W dzisiejszym rolnictwie wybór odpowiedniego sprzętu, który zapewni efektywność i niezawodność pracy, ma kluczowe znaczenie. Pług obrotowy to maszyna zaprojektowana z myślą o spełnieniu najwyższych wymagań użytkowników, łącząc w sobie solidną konstrukcję z prostotą obsługi. Pomimo rosnącego zainteresowania systemami bezorkowymi do uprawy roli, pług obrotowy pozostaje nadal jedną z kluczowych maszyn rolniczych w gospodarstwach.
Zalety Pługów Obrotowych w Nowoczesnym Rolnictwie
Orka pługiem obracalnym ma przewagę nad tradycyjną orką zagonową. Podczas pracy na tej samej powierzchni ciągnik z pługiem obracalnym pokonuje mniejszą drogę niż z zagonowym, dzięki czemu zużycie paliwa jest mniejsze, a wydajność większa do 20 proc. Maleje również ugniatanie gleby i mniej zużywa się sam pług. Skiby są odłożone w jedną stronę, a pole jest bardziej wyrównane. Pług obrotowy stanowi znaczną korzyść dla efektywności rolniczej, przyczyniając się do oszczędności paliwa oraz zwiększenia plonu. Działa on wydajniej, eliminując potrzebę wielokrotnych przejazdów, co dodatkowo przekłada się na oszczędność czasu. Istotną zaletą jest także brak bruzd na polu, co eliminuje obszary o niższym plonie i ułatwia wykonywanie innych czynności agrotechnicznych, takich jak koszenie kombajnem.
Odkładnice Ażurowe - Specyfika i Korzyści
Odkładnice ażurowe stanowią doskonałe rozwiązanie dla rolników, których pola charakteryzują się glebami gliniastymi, przywierającymi do odkładnic. Choć są one droższe, to oferują znacznie lepsze efekty kruszenia skiby i mogą zredukować opory pracy nawet o 20 proc. Dzięki temu pługi wyposażone w takie odkładnice wymagają mniejszej mocy od ciągnika, co jest istotne zwłaszcza dla właścicieli maszyn o niższej mocy.
Czynniki Wpływające na Zapotrzebowanie Mocy Pługa
Przy wyborze pługa należy pamiętać o zapotrzebowaniu mocy. Na jedną skibę przyjmuje się od 20 do 40 KM (średnio 30 KM), ale wiele zależy od gleb w gospodarstwie, głębokości i szerokości orki, a także od typu pługa i korpusów (np. ażurowe stawiają mniejszy opór) oraz ich rozstawu. Nowoczesne, lekkie pługi czteroskibowe często są kupowane do popularnych ciągników 80-konnych. Ważną wskazówką w tym wypadku jest skuteczność podnośnika i hydrauliki. Jeśli tylko ciągnik podniesie pług i obróci, wówczas i w polu powinien dać sobie z nim radę.
Dodatkowe Wyposażenie a Zapotrzebowanie Mocy
Jeśli chce się stosować wały doprawiające, czy to wyczepiane na uwrociach (przeciągane po polu), czy zintegrowane z pługiem, należy założyć większe zapotrzebowanie mocy: przeciętnie wynosi ono tyle, ile wymaga jeden korpus (wielkość koniecznej mocy zależy od typu wałów). Jednak w przypadku lekkich ciągników równoczesne doprawianie gleby podczas orki jest raczej mało realne z uwagi na moc i wysokie koszty. Z dodatkowych elementów wspomagających orkę warto pomyśleć o przedpłużkach.
Minimalna i Dopuszczalna Moc Ciągnika
Ważna jest nie tylko minimalna wymagana moc, lecz także moc dopuszczalna dla danego modelu pługa. Pługów nie powinno się zawieszać na zbyt mocnych ciągnikach, bo przy wzroście oporów orki, mogłyby w skrajnym wypadku zostać po prostu rozerwane. Zwykle nie dzieje się tak od razu, ale stale przeciążany materiał z czasem ulega zmęczeniu i uszkodzenie może nastąpić dopiero po paru latach.
Konstrukcja i Wyposażenie Pługów Obrotowych
Niezawodność i prostota obsługi zostały zamknięte w solidnej konstrukcji pługów, które mają spełnić wymagania użytkowników. Zastosowanie wysokiej jakości stali pozwala na uzyskanie bardzo wytrzymałej konstrukcji przy możliwie najniższej masie całkowitej maszyny.
Rama i Prześwity
Rama wykonana z profilu 120x120 mm ze stali o podwyższonych parametrach, ulepszonej termicznie, daje pewność, że pług poradzi sobie nawet w trudnych warunkach. Odpowiedni prześwit pod ramą wynoszący 76 cm oraz rozstaw korpusów wynoszący 85 cm gwarantują skuteczne przykrycie nawet znacznej ilości resztek pożniwnych oraz poplonów. Korzystnym rozwiązaniem jest modułowa budowa ramy, umożliwiająca przykręcanie i odkręcanie dodatkowego korpusu. Dzięki temu na cięższej glebie można taki korpus odłączyć, a na lżejszej - orać wszystkimi.
Zabezpieczenia Korpusów
Zabezpieczenia przed kamieniami to kluczowy element pługów, zwłaszcza przy ciągnikach o dużej mocy. Podstawowe oferowane przez producentów zabezpieczenia zrywalne (śrubowe) są prostym i ekonomicznym rozwiązaniem, sprawdzają się najlepiej na polach, gdzie kamienie występują sporadycznie. Dla obszarów o większym zagrożeniu zaleca się rozważenie bardziej zaawansowanych systemów. Zdecydowanie częściej wybierane zabezpieczenie resorowe korpusu doskonale sprawdza się na glebach, gdzie pług jest narażony na częste ścinanie śrub. Każdy korpus reaguje niezależnie na przeszkody, a zastosowany resor pozwala na skuteczne zminimalizowanie sił powstających podczas kolizji z kamieniem. Dzięki temu korpus szybko i precyzyjnie powraca do zadanego położenia roboczego. Dostępne są również zabezpieczenia hydrauliczne.
Koła Podporowe i Transportowe
Pługi mogą być wyposażone w różnorodne koła wspomagające pracę i transport, takie jak:
- koło podporowe boczne 10.0/80-12
- koło podporowe boczne z obrotem tylnym 10.0/80-12
- koło podporowe tylne 10.0/80-12
- koło podporowo-transportowe tylne lekkie 10.0/80-12
- koło podporowo-transportowe tylne 10.0/75-15.3
- koło podporowo-transportowe boczne 10.0/75-15.3
Dostępna jest również hydrauliczna regulacja głębokości koła, co wymaga dodatkowej hydrauliki w ciągniku.
Inne Elementy Wspomagające
Z dodatkowych elementów wspomagających orkę warto pomyśleć o przedpłużkach. Dodatki, takie jak kroje (tarczowe), również wpływają na komfort pracy. Ważnym aspektem na polach z dużą ilością resztek pożniwnych jest wysokość słupic i ich rozstaw. Choć wyższe i rzadziej rozstawione słupice zwiększają masę pługa, to jednocześnie minimalizują ryzyko jego zapychania, co często występuje w przypadku krótkich słupic.
Nowoczesne Materiały: Stal Strenx
Zmniejszenie masy maszyn i narzędzi rolniczych przy jednoczesnym zachowaniu wytrzymałości sprzętu to wyzwanie, z którym muszą zmierzyć się projektanci. W tej kwestii pomocna okazuje się stal konstrukcyjna o wysokiej wytrzymałości, tak jak Strenx, produkowana przez specjalistycznego producenta SSAB. Mocniejsza, choć lżejsza rura stalowa wykonana z Strenx pozwala efektywnie zmniejszyć masę sprzętu rolniczego. Parametry rur Strenx są porównywalne do stali konstrukcyjnej, co oznacza, że sprzęt wykonany z tej stali jest lżejszy. Korzystanie z lżejszych maszyn rolniczych, zwłaszcza pługów zbudowanych ze stali Strenx, ma potencjał redukcji zagęszczenia gleby i ograniczenia degradacji środowiska.
Przegląd Modeli Pługów Obrotowych i Ich Zapotrzebowanie Mocy
Na rynku dostępnych jest wiele ofert dotyczących pługów obrotowych. Maszyny te zyskały sobie doskonałą reputację wśród klientów z Europy, Azji, Afryki i Ameryki Północnej dzięki ich niezawodności i doskonałej jakości. Poniżej przedstawiono przykłady wybranych producentów i ich modeli.
Akpil
Akpil z Pilzna produkuje super lekkie pługi obracalne dwu- i trzyskibowe. Masa mniejszego wynosi 490 kg, a większy waży zaledwie do 635 kg. Dzięki temu producent zalecaną moc współpracującego ciągnika określa na 40-80 KM. Pługi Akpilu zbudowane są na ramie o przekroju 120 x 120 mm. Mogą mieć różny rozstaw korpusów - 85, 95 lub 102 cm, a także wysokość (prześwit pod ramą) - 67, 72 lub 78 cm. Szerokość robocza korpusów jest ustawiana stopniowo i wynosi 28, 32, 36 lub 40 cm/korpus. W podstawowej wersji, ze stalowym kołem podporowym i korpusami zabezpieczonymi śrubami ścinanymi, pług dwuskibowy kosztował około 16 tys. zł (ceny z 2006 r.). Korpusy mogą mieć również bezpieczniki automatyczne (sprężynowe spiralne lub resorowe). Wśród dostępnego wyposażenia dodatkowego są także kroje tarczowe i przedłużki. Na tej samej ramie (120 x 120 mm) zbudowane są też cięższe 3- i 4-skibowe pługi KM 140.
Akpil - Pług KM 80R 3+
Unia Grudziądz (Serie Ibis M i L/LS)
Unia Grudziądz wprowadziła w ubiegłym roku (tekst z 2006 r.) linię pługów obracalnych Ibis M, przeznaczonych do ciągników lekkich. Są to pługi dwu- lub trzyskibowe, w układzie 2+ i 2+1, czyli z dokręcaną ostatnią parą korpusów. W wersji dwuskibowej Ibis M może współpracować z ciągnikami o mocy już od 50 KM (zapotrzebowanie mocy 50-70 KM), a trzyskibowej - 70-90 KM. Masa mniejszego pługa (z kołem podporowym, zgarniaczami listwowymi i krojami tarczowymi) wynosi tylko 550 kg, a większego - 700 kg. Ibisy M mają zwartą konstrukcję z głowicą usytuowaną blisko ciągnika, tak że z dwuskibowym poradzi sobie nawet podnośnik C-360. Pługi mają lekką ramę z belką główną o przekroju kwadratowym 100 x 100 mm, rozstaw korpusów 80 cm i prześwit 70 cm. Wyposażone są standardowo w śrubowe zabezpieczenie korpusów, ogumione koło podporowe, kroje o średnicy 405 mm, korpusy typu XL, o skokowo regulowanej szerokości orki (32, 36 lub 42 cm/korpus), śrubową regulację ustawienia pierwszej skiby. Do pługów można dostać odkładnice ażurowe. Cena dwuskibowego standardowo wyposażonego Ibisa M wynosiła około 12,7 tys. zł, a trzyskibowego - 16,2 tys. zł (ceny brutto z 2006 r.).
Do ciągników o mocy poniżej 100 KM można też podczepić „trójkę” z serii Ibis L, zbudowaną na masywniejszej ramie o przekroju 120 x 120 mm, ważącą 850 kg i wymagającą mocy 80-90 KM. Na lżejszych glebach z takim ciągnikiem powinien też pójść trzyskibowy Ibis LS (ta sama rama), z resorowym zabezpieczeniem korpusów non stop, który jest cięższy od L o 200 kg i wymaga do 20 KM więcej. Ibisy L (LS) to dobra alternatywa dla rolników przymierzających się do zmiany ciągnika na ponadstukonny. Podobnie jak „emka” są to pługi w wersji „plus” (3+), umożliwiającej dokręcenie dodatkowego korpusu: wówczas jako czteroskibowe współpracują z ciągnikami o mocy 90-110 KM. Trzyskibowy Ibis L kosztował 21,7 tys. zł, a z resorowym zabezpieczeniem korpusów - ponad 23,5 tys. zł (ceny brutto z 2006 r.).
Sukov (Seria Junior Roto / Zetor System)
Oprócz krajowych producentów lekkie pługi obracalne oferują również firmy zagraniczne. Interesujące są zwłaszcza pługi Junior Roto 485 czeskiej firmy Sukov, oferowane przez Zetora. Od niedawna cała grupa maszyn rolniczych sprzedawanych w sieci Zetora, dedykowanych tym czeskim ciągnikom, określana jest nazwą „Zetor system”. W systemie Zetora, z ciągnikami mniejszej mocy dobrze współpracują super lekkie pługi 2-, 3-, a nawet 4-skibowe, o masie 520, 620 i 720 kg (4-skibowy), zbudowane na ramie o przekroju 100 x 100 mm i prześwicie 70-80 cm. Podczas orki gleb mineralnych, lekkich i średnich, przy szerokości skiby 30 lub 35 cm, nawet z pługami czteroskibowymi radzi sobie ciągnik o mocy 80 KM. Pługi Junior mają trzystopniową regulację szerokości roboczej: oprócz dwóch wspomnianych szerokości mogą orać także na 40 cm. Juniory do lekkich ciągników wyposażone są w korpusy stosowane w znanych czeskich pługach PHX, rozstawione co 85 cm. Standardowo są one zabezpieczone śrubą, a na życzenie także bezpiecznikami automatycznymi. W wersji podstawowej, z ogumionym kółkiem podporowym pług trzyskibowy kosztował około 17 tys. zł, a czteroskibowy - 21,6 tys. zł (brutto, ceny z 2006 r.).
Kverneland (Serie LM, EM, ES)
Kverneland Polska produkuje lekkie 2- i 3-skibowe pługi LM, o masie 670 lub 890 kg, z korpusami rozstawionymi co 85 lub 100 cm, wymagające podnośnika o udźwigu 1100 lub 1300 kG. Mają skokowo ustawianą szerokość orki (35, 40, 45 cm/korpus) i zabezpieczenie korpusów kołkami ścinanymi (prześwit pod ramą 70 lub 80 cm). Podobne pługi EM różnią się tylko zabezpieczeniem korpusów - automatycznym resorowym. Te pługi mają też mniejszy prześwit (70 lub 75 cm), są nieco cięższe (o około 100 kg) i wymagają mocniejszego podnośnika (1200 i 2200 kG). Wśród pługów tej wielkości dostępne są także ekskluzywne modele ES i LM z płynnie hydraulicznie regulowaną szerokością orki (30-50 cm). Nawet najprostsze małe pługi Kvernelanda nie należą do najtańszych; ceny trzyskibowych w podstawowej wersji zaczynały się od ponad 30 tys. zł (brutto, ceny z 2006 r.). W pługach Kvernelanda zwraca uwagę gwarancja na ramy: niezależnie od typu pługa wynosi ona pięć lat.
Kuhn (Serie Master 100 i Multi-Master 110)
Proste i lekkie pługi Kuhn należą do serii Master 100, której kręgosłupem jest rama o profilu kwadratowym 100 x 100 mm. W pługach Kuhn zwracają uwagę solidne korpusy z trójwarstwową odkładnicą, wyciskanym lemieszem i kutym dłutem, a także oryginalne zabezpieczenia śrubowe (dostępne są też automatyczne hydrauliczne). Inaczej niż w większości pługów śruby zabezpieczające korpusy nie są ścinane, lecz zrywane - pracują na rozciąganie. Pługi Master wyróżniają się niewielkim zapotrzebowaniem mocy. Nawet do 4-skibowych pługów Master 100, zalecany ciągnik nie powinien mieć więcej niż 103 KM. W wypadku pługa 3-skibowego jest to 77 KM, a 2-skibowego - zaledwie 52 KM. Z podobnymi ciągnikami powinny też współpracować pługi z serii Multi-Master 110, z trzystopniową regulacją orki (40, 45 lub 50 cm), zbudowane już na masywniejszej ramie 120-milimetrowej. Spośród wszystkich lekkich pługów Kuhna najlepiej sprzedają się 4-skibowe Mastery 100, nie tylko ze względu na małe zapotrzebowanie mocy, lecz także specjalną cenę. Standardowa „czwórka” na śrubach, z ogumionym kołem podporowym i korpusami LP ze ścinaczami listwowymi, kosztowała około 31 tys. zł (cena z 2006 r.).
Överum (Seria BX)
Należący do grupy Kongskilde szwedzki Överum do lekkich ciągników ma 2-, 3- i 4-skibowe pługi BX, z korpusami zabezpieczonymi śrubami lub hydraulicznie (tylko 2- i 3-skibowe), rozstawionymi na średnio wysokiej ramie (prześwit 75 cm) co 80 cm (tylko hydrauliczne) lub 90/100 cm (pozostałe). Regulacja szerokości orki jest trzystopniowa: 30, 35 i 40 cm lub 35, 40 i 45 cm na korpus. Zapotrzebowanie mocy pługów 2-skibowych producent określa na 50-90 KM, a pozostałych, w tym 4-skibowego - na 70-120 KM. Z tego wynika, że na glebie mineralnej nawet z „czwórką” mógłby współpracować ciągnik 80-konny. Wymagany udźwig podnośnika tylko w wypadku pługa 3-skibowego z hydraulicznym zabezpieczeniem przekracza 2 tony (2100 kG). Do pozostałych pługów wystarcza 1600-1900 kG. To zasługa zwartej budowy i sposobu obracania dołem (w pozycji transportowej korpusy są na dole, a nie u góry), dzięki czemu środek ciężkości jest bliżej ciągnika, bo masa BX-ów, mimo dość solidnej ramy o profilu prostokątnym (150 x 100 mm), jest raczej typowa dla pługów lekkich i wynosi od 620 kg (2-skibowy na śrubach) do 970 kg (3-skibowy hydrauliczny). Porównywalne z innymi są również ceny szwedzkich pługów: na przykład 3-skibowy na śrubach kosztował od 28,8 tys. zł, a z zabezpieczeniem hydraulicznym - 36,5 tys. zł (ceny z 2006 r.).
Gregoire-Besson (Serie R41, R4 i RC31)
Ciągniki zalecane do wszystkich lekkich pługów Gregoire-Besson R41 i R4 powinny mieć moc do 150 KM, niezależnie od liczby korpusów (od 2 do 5 skib). Minimalne zapotrzebowanie będzie zależało od liczby skib, głębokości i warunków orki. W optymalnych warunkach wystarczy zapewne i 50-60 KM dla pługa 2-skibowego oraz 70-80 KM dla 3-skibowego. Lekkie pługi serii R wyróżniają się ramą o profilu 120 x 120 mm i aż pięciostopniową regulacją szerokości roboczej, w zakresie od 28 do 56 cm. Korpusy, zabezpieczone śrubami lub automatycznie (mechanicznie lub hydraulicznie), są rozstawione co 80, 90 lub 100 cm, a prześwit pod ramą wynosi 68, 73 lub 78 cm. Rama jest zwykła lub modułowa, dzięki czemu pługi występują także w wersji „plus” (2+, 3+, 4+) z dokręcanym ostatnim korpusem. Taką samą ramę, zwykłą lub modułową, o profilu 120 x 120 mm, mają też lekkie pługi RC31, różniące się od poprzednich szczegółami.
Pöttinger (Serie Servo 25 i Servo 35)
Seria Servo 25 Pöttingera obejmuje lekkie pługi 2-, 3- i 4-skibowe (3+1), do ciągników o mocy do 120 KM. Zbudowane są na lekkiej ramie kwadratowej o przekroju 100 x 100 mm (grubość ścianki 10 mm), wzmocnionej wewnątrz (od 3-skibowego), dzięki czemu mają niewielką masę - od 553 kg (2-skibowy) do 853 kg. Korpusy rozstawione są co 85, 95 lub 102 cm, mają szerokość cięcia od 33 do 48 cm (4 lub 5 nastaw) i zabezpieczenie tylko śrubowe lub hydromechaniczne non stop. Z tym drugim dość znacznie wzrasta ciężar pługów: 2-skibowy waży prawie 690 kg, 3-skibowy - ponad 900, a 4-skibowy - ponad 1100. Najmniejszy pług wyższej serii, 3-skibowy Servo 35, zbudowany już na ramie 120 x 120 mm, jest niewiele cięższy od swego odpowiednika z serii 25, ale ma ramę bez możliwości dokręcenia dodatkowej pary korpusów.
Vogel&Noot (Serie LM i M)
Pługi Vogel&Noot z serii LM to kolejne austriackie maszyny do ciągników lekkich, o mocy nie przekraczającej 80 KM. Są to pługi 2- i 3-skibowe, zbudowane na ramie o przekroju 120 x 80 mm, z korpusami rozstawionymi co 85, 95 lub 102 cm. Ciągniki 80-konne z przednim napędem radzą sobie również z pługami średnimi typu M: 3-, a nawet 4-skibowymi (ale o mniejszym rozstawie korpusów - 85 cm, z zabezpieczeniem śrubowym). Pługi te zbudowane są na ramie 120 x 100 mm i wymagają ciągnika o mocy maksymalnej nie przekraczającej 110 KM. Pługi Vogel&Noot wyróżniają się możliwością zastosowania kilku systemów zabezpieczeń korpusów: standardowo śrubami ścinanymi, a także bezpiecznikami półautomatycznymi i automatycznymi (sprężynowymi lub hydraulicznymi). Jak na maszyny zachodnie, zaskakują też ceną, porównywalną do pługów krajowych (ceny z 2006 r.).
Wybór Odpowiedniego Pługa - Indywidualne Rozważania
Ile ma ktoś skib, nie jest wielkim wyznacznikiem. Można mieć pług 4 skibowy ustawiony na 35 cm, więc 4x35 cm = 140 cm, bądź 3x50 cm = 150 cm. Mniej skib, a szerzej orze, ale można i odwrotnie, równie dobrze 4 skibowy będzie zabierał 200 cm, a 3 skibowy 105 cm. (Za szerokości orki 1 skiby przyjmuje się 35 cm, 40 cm, 45 cm, 50 cm). Grunt to zastanowić się, czy potrzebne nam 4 skiby, skoro będziemy orać z minimalną szerokością orki i będziemy na końcu dźwigali 2 dodatkowe skiby, czy lepszy byłby pług 3 skibowy.
Jeśli pług nie ma regulacji szerokości orki, to też musimy się zastanowić, jaki będzie nam odpowiadał, rozważyć wszystkie za i przeciw, ale to jest kwestia indywidualna. Na przykład, do ciągnika 86 KM na średnich, równinnych ziemiach, można używać pługa zagonowego 4x40 cm. Gdyby natomiast miałby być zakupiony pług obrotowy, warto rozważyć model 3-skibowy z możliwością regulacji szerokości orki, tak aby rozstawić go na 150 cm.
Akpil - Pług KM 80R 3+
tags: #plug #obrotowy #azurowy #zapotrzebowanie #mocy