Brona talerzowa – niezastąpione narzędzie w nowoczesnym rolnictwie, w tym do poplonów

Współczesne rolnictwo nieustannie poszukuje rozwiązań, które zwiększają efektywność pracy, redukują koszty i poprawiają kondycję gleby. W tym kontekście, trudno wyobrazić sobie dziś funkcjonowanie gospodarstwa bez brony talerzowej. Ta maszyna, uznawana za uniwersalne i niezwykle przydatne narzędzie, z pewnością jest jedną z najpopularniejszych maszyn uprawowych. Brona talerzowa przebojem wdarła się do parków maszynowych wielu gospodarstw, gdzie skutecznie zastąpiła przestarzałe i mało wydajne pługi podorywkowe. Okazuje się jednak, że oprócz uprawy pożniwnej, ma ona zdecydowanie szersze zastosowanie, w tym także w przygotowaniu pól pod poplony i ich niszczeniu.

Do zalet stosowania bron talerzowych niezaprzeczalnie należy zaliczyć stosunkowo nieduże zapotrzebowanie na moc ciągnika, bardzo niską podatność na zapychanie nawet przy dużej ilości resztek pożniwnych oraz dobrą jakość mieszania gleby.

Czym jest brona talerzowa i do czego służy?

Brona talerzowa to grupa dysków umieszczonych na osi i obracających się podczas pracy ciągnika. Jej budowa opiera się na dwóch belkach, na których zamocowane są tzw. talerze, czyli dyski o charakterystycznym kształcie. Elementy robocze, obracając się, spulchniają i rozdrabniają ziemię. Taki zabieg jest bardzo wskazany po orce, aby rozdrobnić zbite bryły ziemi, lub po zasiewach, aby materiał siewny przykryć odpowiednią warstwą gleby.

Brony bardzo przydają się również w walce z chwastami przy tzw. podorywce, czyli płytkiej orce. Brona talerzowa pracuje na głębokości 5-15 cm. W zależności od kąta ustawienia jej talerzy w stosunku do kierunku ruchu, jej intensywność pracy może być różna. Przykładowo, najmniejsze wartości kąta stosuje się do rozcinania skib po orce lub przy wyrównywaniu pola. Pośrednie kąty ustawia się wtedy, gdy celem jest wymieszanie nawozów z glebą, a największe do uprawy ściernisk lub przykrycia nawozów zielonych, czyli poplonów.

Brona talerzowa a jej uniwersalność

Wydawać by się mogło, że brona talerzowa to maszyna uniwersalna. W teorii to prawda, gdyż jest ona z powodzeniem wykorzystywana do płytkiej uprawy pożniwnej, do mieszania obornika, likwidowania poplonów czy doprawiania gleby przed siewem. W praktyce jednak, już na etapie planowania zakupu, powinniśmy jasno określić, do jakich zadań maszyna będzie najczęściej wykorzystywana. Od tego zależy bowiem jej dalsza konfiguracja.

Wybór rodzaju amortyzacji, kąta pochylenia talerza, odległości narzędzi roboczych, średnicy i kształtu, a także wiele innych parametrów będzie miało wpływ na to, jak maszyna będzie pracowała w danych warunkach polowych. Zupełnie innym projektem jest ciężka brona ścierniskowa U671 w porównaniu z agregatem talerzowym U693. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, która jest lepsza. Wybór można uzasadnić, znając oczekiwania rolnika, jaką funkcję ma maszyna sprawować w gospodarstwie oraz w jakich warunkach przyjdzie jej pracować.

Dlaczego brona talerzowa jest niezbędna w każdym gospodarstwie rolnym?

Zakup brony talerzowej wiąże się oczywiście z wydatkiem, co sprawia, że trzeba zastanowić się nad rentownością tej inwestycji. Czy faktycznie warto ją nabyć? Wykorzystanie talerzówki w rolnictwie przynosi realne korzyści niezależnie od rodzaju uprawianych roślin. Pomaga pozbyć się chwastów, poprawić jakość gleby, jej poziom nawodnienia, dotlenienia i zwiększenia zawartości składników odżywczych. Doprowadzenie ziemi do tak dobrej kondycji, jak po bronowaniu, innymi metodami zajęłoby znacznie więcej czasu oraz siły, a być może wiązało się z koniecznością zatrudnienia kogoś do pomocy.

Warianty bron talerzowych i ich kluczowe różnice

Co do zasady, same brony talerzowe występują w kilku podstawowych wariantach:

• Brony do płytkiej przedsiewnej uprawy i podorywkowej po żniwach, modele takie jak U693 i U652 (maszyny bardzo uniwersalne).
• Bronie typowo ścierniskowe, np. model Rolmako U671.
• Brony uprawowo-siewne, model U693 ze sprzęgiem do siewnika.

Choć na pierwszy rzut oka niewprawny obserwator może nie wychwycić różnic w ich konstrukcji, to jest ich sporo i są bardzo istotne. Najważniejszą różnicą w ich budowie będzie rozstaw między rzędami talerzy. W przypadku maszyn uprawowo-siewnych, gdzie brona ma za zadanie przygotować glebę do siewu, jest on znacznie mniejszy aniżeli w przypadku maszyny do uprawy ścierniska. Jest to powiązane z ilością resztek pożniwnych - przy podorywce jest ich bardzo dużo, więc chcąc zapewnić swobodny przepływ masy przez maszynę, a tym samym zminimalizować ryzyko zapchania się brony, musimy mieć do dyspozycji talerze rozmieszczone w większym rozstawie, najlepiej 90 cm. Na zasadzie kontrastu, przy maszynach uprawowo-siewnych resztek pożniwnych nie ma wcale lub jest ich bardzo mało, dlatego mniejszy rozstaw między talerzami (wystarczy 70 cm) jest dobrym wyborem. Dodatkowo taka konstrukcja pozwala na przybliżenie środka ciężkości agregatu bliżej ciągnika, przez co podnośnik będzie obciążony w mniejszym stopniu.

Wybór brony talerzowej: kluczowe parametry

Odpowiedni dobór brony talerzowej jest kluczowy dla efektywnej pracy w gospodarstwie. Należy wziąć pod uwagę kilka istotnych czynników.

Szerokość robocza i wymagana moc ciągnika

Bronę talerzową trzeba dobrać w taki sposób, by jej zapotrzebowanie na moc było odpowiednie do możliwości posiadanego traktora. W zależności od rozmiaru i ciężaru brony talerzowej, jej potrzeba mocy może wahać się od 80 KM do nawet 320 KM. Drugą ważną rzeczą, która wpływa na pobór większej ilości mocy, są warunki panujące na roli. Jeśli gleba jest ciężka i mokra, to do jej uprawy należy wybrać silniejszą bronę talerzową. W przypadku gleb lekkich nie jest konieczna duża moc. Jeżeli zależy Ci na większym pokryciu części pola przy jednym przejeździe maszyny, to wypada liczyć się z tym, że taka brona talerzowa będzie potrzebować ciągnika o większej mocy. Kąt pochylenia talerza będzie determinował wymaganą moc pociągową - przy agresywnym kącie moc znacznie wzrasta. Na rynku dostępne są talerzówki o szerokościach od 1,25 do 8,0 m. Osoby, które chcą zdecydować się na szeroką bronę talerzową, muszą najpierw sprawdzić, czy dany ciągnik da radę wprawić ją w ruch. Maszyny rolnicze o szerokości 8,0 m są zalecane dla gospodarstw zajmujących wielohektarowe przestrzenie.

Wybór odpowiednich talerzy

Kolejnym dylematem, z jakim należy się zmierzyć przy zakupie brony talerzowej, jest wybór odpowiednich talerzy. Jak się bowiem okazuje, to właśnie rodzaj talerzy w dużym stopniu definiuje jakość pracy oraz osiągnięte efekty w polu.

• Talerze mniej uzębione lub gładkie o średnicy ok. 510 mm są uznawane za bardziej specjalistyczne, gdyż są na ogół wykorzystywane jedynie do płytkiego zrywania ścierniska i niespecjalnie sprawdzą się przy głębszej uprawie. Częściej są stosowane do upraw przedsiewnych lub do pracy wraz z siewnikiem, tworząc agregat uprawowo-siewny.
• Nieco bardziej uniwersalnym wyborem wydają się zatem być talerze mocniej uzębione o średnicy 560 mm lub większe, gdyż sprawdzą się zarówno przy płytkiej uprawie przedsiewnej, jak i przy głębszej pracy, np. podczas mieszania obornika, niszczenia poplonów czy w uprawie po kukurydzy.
• Talerze o średnicy większej niż 600 mm dostępne są w modelach Rolmako U652 oraz U671. Czym większa średnica, tym grubsza blacha, z jakiej talerz jest wytworzony, a co za tym idzie - dłuższy czas eksploatacji elementów roboczych.

Na efekt pracy duży wpływ ma kąt pochylenia tarczy. Brona talerzowa SpeedCutter wyróżnia się przede wszystkim nowym typem elementu roboczego. Tradycyjny talerz został tutaj zastąpiony kształtem falistym. Zmieniony został design słupicy, która w nowym wariancie pozwala na pełne wykorzystanie wszystkich zalet wynikających z zastosowania talerza falistego. Długość oraz kąt ramienia zostały opracowane w oparciu o wiele prób przeprowadzonych w najróżniejszych warunkach: od pól piaszczystych, przez pola z dużą ilością resztek pożniwnych i poplonów, aż po grunty z bardzo ciężką i wilgotną ziemią. Talerz falisty zaprojektowany został do ultra-płytkiej uprawy 2-5 cm z prędkością 20 km/h.

Wybór odpowiedniego wału

Ostatnią, ale wcale nie najmniej ważną kwestią, jest wybór wału. W bronie talerzowej odpowiada on za ustalenie głębokości roboczej talerzy, a także jest odpowiedzialny za wyrównanie oraz zagęszczenie wierzchniej warstwy gleby. To z kolei ma na celu zatrzymanie wilgoci w ziemi oraz stworzenie dogodnych warunków do kiełkowania nasion samosiewów oraz chwastów. Pamiętajmy, że wybór wału jest kwestią indywidualną każdego rolnika i powinien zależeć od zwięzłości gleb, na których dany farmer gospodaruje.

• Zdaniem ekspertów, na ziemiach lekkich powinniśmy stosować wały lżejsze, z niepełnym rdzeniem, co zapewnia efektywny przepływ gleby i nie ogranicza prędkości roboczej zestawu. Do takich należą wszelkiego rodzaju wały strunowe oraz pierścieniowe.
• Z kolei na glebach zwięzłych, gdzie często mamy do czynienia z bryłami, należałoby postawić na wały ciężkie, charakteryzujące się agresywnym profilem powierzchni roboczej. Zaliczamy do nich wał gumowy, Packer oraz blaszany. Wówczas mamy pewność, że w dużym stopniu zniszczy bryły i wyrówna stanowisko po przejeździe.

Za najbardziej uniwersalny wał uznaje się podwójny wał U-ring, który faktycznie jest bardzo wszechstronny i daje bardzo dobre wyniki uprawowe.

Innowacyjne rozwiązania w bronach talerzowych

Brony talerzowe serii BT to maszyny stworzone do trudnych zadań. Szerokości robocze sięgające 5 metrów oraz dostępny opcjonalnie sprzęt transportowy sprawdzają się doskonale w intensywnej i szybkiej uprawie ściernisk. Są wydajne przy jednoczesnym niskim zużyciu paliwa.

• Aktywne ekrany umiejscowione na skraju obu sekcji talerzy ograniczają strefę odkładania ziemi przez talerze skrajne, zapobiegając powstawaniu kolein na łączeniach przejazdów. Na wypadek nadmiernego zagłębienia lub natrafienia na dużą przeszkodę, uchwyty ekranu mocowane są do ramy za pomocą połączeń pływających, umożliwiających ekranom uchylenie się w górę podczas kolizji. Nie musisz więc regulować ekranu - on sam dopasuje się do warunków.
• Każdy talerz mocowany jest na indywidualnym uchwycie w układzie czterech gumowych amortyzatorów (35x210 mm). Chronią one skutecznie talerze przed uszkodzeniami.
• Bezobsługowe piasty - nadszedł już czas, by zapomnieć o częstym smarowaniu łożysk. Nowoczesne brony talerzowe standardowo wyposażone są w piasty bezobsługowe, w których sercu pracują łożyska tożsame do tych stosowanych w przemyśle motoryzacyjnym.

Odpowiedni dla wysokich prędkości roboczych kąt natarcia oraz kąt podcinania talerzy pozwala uzyskać użytkownikowi możliwie najpełniejszy efekt wymieszania resztek pożniwnych z ziemią w zakresie głębokości roboczych od 3 cm do 14 cm przy standardowej średnicy talerzy 560 mm. Odstępy między rzędami talerzy wynoszą 85 cm. To nie maszyna determinuje możliwości pracy!

Podsumowanie: jaką bronę talerzową wybrać?

Bez maszyn rolniczych praca na gospodarstwie rolnym byłaby niesamowicie ciężka i pracochłonna. Obecnie do pomocy dostępnych jest wiele narzędzi uprawowych, z których najważniejszym może okazać się brona talerzowa, ponieważ jest ona niezwykle przydatnym narzędziem podczepianym do ciągnika. Połączenie dwóch rzędów talerzy i wału pozwala prawidłowo uprawiać rolę, walczyć z uporczywymi chwastami, a nawet mieszać glebę z nawozem.

Zakup brony talerzowej należy dobrać odpowiednio do mocy posiadanego ciągnika, a także rodzaju ziemi. W przypadku twardej i przesuszonej znacznie lepiej sprawdzą się maszyny rolnicze działające z większą siłą, z dużym naciskiem na każdy element roboczy, np. Rolmako U652 i U671. Dodatkowo musisz wziąć pod uwagę rodzaj planowanych prac, gatunek upraw i wielkość powierzchni pola. Od tego uzależniony powinien być rozmiar talerzy oraz ich rozstaw. Pamiętaj, że talerzowanie nie może być wykonywane na glebach zaperzonych, ponieważ rozdrobnienie rozłogów doprowadzi do większego zachwaszczenia pola.

Średnica talerzy, kąt natarcia i nacisk na glebę mają bezpośredni wpływ na uniwersalność zastosowania brony talerzowej. Mianowicie, mniejsze średnice (około 510 mm) są przeznaczone do płytkiej uprawy i zrywania ścierniska, z kolei większe tarcze lepiej radzą sobie z głębszą uprawą roli. Uniwersalne rozwiązanie stanowi talerz o średnicy 560 mm, stosowany w bronach U693, U652. Podany rozmiar nadaje się zarówno do płytkich, jak i nieco głębszych prac przygotowujących glebę pod siew, ale także spisuje się w jej mieszaniu z rozłożonym obornikiem czy wapnem.

tags: #brona #talerzowa #poplon