Podatek Akcyzowy od Pojazdów Samochodowych w Polsce: Zasady, Klasyfikacja i Procedury

Podatek akcyzowy w Polsce obejmuje szereg przedmiotów, a jednym z nich są pojazdy samochodowe. Opodatkowanie dotyczy określonych czynności dokonywanych w związku z takimi pojazdami, przede wszystkim w kontekście ich importu, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub pierwszej sprzedaży na terytorium kraju. Kluczowe dla ustalenia obowiązku akcyzowego jest prawidłowe zaklasyfikowanie pojazdu do odpowiedniej kategorii, z uwzględnieniem jego przeznaczenia i konstrukcji.

Podatek Akcyzowy od Samochodów Osobowych

Przedmiot i Stawki Opodatkowania

Jednym z przedmiotów objętych podatkiem akcyzowym są samochody osobowe. Opodatkowanie dotyczy określonych czynności, takich jak:

• import samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej w Polsce,
• nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej w Polsce,
• pierwsza sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju lub od którego nie została wcześniej zapłacona akcyza.

Jeżeli osoba fizyczna zakupi nowy samochód od dealera, który wcześniej nie został zarejestrowany w RP, to z tytułu takiej sprzedaży dealer zapłaci akcyzę. Ekonomiczny ciężar podatku poniesie jednak osoba fizyczna, ponieważ kwota podatku akcyzowego zostanie ujęta w cenie samochodu zapłaconej dealerowi.

Stawki podatku akcyzowego wynoszą:

• 3,1% wartości samochodu w przypadku pojazdów o pojemności silnika do 2000 cm³,
• 18,6% wartości samochodu w przypadku pozostałych samochodów osobowych.

Definicja i Klasyfikacja Samochodów Osobowych (CN 8703)

W polskim systemie prawnym istnieje co najmniej kilka definicji nazwy „samochód osobowy”, co prowadzi do wniosku, że istnieją pojazdy samochodowe spełniające tylko jedną z przywołanych definicji. Ustawa o podatku akcyzowym (AkcU) nie definiuje samodzielnie „samochodu osobowego”, ale odwołuje się do klasyfikacji w układzie odpowiadającym Nomenklaturze Scalonej (CN).

Zgodnie z art. 100 ust. 4 Ustawy o podatku akcyzowym oraz Notami Wyjaśniającymi do Nomenklatury Scalonej, samochody osobowe są to pojazdy samochodowe i pozostałe pojazdy mechaniczne objęte pozycją CN 8703, przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, inne niż objęte pozycją 8702 (autobusy), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi. Wyłączone są pojazdy, które nie wymagają rejestracji zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

Do samochodów osobowych i osobowo-towarowych grupuje się te pojazdy, które charakteryzują się następującymi cechami:

• obecność stałych siedzeń z wyposażeniem zabezpieczającym dla każdej osoby (np. pasy bezpieczeństwa, punkty kotwiące),
• obecność tylnych okien wzdłuż dwubocznych paneli,
• obecność przesuwanych, wahadłowych lub podnoszonych drzwi z oknami na bocznych panelach lub z tyłu,
• brak stałego panela (przegrody) pomiędzy przestrzenią kierowcy i przednich siedzeń pasażerów a przestrzenią tylną, która może być używana do przewozu zarówno osób, jak i towarów,
• obecność stałego wyposażenia wnętrza pojazdu w sposób kojarzony z częścią pojazdu dla pasażerów (np. dywaniki, wentylacja, oświetlenie, popielniczki).

Pojazdy Wielofunkcyjne (Pick-up, Van, SUV) a Klasyfikacja

Niniejsza pozycja obejmuje „pojazdy wielofunkcyjne”, czyli pojazdy silnikowe, które mogą przewozić zarówno osoby, jak i towary. Klasyfikacja takich pojazdów jest wyznaczana przez pewne cechy, które wskazują, że pojazdy te są głównie przeznaczone raczej do przewozu osób, niż do transportu towarów. Cechy te są szczególnie pomocne przy określaniu klasyfikacji pojazdów silnikowych, które na ogół mają masę brutto pojazdu mniejszą niż 5 ton i które posiadają pojedynczy, zamknięty, wewnętrzny obszar, stanowiący przestrzeń zarezerwowaną dla kierowcy i dla pasażerów oraz pozostałą przestrzeń, która może być wykorzystana zarówno do przewozu osób, jak i towarów. Do tej kategorii włączone są te powszechnie znane jako pojazdy „wielozadaniowe” (np. pojazdy typu van, SUV-y, niektóre pojazdy typu pick-up).

Przykładami cech wskazujących na przeznaczenie do przewozu osób są:

• stałe siedzenia z wyposażeniem zabezpieczającym dla każdej osoby,
• elementy komfortowe i wykończenia wnętrza oraz wyposażenie w całym wnętrzu pojazdu, które kojarzone są z przestrzenią pasażerską pojazdu (np. oświetlenie, dywaniki, popielniczki).

„Brygadówka”, czyli samochody z dwoma rzędami siedzeń i oddzieloną przestrzenią ładunkową, są najczęściej również traktowane jako samochody osobowe, za które zapłacimy akcyzę. Dzieje się tak dlatego, że mają dwa rzędy siedzeń, miejsca mocowania foteli i pasów bezpieczeństwa poza przednim rzędem siedzeń, mają przeszklone drzwi z boku oraz elementy „komfortowe” w tylnej części nadwozia.

Pojazdy Zwolnione z Podatku Akcyzowego

Samochody Ciężarowe (Kategoria N1)

Pojazdy ciężarowe (kategoria N1), przeznaczone do transportu towarów, nie podlegają obowiązkowi zapłaty akcyzy. Aby zakwalifikować pojazd do grupy zwolnionej z akcyzy, organy Celne muszą ustalić, czy nie mają one cech charakterystycznych dla samochodów osobowych opisanych w Nomenklaturze Scalonej. Do celów poboru akcyzy stosuje się klasyfikację w układzie odpowiadającym Nomenklaturze Scalonej (CN), która oparta jest na Zharmonizowanym Systemie Oznaczania i Kodowania Towarów (HS).

Samochody ciężarowe opisane są kodem 8704 w Zharmonizowanym Systemie Oznaczania i Kodowania Towarów (HS) oraz Nomenklaturze Scalonej (CN). Aby takie pojazdy mogły być klasyfikowane do pozycji 8704 (samochody ciężarowe nieobjęte akcyzą), ich maksymalna wewnętrzna długość podłogi powierzchni do transportu towarów musi być większa niż 50% długości rozstawu osi pojazdu lub muszą posiadać więcej niż dwie osie. Zgodnie z tą definicją, Mercedes G 6×6 ze zdjęcia w nagłówku powinien być traktowany jako samochód ciężarowy zwolniony z podatku akcyzowego, ponieważ ma 3 osie.

Cechy, które wskazują na przeznaczenie do transportu towarów to między innymi:

• siedzenia typu ławki bez wyposażenia bezpieczeństwa (np. pasów bezpieczeństwa lub punktów kotwiących) lub udogodnienia dla pasażerów w przestrzeni tylnej za przestrzenią dla kierowcy i przednich siedzeń,
• brak elementów komfortowych i wykończenia wnętrza oraz wyposażenia w przestrzeni ładunkowej pojazdu, które kojarzone są z przestrzenią pasażerską pojazdu.

Inne Pojazdy Nieobjęte Akcyzą

Poniżej przedstawiono listę pojazdów, od których nie zapłacisz podatku akcyzowego, zgodnie ze stanem na czerwiec 2017:

• motorowery,
• samochody dostawcze do 3,5t do przewozu wyłącznie towaru bez możliwości instalacji foteli poza przednimi,
• samochody dostawcze powyżej 3,5t,
• pojazdy wielofunkcyjne typu pick-up oraz van (jedynie w przypadku gdy auto posiada wyłącznie pierwszy rząd siedzeń),
• motocykl,
• skuter,
• ciągnik siodłowy,
• przyczepa kempingowa,
• przyczepa/naczepa towarowa,
• ciągnik rolniczy,
• maszyny rolnicze,
• czołgi,
• wózki dziecięce,
• wózki dla osób niepełnosprawnych, nawet z silnikiem lub napędzane mechanicznie w inny sposób,
• nadwozia (włączając kabiny),
• podwozia wyposażone w silniki,
• pojazdy pogotowia technicznego,
• dźwigi samochodowe,
• pojazdy strażackie,
• betoniarki samochodowe,
• zamiatarki,
• polewaczki,
• przewoźne warsztaty,
• ruchome stacje radiologiczne,
• ciągniki typu stosowanych na peronach kolejowych,
• pojazdy mechaniczne do transportu wewnątrzzakładowego, z własnym napędem, niewyposażone w urządzenia podnośnikowe, w rodzaju stosowanych w zakładach produkcyjnych, magazynach, portach lub lotniskach, do przewozu towarów na niewielkie odległości,
• statki powietrzne,
• statki kosmiczne,
• statki, łodzie oraz konstrukcje pływające.

Pojazdy obłożone podatkiem akcyzowym to natomiast:

• samochód osobowy,
• samochody osobowo-towarowe do 3,5t (np. samochody dostawcze z możliwością instalacji foteli poza przednimi),
• samochód wyścigowy,
• kamper,
• quad (warunkiem wyłączenia spod opodatkowania akcyzą dla pojazdów typu quad jest obecnie podleganie rejestracji zgodnie z przepisami o ruchu drogowym),
• pojazdy specjalistyczne zaprojektowane do poruszania się po śniegu,
• pojazdy golfowe i podobne,
• trzykołowy i czterokołowy pojazd z silnikiem elektrycznym zasilanym akumulatorami dla osób starszych (nie mylić z wózkiem dla osób niepełnosprawnych).

Procedura Zwrotu Akcyzy od Samochodów Osobowych

Kiedy Przysługuje Zwrot?

Podatnikowi, który jako właściciel nabył prawo rozporządzania samochodem osobowym niezarejestrowanym wcześniej na terytorium kraju, przysługiwać może zwrot uprzednio zapłaconej akcyzy. Może to mieć miejsce w przypadku eksportu lub Wewnątrzwspólnotowej Dostawy Towarów (WDT) tego samochodu osobowego. Osoba, która dokonuje sprzedaży niezarejestrowanego w kraju samochodu osobowego do innego kraju (w drodze eksportu lub WDT) może wnioskować o zwrot akcyzy.

Zwrot akcyzy zapłaconej od samochodu osobowego przysługuje tym podmiotom, które dokonują określonych czynności względem samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium Polski.

Wymagane Dokumenty i Właściwy Organ

Akcyza w opisanym przypadku zwracana jest na wniosek podatnika. Do wniosku o zwrot akcyzy podatnik jest zobowiązany dołączyć dokumenty potwierdzające zagraniczną sprzedaż oraz dowód zapłaty akcyzy na terytorium kraju lub fakturę z wykazaną kwotą akcyzy.

Wniosek należy złożyć do naczelnika urzędu skarbowego, któremu została złożona deklaracja podatkowa w sprawie tej akcyzy. Rozporządzenie w sprawie zwrotu akcyzy od samochodu osobowego określa urzędowy wzór takiego wniosku.

Terminy Zwrotu

Zwrot akcyzy jest dokonywany w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku: w kasie właściwego organu podatkowego lub przelewem na rachunek bankowy. Powyższy termin zwrotu może ulec wydłużeniu do 90 dni, jeżeli zwrot akcyzy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ ten ma prawo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające zasadność dokonania zwrotu akcyzy.

Wpływ Czasowej Rejestracji na Prawo do Zwrotu Akcyzy

Z przedstawionych regulacji wynika, że procedura zwrotu dotyczy tych pojazdów, które nie zostały zarejestrowane na terytorium kraju. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe.

Jednym z warunków umożliwiających zwrot akcyzy od samochodu osobowego jest brak jego rejestracji na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym w momencie wywozu samochodu za granicę. Ustawa o podatku akcyzowym nie wprowadza żadnego rozróżnienia pojęcia rejestracji, co powoduje, że odnosić to pojęcie należy również do rejestracji czasowej. Bez znaczenia jest także cel dokonania takiej rejestracji czasowej dla celów podatkowych. Takie stanowisko potwierdzają sądy administracyjne, np. wyrok NSA z dnia 22.09.2016 r., I GSK 896/15, wskazując, że prawo zwrotu podatku akcyzowego warunkowane jest tym, aby samochód osobowy był pojazdem wcześniej w ogóle niezarejestrowanym na terytorium kraju.

Dokonanie jakiejkolwiek rejestracji samochodu - również rejestracji czasowej - wyklucza ubieganie się o zwrot akcyzy. Podatnik, który dokona wywozu za granicę samochodu (w ramach eksportu lub WDT), który został uprzednio czasowo zarejestrowany na terytorium kraju, nie otrzyma zwrotu podatku akcyzowego.

Potwierdzenie Braku Obowiązku Zapłaty Akcyzy dla Pojazdów Ciężarowych (N1)

Jak Uzyskać Dokument Potwierdzający Brak Obowiązku Zapłaty Akcyzy?

Zakup lub import pojazdu ciężarowego o masie do 3,5 tony wiąże się z koniecznością spełnienia szeregu formalności. Jednym z kluczowych elementów jest uzyskanie dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy. Proces uzyskania dokumentu składa się z kilku etapów:

1. Przygotowanie dokumentów: Należy zgromadzić dowód zakupu pojazdu (np. faktura, umowa kupna-sprzedaży), dowód rejestracyjny pojazdu z kraju, z którego został sprowadzony, oraz dokument homologacyjny potwierdzający kategorię N1.
2. Złożenie wniosku: Wniosek składa się w urzędzie celno-skarbowym (osobiście, listownie lub elektronicznie przez platformę ePUAP).
3. Analiza dokumentów przez organ podatkowy: Organ podatkowy weryfikuje, czy pojazd spełnia kryteria wykluczające obowiązek akcyzowy, oceniając m.in. dokumenty homologacyjne i konstrukcję pojazdu.
4. Wydanie dokumentu: Jeśli pojazd spełnia wymagania, organ podatkowy wydaje dokument potwierdzający brak obowiązku zapłaty akcyzy.

Zwolnienie z akcyzy dotyczy pojazdów ciężarowych o masie całkowitej do 3,5 tony, które spełniają następujące kryteria:

• mają homologację N1,
• są konstrukcyjnie przeznaczone do przewozu ładunków,
• nie posiadają cech charakterystycznych dla samochodów osobowych (np. siedzeń, pasów bezpieczeństwa czy okien w przestrzeni ładunkowej).

Pojazdy z Homologacją N1 i Podrodzajem „Skrzynia”

Nie wszystkie pojazdy z homologacją N1 mogą być objęte procedurą wydania dokumentu o braku obowiązku zapłaty akcyzy. Przykładem są pojazdy z homologacją N1 i podrodzajem „skrzynia”. Organy podatkowe często odmawiają wszczęcia postępowania w sprawie wydania takiego dokumentu. Odmowa ta wynika z interpretacji art. 72 ust. 1 pkt 6a ustawy Prawo o ruchu drogowym, który określa, że pojazd ciężarowy musi być konstrukcyjnie przeznaczony wyłącznie do przewozu ładunków.

Podrodzaj „skrzynia” nie jest wprost wymieniony w tym przepisie jako spełniający kryteria dla zwolnienia z obowiązku akcyzowego. Otwarta przestrzeń ładunkowa takiego pojazdu nie wyklucza możliwości przekształcenia go do przewozu osób, co prowadzi do odmowy wszczęcia postępowania.

Co Oznacza Odmowa Wszczęcia Postępowania?

Odmowa wszczęcia postępowania w przypadku pojazdów z podrodzajem „skrzynia” oznacza, że organ nie rozpatruje wniosku, uznając brak podstaw prawnych do jego rozpoznania, ponieważ przepisy art. 72 ust. 1 pkt 6a nie obejmują tego rodzaju pojazdów. Nie oznacza to jednak obowiązku zapłaty akcyzy. Pojazd z homologacją N1 i podrodzajem „skrzynia” nie podlega akcyzie, więc brak dokumentu nie wpływa na możliwość rejestracji pojazdu.

Jeśli organ podatkowy odmówił wszczęcia postępowania, właściciel pojazdu z podrodzajem „skrzynia” może zarejestrować pojazd, dostarczając do wydziału komunikacji dokumenty techniczne potwierdzające homologację N1 oraz przeznaczenie pojazdu jako ciężarowego. Dokument potwierdzający brak obowiązku zapłaty akcyzy w tym przypadku nie jest wymagany.

Ogólna Procedura Rejestracji Pojazdu Sprowadzonego z Zagranicy

Tłumaczenia Dokumentów

Wszystkie dokumenty dołączone do wniosku o rejestrację oraz deklaracji do akcyzy sporządzone w języku obcym powinny być przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego. Koszt takiego tłumaczenia waha się między 70 a 100 złotych. Oryginały dokumentów i ich tłumaczenia należy skserować.

Opłacenie Akcyzy w Urzędzie Celnym

W urzędzie celnym (właściwym dla miejsca zamieszkania) należy uzyskać zaświadczenie o opłaceniu akcyzy lub potwierdzenie braku obowiązku zapłaty. Aby je otrzymać, należy wypełnić wniosek do naczelnika urzędu o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę podatku akcyzowego (lub jego brak) oraz przedstawić następujące dokumenty:

• deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego AKC-U,
• dowód opłaty skarbowej za dokument potwierdzający zapłatę akcyzy,
• dokument zakupu samochodu (faktura, umowa kupna-sprzedaży, rachunek),
• dokument identyfikacji pojazdu wystawiony w kraju członkowskim UE (dowód rejestracyjny, karta pojazdu lub inny),
• dokument wyrejestrowania samochodu w kraju zakupu,
• zaświadczenie o badaniu technicznym (jeśli wymagane),
• tłumaczenia wszystkich dokumentów.

Wartość samochodu jest ustalana na podstawie kwoty podanej w umowie kupna-sprzedaży. Jeżeli odbiega ona od średniej wartości rynkowej, celnicy mogą wezwać właściciela auta do zmiany podstawy opodatkowania i zapłaty wyższego podatku. Mają na to pięć lat. Samochód spoza Unii Europejskiej musi też przejść odprawę celną.

Jeżeli pojazd jest uszkodzony, to jego wartość celna jest znacznie niższa od wartości katalogowej. Podstawą do stwierdzenia tego faktu jest opinia sporządzona przez uprawnionego rzeczoznawcę samochodowego. Wykonanie opinii jest szczególnie korzystne w przypadku pojazdów o dużej pojemności skokowej (akcyza 18,6%) oraz pojazdów o dużej wartości. Podatek akcyzowy wpłaca się na rachunek bankowy Izby Celnej (w tytule przelewu wpisuje się: "akcyza od samochodu osobowego" oraz podaje markę i nr nadwozia pojazdu), a opłatę skarbową na rachunek bankowy urzędu miejskiego (w tytule przelewu wpisuje się: "opłata skarbowa za wydanie potwierdzenia zapłaty podatku akcyzowego" i podaje markę i nr nadwozia pojazdu).

Uzyskanie Zaświadczenia VAT-25

We właściwym Urzędzie Skarbowym w ciągu 7 dni należy uzyskać zaświadczenie VAT-25, potwierdzające opłacenie podatku VAT lub braku tego obowiązku. Jeśli auto zostało kupione w UE, VAT nie jest płacony, ale za wydanie decyzji o zwolnieniu z podatku VAT zapłacisz 160 zł.

Rejestracja w Wydziale Komunikacji

Do właściwego wydziału komunikacji należy dostarczyć następujące dokumenty:

• wypełniony wniosek o rejestrację,
• dokument potwierdzający zapłatę akcyzy lub braku obowiązku (lub dokumenty techniczne w przypadku pojazdów N1 typu "skrzynia"),
• dowód własności pojazdu (umowa, faktura wraz z tłumaczeniem),
• dowód rejestracyjny lub karta pojazdu oraz zagraniczne tablice rejestracyjne,
• świadectwo wyrejestrowania pojazdu, jeśli nie ma odpowiedniego wpisu w dowodzie rejestracyjnym,
• zaświadczenie ze stacji diagnostycznej o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, a jeśli jest to nowe auto - aktualne świadectwo homologacji,
• dowód tożsamości, a także zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, jeżeli prowadzisz firmę,
• zaświadczenie VAT-25 z urzędu skarbowego,
• dowód uiszczenia opłaty komunikacyjnej i ewidencyjnej.

Na mocy obecnie obowiązujących przepisów, pojazd sprowadzony z innego kraju członkowskiego UE lub krajów EFTA, nie musi przed pierwszą rejestracją w Polsce przechodzić badania technicznego, o ile z dokumentów pojazdu przedstawionych do rejestracji wynika, że pojazd posiada aktualne badania techniczne wykonane w kraju pochodzenia. Jeżeli jednak termin ten będzie dla danego pojazdu dłuższy niż przewidują to krajowe przepisy, to termin taki nie będzie uznany. Badań technicznych nie muszą też przechodzić pojazdy zarejestrowane w krajach UE i EFTA, na których typ wydano świadectwo homologacji zgodnie ze wspólnotową procedurą homologacji, a dla których od dnia pierwszej rejestracji za granicą nie upłynęło więcej niż:

• 3 lata - w przypadku samochodów osobowych, samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, motocykli, motorowerów i ciągników rolniczych,
• 1 rok - w przypadku pozostałych pojazdów.

Po dostarczeniu niezbędnych dokumentów otrzymuje się nowe tablice rejestracyjne i tymczasowy (tzw. miękki) dowód rejestracyjny. W ciągu 30 dni zgłasza się po stały dowód i kartę pojazdu.

Koszty Rejestracji Pojazdu

Koszt rejestracji pojazdu używanego, sprowadzonego z zagranicy wynosi w przypadku:

• samochodu osobowego lub ciężarowego - 256 zł (253,50 zł + 2,50 zł opłaty ewidencyjnej),
• motocykla - 197 zł (195 zł + 2 zł opłaty ewidencyjnej),
• przyczepy, ciągnika - 121,50 zł (120 zł + 1,50 zł opłaty ewidencyjnej),
• motoroweru - 111,50 zł (110 zł + 1,50 zł opłaty ewidencyjnej).

tags: #ciagnik #samochodowy #czy #jest #akcyza