zapisywane na specjalnie przygotowanych formularzach.

Naprawa i modernizacja

Naprawa lub modernizacja urządzeń RB powinna być przeprowadzona przez podmiot uprawniony, zgodnie z warunkami określonymi w uprawnieniu oraz w uzgodnionej przez TDT dokumentacji technicznej i technologicznej. Wszelkie czynności napraw oraz modernizacji powinny być wykonywane wyłącznie w zakładzie posiadającym uprawnienia w formie decyzji wydanej przez Dyrektora TDT. Samowolne wykonywanie napraw, modernizacji lub zmian konstrukcyjnych w urządzeniu RB jest naruszeniem przepisów.

Właściciel/eksploatujący może dokonać wymiany elementu rurociągu (części zamiennej), o ile wymiana nie wymaga stosowania technologii spawania lub przeróbki plastycznej. Nowo zainstalowane elementy powinny być tego samego typu i o takich samych parametrach jak wymieniane elementy, co powinno być potwierdzone odpowiednimi dokumentami wystawianymi przez wytwórcę.

Terminy pomiarów i oceny

Terminy pomiarów i bieżącej oceny wykonywanych przez eksploatującego powinny wynikać z czasu pracy urządzenia RB (liczba godzin) lub z ilości przepompowanej płynnej mieszanki betonowej (w m³) i powinny być zapisane w DTR lub instrukcji obsługi. W przypadku braku wskazań określonych przez wytwórcę należy kierować się wytycznymi zawartymi w normie PN-EN 12001, zharmonizowanej z dyrektywą maszynową 2006/42/WE oraz rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. Badania wykonywane przez inspektora TDT mają na celu weryfikację rzeczywistego zużycia (pocienienia ścianki) poszczególnych odcinków rurociągu tłocznego.

tags: #betonomieszarka #na #podwoziu #kolowym