Uprawa bezorkowa zyskuje coraz większe uznanie wśród rolników, którzy prowadzą gospodarstwa z myślą o ochronie gleby i wydajności upraw. Ten system uprawy pozwala ograniczyć intensywne zabiegi orki, jednocześnie zachowując wysoką jakość gleby. Rolnicy decydują się na przejście z tradycyjnej uprawy płużnej na uprawę uproszczoną, ponieważ przynosi ona korzyści ekonomiczne i ekologiczne, pozwalając na dokładną obróbkę gleby bez konieczności jej odwracania.
Zalety uprawy bezorkowej
Uprawa bezorkowa polega na spulchnianiu i rozluźnianiu wierzchniej warstwy gleby bez jej odwracania. Dzięki temu gleba zachowuje swoje naturalne warstwy, co sprzyja rozwojowi mikroorganizmów i wspiera bioróżnorodność. Proces ten pomaga utrzymać odpowiednią strukturę gleby, która ogranicza parowanie wody oraz pozostawia resztki pożniwne na powierzchni jako naturalną osłonę. Bez wątpienia uprawa bezorkowa pozwala na zaoszczędzenie wody glebowej, gdyż orka oznacza stratę około 6 mm wody dziennie, a odpowiednie zagęszczenie gleby po zabiegach bezorkowych może te straty nieco zmniejszyć.
Ten system uprawy zmniejsza ilość potrzebnych zabiegów, wskutek czego redukuje nakłady pracy, czas i koszty paliwa. Dzięki temu rolnicy mogą oszczędzać na utrzymaniu maszyn rolniczych, a gleba zachowuje żyzność i poprawia swoją kondycję. Ten sposób obróbki gleby jest szczególnie ceniony w gospodarstwach dbających o ekologiczną produkcję.
Kluczowe maszyny w uprawie bezorkowej
Do uprawy bezorkowej wykorzystuje się maszyny rolnicze wyposażone w zęby o sztywnej konstrukcji lub talerze, które skutecznie mieszają glebę na różnej głębokości. Są to nowoczesne narzędzia współpracujące z ciągnikami, pozwalające na wydajną i precyzyjną pracę na polu.
Agregaty bezorkowe (kultywatory)
Agregaty bezorkowe to narzędzia z unikalną budową, często z kilkoma rzędami zębów, co umożliwia równomierne mieszanie resztek pożniwnych, unikając przy tym zapychania się maszyny nawet w trudnych warunkach. Agregaty te są wyposażone również w talerze zagarniające i wał, umożliwiający optymalne ustawienie głębokości pracy maszyny. Dzięki temu stanowią doskonałą alternatywę dla tradycyjnych kultywatorów ścierniskowych. Maszyna ta służy głównie do głębokiej uprawy gleby przed siewem, ale dzięki zastosowaniu grządzieli z lemieszykami bocznymi bardzo dobrze sprawdza się również podczas płytkiej uprawy ścierniska.
Brony talerzowe
Brona talerzowa, potocznie zwana talerzówką, to zdecydowanie niezbędna maszyna w uprawie bezorkowej. Służy ona głównie do płytkiej uprawy pożniwnej, zerwania ścierniska, niszczenia samosiewów czy poplonów. Brony talerzowe składają się z dwóch rzędów talerzy uzębionych oraz wału doprawiającego. Każda brona talerzowa może pracować na głębokości do 15 cm, skutecznie zrywając ściernisko, mieszając glebę oraz pobudzając samosiewy do wzrostu. Agregaty talerzowe to wyjątkowo skuteczne narzędzia w pracy na ciężkich i zbitych glebach. Ich głównym zadaniem jest intensywne przecinanie i mieszanie wierzchniej warstwy ziemi. Talerze obracają się pod dużym naciskiem, krusząc skiby i mieszając glebę z resztami roślinnymi, co wspomaga degradację materiału organicznego i przyspiesza procesy biologiczne w glebie. Talerzówki są również cenione za ich zdolność do pracy w różnorodnych warunkach, włączając uprawę po zbiorach, gdzie efektywnie przygotowują pole do kolejnych siewów.
Agregaty ścierniskowe
Agregaty ścierniskowe są zaprojektowane do zarządzania resztkami pożniwnymi, które mogą stanowić problem w przypadku nieodpowiedniego ich przetworzenia. Wykorzystanie agregatów ścierniskowych pomaga również w zachowaniu wilgotności gleby i zapobieganiu jej erozji, co jest szczególnie ważne w regionach narażonych na długie okresy bez opadów.
Głębosze i pługi dłutowe
Głębosz to maszyna często pomijana i niedoceniana, ale w systemie uprawy bezorkowej służy do głębokiego spulchnienia gleby, a tym samym do poprawienia stosunków wodno-powietrznych. Może on pracować na głębokości nawet 55 cm, dostatecznie spulchniając i napowietrzając glebę. Głębosz lub pług dłutowy może być stosowany zamiennie z gruberem do głębszej uprawy.
Agregaty uprawowo-siewne
Agregaty uprawowo-siewne oferują kombinację narzędzi do uprawy i siewu w jednym przejeździe. Możliwość jednoczesnego spulchniania gleby, wyrównywania jej powierzchni i umieszczania materiału siewnego w łożu siewnym to ogromna zaleta, zwłaszcza na dużych polach. W każdym z opisywanych przypadków uprawy bezorkowej niezbędny właściwie jest talerzowy agregat uprawowo-siewny. Zwykłe redlice stopkowe w siewniku będą się zapychać resztkami, zwłaszcza na lżejszej glebie mającej tendencję do „przelewania się” (szczególnie jeśli jest przesuszona). Bez talerzowych redlic nie będziemy w stanie porządnie zasiać, przede wszystkim rzepaku wysiewanego na głębokość 2 cm.
Budowa agregatu uprawowo - siewnego 2021
Wybór i zastosowanie agregatów w uprawie bezorkowej
Agregaty rolnicze są niezbędnym wyposażeniem każdego gospodarstwa, które dąży do optymalizacji pracy i zwiększenia efektywności upraw. Wybierając agregat, ważne jest, aby dopasować go nie tylko do wielkości i typu gospodarstwa, ale także do specyfiki gleby i planowanych roślin.
Czynniki wyboru maszyny
Decydując się na konkretny model agregatu, należy wziąć pod uwagę rodzaj gleby, planowany płodozmian oraz dostępną moc ciągnika. Odpowiednio dobrany sprzęt zapewni efektywność pracy i optymalne warunki dla rozwoju roślin. Ważne jest także, aby po głębszej uprawie porządnie zagęścić glebę; zwykły wał rurowy często znajdujący się w klasycznym kultywatorze ścierniskowym może nie poradzić sobie z tym zadaniem, dlatego warto rozważyć wymianę wału na pierścieniowy lub poszukać specjalistycznego kultywatora do uprawy bezorkowej z odpowiednim wałem.
Przegląd popularnych modeli
Agregaty bezorkowe PORTO
Jednym z polecanych agregatów bezorkowych jest model PORTO. Ten nowoczesny agregat oferuje zęby Delta Flex z regulacją siły docisku, co umożliwia ustawienie głębokości pracy od płytkiej do głębokiej - do 35 cm. Producent daje możliwość dostosowania agregatu PORTO do specyficznych wymagań gleby i warunków polowych poprzez wybór odpowiedniego wału, takiego jak rurowy, packer, teownikowy (T Roll), daszkowy (V Roll), strunowy czy sprężynowy. Ponadto z dwóch stron posiada osłonę grządzieli, która ma za zadanie wyrzucić nadmiar gleby do środka maszyny, co powoduje zmniejszenie się nasypu na krańcach przejazdu.
Agregat bezorkowy PORTO od AMJ AGRO to solidna i wydajna maszyna przeznaczona do płytkiej oraz głębokiej uprawy. Dzięki wyposażeniu w 10 zębów typu Delta Flex oraz komplet 10 talerzy zagarniających o średnicy 460 mm zapewnia idealne wymieszanie resztek pożniwnych. Konstrukcja oparta jest na zaawansowanym systemie zabezpieczeń hydraulicznych NON STOP z regulowanym dociskiem, co skutecznie chroni urządzenie w trudnych warunkach, podczas gdy hydrauliczna regulacja głębokości pracy oraz szeroki wybór wałów doprawiających pozwalają na optymalne zagęszczenie gleby. Warianty tego agregatu, takie jak PORTO 2.5, PORTO 3.0 czy PORTO XXL, różnią się liczbą zębów i talerzy, dostosowując się do różnych potrzeb.
Agregat bezorkowy KRYPTON PLUS
Agregat do uprawy bezorkowej KRYPTON PLUS to maszyna składająca się z trzech rzędów grządzieli na zabezpieczeniu sprężynowym NON-STOP, belki talerzy zagarniających oraz wału doprawiającego. Może pracować na głębokość nawet do 30 cm, dokładnie mieszając oraz napowietrzając glebę. Zastosowane w maszynie zabezpieczenie sprężynowe NON-STOP eliminuje problem ciągłej wymiany śrub zrywalnych w grządzielach, co jest dodatkowym atutem.
Brony talerzowe TITANUM i ATO
W ofercie różnych firm znaleźć można brony talerzowe takie jak TITANUM LIGHT, TITANUM STANDARD oraz TITANUM HEAVY, które składają się z dwóch rzędów talerzy uzębionych oraz wału doprawiającego. Brona talerzowa TITANUM MULTIPACK wyposażona jest w specjalny zaczep hydrauliczny z tyłu maszyny, tzw. HYDROPAK, umożliwiający zaczepienie za maszyną siewnika.
Agregaty serii ATO są maszynami półzawieszanymi, przeznaczonymi do pracy z ciągnikami o niższej masie. Każdy talerz mocowany jest na indywidualnym uchwycie w układzie czterech gumowych amortyzatorów (35x210 mm), które skutecznie chronią talerze przed uszkodzeniami. Aktywne ekrany umiejscowione na skraju obu sekcji talerzy ograniczają strefę odkładania ziemi, zapobiegając powstawaniu kolein na łączeniach przejazdów. Uchwyty ekranu mocowane są do ramy za pomocą połączeń pływających, umożliwiających ekranom uchylenie się w górę podczas kolizji. Maszyny standardowo wyposażone są w bezobsługowe piasty z łożyskami stosowanymi w przemyśle motoryzacyjnym. Regulowany hydraulicznie wał oponowy służy do zagęszczania spulchnionej gleby, gwarantując bardziej równomierne wschody, a jego elastyczna guma jest mało podatna na oblepianie glebą.
Pług dłutowy DARTA
Pług dłutowy DARTA od AMJ AGRO to potężna maszyna do głębokiej uprawy, która dzięki solidnym zębom typu Ripper o agresywnym kącie natarcia skutecznie kruszy podeszwę płużną bez odwracania skiby, zapewniając spulchnianie ziemi na głębokości do nawet 55 cm. Tak głęboka praca sprawia, że struktura gleby odzyskuje zdolność do napowietrzenia i retencji wody, tworząc idealne warunki dla wzrostu roślin, podczas gdy podwójny wał kolczasty z regulacją hydrauliczną precyzyjnie wyrównuje powierzchnię pola. Solidna konstrukcja z wysokogatunkowej stali obejmuje sekcję 6 talerzy zagarniających oraz wał rurowy, gwarantując niezawodność w najtrudniejszych warunkach.
Praktyczne porady dotyczące uprawy i siewu
Optymalizacja pracy z posiadanymi maszynami
Jeśli gospodarstwo posiada już kultywator ścierniskowy, można go wykorzystać do głębszej uprawy, pod warunkiem możliwości odkręcenia bocznych skrzydełek i zmiany redlicy na węższą. Należy jednak liczyć się z większym zapotrzebowaniem na moc, zwłaszcza na cięższych glebach, oraz z ryzykiem częstszego uaktywniania się zabezpieczeń elementów roboczych. Po żniwach można zastosować talerzówkę lub gruber do pierwszej uprawy. Następny zabieg może już służyć docelowemu przygotowaniu stanowiska pod zasiew, a jego głębokość zależy od gatunku, który chcemy zasiać. Jeśli będą to zboża, uprawa nie musi być głęboka - wystarczy nawet 15 cm, zwłaszcza jeśli przedplonem był rzepak czy strączkowe. Jeśli był to inny gatunek, można uprawiać głębiej, na ile pozwalają maszyny i moc ciągnika.
Warto mieć na uwadze, że w klasycznym kultywatorze ścierniskowym elementy robocze są umieszczone na ramie w większych odstępach (np. 7 elementów na 3 m szerokości), co oznacza, że pasy pomiędzy nimi mogą nie być wystarczająco dobrze uprawione i spulchnione. W przypadku uprawy zboża po zbożu trzeba wykonać więcej zabiegów mechanicznych na ściernisku, aby zwalczyć samosiewy zbóż, których nie da się chemicznie ograniczyć w nowej uprawie. Jest to szczególnie ważne, jeśli uprawiamy zboża nasienne. Jeśli po zbożach ma przypaść rzepak, pole również warto głębiej uprawić. Po burakach, jeśli były one wybrane w optymalnych warunkach, na niektórych stanowiskach nie musi okazać się konieczna uprawa przed siewem, co umożliwia bezpośredni wjazd agregatem uprawowo-siewnym.
Znaczenie wałów doprawiających i redlic talerzowych
Zwykły wał rurowy znajdujący się najczęściej w klasycznym kultywatorze ścierniskowym nie zapewni odpowiedniego zagęszczenia gleby po głębszej uprawie. Można zatem na własną rękę wymienić wał na pierścieniowy lub rozejrzeć się za używanym kultywatorem do uprawy bezorkowej, wyposażonym w odpowiedni wał. W każdym z przypadków uprawy bezorkowej niezbędny właściwie jest talerzowy agregat uprawowo-siewny, ponieważ zwykłe redlice stopkowe w siewniku będą się zapychać resztkami, zwłaszcza na lżejszej glebie. Bez talerzowych redlic nie będzie możliwe porządne zasianie, szczególnie rzepaku wysiewanego na głębokość 2 cm.
Rola płodozmianu
Posiadając w swoim garażu odpowiednie maszyny, można śmiało zacząć swoją przygodę z uprawą bezorkową. Należy jednak pamiętać, że obok maszyn równie ważny jest płodozmian, który znacznie ogranicza zachwaszczenie oraz poprawia bioróżnorodność gleby na polach.