Dobór i użytkowanie łańcuchów śniegowych na ciągnik siodłowy

Łańcuchy śniegowe stanowią niezbędne wyposażenie pojazdów o dużych gabarytach i masie, takich jak ciągniki siodłowe, zapewniając wsparcie podczas jazdy po oblodzonych i ośnieżonych nawierzchniach. Ich obecność pozwala zminimalizować ryzyko powstawania trudnych do opanowania uślizgów, skutecznie wyhamować w często ekstremalnych warunkach drogowych oraz utrzymać tor jazdy dużej maszyny. Choć zimy bywają łagodniejsze niż w poprzednich dekadach, wciąż zdarzają się dni mroźne i śnieżne, które utrudniają swobodne przejazdy. W niektórych regionach Polski i krajów europejskich obowiązuje wymóg stosowania łańcuchów, co dotyczy również kierowców pojazdów ciężarowych. Skuteczność tego typu wyrobu przy zimowych oponach jest większa, szczególnie gdy drogę pokrywa lód lub mocno ubity śnieg.

Czym są łańcuchy śniegowe do ciężarówki?

Specjalnie skonstruowane opasania poślizgowo-ochronne najczęściej powstają z trwałych stopów stali manganowej lub tytanowej. Tworzą one gęstą sieć ogniw, pokrywających w głównej mierze część bieżnikową opony. Dzięki specyficznej budowie doskonale sprawdzają się w trudnych warunkach terenowych - wgryzają się w zaśnieżone i oblodzone powierzchnie oraz wpływają na poprawę przyczepności kół.

Możliwość zastosowania łańcuchów śniegowych do tira jest uzależniona od konstrukcji pojazdu w okolicach kół jezdnych, a szczególnie kół kierowanych. Nałożone opasanie musi mieścić się w nadkolu i nie może ocierać o żadne elementy samochodu, takie jak przewody hamulcowe, elektryczne czy drążki układu kierowniczego, nawet przy maksymalnym skoku zawieszenia i największym możliwym skręcie kół kierowanych.

Różnice między łańcuchami do tira a samochodu osobowego

Na rynku nie zakupimy uniwersalnych łańcuchów śniegowych. Wyróżniamy kilka wariantów opasania, które w zależności od przeznaczenia różnią się przede wszystkim budową samych ogniw - wielkością, grubością, a przez to również gęstością siatki.

Rodzaje łańcuchów śniegowych

Łańcuchy śniegowe można klasyfikować według różnych kryteriów:

Ze względu na zastosowanie:

• śniegowe - na drogi publiczne,
• śniegowe z kolcami - do dróg publicznych w Skandynawii,
• antypoślizgowe - terenowe i militarne. Mogą być stosowane nie tylko zimą, gdy na asfalcie zalega śnieg i lód, ale także w jeździe terenowej.

Ze względu na warunki pracy:

• warunków lekkich (tylko śnieg),
• warunków średnio-ciężkich (śnieg i lekki teren),
• warunków ciężkich (śnieg i średni teren),
• warunków bardzo ciężkich (śnieg, odśnieżanie i trudny teren),
• warunków militarnych.

Ze względu na przekrój ogniw:

• kwadratowy,
• prostokątny.

Ze względu na grubość ogniw:

Standardowo dostępne są łańcuchy o grubości ogniw:

• 6 mm,
• 7 mm,
• 8 mm,
• 10 mm,
• 12 mm.

Ze względu na siatkę jezdną:

• prostokątna,
• czworokątna,
• sześciokątna.

Im sekcja w siatce jezdnej ma więcej boków, tym lepsza stabilność i kierowalność. Najgorszą kierowalność i stabilność mają siatki prostokątne bez kolców.

Ze względu na liczbę sekcji w siatce jezdnej:

• mała,
• średnia,
• duża,
• bardzo duża.

Im gęstsza siatka, tym lepsza trakcja, stabilność, kierowalność oraz komfort jazdy (mniej drgań). Można również przyjąć, że im więcej łańcucha w łańcuchu, tym większa wytrzymałość.

Ze względu na sposób montażu:

• łańcuchy nienajazdowe (do warunków lekkich),
• łańcuchy najazdowe.

Na które koła ciągnika siodłowego zakładać łańcuchy?

W przypadku lekkich warunków śniegowych, łańcuchy na koła tira zakłada się na zewnętrznych kołach osi napędowej (przy podwójnych kołach osi napędowej ciężarówki potocznie nazywanych bliźniakami). W przypadku ciężkich warunków drogowych opasanie musi znaleźć się na obu kołach bliźniaka. Podczas montażu łańcuchów na wszystkie 4 koła osi napędowej możemy użyć 4 łańcuchów (po jednym na każde koło) lub 2 podwójnych (po jednym na oba koła bliźniacze).

Oprócz instalowania opasania na osi napędowej tira, wskazane jest założenie łańcuchów na przedostatniej osi naczepy, aby uniknąć problemów przy hamowaniu zestawem. W wysokich górach, gdzie występują zakręty nawrotowe (tzw. serpentyny), powinno się też używać łańcuchów do ciężarówki na przednich kołach ciągnika siodłowego, aby nie wystąpiły problemy z jego kierowalnością. W przypadku tira z przyczepą wskazane jest założenie łańcuchów na jej tylnej osi, a podczas jazdy lokalnymi, górskimi drogami również na przednich kołach ciężarówki i kierowanych przyczepy.

Łańcuchy a rodzaj napędu

• W samochodach z napędem więcej niż jednej osi (6x4 lub 8x4) opasanie chroniące przed poślizgami dobrze, aby znalazło się na wszystkich kołach napędowych. Taki zabieg wykluczy problemy z trwałością układu rozdziału napędu. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby łańcuchy założyć na wszystkie koła - zwiększy to kierowalność.
• Tiry z napędem (4x4, 6x6 i 8x8) powinny mieć je zainstalowane na każdej osi.
• Kierowcy pojazdów z napędem dwóch osi (4x4, 6x4 i 8x4) posiadający opasanie jedynie na jedną z nich, muszą włączyć blokadę międzyosiowego mechanizmu różnicowego. Zapewni to odpowiednią trakcję i zapobiegnie uszkodzeniu tego układu.
• Nie ma konieczności instalowania jednego kompletu opasania do tirów z napędem trzech lub czterech osi (6x6, 8x6 i 8x8). Gdy taki pojazd nie jest w stanie sprostać trudnym warunkom drogowym, założenie łańcuchów tylko na jedną oś napędową niestety nie pomoże, może nawet zaszkodzić - doprowadzić do ich uszkodzenia lub do awarii układu rozdziału napędu.

Jak dobrać łańcuchy śniegowe?

Dobór łańcuchów śniegowych nie powinien być przypadkowy, ponieważ niedopasowane zabezpieczenia nie tylko nie będą w stanie pełnić swojej funkcji, ale również mogą wyrządzić sporo kosztownych szkód. W dzisiejszych czasach istotne jest dobieranie łańcuchów zgodnie z marką i modelem samochodu, nie tylko po rozmiarach opon, ponieważ producenci samochodów do jednego modelu samochodu często przypisują kilka rozmiarów opon. Należy upewnić się, że w tabeli widnieje taki sam rozmiar opon, jak w samochodzie.

Informacje o tym, czy w pojeździe można w ogóle zastosować łańcuchy, powinno się szukać w jego instrukcji obsługi. Bardzo często będą tam wskazane konkretne parametry dopuszczalnych zabezpieczeń oraz grubości ogniw, jakie można stosować (zazwyczaj zawiera się ona w przedziale od 7 do 16 mm). Niewystarczająca ilość miejsca pomiędzy wewnętrzną stroną opony a zawieszeniem lub niestandardowe wymiary ogumienia i felg stanowią najczęstsze przeciwwskazanie do montowania tradycyjnych łańcuchów śniegowych.

Kryteria doboru łańcuchów

• Grubość ogniw: Najistotniejszym parametrem jest grubość łańcuchów wyrażana w milimetrach. Grubsze ogniwo zapewnia lepszy „wgryz” w śnieg, ale wymaga większego miejsca w nadkolu. Standardowy wybór w większości samochodów osobowych to łańcuchy od 12 mm w górę. W przypadku większych aut - SUV-ów, samochodów dostawczych - czy użytkując „zimówki premium”, warto wybierać akcesoria o większej grubości. Łańcuchy o cienkim ogniwie (9 mm) to rozwiązanie tańsze, ale mniej wytrzymałe, stosowane w przypadku mniejszych aut, wąskich opon lub małego prześwitu.
• Rodzaj nawierzchni: Jadąc w góry, gdzie często występują strome podjazdy, ubity śnieg czy droga skuta lodem, najlepiej wybierać łańcuchy stalowe - najlepiej o grubości minimum 12 mm. Tekstylne łańcuchy na opony to rozwiązanie głównie awaryjne, sprawdzą się podczas lekkiego opadu śniegu, ale nie zapewnią takiej przyczepności jak łańcuchy stalowe. Zamiast łańcuchów śniegowych można również zastosować plastikowe opaski lub kompozytowe łańcuchy z kolcami, jednak jest to zdecydowanie mniej pewne rozwiązanie.
• Typ siatki jezdnej: Siatki sześciokątne zapewniają lepszą stabilność i kierowalność niż siatki prostokątne.
• Gęstość siatki: Im gęstsza siatka, tym lepsza trakcja, stabilność, kierowalność oraz komfort jazdy (mniej drgań).
• Homologacje: Przed zakupem łańcuchów na koła sprawdź, czy mają one odpowiednie homologacje, takie jak ONORM V5115, UNI 11313, CUNA czy TUV.

Firma Taurus, z wieloletnim doświadczeniem, oferuje szeroki wybór łańcuchów śniegowych do samochodów osobowych, dostawczych, a także łańcuchy specjalistyczne do traktorów i wózków widłowych. Dostępne są konfiguratory łańcuchów śnieżnych, które na podstawie marki, modelu i rocznika samochodu wskażą pasujące rozwiązania. Warto zwrócić uwagę na fakt różnej numeracji łańcuchów u różnych producentów.

Montaż łańcuchów śniegowych na kołach tira

Przed przystąpieniem do używania łańcuchów, należy zapoznać się z instrukcją samochodu oraz samych łańcuchów, a także ściśle trzymać się zawartych tam zapisów, które są nadrzędne do ogólnych zaleceń. Koniecznym jest także sprawdzenie ciśnienia powietrza w ogumieniu, ponieważ po założeniu opasania nie można już go skorygować.

Ogólna procedura montowania opasania na oponach ciężarowych wygląda następująco:

1. Należy odpowiednio rozłożyć łańcuchy na ziemi.
2. Następnie najechać kołem jezdnym (koło musi wykonać około ¼ obrotu).
3. Zapiąć łańcuchy i ostrożnie przejechać kilkadziesiąt metrów.
4. Kolejną czynnością jest ręczne dociągnięcie produktu, ponowne pokonanie krótkiego dystansu i skontrolowanie, czy nie pojawiły się ewentualne luzy. Przed każdym wyruszeniem w podróż trzeba wyeliminować jakiekolwiek nieprawidłowości.

Tylko nieliczne opasania umożliwiają ich założenie bez obowiązku wykonania ostatniego kroku. Istnieją dwa sposoby napinania łańcucha: jednoetapowe z automatycznym napinaniem (nie wymaga dodatkowego dociągnięcia) oraz dwuetapowe (wymaga dociągnięcia bezpośrednio po założeniu oraz po przejechaniu kilkunastu metrów).

Ważne wskazówki dotyczące montażu:

• Zakładanie łańcuchów warto przetrenować przed sezonem lub zaplanowanym wyjazdem, np. w ciepłym pomieszczeniu - garażu. Dzięki próbnym montażom unikniemy późniejszych problemów w trudnych warunkach pogodowych i drogowych.
• Montaż łańcuchów najlepiej przeprowadzać na równym terenie w miejscach bezpiecznych, nie utrudniających poruszania się po drodze innym użytkownikom.
• W przypadku wjazdu w zaspę śnieżną nie powinno się zakładać klasycznych łańcuchów (z obręczą wewnętrzną) ze względu na brak możliwości ich prawidłowego montażu. Wyjątkiem są tzw. łańcuchy z adapterem na felgę (np. Konig K-Summit), które mają mniejszy prześwit.
• Po założeniu łańcuchów już na drodze pamiętajmy o delikatnym ruszaniu. Łańcuch potrzebuje odpowiednio ułożyć się na oponie zanim osiągnie pełną funkcjonalność. Dotyczy to w szczególności łańcuchów z mechanizmem samonapinania.

Jazda z łańcuchami śniegowymi

Jazda z łańcuchami na oponach wymaga dostosowania stylu jazdy. Należy manewr ruszania i zatrzymywania pojazdu wykonywać powoli, bez gwałtownego przyspieszania. Nie wolno przekraczać prędkości 50 km/h, niezależnie od ograniczeń prędkości na danym odcinku. Niektórzy producenci zalecają nawet maksymalną prędkość 40 km/h. Przy dłuższych podróżach należy regularnie sprawdzać stan łańcuchów. Ich systematyczną kontrolę pod kątem zluzowania się na oponie i dociąganie ręczne, najlepiej wykonywać co kilkanaście kilometrów.

Po zdjęciu łańcuchów dokładnie je wysusz i schowaj w fabrycznym pokrowcu. Aby zwiększyć ich żywotność, za każdym razem zakładaj je na odwrotną stronę.

Czego unikać podczas jazdy z łańcuchami?

Łańcuchów śniegowych do tira nie można montować, gdy samochód jest unieruchomiony w zaspie śnieżnej lub na oblodzonym podjeździe. W konsekwencji grozi to ich uszkodzeniem, ponieważ nie zdążą się one odpowiednio „ułożyć” i naciągnąć. Podobna sytuacja może zdarzyć się po przekroczeniu zalecanej prędkości 50 km/h i pojawieniu się poślizgu napędowego kół lub blokowania ich podczas hamowania. Wszelkie obwisłe elementy konstrukcyjne opasania mogą ocierać się lub uderzać o inne podzespoły samochodu, co nie jest pożądanym zjawiskiem. To prosta droga do poważnych uszkodzeń nie tylko łańcuchów, ale też auta, a nawet wystąpienia niebezpiecznych sytuacji na drodze.

Kierowcy pojazdów ciężarowych, którzy zdecydują się na długotrwałą jazdę po drodze asfaltowej - pozbawionej śniegu i lodu - wraz z założonymi łańcuchami, narażają się na ich całkowite zniszczenie. Ponadto auto ma bardzo małą przyczepność, stąd trzeba szczególnie uważać przy pokonywaniu krótkich łączników asfaltowych. Przeciwpoślizgowemu opasaniu nie służy działanie takich systemów elektronicznych zwiększających bezpieczeństwo ciężarówek jak ABS, ASR/TCS czy ESP. Dobry kierowca - jeżeli istnieje taka możliwość - może pozwolić sobie na wyłączenie ich. Gdy wspomagacze są aktywne, należy tak prowadzić pojazd, aby nie zaczęły one działać, ponieważ mogą doprowadzić do zniszczenia łańcuchów śnieżnych.

Łańcuchy automatyczne ("Rotachain")

Oprócz klasycznych łańcuchów istnieją również wersje automatyczne, zwane „Rotachain”. Nie zakłada się ich w tradycyjny sposób, lecz uruchamia przyciskiem w kabinie kierowcy, co nie wymaga nawet zatrzymania samochodu.

Rozwiązanie to składa się z dwóch obrotowych siłowników hydraulicznych (po jednym na każde koło), które montuje się w nadkolach osi napędowej. Siłowniki po aktywacji obniżają ramiona z obrotowymi tarczami i zaczynają nimi obracać. Na każdej tarczy znajduje się pasmo sześciu wirujących łańcuchów. Są one podrzucane pod jadące koło w taki sposób, że zawsze jeden znajduje się pod nim. Taki zabieg wpływa na lepszą trakcję, ale nie zwiększa stabilności oraz kierowalności i jest stosowany tylko na kołach napędowych niekierowanych.

Przepisy dotyczące stosowania łańcuchów śniegowych w Polsce i Europie

W przepisach Prawa o ruchu drogowym widnieje zapis mówiący o jeździe z założonymi łańcuchami, kiedy warunki drogowe zimą są na tyle trudne, że uzasadniają ich użycie. Pod tym stwierdzeniem kryje się przede wszystkim jasny przekaz dla kierujących, że nawierzchnię musi pokrywać śnieg bądź lód.

Pojawienie się przy drodze znaku C-18 będzie sygnałem, że dalsza jazda bez łańcuchów przeciwpoślizgowych nie jest dozwolona. Tak charakterystycznie oznakowane miejsca występują na wybranych obszarach górskich i podgórskich. Wówczas mamy obowiązek ich użycia na co najmniej dwóch kołach napędowych, czego skrupulatnie pilnuje Inspekcja Transportu Drogowego. Za niezastosowanie łańcuchów na oznaczonym odcinku grozi mandat w wysokości 200 zł i 1 punkt karny.

Nakaz używania łańcuchów przeciwpoślizgowych obowiązuje też w kilku innych europejskich krajach, np. Bułgarii, Francji, Niemczech, Czechach, Szwajcarii, Słowenii, Słowacji, Norwegii, Austrii czy we Włoszech. Jedynym państwem, gdzie nie wolno używać łańcuchów, jest Holandia.

Co istotne, łańcuchów można używać tylko na ośnieżonych lub oblodzonych fragmentach dróg. Ich zadaniem jest zapewnienie trakcji na sypkim lub ubitym śniegu, ewentualnie na lodzie. W łańcuchach śniegowych nie można wjechać natomiast na asfalt. W razie kontroli policyjnej za jazdę po nieośnieżonym odcinku drogi funkcjonariusz może nałożyć mandat w wysokości 100 zł.

Przygotowanie ciągnika siodłowego do zimy

Prawidłowe przygotowanie ciągnika siodłowego do zimy jest kluczowe dla bezpieczeństwa i wydajności. Niskie temperatury, śnieg, lód oraz skrócony dzień i częste opady wymagają szczególnej uwagi w zakresie konserwacji pojazdu.

Kluczowe aspekty przygotowania:

• Opony zimowe: Wybór odpowiednich opon zimowych jest kluczowy dla zapewnienia maksymalnej przyczepności na śniegu i lodzie. Opony zimowe charakteryzują się specjalnym bieżnikiem oraz mieszanką gumy, która pozostaje elastyczna nawet w bardzo niskich temperaturach. Ważne jest, aby dopasować je do specyfiki używanej ciężarówki.
• Ciśnienie w oponach: Należy je regularnie kontrolować i dostosowywać do zaleceń producenta, ponieważ zmienia się ono w zależności od temperatury. Niskie ciśnienie może prowadzić do szybszego zużycia opon, a także zmniejszać przyczepność i efektywność hamowania.
• Układ paliwowy: Wymaga szczególnej uwagi. Należy stosować paliwo zimowe oraz dodatki przeciw zamarzaniu, które zapobiegają krystalizacji paliwa. Sprawdzenie i ewentualna wymiana filtrów paliwa również jest ważna, aby uniknąć problemów z uruchomieniem silnika w mroźne dni. Utrzymywanie odpowiedniego poziomu paliwa w zbiorniku zapobiega zamarzaniu i minimalizuje ryzyko kondensacji wody.
• Akumulator i system elektryczny: Akumulator, który w chłodniejszych warunkach może szybciej tracić swoją wydajność, wymaga regularnych kontroli. System oświetlenia również wymaga szczegółowej kontroli, ponieważ krótsze dni i częste opady śniegu mogą znacząco ograniczać widoczność.
• Układ chłodzenia: Wymaga sprawdzenia, aby zapewnić jego sprawność w niskich temperaturach.
• Układ ogrzewania i wentylacji: Powinien zostać dokładnie sprawdzony i serwisowany, aby zapewnić komfortową pracę kierowcy.
• System hamulcowy: Należy zwrócić uwagę na sprawność hamulców oraz poziom płynu hamulcowego.
• Dodatkowe wyposażenie: Warto zadbać o takie elementy jak łańcuchy śniegowe, skrobaczki do lodu czy płyn do odmrażania zamków.

Regularne przeglądy w autoryzowanym serwisie są kluczowym elementem przygotowania ciężarówki do zimy, zapewniając, że wszystkie systemy pojazdu są w pełni sprawne i gotowe na wyzwania, jakie niesie ze sobą zimowa pogoda.

Wypożyczanie łańcuchów śniegowych

Zazwyczaj łańcuchy śniegowe używa się sporadycznie. Jeśli planujemy kilkudniowy wyjazd w góry i chcemy odpowiednio się zabezpieczyć, rozsądnym wyjściem jest wypożyczenie łańcuchów, a po powrocie ich zwrot. Unikniemy wówczas sytuacji, gdzie łańcuch używany kilka dni w roku, leży w pudełku przez resztę zimy nieużywany.

tags: #jak #dobieramy #lancuchy #na #ciagnik #siodlowy