Prawidłowe ustawienie i konserwacja pługa są kluczowe dla efektywnej pracy w rolnictwie, zarówno podczas orki, jak i odśnieżania. W niniejszym artykule omówimy zasady regulacji pługa, kwestie techniczne związane z podnoszeniem lemiesza oraz sposoby dbania o lemiesze gumowe.
Regulacja pługa orkowego: teoria i praktyka
Regulacja pługa to złożony proces, który ma na celu zapewnienie optymalnej pracy maszyny w różnych warunkach glebowych i przy różnych typach upraw. Istnieje wiele aspektów, które należy wziąć pod uwagę.
Regulacja szerokości pierwszej skiby
Regulacja szerokości pierwszej skiby to istotny element w ustawianiu pługa. W Agromechanice napisano, że dostosowuje się ją do rozstawu tylnych kół ciągnika. W RPT zaś wskazano, że regulacji pierwszej skiby dokonuje się w drugim przejeździe, a pierwszy korpus powinien nieco nadkładać, aby wyrównać powierzchnię z poprzednim przejazdem. Piszą też, że ma to związek ze ściąganiem pługa albo, że ma to wpływ na równomierną szerokość pozostałych skib.
W starszych pługach zagonowych ramowych zawieszanych, w stojaku znajduje się oś wykorbiona, która podobno służy do regulacji właśnie pierwszej skiby, a zarazem punktu pociągowego. W pługach obracalnych jednobelkowych te ustawienia dokonuje się razem lub oddzielnie śrubą rzymską albo siłownikiem. Za pomocą osi wykorbionej i korbki nie zmienia się w rzeczywistości szerokości tylko pierwszej skiby, ale wszystkich jednocześnie, zmieniając przy tym jakby kąt natarcia lemieszy.
Inne źródła podają, że zmiana tej szerokości powinna być następstwem zmiany głębokości orki tak, aby był zachowany jednakowy stosunek szerokości do głębokości korpusu - im głębiej, tym szerzej i na odwrót. Na zimę znowu lepiej zostawić glebę w ostrej skibie (wysztorcowaną), czyli głęboko i wąsko.
Regulacja szerokości roboczej pługa
Zupełnie innym zagadnieniem jest regulacja szerokości roboczej pługa, która w starszych pługach nie występowała. Może być ona mechaniczna skokowa albo hydrauliczna płynna. Co ciekawe, zmiana tej szerokości nie zmienia kąta natarcia lemiesza, co jest prawdopodobnie związane z zasadą czworoboku przegubowego.
Jeszcze innym zagadnieniem jest zmiana szerokości orki poprzez odejmowanie i dokładanie korpusów. Belka w takim przypadku musi mieć budowę kołnierzową, czyli teleskopową, aby po odjęciu od tyłu korpusu nie wystawała "pusta" belka.
Regulacja głębokości orki w nowoczesnych pługach
W nowszych pługach obracalnych regulacja głębokości odbywa się za pomocą kółka kopiującego, choć w rzeczywistości obecnie stosuje się regulację siłową, a nie kółko. Wyjątkiem są pługi przyczepiane. Regulacja siłowa czy pozycyjna wyklucza kółko kopiujące na pewno. Jeśli ktoś chce pracować za pomocą regulacji kopiującej (kółka), musi ustawić podnośnik na dociążanie (regulację ciśnieniową), czyli podnoszenie pod mocno zmniejszonym ciśnieniem tak, aby nie dało rady podnieść pługa od ziemi (tracimy wtedy dociążanie tylnej osi masą pługa).
Przesuwanie wzdłużne pługa
Jeszcze inną regulacją w nowszych pługach jest przesuwanie wzdłużne pługa tak, aby wychylić pierwszy korpus poza rozstaw kół ciągnika. Wtedy obydwa koła jadą po caliźnie. Praktycznie daje to możliwość równomiernego rozłożenia obciążenia i lepsze prowadzenie pługa.
Jak ustawić dwuskibowy pług Unia Grudziądz w Ursusie C-330?
Użytkownik zgłasza problem z oraniem przy użyciu ciągnika Ursus C-330 i pługa Unia Grudziądz, gdzie druga skiba nie przykrywa w pełni pola, a słoma wystaje. Władymirec T25, używający tego samego pługa, orze pole równiutko.
Rozwiązywanie problemu z niedokładnym przykrywaniem słomy
Najprostszy sposób ustawienia to postawienie lewych kół na klockach o grubości takiej jak głębokość orki. Opuszczony pług ma się wówczas ułożyć poziomo. To ważne, ponieważ poziomowanie pługa ma wpływ na równomierność orki.
Istnieje możliwość przesunięcia pługa względem osi ciągnika, zarówno w starych, jak i zapewne w nowszych pługach. Prędkość orki również ma znaczenie. W przypadku podorywki pożniwnej, nie powinno się jej robić za głęboko, upierając się przykryciem całego ścierniska. Czasem wystarczy nawet talerzówka, gdyż zbyt głęboka podorywka jest błędem.
Jeśli pierwsza skiba przykrywa dobrze, a druga nie zakrywa słomy, a głębsze opuszczenie pługa sprawia, że obie skiby zakrywają elegancko, to prawdopodobnie problem leży w ustawieniach. Być może głębokość pierwszej skiby jest za mała, a głębokość/szerokość drugiej skiby jest zbyt duża w stosunku do pierwszej. Tylna skiba może być zbyt szeroka i troszkę za głęboko, co wiąże się z regulacją długości środkowego/górnego cięgła podnośnika.
Ważne jest, aby osią wzdłużną pługa i ciągnika ustawić równolegle. Pług po wjechaniu ciągnika w bruzdę i zagłębieniu skib musi być w poziomie, równoległy do powierzchni pola. Może być, że Ursus C330 ma większy rozstaw kół niż Władymirec T25, i dlatego druga skiba nie kryje dobrze. Jeśli rozstaw kół byłby taki sam, wystarczyłaby regulacja ramion w C330 (chodzi o tę samą wysokość) i regulacja łącznika, ponieważ jest zaczepiony na innej wysokości. W takim przypadku na pługu nic nie trzeba by przestawiać i powinien orać tak samo.
Montaż i podnoszenie lemiesza pługa (rozrusznik, wciągarka, siłownik)
W kontekście budowy pługa ze starego bojlera i jego wzmocnienia profilami, pojawiają się pomysły na mechanizm podnoszenia i opuszczania lemiesza. Rozważano wykorzystanie tylnego podnośnika ciągnika i połączenie go z lemieszem przez linkę stalową i małe kółka pasowe. Inny kolega do podnoszenia zastosował silnik z przekładnią z wkrętarki 12V, co działało super, choć wykonanie nie było idealne.
Jak ustawić pług?! Poradnik - zasady regulacji pługów.
Jeśli traktor posiada wyjście dodatkowej hydrauliki, istnieje możliwość założenia siłownika. Inną propozycją było zastosowanie rozrusznika z Cinquecento, jednakże rozrusznik nie zakręci w drugą stronę, a nawet jeśli, to krótko i może się rozsypać. Ponadto, brak jest mechanizmu blokady w pozycji podniesionej. Najlepszym rozwiązaniem wydaje się wciągarka z quada, choć jest to wydatek kilku stówek. Wciągarka sprawdzała się przez wiele lat w pługu zamontowanym w Samuraiu.
Zamiast wciągarki można kombinować z siłownikiem śrubowym na 12V, stosowanym np. do furtek, ponieważ linki lubią się plątać we wciągarkach. Siłownik hydrauliczny jednostronny byłby najkorzystniejszy. Olej można podać z pompy ręcznej (np. do blacharki samochodowej) lub elektrycznej (od wspomagania, podnoszenia dachu), a także zasilić się z podnośnika.
W przypadku czysto teoretycznym, można by skompletować rozrusznik wraz z kołem zamachowym z wieńcem na kole. Z jednej strony szpula do liny, a z drugiej bęben hamulcowy ze szczękami. Szczęki byłyby tak rozwarte, że opadający pług nie zdołałby pokonać oporu zahamowanego bębna, ale rozrusznik byłby na tyle mocny, że podnosząc pług, pokonywałby ten opór.
W tej konkretnej sytuacji najtańszym rozwiązaniem byłoby wykorzystanie tylnego podnośnika i liny. Gdyby pójść w tym kierunku, warto pomyśleć o systemie wielokrążków, aby sterowanie pługiem było precyzyjne. Należy wziąć pod uwagę sytuacje, kiedy pług pokonuje nierówności - wtedy lina się luzuje i może spaść z wielokrążków. Kolejne koło na długim ramieniu i mocnej długiej sprężynie, czyli napinacz, byłoby rozwiązaniem i jednocześnie amortyzatorem przy gwałtownym opuszczaniu lemiesza.
Pielęgnacja gumowego lemiesza do pługa śnieżnego
Gumowy lemiesz to element pługa, który ma bezpośredni kontakt z nawierzchnią i pracuje w najtrudniejszych warunkach zimowych. Od jego stanu zależy skuteczność odśnieżania, płynność pracy całego sprzętu i ochrona podłoża. Sposób użytkowania i codzienne nawyki mają wpływ na jego trwałość.
Czynniki wpływające na zużycie lemiesza
Lemiesz gumowy do pługa ma stały kontakt z solą drogową, wilgocią, piaskiem i niską temperaturą. Te czynniki stopniowo osłabiają gumę, nawet jeśli wizualnie wygląda na sprawną. Regularna kontrola pozwala wychwycić nierówne zużycie, mikropęknięcia oraz luzy na mocowaniach, zanim przerodzą się w poważny problem w trakcie odśnieżania. Dzięki temu łatwiej ocenić, czy element zachowuje swoje właściwości w czasie eksploatacji.
Wysoka odporność na ścieranie i solidne wykonanie, jakie oferuje lemiesz gumowy do pługa śnieżnego od StomilDystrybucja.pl, pozwalają na jego długie użytkowanie przy odpowiedniej pielęgnacji. Brak odpowiednich działań wpływa nie tylko na samą gumę, ale też na elementy montażowe. Nierównomierne zużycie powoduje większe obciążenia punktowe, co przekłada się na szybsze zużycie śrub i listwy mocującej.
Codzienne nawyki pielęgnacyjne
Po zakończeniu pracy lemiesz gumowy warto oczyścić z resztek śniegu, błota i soli. Najlepiej użyć zwykłej wody, która spłucze zanieczyszczenia przyspieszające starzenie się materiału i wnikające w jego strukturę. Nie ma potrzeby stosowania silnych detergentów ani bardzo wysokiego ciśnienia, ponieważ może to uszkodzić powierzchnię gumy i przyspieszyć jej twardnienie.
Dopasowanie osprzętu i styl pracy operatora
Zużycie lemiesza w dużej mierze zależy od sposobu pracy operatora i dopasowania osprzętu do warunków. Warto już na etapie doboru sprzętu zwrócić uwagę na rodzaje lemieszy do pługa śnieżnego, ponieważ różnią się one konstrukcją i odpornością na obciążenia. Znaczenie ma również rodzaj nawierzchni. Praca na kostce brukowej generuje inne obciążenia niż odśnieżanie asfaltu, który jest bardziej jednolity. Nierówny kontakt z podłożem powoduje drgania i punktowe uderzenia. Na asfalcie zużycie jest zwykle bardziej równomierne, o ile operator unika nadmiernego docisku na podłoże.
Przechowywanie po sezonie
Po sezonie zimowym nie należy pozostawiać lemiesza w pozycji roboczej. Najlepiej go zdjąć albo ustawić pług tak, by guma nie była dociśnięta do podłoża. Miejsce przechowywania powinno być suche i osłonięte od słońca. Promieniowanie UV oraz duże wahania temperatury przyspieszają degradację gumy, nawet gdy pług nie jest używany. Ważne jest też, aby unikać kontaktu z olejami i paliwem, które mogą wchodzić w reakcję z materiałem.
Dbanie o gumowy lemiesz nie wymaga skomplikowanych działań ani dodatkowego sprzętu. Regularne czyszczenie, kontrola stanu mocowań oraz właściwe przechowywanie po sezonie wystarczą, by znacząco wydłużyć jego żywotność. Sprawdzaj swój sprzęt jeszcze przed sezonem i upewnij się, że jest gotowy do pracy w trudnych warunkach.