Ciągniki marki Belarus, produkowane w Mińskiej Fabryce Traktorów (MTZ), stanowią znaczącą pozycję na rynku maszyn rolniczych, zwłaszcza w Polsce. Modele Belarus 1221.2 i 1221.3, o mocy 136 KM, są niemal w całości wykonane z części pochodzących z własnej produkcji, z nielicznymi podzespołami zewnętrznymi, takimi jak rozruszniki Mahle (Niemcy) i pompy Motorpal (Czechy). Importer, firma MTZ Belarus Traktor, zapewnia, że około 95% komponentów pochodzi z Białorusi.
Silnik i moc - serce maszyny
Oba testowane ciągniki zostały wyposażone w identyczne, 6-cylindrowe, turbodoładowane jednostki napędowe o pojemności 7,1 litra. Różnica między modelami 1221.2 a 1221.3 polega na braku chłodnicy powietrza doładowującego (intercoolera) w modelu 1221.2 oraz na braku dodatkowego modułu rozruchu w pompie paliwowej. Pomimo tych subtelnych różnic, oba silniki generują moc 136 KM i maksymalny moment obrotowy 500 Nm, osiągany przy niskiej prędkości obrotowej silnika wynoszącej 1400 obr./min. Silnik jest zdecydowanie mocnym punktem tych maszyn.
Praca z maszynami towarzyszącymi
Podczas testów ciągniki współpracowały z dwoma maszynami: kosiarką dyskową Massey-Ferguson GD 306 TL o szerokości roboczej 3 m oraz zmiennokomorową prasą John Deere V451 M z rotorem tnącym. Pierwsza z nich nie stanowiła wyzwania dla 140-konnych ciągników, natomiast prasa, jako bardziej wymagająca maszyna, również została przez nie bez trudu obsłużona.
Przekładnia - możliwości i ograniczenia
Przekładnia w ciągnikach Belarus 1221.2 i 1221.3 oferuje 16 przełożeń do przodu i 8 do tyłu. Obsługa odbywa się za pomocą dwóch dźwigni: jedna steruje 4 biegami głównymi, a druga grupami biegów i reduktorem. Dostępne są 4 grupy biegów do przodu i 2 grupy biegów wstecznych, odpowiadające prędkościom pierwszych dwóch grup biegów do przodu. Zestopniowanie przekładni jest generalnie oceniane pozytywnie, oferując odpowiednie przełożenie do większości prac. Jednakże, zmiana biegu na wyższy, wymagająca zmiany grupy biegów, może być konieczna przy zatrzymaniu ciągnika. Podobnie w transporcie z ciężkim ładunkiem. Dźwignie biegów głównych działają płynnie i precyzyjnie, choć wymagają szerokiego zakresu ruchów operatora. Zmiana grup biegów i zakresów reduktora może być początkowo problematyczna, wymagając nauki i przyzwyczajenia, a biegi wchodzą czasem z charakterystycznym zgrzytem.
Ciągniki testowane nie posiadały przekładni nawrotnej, co jest podyktowane chęcią redukcji kosztów produkcji - kluczowego czynnika cenowego dla marki Belarus. Importer, MTZ, dysponuje takimi przekładniami, ale maszyny z nimi są rzadziej spotykane na rynku.
Biegi belarus 1025
Napęd na cztery koła i blokada
Załączanie przedniego napędu i centralnej blokady mechanizmu różnicowego zasługuje na pochwałę. Funkcje te są realizowane elektrohydraulicznie za pomocą przycisków na panelu po prawej stronie. Dostępne są trzy tryby: wyłączony, stałe załączenie (blokada) lub tryb automatyczny, który aktywuje napęd po przekroczeniu przez tylne koła poślizgu o około 5%.
Wałek odbioru mocy (WOM)
WOM ciągnika oferuje dwie prędkości: 540 i 1000 obr./min. Zmiana tych zakresów jest jednak skomplikowana, wymaga manualnej interwencji z boku ciągnika pod kabiną, a nie z wnętrza kabiny. Operator ma również możliwość wyboru obrotów zależnych od prędkości jazdy. Załączanie WOM odbywa się hydraulicznie, za pomocą dźwigni na prawym panelu. Proces jest łatwy, choć brak funkcji "miękkiego startu" może powodować chwilowe przeciążenie maszyn przy rozruchu.
Układ hydrauliczny
Pompa hydrauliczna o wydatku 56 l/min jest wystarczająca do obsługi maszyn towarzyszących, a wspomaganie układu kierowniczego realizowane jest przez oddzielną pompę o wydatku 15 l/min. Układ hydrauliczny nie budzi zastrzeżeń pod względem działania.
Podnośnik tylny
Udźwig tylnego podnośnika wynosi 4,5 tony i jest sterowany mechanicznie za pomocą dźwigni na panelu po prawej stronie. Brak zewnętrznych dźwigni do sterowania podnośnikiem utrudnia podczepianie osprzętu, często wymagając pomocy drugiej osoby. Na minus należy zaliczyć brak haków na zakończeniach ramion podnośnika, które są zakończone zaczepami kulowymi. Umiejscowienie wyjść hydraulicznych, zbyt blisko ramion podnośnika, również budzi pewne zastrzeżenia. Dostępne są 4 pary szybkozłączy hydraulicznych.
Komfort pracy i ergonomia
Mimo braku wielu elementów poprawiających komfort znanych z ciągników zachodnich producentów, praca nimi nie jest uciążliwa. Amortyzowany, welurowy fotel zapewnia komfort, a amortyzacja kabiny na silentblokach dobrze radzi sobie z niwelowaniem wstrząsów. Poziom hałasu w kabinie jest zauważalnie wyższy niż u konkurencji, dlatego zaleca się doposażenie w klimatyzację, aby unikać otwierania szyb i drzwi. Rozmieszczenie dźwigni sterujących jest generalnie dobre, większość znajduje się po prawej stronie fotela operatora. Dźwignie hydrauliki zewnętrznej są umieszczone po prawej stronie kolumny kierownicy, ale są wygodne w obsłudze. Kabina wyposażona jest w wycieraczkę, radio, oświetlenie kabinowe i robocze.
Wspomaganie układu kierowniczego działa precyzyjnie, ale dość ciężko. Testowane Belarusy nie oferują komfortu maszyn zachodnich producentów, brakuje amortyzowanej kabiny i przekładni z rewersem. Jakość i precyzja wykonania niektórych detali również pozostawiają pewne pole do poprawy.
Cena i koszty eksploatacji - kluczowe atuty
Największym atutem ciągników Belarus jest ich cena. Model 1221.2 kosztuje 167 500 zł brutto, a model 1221.3 - 175 000 zł brutto. Jest to bardzo dobry stosunek ceny do mocy. Dodatkowo, koszty eksploatacji są niskie; koszt wszystkich filtrów to około 100-150 zł. Części zamienne są tanie, a prosta konstrukcja pozwala na samodzielne przeprowadzanie większości napraw.
Trwałość i żywotność
Masywna konstrukcja, duży silnik o wysokiej kulturze pracy oraz sprawdzony, choć toporny, układ przeniesienia napędu - to czynniki decydujące o wysokiej żywotności tych maszyn. Są to ciągniki przeznaczone dla osób poszukujących mocnej maszyny, przedkładających niską cenę zakupu i tanie koszty eksploatacji nad komfort, nie planując zbyt intensywnego wykorzystania ani współpracy z bardzo wymagającymi maszynami.
Opinie użytkowników i specyficzne zastosowania
Rolnicy często chwalą ciągniki Belarus za ich wytrzymałość i niezawodność, szczególnie silnik. Wśród pytań użytkowników pojawiają się kwestie dotyczące wyboru odpowiedniego modelu do specyficznych zadań, takich jak praca z ładowaczem czołowym, odśnieżanie, czy wykorzystanie w transporcie. Podnoszone są również problemy związane z rejestracją ciągników niespełniających norm emisji spalin oraz kwestie związane z konserwacją i serwisem, w tym problemy z podnośnikiem hydraulicznym po rozgrzaniu oleju.
Pojawiają się również dyskusje na temat porównania modeli z różnymi skrzyniami biegów (16/8 vs 24/12) oraz kwestii związanych ze spalaniem w zależności od obciążenia i obrotów silnika. Użytkownicy poszukują również informacji na temat zamienników części, np. chłodnicy, oraz porad dotyczących szkół mechanicznych i praktyk.
Podsumowanie opinii
Belarus 1221.2 i 1221.3 to maszyny oferujące moc i wytrzymałość w atrakcyjnej cenie. Choć nie dorównują komfortem i precyzją wykonania ciągnikom zachodnich producentów, ich prosta konstrukcja, niskie koszty eksploatacji i wysoka żywotność czynią je dobrym wyborem dla rolników poszukujących solidnego i ekonomicznego narzędzia pracy, którzy są w stanie zaakceptować pewne kompromisy w zakresie komfortu i ergonomii.